די מצב פון בתי מדרשים אין שכונת ויואל משה, קרית יואל

[דער תהלים איד]

שטארקע פוינט אבער סאיז נישט אינגאנצען די זעלבע

אין וו'מס האסטו די פילסטע רעכט צו בויען וויפלן שולן די ווילסט ביי אלע גאסן ארום סאך הכול האלט נישט די דעוולאפער ביים דאס צושטלען

אין שוימ איז נישט דא קיין מעגליכקייט פאר קיינעם צו בויען א שול אין די גאנצע אומגעגענט

זעה איך שוין אז איינער איז עס שוין מעיר איבער 2 יאר צוריק

ס'איז טאקע א פראבלעם אויב ס'איז נאכנישט דא קיין פלאץ פאר יעדן. איך האף אז דער גרויסער בנין וואו דער דעוועלאפער איז מנדב 25 מיליאן + א לאט, וועט זיך שנעל אויפבויען. און אלע פראבלעמען און עגמ"נ וואס ער האט אויפ'ן וועג זאל זיך שנעל מסדר זיין.

אבער די טענה וועגן "ער אוינט די גאנצע שטח" איז קיין טענה. דושינסקיא אין וומסב"ג אוינט אויך גאנצע ריזיגע שטחים און ער גיט נישט קיין שול, נישט קיין 5 מיליאן און אודאי נישט קיין 35 מיליאן ווי אין שכונת ויואל משה.

בני יואל האט א גרויסע לאט קאנעקטעד צו שכונת ויואל משה, ר' אלימלך דייטש האט 2 לאטס, ר' יואל מאנן האט א לאט אויבן, אויב א רביש קינד אדער די תושבים ווילן זיך בויען אליינס האבן זיי דא וואו צו קויפן שטחים און בויען, פונקט ווי - אדער מער ווי - אין וומסב"ג. זיי קענען אויך אפקויפן דירות פון א גאנצע בילדינג, ממש פונקט ווי אין ומסב"ג, קיין שום אונטערשייד אין קיין איין וועג.

איין גרויסע אונטערשייד איז יא דא, אז ער וועט זיך אנשטאלפערן אין שכנים. אין וומסב"ג איז דער עולם נישט אזוי געספוילט און (כמעט) קיינער שטערט נישט צו עפענען בתי מדרשים נעבן זיך, אינעם זעלבן בנין. משא"כ אין קרית יואל נעמען עס מענטשן זייער שווער. איך זאג עס נישט צו באשולדיגן איינעם, נאר סתם איך זאג די מציאות וואס איך זע.

[קענדי קראש]

ספרדים בית מדרש און שכנות ויואל משה האבן די דעוועלפערס בעצמם געשטערט גארנישט מיט די שכנים.....

[אברהם יחיאל]

ספרדים בית מדרש און שכנות ויואל משה האבן די דעוועלפערס בעצמם געשטערט גארנישט מיט די שכנים.....

Lol

[בן בית]

שטארקע פוינט אבער סאיז נישט אינגאנצען די זעלבע

אין וו'מס האסטו די פילסטע רעכט צו בויען וויפלן שולן די ווילסט ביי אלע גאסן ארום סאך הכול האלט נישט די דעוולאפער ביים דאס צושטלען

אין שוימ איז נישט דא קיין מעגליכקייט פאר קיינעם צו בויען א שול אין די גאנצע אומגעגענט

איך האלט מיר איין מיט אייזענע קייטן פון שרייבן אין דעי אשכול, ווייל אז נישט וויל איך מיר אויפרייסן אויף מיינע ק״י ברידער מיט לשונות ווי ״ספוילט ברעטס,״ ״געטס מיר, טוטס מיר, מאכטס מיר מענטאליטעיט״, נישט נאר דא, נאר בכלליות און יעדע צווייטע נושא.

כוועל מיר פרובירן ווייטער איינצוהאלטן למען מיינע חשובע ברידער.

נאר צו ענדיגן, יא, איר קענט קויפן שטח אווי יעדע אנדערע געגענט, יא סאיז טייער, דער נדבן גלייב איך פארקויפט אייך גערן א ליידיגע לאט פאר די ריכטיגע מארקעט וועליו.

נישט נאר מאיז נישט מכיר טובה, אנערקענט מען ניטעמאל בינו לבין עצמו אז איינער האט אייך בכלל עפעס געטאן.

פרישע סוער נייעס איז געווארן א בלומינגראוו דעבאטע, נאך פאר איינער האט זיך אפגעשטעלט פאר 15 סקונדעס טראכטן, אז דא האבן עסקנים געארבעט פאר יארן, אז אייערע קינדער אום קינדס קינדער זאלן קענען וואונען אינעם זעלבן שטאט ווי אייך.

שוין. א שאד מוחה צו זיין. נאך א מזל די עסקנים האבן לשם שמים מאטעוואציעס, אז נישט וואלטן זיי שוין אויפגעגעבן יארן צירוק.

[אגד]

@דער תהלים איד, למעשה פאר יעצט, אפשר איז שייך צו ווארטן מיטן אויפגעבן דעם צייטווייליגן טרעילער בית מדרש ביז די נייע הערליכע גרויסע מעכטיגע שול איז אויפגעבויט?

נישט אז ער איז מחיוב, אבער עס וואלט באמת געווען אן שיינע זאך, און ביליגער און פראקטישער ווי שפעטער ברויכן שאפן נאך אן אינטערמידיעט שול ווען עס וועט ווערן נאך טייטער. דער מאנגל אין זיץ פלאץ דארט שניידט באמת אריין אין דעם הכרת הטוב וואס ר' עקיבא הערש האט זיך פארדינט ביי די ארטיגע תושבים.

[דער תהלים איד]

@דער תהלים איד, למעשה פאר יעצט, אפשר איז שייך צו ווארטן מיטן אויפגעבן דעם צייטווייליגן טרעילער בית מדרש ביז די נייע הערליכע גרויסע מעכטיגע שול איז אויפגעבויט?

נישט אז ער איז מחיוב, אבער עס וואלט באמת געווען אן שיינע זאך, און ביליגער און פראקטישער ווי שפעטער ברויכן שאפן נאך אן אינטערמידיעט שול ווען עס וועט ווערן נאך טייטער. דער מאנגל אין זיץ פלאץ דארט שניידט באמת אריין אין דעם הכרת הטוב וואס ר' עקיבא הערש האט זיך פארדינט ביי די ארטיגע תושבים.

איך בין נישט אינוואלווד, איך האב נישט געהערט קיין שום פרטים, איך שטעל מיך פאר אז דארט דארף ארויפקומען דירות פון די פאזע וואס בויט זיך שוין.

געוויסע האבן דא געשריבן אז ס'איז דא נאך א פלאן פאר דערווייל צו נוצן די געוועזענע אפיסעס, ערגעץ אנדערש האב איך געהערט אז מ'האט געמאכט די ווייבערשול אויף א וועג צו קענען נוצן פרייטאג צונאכטס און דעמאלס איז דיעיקר ווען ס'פעלט אויס.

אז כ'וועל האבן צייט און כח וועל איך מברר זיין נעקסטע וואך.

[נאו לעיבל]

שטארקע פוינט אבער סאיז נישט אינגאנצען די זעלבע

אין וו'מס האסטו די פילסטע רעכט צו בויען וויפלן שולן די ווילסט ביי אלע גאסן ארום סאך הכול האלט נישט די דעוולאפער ביים דאס צושטלען

אין שוימ איז נישט דא קיין מעגליכקייט פאר קיינעם צו בויען א שול אין די גאנצע אומגעגענט

איך האלט מיר איין מיט אייזענע קייטן פון שרייבן אין דעי אשכול, ווייל אז נישט וויל איך מיר אויפרייסן אויף מיינע ק״י ברידער מיט לשונות ווי ״ספוילט ברעטס,״ ״געטס מיר, טוטס מיר, מאכטס מיר מענטאליטעיט״, נישט נאר דא, נאר בכלליות און יעדע צווייטע נושא.

כוועל מיר פרובירן ווייטער איינצוהאלטן למען מיינע חשובע ברידער.

נאר צו ענדיגן, יא, איר קענט קויפן שטח אווי יעדע אנדערע געגענט, יא סאיז טייער, דער נדבן גלייב איך פארקויפט אייך גערן א ליידיגע לאט פאר די ריכטיגע מארקעט וועליו.

נישט נאר מאיז נישט מכיר טובה, אנערקענט מען ניטעמאל בינו לבין עצמו אז איינער האט אייך בכלל עפעס געטאן.

פרישע סוער נייעס איז געווארן א בלומינגראוו דעבאטע, נאך פאר איינער האט זיך אפגעשטעלט פאר 15 סקונדעס טראכטן, אז דא האבן עסקנים געארבעט פאר יארן, אז אייערע קינדער אום קינדס קינדער זאלן קענען וואונען אינעם זעלבן שטאט ווי אייך.

שוין. א שאד מוחה צו זיין. נאך א מזל די עסקנים האבן לשם שמים מאטעוואציעס, אז נישט וואלטן זיי שוין אויפגעגעבן יארן צירוק.

גא"מ, די קרית יואלע אידן זענען שרעקליך געספוילט.

איך האב א פילינג אז ביי די מאונטען דעוועלעפמענט וועלן די איינוואוינער האבן טענות היתכן עקיבא הערש בויעט א דעוועלעפמענט אן א גראסערי...

[שמח]

שטארקע פוינט אבער סאיז נישט אינגאנצען די זעלבע

אין וו'מס האסטו די פילסטע רעכט צו בויען וויפלן שולן די ווילסט ביי אלע גאסן ארום סאך הכול האלט נישט די דעוולאפער ביים דאס צושטלען

אין שוימ איז נישט דא קיין מעגליכקייט פאר קיינעם צו בויען א שול אין די גאנצע אומגעגענט

איך האלט מיר איין מיט אייזענע קייטן פון שרייבן אין דעי אשכול, ווייל אז נישט וויל איך מיר אויפרייסן אויף מיינע ק״י ברידער מיט לשונות ווי ״ספוילט ברעטס,״ ״געטס מיר, טוטס מיר, מאכטס מיר מענטאליטעיט״, נישט נאר דא, נאר בכלליות און יעדע צווייטע נושא.

כוועל מיר פרובירן ווייטער איינצוהאלטן למען מיינע חשובע ברידער.

נאר צו ענדיגן, יא, איר קענט קויפן שטח אווי יעדע אנדערע געגענט, יא סאיז טייער, דער נדבן גלייב איך פארקויפט אייך גערן א ליידיגע לאט פאר די ריכטיגע מארקעט וועליו.

נישט נאר מאיז נישט מכיר טובה, אנערקענט מען ניטעמאל בינו לבין עצמו אז איינער האט אייך בכלל עפעס געטאן.

פרישע סוער נייעס איז געווארן א בלומינגראוו דעבאטע, נאך פאר איינער האט זיך אפגעשטעלט פאר 15 סקונדעס טראכטן, אז דא האבן עסקנים געארבעט פאר יארן, אז אייערע קינדער אום קינדס קינדער זאלן קענען וואונען אינעם זעלבן שטאט ווי אייך.

שוין. א שאד מוחה צו זיין. נאך א מזל די עסקנים האבן לשם שמים מאטעוואציעס, אז נישט וואלטן זיי שוין אויפגעגעבן יארן צירוק.

גא"מ, די קרית יואלע אידן זענען שרעקליך געספוילט.

איך האב א פילינג אז ביי די מאונטען דעוועלעפמענט וועלן די איינוואוינער האבן טענות היתכן עקיבא הערש בויעט א דעוועלעפמענט אן א גראסערי...

כ'מיין אז ס'קומט גראדע יא א גראסערי דארט...


נישט געזארגט, מ'וועט זיך אפרעדן אויף אן אנדערע זאך.

[קאך]

למעשה האט ער געפלאנט צו בויען א גרויסע ביהמ"ד אינמיטען פון די דעוועלעפמאנט
און מ'האט קלאר איבעראל געשריבען איינע פון די מעלות פון די געגענט אז עס גייט זיין א גרויסע ביהמ"ד
דעס מיינט אז מ'האט אויסגעשפילט די ציבור
נאכאמאל עס מיינט נישט אז ער איז מחיוב צי געבען א גרויסע ביהמ"ד,
מ'רעדט פון די פאמפע אז עס גייט זיין א ריזיגע ביהמ"ד

[נאו לעיבל]

פארט ארום א ווידיאו פון די נייע שול, א מעסטער פיעס.

[לא ימושו מפיך]

למעשה האט ער געפלאנט צו בויען א גרויסע ביהמ"ד אינמיטען פון די דעוועלעפמאנט
און מ'האט קלאר איבעראל געשריבען איינע פון די מעלות פון די געגענט אז עס גייט זיין א גרויסע ביהמ"ד
דעס מיינט אז מ'האט אויסגעשפילט די ציבור
נאכאמאל עס מיינט נישט אז ער איז מחיוב צי געבען א גרויסע ביהמ"ד,
מ'רעדט פון די פאמפע אז עס גייט זיין א ריזיגע ביהמ"ד

די ערשטע פלאן איז געווען צי האבן א 40,000 בנין אין צענטער, מיט בערך 40 פארקינג. + צוויי פיצעלע מנחם זאב סטייל שולן ביי די צוויי עקן
נאכן פארברייטערן די פלענער עטליכע מאל מצד די דעוועלאפער גייט מען בויען אזוי
א 80,000 סקווער פיס קאמפלעקס ביים עק פונעם דעוועלאפמענט מיט "הונדערטער" פארקינג, א געגנט שול וואס גייט זיין היטאריש ריזיג און איז נאכנישט דא אזא פראדוקט אין די אידישע וועלט.
א סעמי גרויסע שול מיט א מקוה, שטובלעך, שוין פארענדיגט כלול בהדרו בתכלית החן והיפי אין צענטער.
א סעמי גרויסע שול מנחם זאב וואס ווערט איצט פארדאפלט, מיט א מקוה, שטובלעך וכו.
ישר כח ר' עקיבא הערש!
צי איז עס גענוג? פאר אינדערוואכן יא, לכתחילה שבלתחילה, בית אלעזר קאמפלעקס גייט קענען רואיג אקאמדירן 2,000 + מענטשן א טאג, פלאס עטליכע הונדערט די צוויי סעמי גרויסע שולן.
אויף שבת, איז מען לכאורה טייט, און איך האף אז די איינוואינער וואס האבן געקויפט דירות פאר 300 א סקווער פיס און ווייניגער זאלן אהערשטעלן א קרן הבנין און אויפבויען נאך עטליכע קלענערע שולן פאר שבתים און ימים טובים.

[לא ימושו מפיך]

אויב הערות, איז וויאזוי מ'בויט נישט וואס מ'בויט, דהיינו.
אין קרית יואל איז מען געוואינט צי טראכטן קליין ביים בויען און נאכדעם קראצט מען זיך וויאזוי צי גרעסער מאכן
ווען מ'מאכט ווען אזא מעסטער פלאן פאר שכונת ויואל משה מיט 5 יאר צוריק וואלט ישראל שלום געווען פארענדיגט 2 יאר צוריק און בית אלעזר וואלט געהאלטן טיף אינמיטן

אבער ב"ה די דעוועלאפער האט זיך געכאפט בעוד מועד, און געמאכט א מעסטער פלאן פאר בתי מדרשים א זאך וואס גייט זיין א כבוד און פראכט און באמת סערווירן די געברויך, מער ווייניגער.
ווען מ'גייט ווען מיט די ארגינעלע פלאן פאר בית אלעזר וואלט דא געווען א ערענסטע קאטאסטראפע, אן קיין שום מעגלעכקייט צי סערווירן די געברויך.
ס'איז אמת אז די בויען איז דילעיד צוליב פאברייטערן די פלענער מערערע מאל, אבער סוף הכבוד לבוא, בעז"ה

[קאך]

למעשה האט ער געפלאנט צו בויען א גרויסע ביהמ"ד אינמיטען פון די דעוועלעפמאנט
און מ'האט קלאר איבעראל געשריבען איינע פון די מעלות פון די געגענט אז עס גייט זיין א גרויסע ביהמ"ד
דעס מיינט אז מ'האט אויסגעשפילט די ציבור
נאכאמאל עס מיינט נישט אז ער איז מחיוב צי געבען א גרויסע ביהמ"ד,
מ'רעדט פון די פאמפע אז עס גייט זיין א ריזיגע ביהמ"ד

די ערשטע פלאן איז געווען צי האבן א 40,000 בנין אין צענטער, מיט בערך 40 פארקינג. + צוויי פיצעלע מנחם זאב סטייל שולן ביי די צוויי עקן
נאכן פארברייטערן די פלענער עטליכע מאל מצד די דעוועלאפער גייט מען בויען אזוי
א 80,000 סקווער פיס קאמפלעקס ביים עק פונעם דעוועלאפמענט מיט "הונדערטער" פארקינג, א געגנט שול וואס גייט זיין היטאריש ריזיג און איז נאכנישט דא אזא פראדוקט אין די אידישע וועלט.
א סעמי גרויסע שול מיט א מקוה, שטובלעך, שוין פארענדיגט כלול בהדרו בתכלית החן והיפי אין צענטער.
א סעמי גרויסע שול מנחם זאב וואס ווערט איצט פארדאפלט, מיט א מקוה, שטובלעך וכו.
ישר כח ר' עקיבא הערש!
צי איז עס גענוג? פאר אינדערוואכן יא, לכתחילה שבלתחילה, בית אלעזר קאמפלעקס גייט קענען רואיג אקאמדירן 2,000 + מענטשן א טאג, פלאס עטליכע הונדערט די צוויי סעמי גרויסע שולן.
אויף שבת, איז מען לכאורה טייט, און איך האף אז די איינוואינער וואס האבן געקויפט דירות פאר 300 א סקווער פיס און ווייניגער זאלן אהערשטעלן א קרן הבנין און אויפבויען נאך עטליכע קלענערע שולן פאר שבתים און ימים טובים.

יעדער פארשטייט אז ביים עק פונעם שכונה איז נישט די זעלבע ווי אינמיטען
למעשה גייט זיין שווער פאר מענטשען צי קומען ביזען עק פון די שכונה

[אינטערן טיש]

רבי עקיבא הערש קען אויך ארויסשטעלן פראפערטיס צו פארקויפן פאר בתי מדרשים, אויסער וואס ער בויעט אליינס,
ארום און ארום צו קויפן איז נישט עכט דא און סאיז ביטער ווייט אוועק , אין לעיקוואד וכדומה שטעלן די דעוועלעפערס צו שטחים פאר רבנים צו קויפן פאר בתי מדרשים אין די דעוועלעפמענטס , מען קען נישט אפקויפן דירות פאר בתי מדרשים וועגן די קאנדא לאזט נישט, דאס איז אין גאנץ קרית יואל די זעלבע פראבלעם ווי למשל עצי תמרים און ברך משה וכדומה

[סוחר]

כ‘מעק אויס וואס כ‘האב געשריבן, האטס מיר און זייטס מיר. וידי מסולקת מזו

ביי

[סוחר]

רבי עקיבא הערש קען אויך ארויסשטעלן פראפערטיס צו פארקויפן פאר בתי מדרשים, אויסער וואס ער בויעט אליינס,
ארום און ארום צו קויפן איז נישט עכט דא און סאיז ביטער ווייט אוועק , אין לעיקוואד וכדומה שטעלן די דעוועלעפערס צו שטחים פאר רבנים צו קויפן פאר בתי מדרשים אין די דעוועלעפמענטס , מען קען נישט אפקויפן דירות פאר בתי מדרשים וועגן די קאנדא לאזט נישט, דאס איז אין גאנץ קרית יואל די זעלבע פראבלעם ווי למשל עצי תמרים און ברך משה וכדומה

גלייב מיר אז עס איז מיר סאך געשמאקער צו איינצאלן גרויס געלט אין א קרן הבנין קאמפיין ווי זיך צו אפרעדן זונטאג דא אויפן וועלטל... עס איז באמת נישט פון די זאכן וואס איך גלייך צו טון, מען האט אונז איבערגעלאזט אן א ברירה

[פארשטענדליך אידל]

דברים כדרבונות.....

דער אינגל וואס זיין טאטע זאגט אים צו פאר אפיקומן א צוויי-הונדערט דאלארדיגע מתנה, און צום סוף גיבט ער אים א אלטע ספר, איז נישט קיין "ספוילט-ברעד" ווען ער וויינט.

איז דער טאטע מחוייב צו געבן אזא טייער אפיקומן?
ניין.
האט דער טאטע געטון א עוולה?
יא

וחוזר חלילה, נאך א פאוסט און נאך א פאוסט. רינג אראנג א ראוזי.

[חלום חלמתי]

► Show Spoiler

די ספינעריי פון געוויסע מיט אגענדעס דא איז אין לשער... כ'הייב אן טראכטן אז די קאנספעראציעס אז @דער תהלים איד באקימט באצאלט פארן דעקן וואס מען ברויך איז יש דברים בגו...

איז להעמיד הדברים על אמיתתן עמער שרייבן עטליכע שורות

די דעוועלאפער פונעם שטח האבן פון די ערשטע מינוט פאר בערך 7 יאר צוריק, ארויסגעלייגט א סקיצע פון א מייסטערהאפטיגן בית המדרש וואס וועט ווערן געבויעט אין צענטער פון געגענט, אין עס איז נישט געווען בלויז אויף צו מעלדן די גוט הארציגע פלאן אז דער נדבן פלאנט מיט יארן ארום צו מנדב זיין ערגעץ ווי א בית המדרש און דערציילן מחשבות טובות, נאר עס איז דערעקט געמאלדן געווארן בכדי צוצירעדן מענטשן צו וועלן קויפן און א געגנט וואס איז דאן אנגעקוקט געווארן ווי "אינדערויסן" האט מען געזאגט, די באקומסט א ריזן בית המדרש, די וועסט נישט דארפן קלעטערן אין ערגעץ פאר א זיץ אויף צום דאווענען. א שטאט פאר זיך!

מענטשן האבן אריינגעמופט, און מען האט געעפענט א טרעילאר שול וואס איז ווייט נישט וואס מען האט פארשפראכן, אבער א ביסעלע געדילד... באלד קומט שוין די מעכטיגע שול... דערווייל זאלן זיי... ווארטן. נו גוט.

פלוצלנג ווערט מען געוואר ווען אויף דעם שטח וואס "באלאנגט" פארן ציבור, קומט דירות און אינטערדעם א שול... די ציבור איז וואויל און איידל, טאקע צוגעזאגט, טאקע געקויפט מיטן חלום אז כ'וועל האבן א שיינעם שול, אבער ווער וויל דען פארפירן/העצן... נו גוט זאל זיין.

די קלימאקס איז געווען ווען מען איז געוואר געווארן אז די בית המדרש החדש וועט אינהאלטן באלד הונדערט זיצן ווייניגער ווי דעם ביז יעצטיגן שול... די אלטע אויסגעוואקסענע שול איז געווען צר מהכיל מען איז געשטאנען אויף די גאנצע מעריב וואנט יעדע פרייטאג צונאכטס, אבער עז זאל זיין מיט 25% קלענער ווי ביז היינט האט מען זיך נישט גערישט. אבער דיה ל... בשעתה, ווילאנג מען האט עס נישט געזען מיט די אייגענע אויגן איז דער עולם געווען שטיל... ווער זיכט דען צו זיין א העצער...

אבער מפה לאוזן שטילערהייט איז דאס געווען די געשפרעך ביים ציבור, במשך'ן גאנצן שבת.

ווי פאסיג האט די רב הבית מדרש ביים חנוכת הבית, ארויסגעברענגט וואס יעדער טראכט, אז די בית המדרש איז ראוי צו ווערן אנגערופן "בנין קליין" ווייל עס איז זייער קליין... און עס קומט נישט נאך די געברויך פונעם ציבור...

עקסטער האט די רב ארויסגעברענגט ביי של"ס אז אפי' ווער עס האט נישט קיין פלאץ אינעם נייעם בית המדרש שבת, קען ווייטער קומען קובע זיין דא וואכן... (סתם ולא פירוש ווי די אידן זאלן גיין שבת...)

איך האב נישט געפלאנט דא צו שרייבן אבער ווען עס קומען ארויף דא ספינערס מיט זינלאז ארגיומענטן האט עס מיר א קיצל געטון.

ברענגט איינער פון דושינסקיא און ווילי... מיין פריינט, איינער האט דארט אמאל פארשפראכן אז ער גייט דארט צו שטעלן א שול אבער ביטע קום קויף א דירה??? גלייב מיר, איך קען די וויליאמסבורגע בעה"ב, ווען ער זאגט ווען צו א בית המדרש און גיבט עס נישט וואלט די שטאט געגאנגען אויף רעדער... נאר ווא דען, דער עולם איז גרייט צו וואוינען אן מינעמאלע באקוועמליכקייטן און אסאך אפי' אן א פלאן צו באצאלן די רענט/מארטגעדז אבי צו האבן די זכי' צו וואוינען אין ווילי... (ואפי' ווען ער וואלט ווען צוגעזאגט און נישט מקיים געווען מיינט נישט אז ער וואלט ריכטיג געטון... וואסארא איינפאל דאס צו ניצן צו בארעכטיגן אזא אקט)
ווי אויך איז דא אסאך גרויסע און קליינע שולן זייער נאנט. ממילא האט גער עולם געקויפט אויך אן א שול.

טאלק טו מי אבאוט ספויל"ט ברעד"ס, טראכט א רגע אז די מופסט קיין לעיק פראנט פון די ערשטע צוויי הונדערט, מען האט טאקע צוגעזאגט א שול אבער דערווייל... איז דאך נאר דא צוויי הונדערט, מאכט מען א שול ווי עס פיט 50 אידן, און די איברעגע זאלן דערווייל שרייען... כ'מיין זיך אן עצה געבן.
גייט דורך נאך אפאר יאר, און עס וואוינען טויזנט איינוואוינער, און די דעוועלאפער נעמען די לאט און בויען קאפל דירות און זאגן אז מען וועט מאכן א בית המדרש פאר בערך 250 אידן... דאס רוב וועט ווערן אנגעפילט פון די דירות העכער דעם שול, און די איבריגע... זאלן דערווייל... ווארטן ביים קארנער, ווייל מען האט געטוישט פלענער אז די גרויסע שול גייט געבויעט ווערן פאר די קומענדיגע טויזנט איינוואוינער... איז ווי קענסטו זיין אזא כפוי טובה, מען גיבט דיר א נדבה בחנם... ספוילט ברעד. ממש כן הדבר הזה!

מיין פריינט דעמאלטס פינג מיר און איך וועל דיר דערציילן וועגן ספוילט ברעד און אז עס קומט א נדבה(...) פון כך וכך מיליאן און דערווייל זאלסטו זיכן ווי צו דאווענען אדער שרייען...

@בן בית, א שאד די האסט זיך נישט איינגעהאלטן, ווען יא וואלט איך זיך אויך איינגעהאלטן... עס איז בכלל נישט דרכי בכך און פאר וווער עס קען מיך בין איך זייער זייער פרא עסטעבלישמענט, אבער איככה אוכל וראיתי ווען מען טרעט אויף טייערע איידעלע אינגעלייט וואס טראכטן נישטאמאל פון זיך אפרעדן אבער זענען געבליבן אן א בית המדרש ווי צו דאווענען שבת, אזאך וואס קומט זיי ערליך!

טראכט פאר איין רגע, אויב וועט ער נעמען די שטח מהר"יי און בויען דירות דארטן "שלא בהסכמתם" און זאגן נאדיר צוויי הונדערט זיצן אין די בעיסמענט, וואס פאר א געשריי עס וואלט געווען... (כעת איז עס א גוטע אפציע פאר זיי אבער פארשטענדליך אז דארטן וועט מען זיך דורכרעדן מיטן ציבור און נאכקומען זייערע געברויכן. ואכמ"ל)

קרית יואל'ע אידן זענען נישט קיין ספויעלט ברעד! זיי זענען טייער איידל און לאזן זיך טרעטן. אזאך וואס וואלט אין קיין שום אנדערע פלאץ נישט פארגעקומען.

און יעצט טייערע פריינט, מעקן וועט נישט העלפן, און דערגיין ווער די ניק איז, איז א חעלעמע מהלך פון פארעכטן א פראבלעם... די פראבלעם איז די זאך וואס דארף פאראכטן ווערן, און נישט זיין ביזי צו סטאפן דער וואס רעדט דערפון!

מאכט סענס?

דברים כדרבונות.....

דער אינגל וואס זיין טאטע זאגט אים צו פאר אפיקומן א צוויי-הונדערט דאלארדיגע מתנה, און צום סוף גיבט ער אים א אלטע ספר, איז נישט קיין "ספוילט-ברעד" ווען ער וויינט.

איז דער טאטע מחוייב צו געבן אזא טייער אפיקומן?
ניין.
האט דער טאטע געטון א עוולה?
יא

וחוזר חלילה, נאך א פאוסט און נאך א פאוסט. רינג אראנג א ראוזי.

די זעלבע געשעט יעצט אין עקערס ענקלעיוו ווי די תושבים האבן אפגעשטעלט די בוי ארבעט פון א א קלענערע שול ווי די יעצטיגע צייטווייליגע, צו פארמיידן דעם פורים שפיל

[סוחר]

► Show Spoiler

די ספינעריי פון געוויסע מיט אגענדעס דא איז אין לשער... כ'הייב אן טראכטן אז די קאנספעראציעס אז @דער תהלים איד באקימט באצאלט פארן דעקן וואס מען ברויך איז יש דברים בגו...

איז להעמיד הדברים על אמיתתן עמער שרייבן עטליכע שורות

די דעוועלאפער פונעם שטח האבן פון די ערשטע מינוט פאר בערך 7 יאר צוריק, ארויסגעלייגט א סקיצע פון א מייסטערהאפטיגן בית המדרש וואס וועט ווערן געבויעט אין צענטער פון געגענט, אין עס איז נישט געווען בלויז אויף צו מעלדן די גוט הארציגע פלאן אז דער נדבן פלאנט מיט יארן ארום צו מנדב זיין ערגעץ ווי א בית המדרש און דערציילן מחשבות טובות, נאר עס איז דערעקט געמאלדן געווארן בכדי צוצירעדן מענטשן צו וועלן קויפן און א געגנט וואס איז דאן אנגעקוקט געווארן ווי "אינדערויסן" האט מען געזאגט, די באקומסט א ריזן בית המדרש, די וועסט נישט דארפן קלעטערן אין ערגעץ פאר א זיץ אויף צום דאווענען. א שטאט פאר זיך!

מענטשן האבן אריינגעמופט, און מען האט געעפענט א טרעילאר שול וואס איז ווייט נישט וואס מען האט פארשפראכן, אבער א ביסעלע געדילד... באלד קומט שוין די מעכטיגע שול... דערווייל זאלן זיי... ווארטן. נו גוט.

פלוצלנג ווערט מען געוואר ווען אויף דעם שטח וואס "באלאנגט" פארן ציבור, קומט דירות און אינטערדעם א שול... די ציבור איז וואויל און איידל, טאקע צוגעזאגט, טאקע געקויפט מיטן חלום אז כ'וועל האבן א שיינעם שול, אבער ווער וויל דען פארפירן/העצן... נו גוט זאל זיין.

די קלימאקס איז געווען ווען מען איז געוואר געווארן אז די בית המדרש החדש וועט אינהאלטן באלד הונדערט זיצן ווייניגער ווי דעם ביז יעצטיגן שול... די אלטע אויסגעוואקסענע שול איז געווען צר מהכיל מען איז געשטאנען אויף די גאנצע מעריב וואנט יעדע פרייטאג צונאכטס, אבער עז זאל זיין מיט 25% קלענער ווי ביז היינט האט מען זיך נישט גערישט. אבער דיה ל... בשעתה, ווילאנג מען האט עס נישט געזען מיט די אייגענע אויגן איז דער עולם געווען שטיל... ווער זיכט דען צו זיין א העצער...

אבער מפה לאוזן שטילערהייט איז דאס געווען די געשפרעך ביים ציבור, במשך'ן גאנצן שבת.

ווי פאסיג האט די רב הבית מדרש ביים חנוכת הבית, ארויסגעברענגט וואס יעדער טראכט, אז די בית המדרש איז ראוי צו ווערן אנגערופן "בנין קליין" ווייל עס איז זייער קליין... און עס קומט נישט נאך די געברויך פונעם ציבור...

עקסטער האט די רב ארויסגעברענגט ביי של"ס אז אפי' ווער עס האט נישט קיין פלאץ אינעם נייעם בית המדרש שבת, קען ווייטער קומען קובע זיין דא וואכן... (סתם ולא פירוש ווי די אידן זאלן גיין שבת...)

איך האב נישט געפלאנט דא צו שרייבן אבער ווען עס קומען ארויף דא ספינערס מיט זינלאז ארגיומענטן האט עס מיר א קיצל געטון.

ברענגט איינער פון דושינסקיא און ווילי... מיין פריינט, איינער האט דארט אמאל פארשפראכן אז ער גייט דארט צו שטעלן א שול אבער ביטע קום קויף א דירה??? גלייב מיר, איך קען די וויליאמסבורגע בעה"ב, ווען ער זאגט ווען צו א בית המדרש און גיבט עס נישט וואלט די שטאט געגאנגען אויף רעדער... נאר ווא דען, דער עולם איז גרייט צו וואוינען אן מינעמאלע באקוועמליכקייטן און אסאך אפי' אן א פלאן צו באצאלן די רענט/מארטגעדז אבי צו האבן די זכי' צו וואוינען אין ווילי... (ואפי' ווען ער וואלט ווען צוגעזאגט און נישט מקיים געווען מיינט נישט אז ער וואלט ריכטיג געטון... וואסארא איינפאל דאס צו ניצן צו בארעכטיגן אזא אקט)
ווי אויך איז דא אסאך גרויסע און קליינע שולן זייער נאנט. ממילא האט גער עולם געקויפט אויך אן א שול.

טאלק טו מי אבאוט ספויל"ט ברעד"ס, טראכט א רגע אז די מופסט קיין לעיק פראנט פון די ערשטע צוויי הונדערט, מען האט טאקע צוגעזאגט א שול אבער דערווייל... איז דאך נאר דא צוויי הונדערט, מאכט מען א שול ווי עס פיט 50 אידן, און די איברעגע זאלן דערווייל שרייען... כ'מיין זיך אן עצה געבן.
גייט דורך נאך אפאר יאר, און עס וואוינען טויזנט איינוואוינער, און די דעוועלאפער נעמען די לאט און בויען קאפל דירות און זאגן אז מען וועט מאכן א בית המדרש פאר בערך 250 אידן... דאס רוב וועט ווערן אנגעפילט פון די דירות העכער דעם שול, און די איבריגע... זאלן דערווייל... ווארטן ביים קארנער, ווייל מען האט געטוישט פלענער אז די גרויסע שול גייט געבויעט ווערן פאר די קומענדיגע טויזנט איינוואוינער... איז ווי קענסטו זיין אזא כפוי טובה, מען גיבט דיר א נדבה בחנם... ספוילט ברעד. ממש כן הדבר הזה!

מיין פריינט דעמאלטס פינג מיר און איך וועל דיר דערציילן וועגן ספוילט ברעד און אז עס קומט א נדבה(...) פון כך וכך מיליאן און דערווייל זאלסטו זיכן ווי צו דאווענען אדער שרייען...

@בן בית, א שאד די האסט זיך נישט איינגעהאלטן, ווען יא וואלט איך זיך אויך איינגעהאלטן... עס איז בכלל נישט דרכי בכך און פאר וווער עס קען מיך בין איך זייער זייער פרא עסטעבלישמענט, אבער איככה אוכל וראיתי ווען מען טרעט אויף טייערע איידעלע אינגעלייט וואס טראכטן נישטאמאל פון זיך אפרעדן אבער זענען געבליבן אן א בית המדרש ווי צו דאווענען שבת, אזאך וואס קומט זיי ערליך!

טראכט פאר איין רגע, אויב וועט ער נעמען די שטח מהר"יי און בויען דירות דארטן "שלא בהסכמתם" און זאגן נאדיר צוויי הונדערט זיצן אין די בעיסמענט, וואס פאר א געשריי עס וואלט געווען... (כעת איז עס א גוטע אפציע פאר זיי אבער פארשטענדליך אז דארטן וועט מען זיך דורכרעדן מיטן ציבור און נאכקומען זייערע געברויכן. ואכמ"ל)

קרית יואל'ע אידן זענען נישט קיין ספויעלט ברעד! זיי זענען טייער איידל און לאזן זיך טרעטן. אזאך וואס וואלט אין קיין שום אנדערע פלאץ נישט פארגעקומען.

און יעצט טייערע פריינט, מעקן וועט נישט העלפן, און דערגיין ווער די ניק איז, איז א חעלעמע מהלך פון פארעכטן א פראבלעם... די פראבלעם איז די זאך וואס דארף פאראכטן ווערן, און נישט זיין ביזי צו סטאפן דער וואס רעדט דערפון!

מאכט סענס?

דברים כדרבונות.....

דער אינגל וואס זיין טאטע זאגט אים צו פאר אפיקומן א צוויי-הונדערט דאלארדיגע מתנה, און צום סוף גיבט ער אים א אלטע ספר, איז נישט קיין "ספוילט-ברעד" ווען ער וויינט.

איז דער טאטע מחוייב צו געבן אזא טייער אפיקומן?
ניין.
האט דער טאטע געטון א עוולה?
יא

וחוזר חלילה, נאך א פאוסט און נאך א פאוסט. רינג אראנג א ראוזי.

פאר א קטן קען איך נישט די הלכה אויב מען איז מחוייב צו באצאלן, אבער פאר א גדול וואס מען האט מבטיח געווען עפעס כדאי יענער זאל קויפן דיין חפץ, איז מען "מחיוב" עס צוצישטעלן

[נאסע שמאטעס]

מענטשן האבן שלעכטע מידות פארפאלן טריי נישט עס צו טוישן

[סוחר]

► Show Spoiler

די ספינעריי פון געוויסע מיט אגענדעס דא איז אין לשער... כ'הייב אן טראכטן אז די קאנספעראציעס אז @דער תהלים איד באקימט באצאלט פארן דעקן וואס מען ברויך איז יש דברים בגו...

איז להעמיד הדברים על אמיתתן עמער שרייבן עטליכע שורות

די דעוועלאפער פונעם שטח האבן פון די ערשטע מינוט פאר בערך 7 יאר צוריק, ארויסגעלייגט א סקיצע פון א מייסטערהאפטיגן בית המדרש וואס וועט ווערן געבויעט אין צענטער פון געגענט, אין עס איז נישט געווען בלויז אויף צו מעלדן די גוט הארציגע פלאן אז דער נדבן פלאנט מיט יארן ארום צו מנדב זיין ערגעץ ווי א בית המדרש און דערציילן מחשבות טובות, נאר עס איז דערעקט געמאלדן געווארן בכדי צוצירעדן מענטשן צו וועלן קויפן און א געגנט וואס איז דאן אנגעקוקט געווארן ווי "אינדערויסן" האט מען געזאגט, די באקומסט א ריזן בית המדרש, די וועסט נישט דארפן קלעטערן אין ערגעץ פאר א זיץ אויף צום דאווענען. א שטאט פאר זיך!

מענטשן האבן אריינגעמופט, און מען האט געעפענט א טרעילאר שול וואס איז ווייט נישט וואס מען האט פארשפראכן, אבער א ביסעלע געדילד... באלד קומט שוין די מעכטיגע שול... דערווייל זאלן זיי... ווארטן. נו גוט.

פלוצלנג ווערט מען געוואר ווען אויף דעם שטח וואס "באלאנגט" פארן ציבור, קומט דירות און אינטערדעם א שול... די ציבור איז וואויל און איידל, טאקע צוגעזאגט, טאקע געקויפט מיטן חלום אז כ'וועל האבן א שיינעם שול, אבער ווער וויל דען פארפירן/העצן... נו גוט זאל זיין.

די קלימאקס איז געווען ווען מען איז געוואר געווארן אז די בית המדרש החדש וועט אינהאלטן באלד הונדערט זיצן ווייניגער ווי דעם ביז יעצטיגן שול... די אלטע אויסגעוואקסענע שול איז געווען צר מהכיל מען איז געשטאנען אויף די גאנצע מעריב וואנט יעדע פרייטאג צונאכטס, אבער עז זאל זיין מיט 25% קלענער ווי ביז היינט האט מען זיך נישט גערישט. אבער דיה ל... בשעתה, ווילאנג מען האט עס נישט געזען מיט די אייגענע אויגן איז דער עולם געווען שטיל... ווער זיכט דען צו זיין א העצער...

אבער מפה לאוזן שטילערהייט איז דאס געווען די געשפרעך ביים ציבור, במשך'ן גאנצן שבת.

ווי פאסיג האט די רב הבית מדרש ביים חנוכת הבית, ארויסגעברענגט וואס יעדער טראכט, אז די בית המדרש איז ראוי צו ווערן אנגערופן "בנין קליין" ווייל עס איז זייער קליין... און עס קומט נישט נאך די געברויך פונעם ציבור...

עקסטער האט די רב ארויסגעברענגט ביי של"ס אז אפי' ווער עס האט נישט קיין פלאץ אינעם נייעם בית המדרש שבת, קען ווייטער קומען קובע זיין דא וואכן... (סתם ולא פירוש ווי די אידן זאלן גיין שבת...)

איך האב נישט געפלאנט דא צו שרייבן אבער ווען עס קומען ארויף דא ספינערס מיט זינלאז ארגיומענטן האט עס מיר א קיצל געטון.

ברענגט איינער פון דושינסקיא און ווילי... מיין פריינט, איינער האט דארט אמאל פארשפראכן אז ער גייט דארט צו שטעלן א שול אבער ביטע קום קויף א דירה??? גלייב מיר, איך קען די וויליאמסבורגע בעה"ב, ווען ער זאגט ווען צו א בית המדרש און גיבט עס נישט וואלט די שטאט געגאנגען אויף רעדער... נאר ווא דען, דער עולם איז גרייט צו וואוינען אן מינעמאלע באקוועמליכקייטן און אסאך אפי' אן א פלאן צו באצאלן די רענט/מארטגעדז אבי צו האבן די זכי' צו וואוינען אין ווילי... (ואפי' ווען ער וואלט ווען צוגעזאגט און נישט מקיים געווען מיינט נישט אז ער וואלט ריכטיג געטון... וואסארא איינפאל דאס צו ניצן צו בארעכטיגן אזא אקט)
ווי אויך איז דא אסאך גרויסע און קליינע שולן זייער נאנט. ממילא האט גער עולם געקויפט אויך אן א שול.

טאלק טו מי אבאוט ספויל"ט ברעד"ס, טראכט א רגע אז די מופסט קיין לעיק פראנט פון די ערשטע צוויי הונדערט, מען האט טאקע צוגעזאגט א שול אבער דערווייל... איז דאך נאר דא צוויי הונדערט, מאכט מען א שול ווי עס פיט 50 אידן, און די איברעגע זאלן דערווייל שרייען... כ'מיין זיך אן עצה געבן.
גייט דורך נאך אפאר יאר, און עס וואוינען טויזנט איינוואוינער, און די דעוועלאפער נעמען די לאט און בויען קאפל דירות און זאגן אז מען וועט מאכן א בית המדרש פאר בערך 250 אידן... דאס רוב וועט ווערן אנגעפילט פון די דירות העכער דעם שול, און די איבריגע... זאלן דערווייל... ווארטן ביים קארנער, ווייל מען האט געטוישט פלענער אז די גרויסע שול גייט געבויעט ווערן פאר די קומענדיגע טויזנט איינוואוינער... איז ווי קענסטו זיין אזא כפוי טובה, מען גיבט דיר א נדבה בחנם... ספוילט ברעד. ממש כן הדבר הזה!

מיין פריינט דעמאלטס פינג מיר און איך וועל דיר דערציילן וועגן ספוילט ברעד און אז עס קומט א נדבה(...) פון כך וכך מיליאן און דערווייל זאלסטו זיכן ווי צו דאווענען אדער שרייען...

@בן בית, א שאד די האסט זיך נישט איינגעהאלטן, ווען יא וואלט איך זיך אויך איינגעהאלטן... עס איז בכלל נישט דרכי בכך און פאר וווער עס קען מיך בין איך זייער זייער פרא עסטעבלישמענט, אבער איככה אוכל וראיתי ווען מען טרעט אויף טייערע איידעלע אינגעלייט וואס טראכטן נישטאמאל פון זיך אפרעדן אבער זענען געבליבן אן א בית המדרש ווי צו דאווענען שבת, אזאך וואס קומט זיי ערליך!

טראכט פאר איין רגע, אויב וועט ער נעמען די שטח מהר"יי און בויען דירות דארטן "שלא בהסכמתם" און זאגן נאדיר צוויי הונדערט זיצן אין די בעיסמענט, וואס פאר א געשריי עס וואלט געווען... (כעת איז עס א גוטע אפציע פאר זיי אבער פארשטענדליך אז דארטן וועט מען זיך דורכרעדן מיטן ציבור און נאכקומען זייערע געברויכן. ואכמ"ל)

קרית יואל'ע אידן זענען נישט קיין ספויעלט ברעד! זיי זענען טייער איידל און לאזן זיך טרעטן. אזאך וואס וואלט אין קיין שום אנדערע פלאץ נישט פארגעקומען.

און יעצט טייערע פריינט, מעקן וועט נישט העלפן, און דערגיין ווער די ניק איז, איז א חעלעמע מהלך פון פארעכטן א פראבלעם... די פראבלעם איז די זאך וואס דארף פאראכטן ווערן, און נישט זיין ביזי צו סטאפן דער וואס רעדט דערפון!

מאכט סענס?

דברים כדרבונות.....

דער אינגל וואס זיין טאטע זאגט אים צו פאר אפיקומן א צוויי-הונדערט דאלארדיגע מתנה, און צום סוף גיבט ער אים א אלטע ספר, איז נישט קיין "ספוילט-ברעד" ווען ער וויינט.

איז דער טאטע מחוייב צו געבן אזא טייער אפיקומן?
ניין.
האט דער טאטע געטון א עוולה?
יא

וחוזר חלילה, נאך א פאוסט און נאך א פאוסט. רינג אראנג א ראוזי.

די זעלבע געשעט יעצט אין עקערס ענקלעיוו ווי די תושבים האבן אפגעשטעלט די בוי ארבעט פון א א קלענערע שול ווי די יעצטיגע צייטווייליגע, צו פארמיידן דעם פורים שפיל

די חילוק איז נאר די מספר תושבים...

(טאלק טו מי אבאוט טראסט...)

[פארשטענדליך אידל]

מענטשן האבן שלעכטע מידות פארפאלן טריי נישט עס צו טוישן

א גוטער ביישפיל צו דעם איז ווען מענטשן רעדן זיך אויס זייער ווייטאג, און גיין לאכן און זאגן אז זיי האבן שלעכטע מידות.

[חלום חלמתי]

דברים כדרבונות.....

דער אינגל וואס זיין טאטע זאגט אים צו פאר אפיקומן א צוויי-הונדערט דאלארדיגע מתנה, און צום סוף גיבט ער אים א אלטע ספר, איז נישט קיין "ספוילט-ברעד" ווען ער וויינט.

איז דער טאטע מחוייב צו געבן אזא טייער אפיקומן?
ניין.
האט דער טאטע געטון א עוולה?
יא

וחוזר חלילה, נאך א פאוסט און נאך א פאוסט. רינג אראנג א ראוזי.

די זעלבע געשעט יעצט אין עקערס ענקלעיוו ווי די תושבים האבן אפגעשטעלט די בוי ארבעט פון א א קלענערע שול ווי די יעצטיגע צייטווייליגע, צו פארמיידן דעם פורים שפיל

די חילוק איז נאר די מספר תושבים...

(טאלק טו מי אבאוט טראסט...)

זיי וועלן האבן 550 תושבים און מען בויעט דעם איין איינציגן ביהמ"ד מיט 400 עפעס זיצן.

פלאס, יומי ווערצבערגער וואס האט געבויט אויף בעקערטאון האט געדארפט צו פארגרעסערן די מהרי"י ביהמ"ד ישמח משה, און ער האט עס נישט געטון. וואס די אומרעכט פילט מער אן בית חיים יעקב

[נאסע שמאטעס]

מענטשן האבן שלעכטע מידות פארפאלן טריי נישט עס צו טוישן

א גוטער ביישפיל צו דעם איז ווען מענטשן רעדן זיך אויס זייער ווייטאג, און גיין לאכן און זאגן אז זיי האבן שלעכטע מידות.

איך רעד נישט לגבי ווייטאג נאר לגבי וויאזוי מען רעדט פון א נדבן. ממש איך שעם מיך צו זיין אין די קהלה. אבער דא אין וומסב"ג זענען מענטשן אנדערש

[סוחר]

מענטשן האבן שלעכטע מידות פארפאלן טריי נישט עס צו טוישן

א גוטער ביישפיל צו דעם איז ווען מענטשן רעדן זיך אויס זייער ווייטאג, און גיין לאכן און זאגן אז זיי האבן שלעכטע מידות.

איך רעד נישט לגבי ווייטאג נאר לגבי וויאזוי מען רעדט פון א נדבן. ממש איך שעם מיך צו זיין אין די קהלה. אבער דא אין וומסב"ג זענען מענטשן אנדערש

מיין פריינט, דא קומט נישט אריין גפקיין נדבנות, דאס איז עפעס וואס מען האט פארשפראכן אז מענטשן זאלן וועלן דא קויפן.

ליין ביטע איבער מיין ארגינעלע תגובה פאר די לייגסט ארויס דיינע דברי חכמה.