סאטמאר (מהר"א): נייעסן און שמועסן בתוככי הקהלה

[להגדיל הטראסק]

נומער 2 קענסטע פארגעסן... אויב דאס געשעהט האט געפלאצט א קרית יואל'ע באקס

וואס סאמהאו שפיר איך זייער פראוט מיט דעם באקס...

[זאנוויל ראזענבערג]

קענסט בלייבן אין די באקס, ס'דא גענוג באקסעס, כהאב עס אויך ליב, אבער נישט אלע באקסעס זענען שיין. איך רעד פון די נארישע באקסעס אזוי ווי אז די היכל מוז ענדערשט זיין ליידיג ווי איידער ח"ו דאווענען דארט ווייל "די רול"

[אסרוחג]

עטליכע הערות לכבוד יו''ט שמח''ת הבעל''ט:

1. די געדרענג אין ביהמ''ד איז שטארק פארוואס נישט אריינעמען די פאליש פאר די מקום הריקודים,
וועט טאקע נישט זיין קיין צוועלעף שטאקיקע פארענטשעס אויף יענע זייט אבער וועט זיין פלאץ פאר נאך 2000 מענטשען צו טאנצען

2. די מניני שחרית שמח''ת צופרי איז כאאס, א פשוטע לעזונג איז די היכל התורה ווערט שמח''ת צופרי שוואך באנוצט נאכדעם וואס רוב ציבור דאוונעט דעמאלטס שחרית קען מען צוטיילן די היכל פאר 5 שטובער איינס פאר לערנען די איבעריגע צו דאוונען

3. שמיני עצרת צופרי דארף מען אריינשטיפן די מערסעטע צאל זיצן וויפיל ס'איז שייך ארויסנעמען אלע טישן פון פאליש אנפילן מיט בענק גוט אפילו אן שטענדערס

היכל בלייבט היכל 365 טעג א יאר, און דאס גייט זיך נישט טוישן
ס'איז דא נאך אסאך אלטערנעטיווע וועגן פון מנינים, היי יאר קען מען אויסשטעלן די נייע גאלערי פאר מנינים, מ'קען נוצן די בנין הכולל, מענטשן זענען נאר באקוועם און מ'קען באשטיין ס'זאל זיין אין זעלבן בנין
און איך וועל אייך אויסזאגן א סוד, צו דאווענען מיטן רבין'ס מנין איז אויך א אפציע, אויב וואוינסטו ווייט (און מען דארף קענען שנעל אהיימגיין נאך די הקפות) דאווען אין דיין שכינות'דיגע ביהמ"ד בעפאר דו קומסט אראפ

[אסרוחג]

קענסט בלייבן אין די באקס, ס'דא גענוג באקסעס, כהאב עס אויך ליב, אבער נישט אלע באקסעס זענען שיין. איך רעד פון די נארישע באקסעס אזוי ווי אז די היכל מוז ענדערשט זיין ליידיג ווי איידער ח"ו דאווענען דארט ווייל "די רול"

קוקט אויס דו האסט נאכנישט געזען דעם היכל שמח"ת צופרי
איך וויל שטיין ווייט פון א גוזמא וועל איך נישט שרייבן הונדערטער, אבער אסאך צענדליגער אידן זיצן און לערנען
נישט יעדער שטייט אויף שמח"ת צופרי מיט די קרויט אין קאפ
דער היכל איז געבויט מיט א ציל אז ווען אימער א איד וויל, זאל ער האבן א רואיג פלאץ צו לערנען תורה, זאל ער פונקט אין א טאג וואס מ'פריידט זיך מיט די תורה נישט קענען לערנען תורה, ווייל ס'איז דא אידן וואס יאגן זיך ערגעץ?

[זאנוויל ראזענבערג]

קענסט בלייבן אין די באקס, ס'דא גענוג באקסעס, כהאב עס אויך ליב, אבער נישט אלע באקסעס זענען שיין. איך רעד פון די נארישע באקסעס אזוי ווי אז די היכל מוז ענדערשט זיין ליידיג ווי איידער ח"ו דאווענען דארט ווייל "די רול"

קוקט אויס דו האסט נאכנישט געזען דעם היכל שמח"ת צופרי
איך וויל שטיין ווייט פון א גוזמא וועל איך נישט שרייבן הונדערטער, אבער אסאך צענדליגער אידן זיצן און לערנען
נישט יעדער שטייט אויף שמח"ת צופרי מיט די קרויט אין קאפ
דער היכל איז געבויט מיט א ציל אז ווען אימער א איד וויל, זאל ער האבן א רואיג פלאץ צו לערנען תורה, זאל ער פונקט אין א טאג וואס מ'פריידט זיך מיט די תורה נישט קענען לערנען תורה, ווייל ס'איז דא אידן וואס יאגן זיך ערגעץ?

גערעכט (איך האב געטראכט פון די עצם זאך, נישט דוקא יענע צייט)

[בן חז״ל]

עטליכע הערות לכבוד יו''ט שמח''ת הבעל''ט:

1. די געדרענג אין ביהמ''ד איז שטארק פארוואס נישט אריינעמען די פאליש פאר די מקום הריקודים,
וועט טאקע נישט זיין קיין צוועלעף שטאקיקע פארענטשעס אויף יענע זייט אבער וועט זיין פלאץ פאר נאך 2000 מענטשען צו טאנצען

2. די מניני שחרית שמח''ת צופרי איז כאאס, א פשוטע לעזונג איז די היכל התורה ווערט שמח''ת צופרי שוואך באנוצט נאכדעם וואס רוב ציבור דאוונעט דעמאלטס שחרית קען מען צוטיילן די היכל פאר 5 שטובער איינס פאר לערנען די איבעריגע צו דאוונען

3. שמיני עצרת צופרי דארף מען אריינשטיפן די מערסעטע צאל זיצן וויפיל ס'איז שייך ארויסנעמען אלע טישן פון פאליש אנפילן מיט בענק גוט אפילו אן שטענדערס

אפשר ניצן די כולל בנין פאר מנינים שחרית?

מען ניצט די כולל פאר עטליכע מנינים.
טאקע נישט די מנינים וואס לויפן יעדע פאר מינוט, אבער רוב פון די צופרי שעות איז די כולל אין באניץ.

[כא כא כא]

עטליכע הערות לכבוד יו''ט שמח''ת הבעל''ט:

1. די געדרענג אין ביהמ''ד איז שטארק פארוואס נישט אריינעמען די פאליש פאר די מקום הריקודים,
וועט טאקע נישט זיין קיין צוועלעף שטאקיקע פארענטשעס אויף יענע זייט אבער וועט זיין פלאץ פאר נאך 2000 מענטשען צו טאנצען

2. די מניני שחרית שמח''ת צופרי איז כאאס, א פשוטע לעזונג איז די היכל התורה ווערט שמח''ת צופרי שוואך באנוצט נאכדעם וואס רוב ציבור דאוונעט דעמאלטס שחרית קען מען צוטיילן די היכל פאר 5 שטובער איינס פאר לערנען די איבעריגע צו דאוונען

3. שמיני עצרת צופרי דארף מען אריינשטיפן די מערסעטע צאל זיצן וויפיל ס'איז שייך ארויסנעמען אלע טישן פון פאליש אנפילן מיט בענק גוט אפילו אן שטענדערס

אויב איך מעג ענטפערן מסברא
1) עס איז גרינגער צו לייגן דארט די טישן ווי ארויסטראגן פון בית המדרש, און בכלל דארף בלייבן עפעס אטעמען ספעיס וואו מען זאל קענען גיין זיך אראפזעצן כאפן דעם אטעם, פרישע לופט און א שמעק טאביק.

אויף נומער איינס וואלט איך געזאגט די פראבלעם, אז ביז יעצט האבן מיר 3 בתי מדרשים איינס לעבן צווייטן ווי מען טרייט מיט אלע כוחות עס צו האלטן אינאיינעם, די שטערקסטע כח וואס ר׳ עמרם אקער האט איז די מעריב פארענטש וואס זיי העלפן עם צוריק גראד מאכן דעם בהמ״ד.

אז די נעמסט דאס אוועק סיי די נעמסט אוועק גאר א שטארקן כח, און סיי עס וועט צוקומען א פערדע בהמ״ד אן קיין וועג עס צו קאנטראלירן...

[איך]

image000002.jpg (91.74 KiB) געזען געווארן 1922 מאל

image000000 (1).jpg (71.56 KiB) געזען געווארן 1922 מאל

[רעאליסטיש]

שלש עשרה מידות בחצר הקודש סאטמאר

[רעאליסטיש]

כפרות אין קרית יואל און וויליאמסבורג

[יאנטשי]

עטליכע הערות לכבוד יו''ט שמח''ת הבעל''ט:

1. די געדרענג אין ביהמ''ד איז שטארק פארוואס נישט אריינעמען די פאליש פאר די מקום הריקודים,
וועט טאקע נישט זיין קיין צוועלעף שטאקיקע פארענטשעס אויף יענע זייט אבער וועט זיין פלאץ פאר נאך 2000 מענטשען צו טאנצען

2. די מניני שחרית שמח''ת צופרי איז כאאס, א פשוטע לעזונג איז די היכל התורה ווערט שמח''ת צופרי שוואך באנוצט נאכדעם וואס רוב ציבור דאוונעט דעמאלטס שחרית קען מען צוטיילן די היכל פאר 5 שטובער איינס פאר לערנען די איבעריגע צו דאוונען

3. שמיני עצרת צופרי דארף מען אריינשטיפן די מערסעטע צאל זיצן וויפיל ס'איז שייך ארויסנעמען אלע טישן פון פאליש אנפילן מיט בענק גוט אפילו אן שטענדערס

אויב איך מעג ענטפערן מסברא
1) עס איז גרינגער צו לייגן דארט די טישן ווי ארויסטראגן פון בית המדרש, און בכלל דארף בלייבן עפעס אטעמען ספעיס וואו מען זאל קענען גיין זיך אראפזעצן כאפן דעם אטעם, פרישע לופט און א שמעק טאביק.

אויף נומער איינס וואלט איך געזאגט די פראבלעם, אז ביז יעצט האבן מיר 3 בתי מדרשים איינס לעבן צווייטן ווי מען טרייט מיט אלע כוחות עס צו האלטן אינאיינעם, די שטערקסטע כח וואס ר׳ עמרם אקער האט איז די מעריב פארענטש וואס זיי העלפן עם צוריק גראד מאכן דעם בהמ״ד.

אז די נעמסט דאס אוועק סיי די נעמסט אוועק גאר א שטארקן כח, און סיי עס וועט צוקומען א פערדע בהמ״ד אן קיין וועג עס צו קאנטראלירן...

די מזרח פארענטשע איז נישט גוט?

[כא כא כא]

אויב איך מעג ענטפערן מסברא
1) עס איז גרינגער צו לייגן דארט די טישן ווי ארויסטראגן פון בית המדרש, און בכלל דארף בלייבן עפעס אטעמען ספעיס וואו מען זאל קענען גיין זיך אראפזעצן כאפן דעם אטעם, פרישע לופט און א שמעק טאביק.

אויף נומער איינס וואלט איך געזאגט די פראבלעם, אז ביז יעצט האבן מיר 3 בתי מדרשים איינס לעבן צווייטן ווי מען טרייט מיט אלע כוחות עס צו האלטן אינאיינעם, די שטערקסטע כח וואס ר׳ עמרם אקער האט איז די מעריב פארענטש וואס זיי העלפן עם צוריק גראד מאכן דעם בהמ״ד.

אז די נעמסט דאס אוועק סיי די נעמסט אוועק גאר א שטארקן כח, און סיי עס וועט צוקומען א פערדע בהמ״ד אן קיין וועג עס צו קאנטראלירן...

די מזרח פארענטשע איז נישט גוט?

נישט צו קאנטראלירן 4 בתי מדרשים וואס מאכן קולות

[מטות]

די היכל באלאנגט פאר'ן ציבור
אויב די ציבור זוכט ווי צו דאווענען און סאיז א צייט וואס סווערט ווייניג באנוצט דאף מען קענען נוצן א חלק פאר'ן דאווענען
וכן לענין קדישים וד"ל וק"ל ואכמ"ל

[מי שברך]

די היכל באלאנגט פאר'ן ציבור
אויב די ציבור זוכט ווי צו דאווענען און סאיז א צייט וואס סווערט ווייניג באנוצט דאף מען קענען נוצן א חלק פאר'ן דאווענען
וכן לענין קדישים וד"ל וק"ל ואכמ"ל

איך מיין אז די נדבן פון די היכל האט זיך אויסגענומען אז עס איז נאר צו לערנען.

[שמח]

די היכל באלאנגט פאר'ן ציבור
אויב די ציבור זוכט ווי צו דאווענען און סאיז א צייט וואס סווערט ווייניג באנוצט דאף מען קענען נוצן א חלק פאר'ן דאווענען
וכן לענין קדישים וד"ל וק"ל ואכמ"ל

דו ווייסט אז ס'באלאנגט פארן ציבור אדער שטעלסט זיך פאר?

[בודקע]

דעקל פון די עמי מאגאזין, יום טוב סוכות.

IMG_20251001_000201_269.jpg (222.2 KiB) געזען געווארן 1196 מאל

[חלום חלמתי]

דעקל פון די עמי מאגאזין, יום טוב סוכות.

IMG_20251001_000201_269.jpg

די רבי מיט עריק... לאל..

[קוקן פאזיטיוו]

היינט האט מען אינגעזעצט אין תפיסה א בחור פון ישיבת מהרי"ט דסאטמער בני ברק
וועגן זיך נישט שטעלען אין מיליטער מען האט עם געגעבן 20 טעג
דאס מיינט ראש השנה אין יום כיפור אין תפיסה
"השם ירחם"

ערש"ק שובה האט כ"ק רבינו שליט"א גערעט אין טלפון מיט די בחור וואס זיצט אין תפיסה אין האט עם זייער שטארק מחזק געווען

ברוך מתיר אסורים! היינט ערב יום הקדוש אינדערפרי איז ער באפרייט געווארן פון תפיסה און איז שוין אינדערהיים מיט א פטור
תודה רבה לר' שמעון שישא
ויד ימינו ר' דוד משה דייטש

[אסרוחג]

די היכל באלאנגט פאר'ן ציבור
אויב די ציבור זוכט ווי צו דאווענען און סאיז א צייט וואס סווערט ווייניג באנוצט דאף מען קענען נוצן א חלק פאר'ן דאווענען
וכן לענין קדישים וד"ל וק"ל ואכמ"ל

דער היכל איז געווען א חתונה זאל, ס'איז געווען א הכנסה פאר קהל, קהל האט אויפגעגעבן דעם הכנסה פאר איין סיבה, צו בויען א מקום תורה פאר 365 טעג א יאר, און דער יחיד וואס האט באצאלט דעם חלק הארי פונעם היכל האט זיך דאס אויסגענומען, וואו קומט דער ציבור דא אריין אין בילד?

לבי אומר לי אז די אלע וואס האבן חשק צו פארוואנדלען דעם היכל פאר א מקום תפלה, זענען אזעלכע מענטשן וואס נוצן נישט צופיל דעם היכל מאיזה סיבה שהוא
איינער וואס נוצט דעם היכל טעגליך פאר שיעורי תורה, פארשטייט עס זייער גוט

אה, כ'האב פארגעסן די היכל באלאנגט פארן ציבור, פאר וועלכע ציבור? פאר די ציבור געסט? פאר די ציבור וואס קומען אראפ איינמאל א יאר אין ביהמ"ד און זענען נערוועז אז זיי האבן א לאנגע וועג צוריק?
דער ציבור וואס נוצן דעם היכל, און וואס געבן כסדר צושטייער פאר נר למאור, ווילן אז דער היכל זאל בלייבן דער מקום תורה

[חלום חלמתי]

אינטרעסאנט

[עומד על תלת]

אינטרעסאנט

ווער שרייבט עס?
(דרך־אגב עס שטייט נישט ק.פ. מיינט עס דיר.....)

[חלום חלמתי]

אינטרעסאנט

ווער שרייבט עס?
(דרך־אגב עס שטייט נישט ק.פ. מיינט עס דיר.....)

ר' יושע מענדלאוויטש אין זקינך.

יא די ווארט אינטרעסאנט האב איך געשריבן.

[Headquarters]

[נפתלי]

די בניני המתיבתא איז היי יאר נישט צוגעשטעלט פאר אש"ל שמחת תורה?

[דער תהלים איד]

Mamleches Triple 4 - Sikes.jpg (191.91 KiB) געזען געווארן 481 מאל