סאטמאר (מהר"א): נייעסן און שמועסן בתוככי הקהלה

[מיין מיינונג]

קען זיין אז פאר דיר איז דאס א ווילדע חידוש, אבער ס'איז א דבר פשוט אז א נייער בנין איז א אינקאם.

זיך געווינדערט פארוואס עס ווערן געבויט אזוי פיל נייע בתי מדרשים
יישר כח פארן אויסקלארן

איך האב נישט געשריבן קיין ווערטל, אדער טעאריע.

[נפתלי]

קהל האט לכחילה גראד אנגענומען צו ספאנסערן רוב קאסט פונעם מעמד, ווער עס ווייסט אז רוב קאסט איז די גיום צו אויסליידיגן די ביהמ''ד אין צוריק שטעלן די ביהמ''ד נאכן מעמד אווער טיים פאר אזויפיל גוים

ס''ה האט קהל נאר געגעבן די פלאץ גוים ספיקערס לעיקטער און נאך וואס איז רוב קאסט און נישט געוואלט נעמען די גאנצע קאסט, ווייך זיי נאבן שוין באצאלט די גאנצע מעמד ינ נאכט אין סוכה וכדו' ט יחיד וויל טוען א גוטע זאך עס איז זייער גרינג צו זאגן קהל זאל צאלן לאמיר זעהן צו ער איז גרייט צו דעקן 25 פראצענט קען קהל דעקן די איבריגע

מען האט דא סך הכל אויסגעליידיגט און צוריקגעשטעלט בענק לאמיר זאגן דאס האט גענומען 5 שעה און עס איז געווען 20 גוים, און יעדער האט באקומען 25 א שעה, איז עס א קנאפע, 2500 און די סכום איז זיכער פול ווייניגער, די פרייז וואס די שמחת בית השואבה האט געקאסט איז 5 מאל מער פון דעם.

[חכם]

קען זיין אז פאר דיר איז דאס א ווילדע חידוש, אבער ס'איז א דבר פשוט אז א נייער בנין איז א אינקאם.

זיך געווינדערט פארוואס עס ווערן געבויט אזוי פיל נייע בתי מדרשים
יישר כח פארן אויסקלארן

איך האב נישט געשריבן קיין ווערטל, אדער טעאריע.

ס'איז דאך דא דער אלטער באקאנטער ווערטל אז א רב איז אריינגעגאנגען צום רבי'ן ז"ל אז ער מוטשעט זיך געפערלעך מיט געלט, האט אים די רבי געזאגט במיטב לשונות, גיי בוי א בנין...

וכך הוה ער האט געבויט, און געזען אז שיינע הרחבה...

ער האט געענדיגט בויען און ער גייט אריין צום רבי'ן זיך באדאנקען אבער אין די זעלבע צייט זיך אפרעדן אז די מצב איז צוריק שמאל געווארן, זאגט אים די רבי 'איך האב אייך געהייסן ענדיגן? איך האב אייך געהייסן בויען'...

[יאנטשי]

א גוט ווערטל, אבער האט לכאורה גארנישט מיטן רבין ז"ל.

[תורה ויראה]

א גוט ווערטל, אבער האט לכאורה גארנישט מיטן רבין ז"ל.

נישט קיין ווערטל, געווען ביי איינע פון די מוסדות אין אר"י , דאכטסעך מיר בנות ירושלים, ער איז געקומען צום רבי'ן אז ער קען זיך נישט דעקן, האט אים די רבי געזאגט בוי א בנין, ער האט געמיינט די רבי וועפט שוין, זאגט אים די רבי ניין, בוי א בנין, און ס'איז נארמאל אז ווען מ'קאלעקט פארן בנין גייט א געוויסע פראצענט פאר די אפערעיטינג.

[שבת קודש]

וואס גייט פאר מיט מתיבתא שיעור ג'? איך הער אז פאליציי האט נעכטן ארויסגעשאסן פון די פלאץ און די ישיבה איז אויפן גאס.

פרטים אויב איינער האט. ייש"כ.

גליקמאן (ראדאשיצער רב) האט היי יאר באשלאסן ארויפצוגיין צו 18 טויזנט דאלאר א חודש רענט, אנשטאט דרייצן.
ווי אויך האט ער פארלאנגט אז מתיבתא זאל זיך פארפליכטן צו פארבלייבן דארט אויף ספרינג סטריט פאר אמווייניגסטנס פינף יאר, און אז אלעס זאל זיין באצאלט אין העד טשעקס.

מתיבתא האט נישט געהאלטן דערביי, האט דער גליקמאן געזאגט אז ער ווארפט ארויס.
ווען יוצאי שיעור ג' זענען אריינגעגאנגען אינעם בילדינג ארויסצונעמען די פארבליבענע זאכן און חפצים, האט ער גערופן די פאליציי אז מ'ברעכט זיך איין אין זיינס א פריוואטע שטח און אז מ'האט אנגעבליך צובראכן א שלאס.
נאך א לענגערע דין ודברים מיט די פאליציי אפיצירן, איז געבליבן אז מ'קען פארזעצן דאס ארויסנעמען די זאכן און עס אריבערפירן אויף בארדיטשוב, אונטערן אויפזיכט פון איינע פון די שיעור ג' מגידי שיעור.

למעשה ווי גייט שיעור ג' גיין?

[שטייפע קוגל]

א גוט ווערטל, אבער האט לכאורה גארנישט מיטן רבין ז"ל.

נישט קיין ווערטל, געווען ביי איינע פון די מוסדות אין אר"י , דאכטסעך מיר בנות ירושלים, ער איז געקומען צום רבי'ן אז ער קען זיך נישט דעקן, האט אים די רבי געזאגט בוי א בנין, ער האט געמיינט די רבי וועפט שוין, זאגט אים די רבי ניין, בוי א בנין, און ס'איז נארמאל אז ווען מ'קאלעקט פארן בנין גייט א געוויסע פראצענט פאר די אפערעיטינג.

די שאלה איז אויף די סיפא פון די מעשה...

[מטות]

אז מרעדט שוין פון שיעור ג

דארף ארויסגעברענגט ווערן די ווייטאג אז מרעדט אינגאנצן פון 19 יעריגע בחורים

און סאיז שוין בערך 12 יאר וואס די עידש איז נישט מסודר

איך האב געהערט פון איינגעשטעלטע אין ישיבה אז די איינציגסטער מהלך דעיס מסדר צו זיין געהעריג
איז דורך צאמשטעלן שיעור ב' און ג' פון די גאנצע ישיבה אין 1 סניף אזוי ווי סאיז געווען אין שנת ע"א און ע"ב

דעיס טוט אוועק נעמען גאר אסאך פראבלעמען

סיי לגבי שיעור ב
וואס איז כהיום די עלטסטע עידש אין ישיבה וואס נאך פסח איז שוין אינגאנצן צופארן סבלייבט אין יעדע סניף ווייניג מציונים ס'פאנגט אן צוצופאלן די עידש די בחורים ווערן דיפרעסט
"מרעדט פון 18 יעריגע" אבער דאס איז א מציאות

און אז א בחור איז דיפרעסט לערענט ער נישט. און אז ער לערענט נישט.......

דעיס איז היינט די טריקענע מציאות פון שיעור ב

ווען משטעלט עס צאם ווערט עס א כח פון איבער 200 בחורים איז עס א ישיבה
און סזעיט זיך נישט אזוי שטארק אן די חתנים וואס גייען ארויס
( וואס ווער סווייסט ווייסט אז פאר'ן צוטיילן די ישיבה איז שיעור ב געווען די עיקר ישיבה דארט זענען געווען די גיטע מגידי שיעור ווי הגה"צ ר' מרדכי דוד זצ"ל וכי )

און לגבי שיעור ג
אז סאיז דא א שטארקע שיעור ב כאפט זיך מיט שיעור ג
דאס מיינט אז דער גיטע בחור פון שיעור ג האט א בית מדרש מיט א קול תורה
און ער דארף נישט דורך גיין די גהנום צווישן שיעור ב און ג וואס די 19 יעריגע בחורים גייען יעצט דורך יעדע יאר

דעיס איז די ווייטאג און קורצן
ודוק ואכמל
ווער ספארשטייט פארשטייט
מטות

[בודקע]

אז מרעדט שוין פון שיעור ג

דארף ארויסגעברענגט ווערן די ווייטאג אז מרעדט אינגאנצן פון 19 יעריגע בחורים

און סאיז שוין בערך 12 יאר וואס די עידש איז נישט מסודר

איך האב געהערט פון איינגעשטעלטע אין ישיבה אז די איינציגסטער מהלך דעיס מסדר צו זיין געהעריג
איז דורך צאמשטעלן שיעור ב' און ג' פון די גאנצע ישיבה אין 1 סניף אזוי ווי סאיז געווען אין שנת ע"א און ע"ב

דעיס טוט אוועק נעמען גאר אסאך פראבלעמען

סיי לגבי שיעור ב
וואס איז כהיום די עלטסטע עידש אין ישיבה וואס נאך פסח איז שוין אינגאנצן צופארן סבלייבט אין יעדע סניף ווייניג מציונים ס'פאנגט אן צוצופאלן די עידש די בחורים ווערן דיפרעסט
"מרעדט פון 18 יעריגע" אבער דאס איז א מציאות

און אז א בחור איז דיפרעסט לערענט ער נישט. און אז ער לערענט נישט.......

דעיס איז היינט די טריקענע מציאות פון שיעור ב

ווען משטעלט עס צאם ווערט עס א כח פון איבער 200 בחורים איז עס א ישיבה
און סזעיט זיך נישט אזוי שטארק אן די חתנים וואס גייען ארויס
( וואס ווער סווייסט ווייסט אז פאר'ן צוטיילן די ישיבה איז שיעור ב געווען די עיקר ישיבה דארט זענען געווען די גיטע מגידי שיעור ווי הגה"צ ר' מרדכי דוד זצ"ל וכי )

און לגבי שיעור ג
אז סאיז דא א שטארקע שיעור ב כאפט זיך מיט שיעור ג
דאס מיינט אז דער גיטע בחור פון שיעור ג האט א בית מדרש מיט א קול תורה
און ער דארף נישט דורך גיין די גהנום צווישן שיעור ב און ג וואס די 19 יעריגע בחורים גייען יעצט דורך יעדע יאר

דעיס איז די ווייטאג און קורצן
ודוק ואכמל
ווער ספארשטייט פארשטייט
מטות

מ'מעג מחולק זיין?

[שבת קודש]

אז מרעדט שוין פון שיעור ג

און סאיז שוין בערך 12 יאר וואס די עידש איז נישט מסודר

איז שיעור ג' פון מאנסי פון הרב זיידענפעלד נישט מסודר?

[גראסערי]

איז דורך צאמשטעלן שיעור ב' און ג' פון די גאנצע ישיבה אין 1 סניף אזוי ווי סאיז געווען אין שנת ע"א און ע"ב

איז נישט דעמאלס געווען שיער ב' און ג' באזונדער, ר' לוי יצחק בארזעסקי אויף שיעור ב' און ר' מאיר צוויבל אויף שיעור ג'? די געוועזענע לאנטש רום איז געווארן צוטיילט און 2 חלקים?

[טעכנאלאגיע קענער]

אז מרעדט שוין פון שיעור ג

און סאיז שוין בערך 12 יאר וואס די עידש איז נישט מסודר

איז שיעור ג' פון מאנסי פון הרב זיידענפעלד נישט מסודר?

מ'רעדט יעצט פון זאבעל!

[מטות]

אז מרעדט שוין פון שיעור ג

און סאיז שוין בערך 12 יאר וואס די עידש איז נישט מסודר

איז שיעור ג' פון מאנסי פון הרב זיידענפעלד נישט מסודר?

שיעור ב איז נישט מסודר
צווישן שיעור ב און ג איז נישט מסודר
די חלק וואס גייט נישט צו זיידענפעלד איז נישט מסודר
דעיס אז מדארף גיין צו זיידענפעלד איז נישט מסודר
וואס סטוט זיך ווען מאיז שוין ביי זיידענפעלד ווייס איך נישט
אבער די 10ליגע גיטע בחורים וואס גייען צו פרעמדע ישיבות פאר שיעור ג זאגט אז דארט איז נישט קיין גן עדן

[בודקע]

אז מרעדט שוין פון שיעור ג

און סאיז שוין בערך 12 יאר וואס די עידש איז נישט מסודר

איז שיעור ג' פון מאנסי פון הרב זיידענפעלד נישט מסודר?

אבער די 10ליגע גיטע בחורים וואס גייען צו פרעמדע ישיבות פאר שיעור ג זאגט אז דארט איז נישט קיין גן עדן

נישט דא קיין צענדליגע גוטע בחורים וואס גייען צו פרעמדע ישיבות פאר שיעור ג', אפשר איינצעלנע..
חוץ פון דעם וואס זייער אסאך פון פרעמדע ישיבות קומען אהער צו שיעור ג'

[נאסע שמאטעס]

און מען בעט דעם רבי'ן צו רעדן אז מ'דארף שיקן די בחורים דא ווייל "אזוי איז מען מסודר ווען מען ווערט עלטער"...

[מטות]

איז דורך צאמשטעלן שיעור ב' און ג' פון די גאנצע ישיבה אין 1 סניף אזוי ווי סאיז געווען אין שנת ע"א און ע"ב

איז נישט דעמאלס געווען שיער ב' און ג' באזונדער, ר' לוי יצחק בארזעסקי אויף שיעור ב' און ר' מאיר צוויבל אויף שיעור ג'? די געוועזענע לאנטש רום איז געווארן צוטיילט און 2 חלקים?

האלב איז געווען די בית מדרש און האלב די לאנטש רום

[בודקע]

צו קלאר מאכן: ר' מרדכי אהרן זאבעל'ס ישיבה איז זייער מסודר, ס'איז א פיינע געשמאקע ישיבה, ס"ה מוטשעט מען זיך יעצט מיט א פלאץ.

[מטות]

איז שיעור ג' פון מאנסי פון הרב זיידענפעלד נישט מסודר?

אבער די 10ליגע גיטע בחורים וואס גייען צו פרעמדע ישיבות פאר שיעור ג זאגט אז דארט איז נישט קיין גן עדן

נישט דא קיין צענדליגע גוטע בחורים וואס גייען צו פרעמדע ישיבות פאר שיעור ג', אפשר איינצעלנע..
חוץ פון דעם וואס זייער אסאך פון פרעמדע ישיבות קומען אהער צו שיעור ג'

נו סוי ?
די נאמבער מאכט אויס?
האסט געכאפט מיין פוינט?
די ווייסט די ווייטאג וואס די בחורים גייען דורך?
די ביסט עס דורך?

[בודקע]

אבער די 10ליגע גיטע בחורים וואס גייען צו פרעמדע ישיבות פאר שיעור ג זאגט אז דארט איז נישט קיין גן עדן

נישט דא קיין צענדליגע גוטע בחורים וואס גייען צו פרעמדע ישיבות פאר שיעור ג', אפשר איינצעלנע..
חוץ פון דעם וואס זייער אסאך פון פרעמדע ישיבות קומען אהער צו שיעור ג'

נו סוי ?
די נאמבער מאכט אויס?
האסט געכאפט מיין פוינט?
די ווייסט די ווייטאג וואס די בחורים גייען דורך?
די ביסט עס דורך?

ס'איז דא איין צייט וואס דו קענסט זאגן אז ס'איז דא ווייטאג, סוף זוממער שיעור ב' ווען א גרויס חלק פון די חברים האבן חתונה, אבער דעטס איט, איינמאל מ'איז אין שיעור ג', און אזוי אויך די ערשטע דריי פערטל יאר פון שיעור ב', איז אלעס פיין מסודר.
(חוץ איינצעלנע פעלער ווען א גרויס חלק עידזש גייט שוין ארויס סוף ווינטער שיעור ב', איז עס די גאנצע זוממער זמן, אבער זה הוא.)

[תורה ויראה]

א גוט ווערטל, אבער האט לכאורה גארנישט מיטן רבין ז"ל.

נישט קיין ווערטל, געווען ביי איינע פון די מוסדות אין אר"י , דאכטסעך מיר בנות ירושלים, ער איז געקומען צום רבי'ן אז ער קען זיך נישט דעקן, האט אים די רבי געזאגט בוי א בנין, ער האט געמיינט די רבי וועפט שוין, זאגט אים די רבי ניין, בוי א בנין, און ס'איז נארמאל אז ווען מ'קאלעקט פארן בנין גייט א געוויסע פראצענט פאר די אפערעיטינג.

די שאלה איז אויף די סיפא פון די מעשה...

אה, דעיס איז שוין טאקע א ווערטל, כ'האב נישט געהערט די חלק... (גראדע מאכט נאך אלטס סענס אז די רבי זאל עס האבן געזאגט פאר א ווערטל)

[מטות]

נישט דא קיין צענדליגע גוטע בחורים וואס גייען צו פרעמדע ישיבות פאר שיעור ג', אפשר איינצעלנע..
חוץ פון דעם וואס זייער אסאך פון פרעמדע ישיבות קומען אהער צו שיעור ג'

נו סוי ?
די נאמבער מאכט אויס?
האסט געכאפט מיין פוינט?
די ווייסט די ווייטאג וואס די בחורים גייען דורך?
די ביסט עס דורך?

ס'איז דא איין צייט וואס דו קענסט זאגן אז ס'איז דא ווייטאג, סוף זוממער שיעור ב' ווען א גרויס חלק פון די חברים האבן חתונה, אבער דעטס איט, איינמאל מ'איז אין שיעור ג', און אזוי אויך די ערשטע דריי פערטל יאר פון שיעור ב', איז אלעס פיין מסודר.
(חוץ איינצעלנע פעלער ווען א גרויס חלק עידזש גייט שוין ארויס סוף ווינטער שיעור ב', איז עס די גאנצע זוממער זמן, אבער זה הוא.)

חוץ דא חוץ דארט
און דארט אויך
די זאגסט וואס די טראכטסט
איך שרייב וואס איך ווייס
איך האלט עס מיט שוין אסאך יאר
און והוא העיקר איך האב עס געהערט פון א שיינע פאר איינגעשטעלטע סיי משגיחים סיי מגידי שיעור
אז דעיס איז א מהלך וואס האט געארבעט און קען ווייטער ארבעטען

דא ענדיג איך אי"ה
די האסט מער צייט ווי מיר
זיי געזונט

[בודקע]

נו סוי ?
די נאמבער מאכט אויס?
האסט געכאפט מיין פוינט?
די ווייסט די ווייטאג וואס די בחורים גייען דורך?
די ביסט עס דורך?

ס'איז דא איין צייט וואס דו קענסט זאגן אז ס'איז דא ווייטאג, סוף זוממער שיעור ב' ווען א גרויס חלק פון די חברים האבן חתונה, אבער דעטס איט, איינמאל מ'איז אין שיעור ג', און אזוי אויך די ערשטע דריי פערטל יאר פון שיעור ב', איז אלעס פיין מסודר.
(חוץ איינצעלנע פעלער ווען א גרויס חלק עידזש גייט שוין ארויס סוף ווינטער שיעור ב', איז עס די גאנצע זוממער זמן, אבער זה הוא.)

חוץ דא חוץ דארט
און דארט אויך
די זאגסט וואס די טראכטסט
איך שרייב וואס איך ווייס
איך האלט עס מיט שוין אסאך יאר
און והוא העיקר איך האב עס געהערט פון א שיינע פאר איינגעשטעלטע סיי משגיחים סיי מגידי שיעור
אז דעיס איז א מהלך וואס האט געארבעט און קען ווייטער ארבעטען

דא ענדיג איך אי"ה
די האסט מער צייט ווי מיר
זיי געזונט

אנטשולדיגט פארן זיך טרעפן.

[נאסע שמאטעס]

בודקע, אויב דער אפיציעלער סיסטעם איז, אז א בחור ווערט פארשימלט, דעפרעסט, צוגאנגען און חרוב "נאר 6 חדשים פון שיעור ב'", איז דער סיסטעם שרעקעדיג.

[בודקע]

בודקע, אויב דער אפיציעלער סיסטעם איז, אז א בחור ווערט פארשימלט, דעפרעסט, צוגאנגען און חרוב "נאר 6 חדשים פון שיעור ב'", איז דער סיסטעם שרעקעדיג.

ס'איז נישט אפיציעל, ס'איז נישט יעדער, און אפי' ווער יא איז עס אויך נישט אזוי דראמאטיש אז מ'ווערט "פארשימלט" "דיפרעסט" "צוגאנגען" "חרוב"...
ס'איז ס"ה אביסל א שווערע זמן

[חלום חלמתי]

די מתיבתא אין קרית יואל האט דעת בעל הבית ,סאיז נישט קיין דעת תורה , ווילאנג עס ווערט געפירט פון גשמיות און סאיז נישט דא קיין וועד הרוחני וואס פירט די רוחני וועט עס אזוי אויס זען.
סאיז די איינציגסטע מוסד אינערהאלב סאטמאר מהר"א אלוועלטליך וואס עס הערשט אזא פאלטשע קאראפשען אין א מוסד ,וואס עס אפעקטירט די גאנצע חסידות מיט א געפערליכע ווייטאג פאר עלטערן ,ולהשם הישועה

שטותים