סאטמאר (מהר"א): נייעסן און שמועסן בתוככי הקהלה

[פארנומען]

רבינו שליט"א יעצט ביים פתיחת הזמן לתלמידי המתיבתא רעדט ארום וועגן דאס זינגען ביי חופות ווען די כלה שטייט שוין אונטערן חופה.

דער רבי האט זיך יעצט אויסגעדרוקט: "א חופה איז נישט - להבדיל - א הייראט צערעמאניע!!!"

די פראבלעם פון זינגען א ניגון בשעת מי בן שיח פארשטיי איך.
די פראבלעם פון זיך פארזוימען ווען די כלה איז שוין דא פארשטיי איך.
די פראבלעם פון גראמען איז אויך פארשטענדליך.

וואס איז אבער די פראבלעם צו זינגען א ווארימע היינטיגע ניגון ביי א חופה? ווייל עס האט ווערטער? ווייל עס איז נישט פון ר"ר הערשעלע?

איר זענט טאקע "לאקאלער רב" אבער נישט אונזער..

[לאקאלער רב]

די פראבלעם פון זינגען א ניגון בשעת מי בן שיח פארשטיי איך.
די פראבלעם פון זיך פארזוימען ווען די כלה איז שוין דא פארשטיי איך.
די פראבלעם פון גראמען איז אויך פארשטענדליך.

וואס איז אבער די פראבלעם צו זינגען א ווארימע היינטיגע ניגון ביי א חופה? ווייל עס האט ווערטער? ווייל עס איז נישט פון ר"ר הערשעלע?

איר זענט טאקע "לאקאלער רב" אבער נישט אונזער..

אז דו פרעגסט מיר, וואלט איך אויך געזאגט צו זינגען די אהבה רבה אדער נענועים ניגון. אבער אויב א חתן וויל מען זאל זינגען "רבוש"ע האב שוין רחמנות" וכדו' נאך מי אדיר פאר ברוכה הבאה מה כל הרעש?

איך פרעג ווייל איך וויל פארשטיין וואס דער רבי האט געמיינט צו זאגן, ער רעדט דאך נישט דברים בלי טעם.

[פארנומען]

די פראבלעם פון זינגען א ניגון בשעת מי בן שיח פארשטיי איך.
די פראבלעם פון זיך פארזוימען ווען די כלה איז שוין דא פארשטיי איך.
די פראבלעם פון גראמען איז אויך פארשטענדליך.

וואס איז אבער די פראבלעם צו זינגען א ווארימע היינטיגע ניגון ביי א חופה? ווייל עס האט ווערטער? ווייל עס איז נישט פון ר"ר הערשעלע?

איר זענט טאקע "לאקאלער רב" אבער נישט אונזער..

אז דו פרעגסט מיר, וואלט איך אויך געזאגט צו זינגען די אהבה רבה אדער נענועים ניגון. אבער אויב א חתן וויל מען זאל זינגען "רבוש"ע האב שוין רחמנות" וכדו' נאך מי אדיר פאר ברוכה הבאה מה כל הרעש?

איך פרעג ווייל איך וויל פארשטיין וואס דער רבי האט געמיינט צו זאגן, ער רעדט דאך נישט דברים בלי טעם.

עס איז העכערע זאכן.

די ניגון וואס איז מקובל און צדיקים האבן אלעמאל געזונגען.

[שינאווער]

די פראבלעם פון זינגען א ניגון בשעת מי בן שיח פארשטיי איך.
די פראבלעם פון זיך פארזוימען ווען די כלה איז שוין דא פארשטיי איך.
די פראבלעם פון גראמען איז אויך פארשטענדליך.

וואס איז אבער די פראבלעם צו זינגען א ווארימע היינטיגע ניגון ביי א חופה? ווייל עס האט ווערטער? ווייל עס איז נישט פון ר"ר הערשעלע?

איר זענט טאקע "לאקאלער רב" אבער נישט אונזער..

אז דו פרעגסט מיר, וואלט איך אויך געזאגט צו זינגען די אהבה רבה אדער נענועים ניגון. אבער אויב א חתן וויל מען זאל זינגען "רבוש"ע האב שוין רחמנות" וכדו' נאך מי אדיר פאר ברוכה הבאה מה כל הרעש?

איך פרעג ווייל איך וויל פארשטיין וואס דער רבי האט געמיינט צו זאגן, ער רעדט דאך נישט דברים בלי טעם.

דער רבי האט אראפגעשטעלט א כלל אויף דער מושג פון א חופה:

א חופה און אלעס ארום דעם, איז יסודתו בהררי קודש און עס איז אייביג געווען און איז נאכאלץ א פחד און א שרעק נאר צו רעדן דערפון.

און ביז די לעצטע פאר יאר האט מען קיינמאל נישט משנה געווען קיין כי הוא זה ביי חופות און עס האט אייביג געהאט דער זעלבער סדר פון ניגונים וואס איז ביי אונז מקובל.

סא יעדע מינדעסטע זאך וואס מען לייגט צו, - שוין אפגערעדט פון קלארע פארדרייטע זאכן וואס מאכן נישט קיין סענס אפילו אין אונזערע אויגן, - איז צוגעלייגט און געטוישט די מסורה, און דאס קומט פון די אמעריקאנע מנהגים אז מען דארף צולייגן דעי ניגון און יענע ניגון וואס קומט נישט אריין ביי א חופה, און איז קיינמאל נישט געווען, צוליב וואס מען דארף "מעורר זיין דעם חתן".
די ניגונים וואס מלייגט צו זענען בכלל נישט קיין שלעכטע ניגונים, אבער עס קומט נישט אריין ביי א חופה און א חופה איז א זאך וואס איז א שטיק קדושה וואס די סדר דערפון פירט זיך בלויז לויט די מסורה און א יעדע זאך וואס איז נישט געווען לייגט מען נישט צו אפילו סשטימט זייער שיין לויט אונז, ווייל ווער זענען אונז צוצולייגן עפעס צו אזא הייליגע מקובלדיגע זאך,
און דער רבי האט פאר א משל צוגעשטעלט א חופה צו כל נדרי וואס יעדער פארשטייט אז דארט איז בכלל נישט קיין רעדע צוצולייגן גארנישט אפילו די הייליגסטע ניגון און דאס גלייכן, און דער רבי האט ארויסגעברענגט אז ביי חתן כלה איז דער קדושה און העכערקייט פונעם חופה פונקט ווי כל נדרי.

שטימט?

[יאנטשי]

פאר די כלה קומט ארויס איז טאקע נישט קיין פראבלעם.

[totty]

איר זענט טאקע "לאקאלער רב" אבער נישט אונזער..

אז דו פרעגסט מיר, וואלט איך אויך געזאגט צו זינגען די אהבה רבה אדער נענועים ניגון. אבער אויב א חתן וויל מען זאל זינגען "רבוש"ע האב שוין רחמנות" וכדו' נאך מי אדיר פאר ברוכה הבאה מה כל הרעש?

איך פרעג ווייל איך וויל פארשטיין וואס דער רבי האט געמיינט צו זאגן, ער רעדט דאך נישט דברים בלי טעם.

דער רבי האט אראפגעשטעלט א כלל אויף דער מושג פון א חופה:

א חופה און אלעס ארום דעם, איז יסודתו בהררי קודש און עס איז אייביג געווען און איז נאכאלץ א פחד און א שרעק נאר צו רעדן דערפון.

און ביז די לעצטע פאר יאר האט מען קיינמאל נישט משנה געווען קיין כי הוא זה ביי חופות און עס האט אייביג געהאט דער זעלבער סדר פון ניגונים וואס איז ביי אונז מקובל.

סא יעדע מינדעסטע זאך וואס מען לייגט צו, - שוין אפגערעדט פון קלארע פארדרייטע זאכן וואס מאכן נישט קיין סענס אפילו אין אונזערע אויגן, - איז צוגעלייגט און געטוישט די מסורה, און דאס קומט פון די אמעריקאנע מנהגים אז מען דארף צולייגן דעי ניגון און יענע ניגון וואס קומט נישט אריין ביי א חופה, און איז קיינמאל נישט געווען, צוליב וואס מען דארף "מעורר זיין דעם חתן".
די ניגונים וואס מלייגט צו זענען בכלל נישט קיין שלעכטע ניגונים, אבער עס קומט נישט אריין ביי א חופה און א חופה איז א זאך וואס איז א שטיק קדושה וואס די סדר דערפון פירט זיך בלויז לויט די מסורה און א יעדע זאך וואס איז נישט געווען לייגט מען נישט צו אפילו סשטימט זייער שיין לויט אונז, ווייל ווער זענען אונז צוצולייגן עפעס צו אזא הייליגע מקובלדיגע זאך,
און דער רבי האט פאר א משל צוגעשטעלט א חופה צו כל נדרי וואס יעדער פארשטייט אז דארט איז בכלל נישט קיין רעדע צוצולייגן גארנישט אפילו די הייליגסטע ניגון און דאס גלייכן, און דער רבי האט ארויסגעברענגט אז ביי חתן כלה איז דער קדושה און העכערקייט פונעם חופה פונקט ווי כל נדרי.

שטימט?

נאכנישט געהאט צייט אויסציהערן יעדעס ווארט
איין שאלה נאר דער רבי האט דערמאנט אז ער רעדט פון ווען די כלה קומט אן אדער ער האלט אז פארדעם אויך א פראבלעם?
ווייל כמיין אז ביי די רבי'ס אייניקלעך חופה'ס זינגט מען אנדערע ניגונים פאר די כלה קומט אן

[פארנומען]

פאר די כלה קומט ארויס איז טאקע נישט קיין פראבלעם.

ריכטיג.

[שינאווער]

אז דו פרעגסט מיר, וואלט איך אויך געזאגט צו זינגען די אהבה רבה אדער נענועים ניגון. אבער אויב א חתן וויל מען זאל זינגען "רבוש"ע האב שוין רחמנות" וכדו' נאך מי אדיר פאר ברוכה הבאה מה כל הרעש?

איך פרעג ווייל איך וויל פארשטיין וואס דער רבי האט געמיינט צו זאגן, ער רעדט דאך נישט דברים בלי טעם.

דער רבי האט אראפגעשטעלט א כלל אויף דער מושג פון א חופה:

א חופה און אלעס ארום דעם, איז יסודתו בהררי קודש און עס איז אייביג געווען און איז נאכאלץ א פחד און א שרעק נאר צו רעדן דערפון.

און ביז די לעצטע פאר יאר האט מען קיינמאל נישט משנה געווען קיין כי הוא זה ביי חופות און עס האט אייביג געהאט דער זעלבער סדר פון ניגונים וואס איז ביי אונז מקובל.

סא יעדע מינדעסטע זאך וואס מען לייגט צו, - שוין אפגערעדט פון קלארע פארדרייטע זאכן וואס מאכן נישט קיין סענס אפילו אין אונזערע אויגן, - איז צוגעלייגט און געטוישט די מסורה, און דאס קומט פון די אמעריקאנע מנהגים אז מען דארף צולייגן דעי ניגון און יענע ניגון וואס קומט נישט אריין ביי א חופה, און איז קיינמאל נישט געווען, צוליב וואס מען דארף "מעורר זיין דעם חתן".
די ניגונים וואס מלייגט צו זענען בכלל נישט קיין שלעכטע ניגונים, אבער עס קומט נישט אריין ביי א חופה און א חופה איז א זאך וואס איז א שטיק קדושה וואס די סדר דערפון פירט זיך בלויז לויט די מסורה און א יעדע זאך וואס איז נישט געווען לייגט מען נישט צו אפילו סשטימט זייער שיין לויט אונז, ווייל ווער זענען אונז צוצולייגן עפעס צו אזא הייליגע מקובלדיגע זאך,
און דער רבי האט פאר א משל צוגעשטעלט א חופה צו כל נדרי וואס יעדער פארשטייט אז דארט איז בכלל נישט קיין רעדע צוצולייגן גארנישט אפילו די הייליגסטע ניגון און דאס גלייכן, און דער רבי האט ארויסגעברענגט אז ביי חתן כלה איז דער קדושה און העכערקייט פונעם חופה פונקט ווי כל נדרי.

שטימט?

נאכנישט געהאט צייט אויסציהערן יעדעס ווארט
איין שאלה נאר דער רבי האט דערמאנט אז ער רעדט פון ווען די כלה קומט אן אדער ער האלט אז פארדעם אויך א פראבלעם?
ווייל כמיין אז ביי די רבי'ס אייניקלעך חופה'ס זינגט מען אנדערע ניגונים פאר די כלה קומט אן

ווי עס האט מיר אויסגעזעהן האט דער רבי גערעדט פון דער גאנצער חופה.

איך האב פארשטאנען דער רבי'ס ווערטער אזויווי איך האב דא אויבן געשריבן, אז א חופה איז הייליג און מען רירט עס נישט צו. נישט קיין חילוק פארדעם צי נאכדעם, אפילו מאר צו מעורר זיין דעם חתן.

וועלכע ניגונים זינגט מען ביי די חופות פון די רבי'ס אייניקלעך?
[גראדע געדענק איך א פאל ביי איינע פון די חופות, דאכצעך עס איז געווען מיט א יאר אהאלב צוריק, האט מען ערגעצוואו אינמיטן די חופה אנגעהויבן צו זינגען עפעס אן אנדערע ניגון וואס מזינגט נישט געווענליך, איך האב עס נישט געקענט, סהאט ניטאמאל אויסגעזעהן ווי קיין היינטיגע ניגון, און ווי נאר מען האט דאס אנגעהויבן האט דער רבי אנגעהובן צו ווייזן פארן גבאי'ן אז מען זאל אויפהערן און דער גבאי הכט געוויזן פאר די זינגערס און מהאט עס אויפגעהערט - אויב איך געדענק גוט.]

[לאקאלער רב]

איר זענט טאקע "לאקאלער רב" אבער נישט אונזער..

אז דו פרעגסט מיר, וואלט איך אויך געזאגט צו זינגען די אהבה רבה אדער נענועים ניגון. אבער אויב א חתן וויל מען זאל זינגען "רבוש"ע האב שוין רחמנות" וכדו' נאך מי אדיר פאר ברוכה הבאה מה כל הרעש?

איך פרעג ווייל איך וויל פארשטיין וואס דער רבי האט געמיינט צו זאגן, ער רעדט דאך נישט דברים בלי טעם.

דער רבי האט אראפגעשטעלט א כלל אויף דער מושג פון א חופה:

א חופה און אלעס ארום דעם, איז יסודתו בהררי קודש און עס איז אייביג געווען און איז נאכאלץ א פחד און א שרעק נאר צו רעדן דערפון.

און ביז די לעצטע פאר יאר האט מען קיינמאל נישט משנה געווען קיין כי הוא זה ביי חופות און עס האט אייביג געהאט דער זעלבער סדר פון ניגונים וואס איז ביי אונז מקובל.

סא יעדע מינדעסטע זאך וואס מען לייגט צו, - שוין אפגערעדט פון קלארע פארדרייטע זאכן וואס מאכן נישט קיין סענס אפילו אין אונזערע אויגן, - איז צוגעלייגט און געטוישט די מסורה, און דאס קומט פון די אמעריקאנע מנהגים אז מען דארף צולייגן דעי ניגון און יענע ניגון וואס קומט נישט אריין ביי א חופה, און איז קיינמאל נישט געווען, צוליב וואס מען דארף "מעורר זיין דעם חתן".
די ניגונים וואס מלייגט צו זענען בכלל נישט קיין שלעכטע ניגונים, אבער עס קומט נישט אריין ביי א חופה און א חופה איז א זאך וואס איז א שטיק קדושה וואס די סדר דערפון פירט זיך בלויז לויט די מסורה און א יעדע זאך וואס איז נישט געווען לייגט מען נישט צו אפילו סשטימט זייער שיין לויט אונז, ווייל ווער זענען אונז צוצולייגן עפעס צו אזא הייליגע מקובלדיגע זאך,
און דער רבי האט פאר א משל צוגעשטעלט א חופה צו כל נדרי וואס יעדער פארשטייט אז דארט איז בכלל נישט קיין רעדע צוצולייגן גארנישט אפילו די הייליגסטע ניגון און דאס גלייכן, און דער רבי האט ארויסגעברענגט אז ביי חתן כלה איז דער קדושה און העכערקייט פונעם חופה פונקט ווי כל נדרי.

שטימט?

עס שטימט %100

איך פארשטיי נאר נישט ווען הייסט געזינגען א ניגון משנה געווען.

רבוש"ע אנשטאטס מי בן שיח, הייסט איז פונקט ווי זינגען די אהבה רבה ניגון אויף כל נדרי.
גראמען ביי א חופה, איז פונקט ווי אויפשטעלן א בדחן מעורר זיין פאר אבינו מלכינו.
דאס שטימט.

איך וויל פארשטיין די פראבלעם פון נאך ניגונים "נאך מי אדיר פאר די כלה קומט אריין", זינגען דעמאלטס מלך שוכן עד איז פונקט ווי זינגען א משה גאלדמאן ניגון אויף איינע פון די פיוטים יו"כ ביינאכט. ריכטיג, ביים רבי'ן וועט מען עס נישט זינגען, אבער אין א קלענערע בית מדרש יא. על זה אנו דנים? דאס איז דער פראבלעם?

[לאקאלער רב]

דער רבי האט אראפגעשטעלט א כלל אויף דער מושג פון א חופה:

א חופה און אלעס ארום דעם, איז יסודתו בהררי קודש און עס איז אייביג געווען און איז נאכאלץ א פחד און א שרעק נאר צו רעדן דערפון.

און ביז די לעצטע פאר יאר האט מען קיינמאל נישט משנה געווען קיין כי הוא זה ביי חופות און עס האט אייביג געהאט דער זעלבער סדר פון ניגונים וואס איז ביי אונז מקובל.

סא יעדע מינדעסטע זאך וואס מען לייגט צו, - שוין אפגערעדט פון קלארע פארדרייטע זאכן וואס מאכן נישט קיין סענס אפילו אין אונזערע אויגן, - איז צוגעלייגט און געטוישט די מסורה, און דאס קומט פון די אמעריקאנע מנהגים אז מען דארף צולייגן דעי ניגון און יענע ניגון וואס קומט נישט אריין ביי א חופה, און איז קיינמאל נישט געווען, צוליב וואס מען דארף "מעורר זיין דעם חתן".
די ניגונים וואס מלייגט צו זענען בכלל נישט קיין שלעכטע ניגונים, אבער עס קומט נישט אריין ביי א חופה און א חופה איז א זאך וואס איז א שטיק קדושה וואס די סדר דערפון פירט זיך בלויז לויט די מסורה און א יעדע זאך וואס איז נישט געווען לייגט מען נישט צו אפילו סשטימט זייער שיין לויט אונז, ווייל ווער זענען אונז צוצולייגן עפעס צו אזא הייליגע מקובלדיגע זאך,
און דער רבי האט פאר א משל צוגעשטעלט א חופה צו כל נדרי וואס יעדער פארשטייט אז דארט איז בכלל נישט קיין רעדע צוצולייגן גארנישט אפילו די הייליגסטע ניגון און דאס גלייכן, און דער רבי האט ארויסגעברענגט אז ביי חתן כלה איז דער קדושה און העכערקייט פונעם חופה פונקט ווי כל נדרי.

שטימט?

נאכנישט געהאט צייט אויסציהערן יעדעס ווארט
איין שאלה נאר דער רבי האט דערמאנט אז ער רעדט פון ווען די כלה קומט אן אדער ער האלט אז פארדעם אויך א פראבלעם?
ווייל כמיין אז ביי די רבי'ס אייניקלעך חופה'ס זינגט מען אנדערע ניגונים פאר די כלה קומט אן

ווי עס האט מיר אויסגעזעהן האט דער רבי גערעדט פון דער גאנצער חופה.

איך האב פארשטאנען דער רבי'ס ווערטער אזויווי איך האב דא אויבן געשריבן, אז א חופה איז הייליג און מען רירט עס נישט צו. נישט קיין חילוק פארדעם צי נאכדעם, אפילו מאר צו מעורר זיין דעם חתן.

וועלכע ניגונים זינגט מען ביי די חופות פון די רבי'ס אייניקלעך?
[גראדע געדענק איך א פאל ביי איינע פון די חופות, דאכצעך עס איז געווען מיט א יאר אהאלב צוריק, האט מען ערגעצוואו אינמיטן די חופה אנגעהויבן צו זינגען עפעס אן אנדערע ניגון וואס מזינגט נישט געווענליך, איך האב עס נישט געקענט, סהאט ניטאמאל אויסגעזעהן ווי קיין היינטיגע ניגון, און ווי נאר מען האט דאס אנגעהויבן האט דער רבי אנגעהובן צו ווייזן פארן גבאי'ן אז מען זאל אויפהערן און דער גבאי הכט געוויזן פאר די זינגערס און מהאט עס אויפגעהערט - אויב איך געדענק גוט.]

כ'דענק אמאל האט מען געזינגען א ניגון וואס איז געווען הייליג ביי די מחותנים, איך געדענק נישט קיין פרטים.

[לאקאלער רב]

אבער אפי' ביים רבי'נס אייניקלעך זינגט מען די נענועים ניגון וואס איז נישט פון דעם בעל שם טוב'ס צייטן... ווער האט דאס איינגעפירט? ר' יושע מענדלאוויטש? עמרם אקער?

שמעתי אז איינע פון די מונקאטשע רביים האבן געזאגט אז מען זינגען נאר ניגונים אן ווערטער, איז דאס דעם רבין'ס כונה?

[totty]

אז דו פרעגסט מיר, וואלט איך אויך געזאגט צו זינגען די אהבה רבה אדער נענועים ניגון. אבער אויב א חתן וויל מען זאל זינגען "רבוש"ע האב שוין רחמנות" וכדו' נאך מי אדיר פאר ברוכה הבאה מה כל הרעש?

איך פרעג ווייל איך וויל פארשטיין וואס דער רבי האט געמיינט צו זאגן, ער רעדט דאך נישט דברים בלי טעם.

דער רבי האט אראפגעשטעלט א כלל אויף דער מושג פון א חופה:

א חופה און אלעס ארום דעם, איז יסודתו בהררי קודש און עס איז אייביג געווען און איז נאכאלץ א פחד און א שרעק נאר צו רעדן דערפון.

און ביז די לעצטע פאר יאר האט מען קיינמאל נישט משנה געווען קיין כי הוא זה ביי חופות און עס האט אייביג געהאט דער זעלבער סדר פון ניגונים וואס איז ביי אונז מקובל.

סא יעדע מינדעסטע זאך וואס מען לייגט צו, - שוין אפגערעדט פון קלארע פארדרייטע זאכן וואס מאכן נישט קיין סענס אפילו אין אונזערע אויגן, - איז צוגעלייגט און געטוישט די מסורה, און דאס קומט פון די אמעריקאנע מנהגים אז מען דארף צולייגן דעי ניגון און יענע ניגון וואס קומט נישט אריין ביי א חופה, און איז קיינמאל נישט געווען, צוליב וואס מען דארף "מעורר זיין דעם חתן".
די ניגונים וואס מלייגט צו זענען בכלל נישט קיין שלעכטע ניגונים, אבער עס קומט נישט אריין ביי א חופה און א חופה איז א זאך וואס איז א שטיק קדושה וואס די סדר דערפון פירט זיך בלויז לויט די מסורה און א יעדע זאך וואס איז נישט געווען לייגט מען נישט צו אפילו סשטימט זייער שיין לויט אונז, ווייל ווער זענען אונז צוצולייגן עפעס צו אזא הייליגע מקובלדיגע זאך,
און דער רבי האט פאר א משל צוגעשטעלט א חופה צו כל נדרי וואס יעדער פארשטייט אז דארט איז בכלל נישט קיין רעדע צוצולייגן גארנישט אפילו די הייליגסטע ניגון און דאס גלייכן, און דער רבי האט ארויסגעברענגט אז ביי חתן כלה איז דער קדושה און העכערקייט פונעם חופה פונקט ווי כל נדרי.

שטימט?

עס שטימט %100

איך פארשטיי נאר נישט ווען הייסט געזינגען א ניגון משנה געווען.

רבוש"ע אנשטאטס מי בן שיח, הייסט איז פונקט ווי זינגען די אהבה רבה ניגון אויף כל נדרי.
גראמען ביי א חופה, איז פונקט ווי אויפשטעלן א בדחן מעורר זיין פאר אבינו מלכינו.
דאס שטימט.

איך וויל פארשטיין די פראבלעם פון נאך ניגונים "נאך מי אדיר פאר די כלה קומט אריין", זינגען דעמאלטס מלך שוכן עד איז פונקט ווי זינגען א משה גאלדמאן ניגון אויף איינע פון די פיוטים יו"כ ביינאכט. ריכטיג, ביים רבי'ן וועט מען עס נישט זינגען, אבער אין א קלענערע בית מדרש יא. על זה אנו דנים? דאס איז דער פראבלעם?

איך פארשטיי אז דער רבי האט בעיקר די פראבלעם מיט די היינטיגע מאדעס צי מאכן א גאנצע צערעמאניע אנשטאט א חופה דעריבער רעדט ער שוין בכלל פון גיין ווי אמאל און גארנישט טוישן
וואלט מען נאר ציגעלייגט איין ניגון וואלט ער מעגליך נישט פארפירט
כן נראה לענית דעתי
הגם עס קען זיין אז נאך וואס די כלה איז אינערווייניג האלט ער אז מטאר גארנישט טוישן אלס צניעות וכו' אבער פארדעם איז דא די ניגונים וואס ביי יעדע חופה אמאל האט מען אויך געזינגען יעדע מאהל אנדערש איינער קה אכסוף איינער אהבה רבה וכו' און אויך געוואנדן ווי לאנד עס האט געדויערט ביז די כלה קומט

[האאפטשאהההה]

רבינו שליט"א יעצט ביים פתיחת הזמן לתלמידי המתיבתא רעדט ארום וועגן דאס זינגען ביי חופות ווען די כלה שטייט שוין אונטערן חופה.

דער רבי האט זיך יעצט אויסגעדרוקט: "א חופה איז נישט - להבדיל - א הייראט צערעמאניע!!!"

די פראבלעם פון זינגען א ניגון בשעת מי בן שיח פארשטיי איך.
די פראבלעם פון זיך פארזוימען ווען די כלה איז שוין דא פארשטיי איך.
די פראבלעם פון גראמען איז אויך פארשטענדליך.

וואס איז אבער די פראבלעם צו זינגען א ווארימע היינטיגע ניגון ביי א חופה? ווייל עס האט ווערטער? ווייל עס איז נישט פון ר"ר הערשעלע?

וויאזוי איך פארשטיי עס.
אויב ווערט א ביי א חופה א מעמד בקשת רחמים, האלט דער רבי אז עס גייט עס אריין און א הייריט צערעמאניע. (די רבי רעדט נישט לכאורה פאר די כלה קומט)
ווייל זאכן דא און אמעריקע קענען זיך זייער שנעל דערקייקלען
איך וועל דיר געבן א דוגמא:
קודם זינגט מען און מען קומזיץט ארום,(אפילו ווען עס הייבט זיך אן מיט גוטע כוונת צו מעורר זיין חתן כלה.
דערנאך וועט איינער באשליסן אז אזוי ווי מען זינגט דאך לאנגע ניגונים זאל די די כלה זיך קודם אראפזעצן ביים ערשטן ניגון און דערנאך ביים דריטן ניגון שטעלן זיי זיך אויף יא...... מען וויל דאך די מעמד זאל ווערן שענער און בעסער.
דערנאך שטעלט זיך די כלה אויף און מען זינגט די 5 טע ניגון דערנאך א ספצעילע ניגון ביים זיך ארומדרייען אדער עפעס אן אנדערע איידיע, איך גלייב עס איז דא נאך אסאך גוטע איידיע וואס מען קען מאכן ביי אזא בקשת רחמים חופה.
דערנאך ווען מען ענדיגט די מעמד בקשת רחמים דארף מען דאך אויסברעכן און א טאנץ..נא .פארוואס זאלן די פרויען ארויסגיין ביי די טאנץ נאכן מעמד ??
און דעמעלץ מעגן זיי זיך שוין אנכאפן מהאט דאך שוין מקדש געווען און אזוי ווייטער ווייטער מנהג אמעריקע...
עס גייט טאקע זייער צובסלעך אבער אויב די טראכסט אריין ווי עס קען אלץ אנקומען, פארשטייט מען וואס די רבי וויל דא
לדעתי האט עס וועגן דעם אייביג זייער געבאדערט פארן רבין ווען שפילט זיך ארום מיט א חופה. ביז ער האט באשלאסן גענוג איז גענוג ער וויל עס אפשטעלן.

[להגדיל הטראסק]

בקיצור, נאך א טענה'ריי מיט איינעם איז אויסגעקומען אז לכאורה דארף עס זיין א ניגון אן ווערטער, א פארצייטישע התעוררות ניגון אן קיין היינטיגע קוועטש,

דאס הייסט אין אנדערע ווערטער א ניגון וואס איז ווארעם און זינגבאר אויך אן ווערטער.

די דעעשע ניגון פון יענע באבע האב איך געהערט איז געווען מיט ווערטער.

[חלום חלמתי]

בקיצור, נאך א טענה'ריי מיט איינעם איז אויסגעקומען אז לכאורה דארף עס זיין א ניגון אן ווערטער, א פארצייטישע התעוררות ניגון אן קיין היינטיגע קוועטש,

דאס הייסט אין אנדערע ווערטער א ניגון וואס איז ווארעם און זינגבאר אויך אן ווערטער.

די דעעשע ניגון פון יענע באבע האב איך געהערט איז געווען מיט ווערטער.

אפילו ווען די כלה איז שוין אינדרויסן?

[אסרוחג]

אז דו פרעגסט מיר, וואלט איך אויך געזאגט צו זינגען די אהבה רבה אדער נענועים ניגון. אבער אויב א חתן וויל מען זאל זינגען "רבוש"ע האב שוין רחמנות" וכדו' נאך מי אדיר פאר ברוכה הבאה מה כל הרעש?

איך פרעג ווייל איך וויל פארשטיין וואס דער רבי האט געמיינט צו זאגן, ער רעדט דאך נישט דברים בלי טעם.

דער רבי האט אראפגעשטעלט א כלל אויף דער מושג פון א חופה:

א חופה און אלעס ארום דעם, איז יסודתו בהררי קודש און עס איז אייביג געווען און איז נאכאלץ א פחד און א שרעק נאר צו רעדן דערפון.

און ביז די לעצטע פאר יאר האט מען קיינמאל נישט משנה געווען קיין כי הוא זה ביי חופות און עס האט אייביג געהאט דער זעלבער סדר פון ניגונים וואס איז ביי אונז מקובל.

סא יעדע מינדעסטע זאך וואס מען לייגט צו, - שוין אפגערעדט פון קלארע פארדרייטע זאכן וואס מאכן נישט קיין סענס אפילו אין אונזערע אויגן, - איז צוגעלייגט און געטוישט די מסורה, און דאס קומט פון די אמעריקאנע מנהגים אז מען דארף צולייגן דעי ניגון און יענע ניגון וואס קומט נישט אריין ביי א חופה, און איז קיינמאל נישט געווען, צוליב וואס מען דארף "מעורר זיין דעם חתן".
די ניגונים וואס מלייגט צו זענען בכלל נישט קיין שלעכטע ניגונים, אבער עס קומט נישט אריין ביי א חופה און א חופה איז א זאך וואס איז א שטיק קדושה וואס די סדר דערפון פירט זיך בלויז לויט די מסורה און א יעדע זאך וואס איז נישט געווען לייגט מען נישט צו אפילו סשטימט זייער שיין לויט אונז, ווייל ווער זענען אונז צוצולייגן עפעס צו אזא הייליגע מקובלדיגע זאך,
און דער רבי האט פאר א משל צוגעשטעלט א חופה צו כל נדרי וואס יעדער פארשטייט אז דארט איז בכלל נישט קיין רעדע צוצולייגן גארנישט אפילו די הייליגסטע ניגון און דאס גלייכן, און דער רבי האט ארויסגעברענגט אז ביי חתן כלה איז דער קדושה און העכערקייט פונעם חופה פונקט ווי כל נדרי.

שטימט?

עס שטימט %100

איך פארשטיי נאר נישט ווען הייסט געזינגען א ניגון משנה געווען.

רבוש"ע אנשטאטס מי בן שיח, הייסט איז פונקט ווי זינגען די אהבה רבה ניגון אויף כל נדרי.
גראמען ביי א חופה, איז פונקט ווי אויפשטעלן א בדחן מעורר זיין פאר אבינו מלכינו.
דאס שטימט.

איך וויל פארשטיין די פראבלעם פון נאך ניגונים "נאך מי אדיר פאר די כלה קומט אריין", זינגען דעמאלטס מלך שוכן עד איז פונקט ווי זינגען א משה גאלדמאן ניגון אויף איינע פון די פיוטים יו"כ ביינאכט. ריכטיג, ביים רבי'ן וועט מען עס נישט זינגען, אבער אין א קלענערע בית מדרש יא. על זה אנו דנים? דאס איז דער פראבלעם?

די פראבלעם איז נישט די תנועת הניגון, נאר די ווערטער פונעם ניגון
רבש"ע האב שוין רחמנות איז דאך די תנועה פון י'ה אכסוף, און די תנועה זינגט מען, מ'רעדט פון זינגען ניגונים פון ווערטער

[יאנטשי]

בקיצור, נאך א טענה'ריי מיט איינעם איז אויסגעקומען אז לכאורה דארף עס זיין א ניגון אן ווערטער, א פארצייטישע התעוררות ניגון אן קיין היינטיגע קוועטש,

דאס הייסט אין אנדערע ווערטער א ניגון וואס איז ווארעם און זינגבאר אויך אן ווערטער.

די דעעשע ניגון פון יענע באבע האב איך געהערט איז געווען מיט ווערטער.

אפילו ווען די כלה איז שוין אינדרויסן?

לויט זיין טענה'ריי מיט יענעם אדער וואס די רבי זאגט?

די רבי האט שוין גערעדט פון דעם ארום 7 צוריק (ווען עס האט זיך אנגעהויבןדי סטייל אז מען רופט א זינגער), און דעמאלט קלאר געזאגט אז ביז די כלה קומט ארויס קען מען זינגען וויפיל מען וויל, איינמאל די כלה איז אינדרויסן הייבט זיך אן די מעמד החופה און מען טאר נישט משנה זיין.

ביי די רביס קינדער זינגט מען טאקע ביז די כלה קומט ארויס, אבער איין מאל די כלה איז אינדרויסן טוט מען ווי מען האט מקבל געווען, ווי די רבי האט שוין מסביר געווען.

[שינאווער]

בקיצור, נאך א טענה'ריי מיט איינעם איז אויסגעקומען אז לכאורה דארף עס זיין א ניגון אן ווערטער, א פארצייטישע התעוררות ניגון אן קיין היינטיגע קוועטש,

דאס הייסט אין אנדערע ווערטער א ניגון וואס איז ווארעם און זינגבאר אויך אן ווערטער.

די דעעשע ניגון פון יענע באבע האב איך געהערט איז געווען מיט ווערטער.

אפילו ווען די כלה איז שוין אינדרויסן?

לויט זיין טענה'ריי מיט יענעם אדער וואס די רבי זאגט?

די רבי האט שוין גערעדט פון דעם אפאר ארום 7 צוריק (ווען עס האט זיך אנגעהויבןדי סטייל אז מען רופט א זינגער), און דעמאלט קלאר געזאגט אז ביז די כלה קומט ארויס קען מען זינגען וויפיל מען וויל, איינמאל די כלה איז אינדרויסן הייבט זיך אן די מעמד החופה און מען טאר נישט משנה זיין.

ביי די רביס קינדער זינגט מען טאקע ביז די כלה קומט ארויס, אבער איין מאל די כלה איז אינדרויסן טוט מען ווי מען האט מקבל געווען, ווי די רבי האט שוין מסביר געווען.

שכח פארן אויסקלארן.

ווען האט דער רבי גערעדט דערפון?

[תושב קרית יואל]

אפילו ווען די כלה איז שוין אינדרויסן?

לויט זיין טענה'ריי מיט יענעם אדער וואס די רבי זאגט?

די רבי האט שוין גערעדט פון דעם אפאר ארום 7 צוריק (ווען עס האט זיך אנגעהויבןדי סטייל אז מען רופט א זינגער), און דעמאלט קלאר געזאגט אז ביז די כלה קומט ארויס קען מען זינגען וויפיל מען וויל, איינמאל די כלה איז אינדרויסן הייבט זיך אן די מעמד החופה און מען טאר נישט משנה זיין.

ביי די רביס קינדער זינגט מען טאקע ביז די כלה קומט ארויס, אבער איין מאל די כלה איז אינדרויסן טוט מען ווי מען האט מקבל געווען, ווי די רבי האט שוין מסביר געווען.

שכח פארן אויסקלארן.

ווען האט דער רבי גערעדט דערפון?

נעכטן ביי די פתיחה פאר תלמידי ישיבה גדולה

[שינאווער]

לויט זיין טענה'ריי מיט יענעם אדער וואס די רבי זאגט?

די רבי האט שוין גערעדט פון דעם אפאר ארום 7 צוריק (ווען עס האט זיך אנגעהויבןדי סטייל אז מען רופט א זינגער), און דעמאלט קלאר געזאגט אז ביז די כלה קומט ארויס קען מען זינגען וויפיל מען וויל, איינמאל די כלה איז אינדרויסן הייבט זיך אן די מעמד החופה און מען טאר נישט משנה זיין.

ביי די רביס קינדער זינגט מען טאקע ביז די כלה קומט ארויס, אבער איין מאל די כלה איז אינדרויסן טוט מען ווי מען האט מקבל געווען, ווי די רבי האט שוין מסביר געווען.

שכח פארן אויסקלארן.

ווען האט דער רבי גערעדט דערפון?

נעכטן ביי די פתיחה פאר תלמידי ישיבה גדולה

דאס ווייס איך, איך פרעג איבער 7 יאר צוריק

[יאנטשי]

אפילו ווען די כלה איז שוין אינדרויסן?

לויט זיין טענה'ריי מיט יענעם אדער וואס די רבי זאגט?

די רבי האט שוין גערעדט פון דעם אפאר ארום 7 צוריק (ווען עס האט זיך אנגעהויבןדי סטייל אז מען רופט א זינגער), און דעמאלט קלאר געזאגט אז ביז די כלה קומט ארויס קען מען זינגען וויפיל מען וויל, איינמאל די כלה איז אינדרויסן הייבט זיך אן די מעמד החופה און מען טאר נישט משנה זיין.

ביי די רביס קינדער זינגט מען טאקע ביז די כלה קומט ארויס, אבער איין מאל די כלה איז אינדרויסן טוט מען ווי מען האט מקבל געווען, ווי די רבי האט שוין מסביר געווען.

שכח פארן אויסקלארן.

ווען האט דער רבי גערעדט דערפון?

@222555 וועט אפשר וויסן, איך מיין עס איז געווען א תהילים שיעור.

[לג בעומר]

נאכנישט געהאט צייט אויסציהערן יעדעס ווארט
איין שאלה נאר דער רבי האט דערמאנט אז ער רעדט פון ווען די כלה קומט אן אדער ער האלט אז פארדעם אויך א פראבלעם?
ווייל כמיין אז ביי די רבי'ס אייניקלעך חופה'ס זינגט מען אנדערע ניגונים פאר די כלה קומט אן

ווי עס האט מיר אויסגעזעהן האט דער רבי גערעדט פון דער גאנצער חופה.

איך האב פארשטאנען דער רבי'ס ווערטער אזויווי איך האב דא אויבן געשריבן, אז א חופה איז הייליג און מען רירט עס נישט צו. נישט קיין חילוק פארדעם צי נאכדעם, אפילו מאר צו מעורר זיין דעם חתן.

וועלכע ניגונים זינגט מען ביי די חופות פון די רבי'ס אייניקלעך?
[גראדע געדענק איך א פאל ביי איינע פון די חופות, דאכצעך עס איז געווען מיט א יאר אהאלב צוריק, האט מען ערגעצוואו אינמיטן די חופה אנגעהויבן צו זינגען עפעס אן אנדערע ניגון וואס מזינגט נישט געווענליך, איך האב עס נישט געקענט, סהאט ניטאמאל אויסגעזעהן ווי קיין היינטיגע ניגון, און ווי נאר מען האט דאס אנגעהויבן האט דער רבי אנגעהובן צו ווייזן פארן גבאי'ן אז מען זאל אויפהערן און דער גבאי הכט געוויזן פאר די זינגערס און מהאט עס אויפגעהערט - אויב איך געדענק גוט.]

כ'דענק אמאל האט מען געזינגען א ניגון וואס איז געווען הייליג ביי די מחותנים, איך געדענק נישט קיין פרטים.

ר' ברוך האט חתונה געמאכט אין מען האט געזינגן די באקאנטע ניגון וואס איז מיחוס צום הייליגן רר' מרדכילע מנאדבורנא ר' ברוך איז א אייניקל אין אינמיטן איז די כלה אנגעקומען האט די רבי געהייסן אויפצוהערן זינגען נאר אנצוהייבן מי בן שיח

[לג בעומר]

לויט זיין טענה'ריי מיט יענעם אדער וואס די רבי זאגט?

די רבי האט שוין גערעדט פון דעם אפאר ארום 7 צוריק (ווען עס האט זיך אנגעהויבןדי סטייל אז מען רופט א זינגער), און דעמאלט קלאר געזאגט אז ביז די כלה קומט ארויס קען מען זינגען וויפיל מען וויל, איינמאל די כלה איז אינדרויסן הייבט זיך אן די מעמד החופה און מען טאר נישט משנה זיין.

ביי די רביס קינדער זינגט מען טאקע ביז די כלה קומט ארויס, אבער איין מאל די כלה איז אינדרויסן טוט מען ווי מען האט מקבל געווען, ווי די רבי האט שוין מסביר געווען.

שכח פארן אויסקלארן.

ווען האט דער רבי גערעדט דערפון?

@222555 וועט אפשר וויסן, איך מיין עס איז געווען א תהילים שיעור.

א כ''ו ביים יארצייט סעודה מיינעך אב

[בודקע]

מוסדות קרית יואל:

א מיטינג אין די הנהלה לקראת דעם דינער, ארויסגערינען!…

הערט וואס זיי רעדן… ס’קען זיין העכסט אינטערסאנט…

גאר א קריעיטיוו איידיע!!!

[תורה ויראה]

Screenshot 2025-11-06 132104.png (37.24 KiB) געזען געווארן 467 מאל