היסטאריע, דרכי הנהגה און דרך מלחמה קעגן השכלה, דורך גדולי אונגארן

[שטיינער]

ווידער א מושמאש....

אגב, דער חת”ס ברענגט ארויס בנוגע שניידן די בארד אז עס האט זיך אנגעהויבן פון די גזירות תתנ”ו אין וועלכע די אידן האבן נישט געוואלט צו שטארק בולט זיין און האבן פרובירט צו נישט זיין איבעריג מערקבאר און אנרייצן דעם גוי. אזא שפראך וואלט מען ביי אונז חסידים משוה געווען צו די רעפארמער וועלכע האבן זיך געוואלט בקום ועשה ’מדמה זיין און אויסמישן מיטן גוי’ ווערסוס די פרומע מסורה אין אונזערע מקומות פון נוצן א 'low profile' און נישט זיין ’איבעריג’ בולט. עס זענען צוויי אנדערע זאכן, דאס האט שוין איין לאנגע המשך פון אונזער זיידע יעקב’ס למא תתראו.

נישט ריכטיג אז ביי חסידים וואלט מען געטון אנדערש, בשעת הגזירה זענען זאכן אנדערש. עס איז אייער אייגענע טעאריע וויאזוי איר פארשטייט עס.

לויטן אויבערלענדער מסורה וואלט מען קיינמאל קיינמאל קיינמאל געטוישט זאונינג אין מאנסי מאנראו וכו’ וואו דער שכינות’דיגער גוי וואוינט אנדערש, מען וואלט זיכערגעמאכט אז אונז שטארן נישט ארויס מיט א ריזן פראמינענטע שכונת ויואל וואס שרייט אראפ צום 17 הייוועי דורכפארער ’מיר האבן אן אייגענער ווילידזש’, מען וואלט אלעס געטון לעגאל און געבויט דירות אבער אלעס לויט די ארומיגע גויאישע נארמע נישט צו זיין בולט און זיך ווארפן אין די אויגן פונעם גוי. עס איז אלעס איינס און די זעלבע נושא.

כ'ווייס אמת'דיג נישט ווי דאס קומט אריין דא, אבער וואס האט דאס מיט אונטערלאנד/גאליציע? דארטן זענען די הנהגות יא ערלויבט?

איך בין נישט דא אריינצוגיין אין א פרישע נושא אויב עס יא אדער נישט ערלויבט, אבער וואס האט דאס מיט מסורה צו טאן פארשטיי איך נישט.

דער מציאות איז אז אין די תק יארן איז נישט געווען קיין גרויסע גזירות ועכ"ז האט מען געשניקן די בערד און קליידער גאנץ ענדליך צום סביבה.
בעצם שניידן די בארד איז א עקסטערע נושא וברור אז ס'איז געווען אסאך פלעצער בתקופת הראשונים וואו מ'האט געשניטן וידוע מדברי הטור הל' ראש השנה. ומדברי תוס' הרא"ש מס' הוריות מבואר שאהרן הכהן האט געשניטן די בארד. וכן אצל הספרדים איז געווען א געוואלד מיט פלעצער וואן מ'האט געשניטן די בארד נאך פאר השכלה ויש על זה תשובה ארוכה בשו"ת ארשות החיים להג"ר חיים עטייה במהדו"ח של ספרו. אינו באוצר החכמה. אפגערעדט אין איטאליע וואו ס'איז געווען מורה'דיג נפוץ מזמן קדמון. ביטע קוקן אויף די בילד פון ר' דוד ניטו פון לאנדאן און פון ר' משה חפץ פון איטאליע, ביידע בערך 300 יאר צוריק. אשכנז והסביבה האמיר שוין גערעדט פריער. סה"כ בלייבט איבער פולין אוקריינע און רוסלאנד וואו מ'האט נישט געשניטן פאר השכלה.
אבער באמת איז דאס א אנדערע נושא ואין כאן מקומו.

[מסתמא]

להבדיל אלף אלפי הבדלות. אסאך דייטשע פיליזאפן און גלחים זענען אויך געגאנגען מיט צוגעפיצטע בערד.

למאי נפק”מ וואס דער להבדיל האט געטון? מה כוונתך בזה?

[שטיינער]

די נושא פון מאדערנקייט איז א ברייטע און שווערע נושא. ס'איז געווען אין דעם כמה דרכים בכל המדינות.
פאר עפעס א סיבה זענען די אידן פון 300 יאר צירוק געגאנגען גאנץ ענדליך צו די גויים און די ספרדים ותימנים גאנץ ענדליך צו די אראבער.
פאר עפעס א סיבה האבן כמעט אלע רבנים פון אשכנז צרפת והסביבה געשניטן די בארד חוץ ביי די ה' קצוות.
ועדיין צ"ע בכל זה אבער די מציאות איז אז אין אויבערלאנד איז מען געגאנגען מאדערן.

דער חת”ס איז עס זייער שיין מסביר אינעם שניידן די בארד תשובה, ער זאגט אז עס האט מיטן האלטן א low profile און אז עס האט זיך אנגעהויבן בזמן הגזירות וההשמדות, משא”כ א יושב אוהל וואס דרייט זיך נישט אינעם גאס און דער גוי זעהט אים נישט. און אזוי איז עס טאקע געווען, די רבנים, דיינים, כלי קודש, זענען אלע געגאנגען מיט בערד, מהאט עס אפשר געפיצט, אבער געגאנגען מיט א בארד און מיט מציון’דיגע אידישע מלבושים איז מען.
אגב, אינעם לקט יושר שטייט שוין אז דער תרומת הדשן איז געגאנגען מיט א קמץ בארדע, כנראה איז די לבוש שוין מזמן הראשונים. דער תרומת הדשן האט דאך געוואוינט אין אונזערע מקומות אין דער וויענער נוישטאדט.
Screenshot_20250917_123623_Chrome.jpg

האי לך לשון קדשו (או''ח סי' קנ''ט)

אבותינו הנהגו עצמם כן על צד ההכרח הגדול ולא מקור משחת ח"ו אלא בקדושה יתירה והוא בימי גזירת תתנ"ו והרועים וכדומה התירו גדוליהם להמכתתי' רגליהם לשנו' מלבוש ולגלח זקנם שלא יכירום האויבים כי אז כבר גלחו הגוים זקניהם עפ"י מעשה ממלך פולין א' שהי' סריס כמבואר בספרי הימי' והתירו חז"ל שהיו בימים ההם לעשות כן
ולהיות גלוח הזקן דבר שא"א להשתנו' והיו נכלמים מאוד האנשים ההמה בשובם לביתם ע"כ נשתרבב המנהג שלא לגדלו כלל רק סימנא בעלמא שזה יגולח ויגדל בקוצר זמן שבן לילה היה ורק אך מופלגי תורה היושבים בביתם הם מגדלים אותו ואותן שלפני גזירה ההיא שברחו לארץ פולין לא באו לכלל זה.

והנה זה ברור ונכון כי אלו היה תחלת מנהגו באיסור היה משום חוקי הגוים אבל אחר שכבר נהגו ישראל לגלח תו אין בו שום נדנוד ופקפוק כלל אפילו ריח איסור אין בו אבל הך דמסאני אוכמי לא ידעתי איך יתפשט ע"כ צריכי' אנו ללמוד זכות ולומר שנתפשט ג"כ בתחילה בהיתר וכיון שהותר הותר.

כהאב נאר ציטירט די חלק הסיפור, אבער קודם איז ער מאריך לבר דאין בזה נדנוד איסור יעו''ש

וואס איך וואלט געוואלט פארשטין, אויב איז נישטא דערין קיין שום צד איסור, מ''ש מופלגי תורה?
אויך איז משמע מלשונו אז דאס עצם משנה זיין איז געווען חמור בעיניהם אז מען האט כאילו געדארפט זעצן א בי''ד עס מתיר צו זיין.

כ'מיין איר פארשטייט אז די תורה שרייבט פאת זקנך לא יגלחו פאר א סיבה. אחוץ אויב איר האלט וואו די קראים ואחריהם שד"ל פשט אין דו פסוק עפ"ל ממילא גיין אינגאנצן אפשניידן די בארד האט דער חת"ס געהאלטן אז ס'איז דומה צו החופה מילתו וכדומה.
אבער כמדומה לי אז דער חת"ס רעדט פון אינגאנצן אראפנעמען די בארד נישט פון צופיצן וואס ס'איז געווען נהוג ברוב תפוצת ישראל אריינגערעכנט דעם חת"ס ידיד דער בעל נתינה לגר (גראדע אויך א שטודירטער).

[שטיינער]

להבדיל אלף אלפי הבדלות. אסאך דייטשע פיליזאפן און גלחים זענען אויך געגאנגען מיט צוגעפיצטע בערד.

למאי נפק”מ וואס דער להבדיל האט געטון? מה כוונתך בזה?

ס'האט מיר אויזגעקוקט מלשונך אז די רבנים זענען געגאנגען מיט בערד אפי' די גויים זענען נישט.

[מסתמא]

להבדיל אלף אלפי הבדלות. אסאך דייטשע פיליזאפן און גלחים זענען אויך געגאנגען מיט צוגעפיצטע בערד.

למאי נפק”מ וואס דער להבדיל האט געטון? מה כוונתך בזה?

ס'האט מיר אויזגעקוקט מלשונך אז די רבנים זענען געגאנגען מיט בערד אפי' די גויים זענען נישט.

רבנים זענען געגאנגען מיט בערד ע”פ פשטות אלץ די אמאליגע אידישע לבוש, אזוי איז מיך משמע פונעם חת”ס תשובה. משא”כ די ארבעטערס וועלכע גייען ארויס פון די 4 ווענט פונעם ביהמ”ד.

דאס אז דער גוי איז יא אדער נישט געגאנגען מיט א בארד איז נישט געווען דעם בן תורה’ס קובע כלל וכלל. עס איז דער אידישער לבוש געווען וואס די יושבי אוהל האבן אנגעהאלטן.

[שטיינער]

אמר"ש פון בערד איז ידוע די פולמוס ארום דעם רמ"ע מפאנו וואס אסאך האבן געברענגט א ראיה פונעם בילד אז ער איז יא געגאנגען מיט א בארד.
אבער לענ"ד נאכן באטראכטן די בילד קוקט עס מער אויס וואו א ספירה בערדל וואו א געהעריגע בארד

[מסתמא]

כ'מיין איר פארשטייט אז די תורה שרייבט פאת זקנת לא יגלחו פאר א סיבה. אחוץ אויב איר האלט וואו די קראים ואחריהם שד"ל פשט אין דו פסוק עפ"ל ממילא גיין אינגאנצן אפשניידן די בארד האט דער חת"ס געהאלטן אז ס'איז דומה צו החופה מילתו וכדומה.
אבער כמדומה לי אז דער חת"ס רעדט פון אינגאנצן אראפנעמען די בארד נישט פון צופיצן וואס ס'איז געווען נהוג ברוב תפוצת ישראל אריינגערעכנט דעם חת"ס ידיד דער בעל נתינה לגר (גראדע אויך א שטודירטער).

איר ווייסט אז איר אסרט דא שייטלעך, יא?

[ChatGPT]

אמר"ש פון בערד איז ידוע די פולמוס ארום דעם רמ"ע מפאנו וואס אסאך האבן געברענגט א ראיה פונעם בילד אז ער איז יא געגאנגען מיט א בארד.
אבער לענ"ד נאכן באטראכטן די בילד קוקט עס מער אויס וואו א ספירה בערדל וואו א געהעריגע בארד

דער חת'ס שרייבט אינעם בתשובה

אין לי עסק בנסתרות אבל מהם ומהמונם הותרה הרצועה לגמרי בכל ארץ אטלי' שכל חכמיה מגולחי זקן ונתלים באילן גדול ר' מנחם עזרי' בעל עשרה מאמרות אבי המקובלי' שהוא הי' מגולח מבלי השאיר שערה א' וכן העיד עליו היש"ר מקאנדי' באילים שלו

[צווייטער]

אגב, דער חת”ס ברענגט ארויס בנוגע שניידן די בארד אז עס האט זיך אנגעהויבן פון די גזירות תתנ”ו אין וועלכע די אידן האבן נישט געוואלט צו שטארק בולט זיין און האבן פרובירט צו נישט זיין איבעריג מערקבאר און אנרייצן דעם גוי. אזא שפראך וואלט מען ביי אונז חסידים משוה געווען צו די רעפארמער וועלכע האבן זיך געוואלט בקום ועשה ’מדמה זיין און אויסמישן מיטן גוי’ ווערסוס די פרומע מסורה אין אונזערע מקומות פון נוצן א 'low profile' און נישט זיין ’איבעריג’ בולט. עס זענען צוויי אנדערע זאכן, דאס האט שוין איין לאנגע המשך פון אונזער זיידע יעקב’ס למא תתראו.

נישט ריכטיג אז ביי חסידים וואלט מען געטון אנדערש, בשעת הגזירה זענען זאכן אנדערש. עס איז אייער אייגענע טעאריע וויאזוי איר פארשטייט עס.

דער חת”ס רעדט דאך שלא בזמן הגזירה פארוואס מען טוט דאס, ער איז מסביר וואו עס האט זיך אנגעהויבן.

לויטן אויבערלענדער מסורה וואלט מען קיינמאל קיינמאל קיינמאל געטוישט זאונינג אין מאנסי מאנראו וכו’ וואו דער שכינות’דיגער גוי וואוינט אנדערש, מען וואלט זיכערגעמאכט אז אונז שטארן נישט ארויס מיט א ריזן פראמינענטע שכונת ויואל וואס שרייט אראפ צום 17 הייוועי דורכפארער ’מיר האבן אן אייגענער ווילידזש’, מען וואלט אלעס געטון לעגאל און געבויט דירות אבער אלעס לויט די ארומיגע גויאישע נארמע נישט צו זיין בולט און זיך ווארפן אין די אויגן פונעם גוי. עס איז אלעס איינס און די זעלבע נושא.

כ'ווייס אמת'דיג נישט ווי דאס קומט אריין דא, אבער וואס האט דאס מיט אונטערלאנד/גאליציע? דארטן זענען די הנהגות יא ערלויבט? וואס האט דאס מיט מסורה צו טאן פארשטיי איך נישט.

אין פאקט האט מען אין גאליציע נישט געזוכט צו האלטן low profile, מען איז געגאנגען אנגעטון מצויינים בלבושי היהודים און דער גוי האט געשלעפט די פאות. מהאט געזעהן אינעם שטאלצן יהדות בפרהסיה א סטעיטמענט קעגן די רעפארמער און משכילים און צום גוי האט מען זיך בכלל נישט מתייחס געווען.

איך גיי מודה זיין בשער בת רבים אז כבין פארפארן מענין לענין און עס מיינט נישט אז אין גאליציע האט מען נישט געהאלטן דעם למה תתראו כלל וכלל, עס קען זיין אז בנוגע יהדות האט מען זיך נישט גערעכנט מיטן גוי בכלל און מיט אנדערע זאכן יא. אבער עס איז קלאר יא געווען מער א דאגה אין אויבערלאנד דאס האלטן א נידעריגע פראופייל.

במחכ''ת מישט איר אביסל אין דעם. קוק גוט אריין אין שו''ת חתם סופר או''ח סימן קנ''ט וז''ל: אשר מלא פיו תוכחות קדוש יאמר לו ובודאי כן הוא בכמה מנהגי' שנתקלקלו אצל ההמונים ונעשה להם היתר בעו"ה אבל אשר שם פניו נגד מגולחי הזקן לא ידעתי מה הרעש הגדול הזה לכו נא ונוכחה אי משום חוקת הגוים וכו'.

אבל אבותינו הנהגו עצמם כן על צד ההכרח הגדול ולא מקור משחת ח"ו אלא בקדושה יתירה והוא בימי גזירת תתנ"ו והרועים וכדומה התירו גדוליהם להמכתתי' רגליהם לשנות מלבוש ולגלח זקנם שלא יכירום האויבים כי אז כבר גלחו הגוים זקניהם עפ"י מעשה ממלך פולין א' שהי' סריס כמבואר בספרי הימי' והתירו חז"ל שהיו בימים ההם לעשות כן ולהיות גלוח הזקן דבר שא"א להשתנו' והיו נכלמים מאוד האנשים ההמה בשובם לביתם ע"כ נשתרבב המנהג שלא לגדלו כלל רק סימנא בעלמא שזה יגולח ויגדל בקוצר זמן שבן לילה היה ורק אך מופלגי תורה היושבים בביתם הם מגדלים אותו ואותן שלפני גזירה ההיא שברחו לארץ פולין לא באו לכלל זה והנה זה ברור ונכון כי אלו היה תחלת מנהגו באיסור היה משום חוקי הגוים אבל אחר שכבר נהגו ישראל לגלח תו אין בו שום נדנוד ופקפוק כלל אפילו ריח איסור אין בו. ע''כ הנוגע לענינינו.

ווי האסטו געזען אין דעם חתם סופר אז מ'האט זיך אנגעטון מלבושי עכו''ם כדי נישט אויסצושטעכן די אויגן פון די גויים, וכלשונך זיך האלטן 'לאו פראפייל'? ער דרוקט דאך קלאר אז מ'איז דירעקט געגאנגען אנדערש פון די גויים כדי זיך צו האלטן מובדל פון זיי, נאר מפני הסכנה שלא יכירו האויבים האט מען זיך פארשטעלט, און וויבאלד ס'האט זיך אנגעהויבן בהיתר אין בו שום נדנוד איסור.

די ספרי החתם סופר והכתב סופר זענען פול מיט דעם ענין צו זיין אפגעטיילט פון די גויים בשם לשון ומלבוש, קיין שום רמז ורמיזא זיך צו האלטן 'לאו פראפייל' (ביי דעם ענין).

במקום גזירות האט מען אפילו ביי די חסידים אסאך געטוישט כידוע בפוילין ורוסלאנד.

[צווייטער]

אמר"ש פון בערד איז ידוע די פולמוס ארום דעם רמ"ע מפאנו וואס אסאך האבן געברענגט א ראיה פונעם בילד אז ער איז יא געגאנגען מיט א בארד.
אבער לענ"ד נאכן באטראכטן די בילד קוקט עס מער אויס וואו א ספירה בערדל וואו א געהעריגע בארד

דער חת'ס שרייבט אינעם בתשובה

אין לי עסק בנסתרות אבל מהם ומהמונם הותרה הרצועה לגמרי בכל ארץ אטלי' שכל חכמיה מגולחי זקן ונתלים באילן גדול ר' מנחם עזרי' בעל עשרה מאמרות אבי המקובלי' שהוא הי' מגולח מבלי השאיר שערה א' וכן העיד עליו היש"ר מקאנדי' באילים שלו

ועי' בליקוטי הערות שהשיג על גופן של דברים

[שטיינער]

אמר"ש פון בערד איז ידוע די פולמוס ארום דעם רמ"ע מפאנו וואס אסאך האבן געברענגט א ראיה פונעם בילד אז ער איז יא געגאנגען מיט א בארד.
אבער לענ"ד נאכן באטראכטן די בילד קוקט עס מער אויס וואו א ספירה בערדל וואו א געהעריגע בארד

דער חת'ס שרייבט אינעם בתשובה

אין לי עסק בנסתרות אבל מהם ומהמונם הותרה הרצועה לגמרי בכל ארץ אטלי' שכל חכמיה מגולחי זקן ונתלים באילן גדול ר' מנחם עזרי' בעל עשרה מאמרות אבי המקובלי' שהוא הי' מגולח מבלי השאיר שערה א' וכן העיד עליו היש"ר מקאנדי' באילים שלו

הדברים ידועים.
ע"ע באר עשק סימן ע ומה שהקשה עליו דברי יוסף איגראס סימן כה והביא בשם רב"ך אז ער האט געזעהן א בילד פון רמ"ע מיט א בארד.

[מסתמא]

במחכ''ת מישט איר אביסל אין דעם. קוק גוט אריין אין שו''ת חתם סופר או''ח סימן קנ''ט וז''ל: אשר מלא פיו תוכחות קדוש יאמר לו ובודאי כן הוא בכמה מנהגי' שנתקלקלו אצל ההמונים ונעשה להם היתר בעו"ה אבל אשר שם פניו נגד מגולחי הזקן לא ידעתי מה הרעש הגדול הזה לכו נא ונוכחה אי משום חוקת הגוים וכו'.

אבל אבותינו הנהגו עצמם כן על צד ההכרח הגדול ולא מקור משחת ח"ו אלא בקדושה יתירה והוא בימי גזירת תתנ"ו והרועים וכדומה התירו גדוליהם להמכתתי' רגליהם לשנות מלבוש ולגלח זקנם שלא יכירום האויבים כי אז כבר גלחו הגוים זקניהם עפ"י מעשה ממלך פולין א' שהי' סריס כמבואר בספרי הימי' והתירו חז"ל שהיו בימים ההם לעשות כן ולהיות גלוח הזקן דבר שא"א להשתנו' והיו נכלמים מאוד האנשים ההמה בשובם לביתם ע"כ נשתרבב המנהג שלא לגדלו כלל רק סימנא בעלמא שזה יגולח ויגדל בקוצר זמן שבן לילה היה ורק אך מופלגי תורה היושבים בביתם הם מגדלים אותו ואותן שלפני גזירה ההיא שברחו לארץ פולין לא באו לכלל זה והנה זה ברור ונכון כי אלו היה תחלת מנהגו באיסור היה משום חוקי הגוים אבל אחר שכבר נהגו ישראל לגלח תו אין בו שום נדנוד ופקפוק כלל אפילו ריח איסור אין בו. ע''כ הנוגע לענינינו.

ווי האסטו געזען אין דעם חתם סופר אז מ'האט זיך אנגעטון מלבושי עכו''ם כדי נישט אויסצושטעכן די אויגן פון די גויים, וכלשונך זיך האלטן 'לאו פראפייל'? ער דרוקט דאך קלאר אז מ'איז דירעקט געגאנגען אנדערש פון די גויים כדי זיך צו האלטן מובדל פון זיי, נאר מפני הסכנה שלא יכירו האויבים האט מען זיך פארשטעלט, און וויבאלד ס'האט זיך אנגעהויבן בהיתר אין בו שום נדנוד איסור.

די ספרי החתם סופר והכתב סופר זענען פול מיט דען ענין צו זיין אפגעטיילט פון די גויים בשם לשון ומלבוש, קיין שום רמז ורמיזא זיך צו האלטן 'לאו פראפייל' (ביי דעם ענין).

במקום גזירות האט מען אפילו ביי די חסידים אסאך געטויש כידוע בפוילין ורוסלאנד.

כבוד תורתי??? טאטע אין הימל

לעניננו, איך האב געשריבן הבנתי בדעת החת”ס דא
viewtopic.php?p=206985#p206985
כנראה האט איר עס פשוט פארזעהן אדער נישט פארשטאנען. כוויל מוסיף זיין צוויי יסודות, העט איר פארשטיין פון וואו איך קום.

א] ע”פ פשטות השו”ע והרמ”א ווערט חוקת הגוי מוגדר אלץ א מנהג גויים ’כחק בלי טעם’ און מען טוט דאס רק בכדי ’להתדמות להם’. משא”כ א מילתא בטעמא מעג מען ע”פ הלכה לכתחילה נאכמאכן ואין בזה משום חוקת הגוי.

ב] מיר האבן מעשיות פונעם חת”ס אליינס, און בעצם איז דאך א דבר ידוע וויאזוי די מנהג אויבערלאנד איז געווען. די מעשה פון ר’ דוד דייטש אלץ בחור ווי ער האט נישט געוואלט רעדן צום חת”ס ווייל ער איז געווען מלובש כעובר דרכים און ר’ דוד דייטש האט געקלערט אז ער איז א קל וריק ח”ו לפי לבושו. און אויכעט איז ידוע די מעשה מיט ר’ דוד דייטש ביים נעמען דעם מהר”ם א”ש אלץ איידעם אז ער האט זיך געווינדערט אויף די קאפס אין די הויזן וואס איז דאן נתפשט געווארן.

מען זעהט נישט רעדן בכלל פון אזא נושא אן איסור אויף מאדע לשם מאדע ווען עס דוכט זיך אז עס איז שענער אדער פראקטישער. ווען זאכן ווערן געטון כחוק בלי טעם ובפרט ווען עס ווערט געטון בפירוש להתדמות, צום גוי אדער צום אפגעפארענער איד, דארטן איז עס שוין גאר א צווייטע נושא.

[צווייטער]

במחכ''ת מישט איר אביסל אין דעם. קוק גוט אריין אין שו''ת חתם סופר או''ח סימן קנ''ט וז''ל: אשר מלא פיו תוכחות קדוש יאמר לו ובודאי כן הוא בכמה מנהגי' שנתקלקלו אצל ההמונים ונעשה להם היתר בעו"ה אבל אשר שם פניו נגד מגולחי הזקן לא ידעתי מה הרעש הגדול הזה לכו נא ונוכחה אי משום חוקת הגוים וכו'.

אבל אבותינו הנהגו עצמם כן על צד ההכרח הגדול ולא מקור משחת ח"ו אלא בקדושה יתירה והוא בימי גזירת תתנ"ו והרועים וכדומה התירו גדוליהם להמכתתי' רגליהם לשנות מלבוש ולגלח זקנם שלא יכירום האויבים כי אז כבר גלחו הגוים זקניהם עפ"י מעשה ממלך פולין א' שהי' סריס כמבואר בספרי הימי' והתירו חז"ל שהיו בימים ההם לעשות כן ולהיות גלוח הזקן דבר שא"א להשתנו' והיו נכלמים מאוד האנשים ההמה בשובם לביתם ע"כ נשתרבב המנהג שלא לגדלו כלל רק סימנא בעלמא שזה יגולח ויגדל בקוצר זמן שבן לילה היה ורק אך מופלגי תורה היושבים בביתם הם מגדלים אותו ואותן שלפני גזירה ההיא שברחו לארץ פולין לא באו לכלל זה והנה זה ברור ונכון כי אלו היה תחלת מנהגו באיסור היה משום חוקי הגוים אבל אחר שכבר נהגו ישראל לגלח תו אין בו שום נדנוד ופקפוק כלל אפילו ריח איסור אין בו. ע''כ הנוגע לענינינו.

ווי האסטו געזען אין דעם חתם סופר אז מ'האט זיך אנגעטון מלבושי עכו''ם כדי נישט אויסצושטעכן די אויגן פון די גויים, וכלשונך זיך האלטן 'לאו פראפייל'? ער דרוקט דאך קלאר אז מ'איז דירעקט געגאנגען אנדערש פון די גויים כדי זיך צו האלטן מובדל פון זיי, נאר מפני הסכנה שלא יכירו האויבים האט מען זיך פארשטעלט, און וויבאלד ס'האט זיך אנגעהויבן בהיתר אין בו שום נדנוד איסור.

די ספרי החתם סופר והכתב סופר זענען פול מיט דען ענין צו זיין אפגעטיילט פון די גויים בשם לשון ומלבוש, קיין שום רמז ורמיזא זיך צו האלטן 'לאו פראפייל' (ביי דעם ענין).

במקום גזירות האט מען אפילו ביי די חסידים אסאך געטויש כידוע בפוילין ורוסלאנד.

כבוד תורתי??? טאטע אין הימל

לעניננו, איך האב געשריבן הבנתי בדעת החת”ס דא
viewtopic.php?p=206985#p206985
כנראה האט איר עס פשוט פארזעהן אדער נישט פארשטאנען. כוויל מוסיף זיין צוויי יסודות, העט איר פארשטיין פון וואו איך קום.

א] ע”פ פשטות השו”ע והרמ”א ווערט חוקת הגוי מוגדר אלץ א מנהג גויים ’כחק בלי טעם’ און מען טוט דאס רק בכדי ’להתדמות להם’. משא”כ א מילתא בטעמא מעג מען ע”פ הלכה לכתחילה נאכמאכן ואין בזה משום חוקת הגוי.

ב] מיר האבן מעשיות פונעם חת”ס אליינס, און בעצם איז דאך א דבר ידוע וויאזוי די מנהג אויבערלאנד איז געווען. די מעשה פון ר’ דוד דייטש אלץ בחור ווי ער האט נישט געוואלט רעדן צום חת”ס ווייל ער איז געווען מלובש כעובר דרכים און ר’ דוד דייטש האט געקלערט אז ער איז א קל וריק ח”ו לפי לבושו. און אויכעט איז ידוע די מעשה מיט ר’ דוד דייטש ביים נעמען דעם מהר”ם א”ש אלץ איידעם אז ער האט זיך געווינדערט אויף די קאפס אין די הויזן וואס איז דאן נתפשט געווארן.

מען זעהט נישט רעדן בכלל פון אזא נושא אן איסור אויף מאדע לשם מאדע ווען עס דוכט זיך אז עס איז שענער אדער פראקטישער. ווען זאכן ווערן געטון כחוק בלי טעם ובפרט ווען עס ווערט געטון בפירוש להתדמות, צום גוי אדער צום אפגעפארענער איד, דארטן איז עס שוין גאר א צווייטע נושא.

ס'איז יתכן וואס דו זאגסט, אבער דאס וואס דו שרייבסט אז מ'איז 'דירעקט' אזוי געגאנגען אנגעטון - טאקע נישט אלס התדמות לעכו''ם - נאר צוליב נישט וועלן אויסשטעכן די אויגן פון די אומה''ע דאס איז בעיני יפלא, ס'איז באקאנט אסאך דרשות און תורות אין חתם סופר ווי ער זאגט באש קודש די חשיבות פון מלבושי ישראל, און ס'איז ידוע די טייטש פונעם כתב סופר (פ' תצוה) עה''פ ועשית בגדי קודש לאהרן אחיך איבער מלבושי ישראל.

דאס וואס דו ברענגסט די מעשיות פון יענע מקומות איז מוכרח צו זאגן אז אין יענע מקומות איז דאס נישט געווען בכלל גוי'שע קליידער, נאר פשוט'ע קליידער.

[דער תהלים איד]

ב דער חת”ס חדש אסור מן התורה ברענגט ער דעם ערשטן אין די תשובות מאל בנוגע נייע חומרות (יא!!! הערסט גוט). דער חת”ס האט זיך מתנגד געווען צו חדשות אין יהדות, סיי לקולא און סיי לחומרא, ועל זה כתב חדש אסור מן התורה. קיין שייכות צו מאדערן אדער טעכנישע פארשריט. סאיז נישט קיין נושא בכלל.

דא שרייבט עס דער חת"ס אויפ'ן לייגן דעם באלעמער אויף מזרח. חדש אסור מן התורה.

און ער לויבט אויס דעם שואל פאר'ן "מוחה זיין בחזקת יד"... (דוגמת תלמידיו כרבי הילל מקאלאמייע...)

פארוואס? פאר א איסור דאורייתא? ניין, פאר א נייע מאדערענע מנהג פון די רעפארמער.

וויי וויי... כהאב געטראפן אין די ספר מנהגים פון הגאון ר’ עזריאל הילדעסהיימער’ס קהילה קהל עדת ישראל מורא’דיג שארף קעגן דאס טוישן די מנהגי ביהכנ”ס.

אויב וויל מען קלעבן מסורות געבויט אויף אזאלעכע סארט ראיות און הוכחות, קען מען דאך לייגן ר’ עזריאל זצ”ל בשיטת החת”ס ממש... כמיין אפילו מער, מסתמא איז ר’ עזריאל געוועזן א גרויסע לוחם אויף מאדע א שטייגער ווי די צדיקי גאליציע, והא ראיה קוק די שארפקייט פון זיין קהילה דורות שפעטער אויף די מנהגי ביהכנ”ס...
Screenshot_20250916_222026_Drive.jpg

אלא מאי, עס איז איבעריג צו זאגן אז צו מאכן גזירה שוה’ס און מה מצינו’ס פון מנהגי ישראל צו די גאליציאנע מלחמה קעגן סיי וועלכע ’מאדע’ אפילו ווען עס שמעקט נישט פון קיין ריח איסור (לשון החת”ס אויף די מאדע פון שניידן די בארד), אזא גזירה שוה ומה מצינו איז בשוגג אדער ברצון פשוט ווי געווארפן זאמד אין די אויגן. עס האט קיין שייכות נישט איינס צום צווייטן. הלכה מנהג ומסורת ישראל אינו ענין לכאן כלל וכלל.

אגב אינטערעסאנט אז די מנהגי קהל עדת ישראל איז ממש די זעלבע ווי מנהג אויבערלאנד
מנהגי עדת ישראל בערלין - תרצ-ג (1).pdf

איין שטיק דעמאגאגיע, און קוק נאר ווער עס שרייט דעמאגאגיע.

ווער רעדט יעצט פון רבי עזריאל? ווער רעדט יעצט פון גזירה שוה'ס (אפשר דו)? ווער רעדט יעצט פון מלחמות?

דו האסט געשריבן אז דער אויסדרוק פון חת"ס "חדש אסור מן התורה" שרייבט ער דוקא לקולא, וועלנדיג דערמיט אראפמאלן דעם גרייזיגן נערעטיוו אז דער דרך הקנאות והתבדלות פון די שארפערע תלמידי החת"ס איז געווען עפעס א אייגענע אויסטרעף, ווארום דער חת"ס איז געווען א ליבעראלער מענטש (ח"ו).

האב איך דיר אנגעוויזן דיין טעות.

קיין מושג וואס דו שיסט דא צוריק.

[צווייטער]

במחכ''ת מישט איר אביסל אין דעם. קוק גוט אריין אין שו''ת חתם סופר או''ח סימן קנ''ט וז''ל: אשר מלא פיו תוכחות קדוש יאמר לו ובודאי כן הוא בכמה מנהגי' שנתקלקלו אצל ההמונים ונעשה להם היתר בעו"ה אבל אשר שם פניו נגד מגולחי הזקן לא ידעתי מה הרעש הגדול הזה לכו נא ונוכחה אי משום חוקת הגוים וכו'.

אבל אבותינו הנהגו עצמם כן על צד ההכרח הגדול ולא מקור משחת ח"ו אלא בקדושה יתירה והוא בימי גזירת תתנ"ו והרועים וכדומה התירו גדוליהם להמכתתי' רגליהם לשנות מלבוש ולגלח זקנם שלא יכירום האויבים כי אז כבר גלחו הגוים זקניהם עפ"י מעשה ממלך פולין א' שהי' סריס כמבואר בספרי הימי' והתירו חז"ל שהיו בימים ההם לעשות כן ולהיות גלוח הזקן דבר שא"א להשתנו' והיו נכלמים מאוד האנשים ההמה בשובם לביתם ע"כ נשתרבב המנהג שלא לגדלו כלל רק סימנא בעלמא שזה יגולח ויגדל בקוצר זמן שבן לילה היה ורק אך מופלגי תורה היושבים בביתם הם מגדלים אותו ואותן שלפני גזירה ההיא שברחו לארץ פולין לא באו לכלל זה והנה זה ברור ונכון כי אלו היה תחלת מנהגו באיסור היה משום חוקי הגוים אבל אחר שכבר נהגו ישראל לגלח תו אין בו שום נדנוד ופקפוק כלל אפילו ריח איסור אין בו. ע''כ הנוגע לענינינו.

ווי האסטו געזען אין דעם חתם סופר אז מ'האט זיך אנגעטון מלבושי עכו''ם כדי נישט אויסצושטעכן די אויגן פון די גויים, וכלשונך זיך האלטן 'לאו פראפייל'? ער דרוקט דאך קלאר אז מ'איז דירעקט געגאנגען אנדערש פון די גויים כדי זיך צו האלטן מובדל פון זיי, נאר מפני הסכנה שלא יכירו האויבים האט מען זיך פארשטעלט, און וויבאלד ס'האט זיך אנגעהויבן בהיתר אין בו שום נדנוד איסור.

די ספרי החתם סופר והכתב סופר זענען פול מיט דען ענין צו זיין אפגעטיילט פון די גויים בשם לשון ומלבוש, קיין שום רמז ורמיזא זיך צו האלטן 'לאו פראפייל' (ביי דעם ענין).

במקום גזירות האט מען אפילו ביי די חסידים אסאך געטויש כידוע בפוילין ורוסלאנד.

כבוד תורתי??? טאטע אין הימל

לעניננו, איך האב געשריבן הבנתי בדעת החת”ס דא
viewtopic.php?p=206985#p206985
כנראה האט איר עס פשוט פארזעהן אדער נישט פארשטאנען. כוויל מוסיף זיין צוויי יסודות, העט איר פארשטיין פון וואו איך קום.

א] ע”פ פשטות השו”ע והרמ”א ווערט חוקת הגוי מוגדר אלץ א מנהג גויים ’כחק בלי טעם’ און מען טוט דאס רק בכדי ’להתדמות להם’. משא”כ א מילתא בטעמא מעג מען ע”פ הלכה לכתחילה נאכמאכן ואין בזה משום חוקת הגוי.

ב] מיר האבן מעשיות פונעם חת”ס אליינס, און בעצם איז דאך א דבר ידוע וויאזוי די מנהג אויבערלאנד איז געווען. די מעשה פון ר’ דוד דייטש אלץ בחור ווי ער האט נישט געוואלט רעדן צום חת”ס ווייל ער איז געווען מלובש כעובר דרכים און ר’ דוד דייטש האט געקלערט אז ער איז א קל וריק ח”ו לפי לבושו. און אויכעט איז ידוע די מעשה מיט ר’ דוד דייטש ביים נעמען דעם מהר”ם א”ש אלץ איידעם אז ער האט זיך געווינדערט אויף די קאפס אין די הויזן וואס איז דאן נתפשט געווארן.

מען זעהט נישט רעדן בכלל פון אזא נושא אן איסור אויף מאדע לשם מאדע ווען עס דוכט זיך אז עס איז שענער אדער פראקטישער. ווען זאכן ווערן געטון כחוק בלי טעם ובפרט ווען עס ווערט געטון בפירוש להתדמות, צום גוי אדער צום אפגעפארענער איד, דארטן איז עס שוין גאר א צווייטע נושא.

ס'איז יתכן וואס דו זאגסט, אבער דאס וואס דו שרייבסט אז מ'איז 'דירעקט' אזוי געגאנגען אנגעטון - טאקע נישט אלס התדמות לעכו''ם - נאר צוליב נישט וועלן אויסשטעכן די אויגן פון די אומה''ע דאס איז בעיני יפלא, ס'איז באקאנט אסאך דרשות און תורות אין חתם סופר ווי ער זאגט באש קודש די חשיבות פון מלבושי ישראל, און ס'איז ידוע די טייטש פונעם כתב סופר (פ' תצוה) עה''פ ועשית בגדי קודש לאהרן אחיך איבער מלבושי ישראל.

דאס וואס דו ברענגסט די מעשיות פון יענע מקומות איז מוכרח צו זאגן אז אין יענע מקומות איז דאס נישט געווען בכלל גוי'שע קליידער, נאר פשוט'ע קליידער.

ואען ואוסיף, מ'זעט אינם מכתב פון דער הייליגער ר''ר מענדעלע זי''ע ווי ער שרייבט ''חדשים מקרב באו, במנהג חדש של גויים שמהפכין ומניחין צד השמאל של הבגדים על צד הימין ובזה מגבירים השמאל על הימין בעוונותינו הרבים''.

קוקט אויס אז די גויים בימיו (אדער ארום זיינע צייטן) און אין זיינע מקומות האבן געמאכט די מאדנע מנהג אז די מענערישע קליידער זאלן זיין לינקס אויף רעכטס, און די פרויעשע זאלן זיין רעכטס אויף לינקס. אויף דעם האט דער הייליגער רבי ר' מענדעלע זי''ע פארפירט אז מ'טאר נישט נאכגיין די גוי'אישע מאדעס, דאס איז געווען דער עיקר נקודה פון דעם ענין.

ליתר שאת האט ער צוגעלייגט א טעם פנימי אז מ'זאל דוקא גיין מיט רעכטס אויף לינקס כדי להגביר ימין על שמאל, אבער דאס איז שוין א חסידי'שער טעם.

דאס וואס מ'זעט בילדער פון אונגארישער רבנים - וכמדומה אויך פון מרן הכתב סופר זי''ע - מלובש לינקס אויף רעכטס, איז נישט קיין ראי' אז מ'האט נישט געהאלטן פון דעם, ווייל דער ר''ר מענדעלע דרוקט קלאר ''חדשים מקרב באו במנהג חדש של גויים'', ס'איז בכלל נישט קיין ראי' אז אין די אונגארישע מקומות איז דאס געווען א מאדע. ס'איז אבער זיכער אז מיט דעם קאנסעפט זענען זיי זיכער אייניג געווען.

ווידער, די טעם פנימי פון ובזה מגבירים השמאל על הימין, איז דאך א פנימיות'דיגער חסיד'ישער טעם וואס די אוינגארישע רבנים האבן זיכער נישט גורס געווען.

[מסתמא]

דו האסט געשריבן אז דער אויסדרוק פון חת"ס "חדש אסור מן התורה" שרייבט ער דוקא לקולא, וועלנדיג דערמיט אראפמאלן דעם גרייזיגן נערעטיוו אז דער דרך הקנאות והתבדלות פון די שארפערע תלמידי החת"ס איז געווען עפעס א אייגענע אויסטרעף, ווארום דער חת"ס איז געווען א ליבעראלער מענטש (ח"ו).

האב איך דיר אנגעוויזן דיין טעות.

נאופ, הן לקולא והן לחומרא, דער חת"ס זאגט עס בפירוש כמה פעמים אויף ביידע צדדים. כהאב נאר מוסיף געווען אז דאס ערשטע מאל וואס מיר טרעפן דעם חת"ס נוצן דאס לשון "חדש אסור מן התורה" איז עס לקולא.

מיין נערעטיוו און וואס איך וויל שרייב איך קלאר, די מקורות ליגט ארויסגעלייגט והכר נא למי החותמת ולמי הפתילים. גארנישט קיין אייגענע אויסטרעף און גארנישט קיין ליבעראליזם. דרך הממוצע איז נישט קיין ליבעראליזם, עס איז נאר אויכעט נישט קיין עקסטרעמע קנאות אויכעט נישט, עס איז עפעס אנדערש, באלאנס.

מיין פאוסט האט דירעקט אדרעסירט דיין הוכחה פונעם תשובות חת"ס אויף די צורת ביהכנ"ס וואס האט געזאלט באיזה אופן שהוא פראוון מיין כלליותדיגע הבנה אלץ Wראנג.

[ChatGPT]

ב] מיר האבן מעשיות פונעם חת”ס אליינס, און בעצם איז דאך א דבר ידוע וויאזוי די מנהג אויבערלאנד איז געווען. די מעשה פון ר’ דוד דייטש אלץ בחור ווי ער האט נישט געוואלט רעדן צום חת”ס ווייל ער איז געווען מלובש כעובר דרכים און ר’ דוד דייטש האט געקלערט אז ער איז א קל וריק ח”ו לפי לבושו. און אויכעט איז ידוע די מעשה מיט ר’ דוד דייטש ביים נעמען דעם מהר”ם א”ש אלץ איידעם אז ער האט זיך געווינדערט אויף די קאפס אין די הויזן וואס איז דאן נתפשט געווארן.

מען זעהט נישט רעדן בכלל פון אזא נושא אן איסור אויף מאדע לשם מאדע ווען עס דוכט זיך אז עס איז שענער אדער פראקטישער. ווען זאכן ווערן געטון כחוק בלי טעם ובפרט ווען עס ווערט געטון בפירוש להתדמות, צום גוי אדער צום אפגעפארענער איד, דארטן איז עס שוין גאר א צווייטע נושא.

לענ''ד מקען נישט מאכן איין גרויסע טשאלענט אין דעם נושא און מדמה זיין מילתא למילתא.

לערן אפ די מעשה אליין: ר' דוד איז געווען אן ריכטיגער אויבערלענדער נישט קיין חסיד און עס איז נאכאלץ געווען א תמי' בעיניו די סארט לבוש. עכ''ח אז עס איז יא געווען נושא.
עכ''ח כל דבר לפי מקומו ושעתו פראנקפורט לחוד ונייטרא לחוד.

לייג אויך צו מש''כ היעב''ץ מהאמבורג

[מסתמא]

ב] מיר האבן מעשיות פונעם חת”ס אליינס, און בעצם איז דאך א דבר ידוע וויאזוי די מנהג אויבערלאנד איז געווען. די מעשה פון ר’ דוד דייטש אלץ בחור ווי ער האט נישט געוואלט רעדן צום חת”ס ווייל ער איז געווען מלובש כעובר דרכים און ר’ דוד דייטש האט געקלערט אז ער איז א קל וריק ח”ו לפי לבושו. און אויכעט איז ידוע די מעשה מיט ר’ דוד דייטש ביים נעמען דער מהר”ם א”ש אלץ איידעם אז ער האט זיך געווינדערט אויף די קאפס אין די הויזן וואס איז דאן נתפשט געווארן.

מען זעהט נישט רעדן בכלל פון אזא נושא אן איסור אויף מאדע לשם מאדע ווען עס דוכט זיך אז עס איז שענער אדער פראקטישער. ווען זאכן ווערן געטון כחוק בלי טעם ובפרט ווען עס ווערט געטון בפירוש להתדמות, צום גוי אדער צום אפגעפארענער איד, דארטן איז עס שוין גאר א צווייטע נושא.

לענ''ד מקען נישט מאכן איין גרויסע טשאלענט אין דעם נושא און מדמה זיין מילתא למילתא.

לערן אפ די מעשה אליין: ר' דוד איז געווען אן ריכטיגער אויבערלענדער נישט קיין חסיד און עס איז נאכאלץ געווען א תמי' בעיניו די סארט לבוש. עכ''ח אז עס איז יא געווען נושא.
עכ''ח כל דבר לפי מקומו ושעתו פראנקפורט לחוד ונייטרא לחוד.

כרעד פונעם חת"ס ותלמידיו. למען האמת פון וויפיל איך האב געליינט און געלערנט אויפן גרויסן מהר"ם באנעט זצ"ל (דער רב מדינת מעררין-אויבערלאנד) קומט מיר ארויס א שטארקע קנאות בילד. איך רעד בעיקר פונעם חת"ס ותלמידיו. דער חת"ס האט איבערגענומען דאס פלאץ, און אראפגעשטעלט א דרך לדורות, קיין ספק נישט.

(גראדע כהאב דאס בילד פון מיין באבע, א טאכטער פונעם זכרון אהרן, א תלמיד מהר"י אסאד, א תלמיד פון מהר"ם באנעט. זי איז געגאנגען מיט א שייטל, כברענג עס אלץ די אינטערעסאנקייט)

[שטיינער]

ב] מיר האבן מעשיות פונעם חת”ס אליינס, און בעצם איז דאך א דבר ידוע וויאזוי די מנהג אויבערלאנד איז געווען. די מעשה פון ר’ דוד דייטש אלץ בחור ווי ער האט נישט געוואלט רעדן צום חת”ס ווייל ער איז געווען מלובש כעובר דרכים און ר’ דוד דייטש האט געקלערט אז ער איז א קל וריק ח”ו לפי לבושו. און אויכעט איז ידוע די מעשה מיט ר’ דוד דייטש ביים נעמען דער מהר”ם א”ש אלץ איידעם אז ער האט זיך געווינדערט אויף די קאפס אין די הויזן וואס איז דאן נתפשט געווארן.

מען זעהט נישט רעדן בכלל פון אזא נושא אן איסור אויף מאדע לשם מאדע ווען עס דוכט זיך אז עס איז שענער אדער פראקטישער. ווען זאכן ווערן געטון כחוק בלי טעם ובפרט ווען עס ווערט געטון בפירוש להתדמות, צום גוי אדער צום אפגעפארענער איד, דארטן איז עס שוין גאר א צווייטע נושא.

לענ''ד מקען נישט מאכן איין גרויסע טשאלענט אין דעם נושא און מדמה זיין מילתא למילתא.

לערן אפ די מעשה אליין: ר' דוד איז געווען אן ריכטיגער אויבערלענדער נישט קיין חסיד און עס איז נאכאלץ געווען א תמי' בעיניו די סארט לבוש. עכ''ח אז עס איז יא געווען נושא.
עכ''ח כל דבר לפי מקומו ושעתו פראנקפורט לחוד ונייטרא לחוד.

לייג אויך צו מש''כ היעב''ץ מהאמבורג

אוודאי איז געווען אלץ איבעראל.
מהר"י שטייף איז געקומען פון מעהרין עכ"ז האט ער זיך נוהג געווען בקנאות בהרבה ענינים.
מ'רעדט פונעם דרך כלל.

[מסתמא]

לייג אויך צו מש''כ היעב''ץ מהאמבורג

דער הייליגער גרויסער יעב"ץ האקט אויף מאדע (עיין מאמרו בסידורו, כמעט זיכער אויף ט' באב), הוי האקט ער!
אגב איז אינטערעסאנט, ער אסרט דארטן די מענער צו גיין מיט א דריי שפיציגע שיף הוט אלץ מאדע, אבער דאס בילד פון הגאון הגדול ריעו וידידו של החת"ס ר' דניאל פרוסטיץ זצ"ל צייגט אים גיין אנגעטון אזוי. סתם אינטערעסאנט.

מענין לענין, אזא געשעעניש ווי דער יעב"ץ איז בעצם א פענאמענאן וואס מען קען פשוט נישט באנעמען. ראש וראשון איז ער דאך געוועזן א גאון וקדוש מלאך אלוקים, דער הייליגער יעב"ץ! בו בזמן שטעלט ער פאר מיט זיך א פראקטישער באלבאטישער מענטש, ער איז געוועזן א גרויסער שוכר, מעורב במילי דעלמא, געלערנט אלעס, געוויסט אלעס, ער לייגט בסידורו פון הלכה ביז קבלה ביז פשוטע פראקטיק אלעס בלול ביחד. און מיט דעם אלעמען, אלץ אן איש מעורב אין אלץ און אלעמען רייסט ער אראפ די מאדע ווי א פרוש וואס איז אויסגעטון פון דער וועלט.

אני השפל בדורינו אנו בין נבהל ונשתומם פונעם גרויסן יעב"ץ. צו אננעמען אויף די פריערדיגע גדולים אז זיי זענען מלאכים ושרפים איז זייער לייכט, נאך אלעם מיר האבן אמונה אלץ א ירושה. אבער צו ליינען און פארשטיין פון די פריערדיגע זייער צד האנושיות וואס אן אפס קצהו קענען מיר דאך יא אנכאפן און עס אפלערנען, צו זעהן אזא היקף איז עפעס וואס שאקלט אויף און איז מחייב א וועלט. כווייס אז כהאב געשריבן מלא הרגשים, כהאף אז ערליך, אבער זה מה שיש בליבי, נישט פון היינט.

[מסתמא]

מהר"י שטייף איז געקומען פון מעהרין עכ"ז האט ער זיך נוהג געווען בקנאות בהרבה ענינים.

בפועל נוהג געווען האט ער זיך במתינות יתירה. ער האט געהאט אסאך קנאות שיטות, אמת.

[שטיינער]

ב] מיר האבן מעשיות פונעם חת”ס אליינס, און בעצם איז דאך א דבר ידוע וויאזוי די מנהג אויבערלאנד איז געווען. די מעשה פון ר’ דוד דייטש אלץ בחור ווי ער האט נישט געוואלט רעדן צום חת”ס ווייל ער איז געווען מלובש כעובר דרכים און ר’ דוד דייטש האט געקלערט אז ער איז א קל וריק ח”ו לפי לבושו. און אויכעט איז ידוע די מעשה מיט ר’ דוד דייטש ביים נעמען דער מהר”ם א”ש אלץ איידעם אז ער האט זיך געווינדערט אויף די קאפס אין די הויזן וואס איז דאן נתפשט געווארן.

מען זעהט נישט רעדן בכלל פון אזא נושא אן איסור אויף מאדע לשם מאדע ווען עס דוכט זיך אז עס איז שענער אדער פראקטישער. ווען זאכן ווערן געטון כחוק בלי טעם ובפרט ווען עס ווערט געטון בפירוש להתדמות, צום גוי אדער צום אפגעפארענער איד, דארטן איז עס שוין גאר א צווייטע נושא.

לענ''ד מקען נישט מאכן איין גרויסע טשאלענט אין דעם נושא און מדמה זיין מילתא למילתא.

לערן אפ די מעשה אליין: ר' דוד איז געווען אן ריכטיגער אויבערלענדער נישט קיין חסיד און עס איז נאכאלץ געווען א תמי' בעיניו די סארט לבוש. עכ''ח אז עס איז יא געווען נושא.
עכ''ח כל דבר לפי מקומו ושעתו פראנקפורט לחוד ונייטרא לחוד.

כרעד פונעם חת"ס ותלמידיו. למען האמת פון וויפיל איך האב געליינט און געלערנט אויפן גרויסן מהר"ם באנעט זצ"ל (דער רב מדינת מעררין-אויבערלאנד) קומט מיר ארויס א שטארקע קנאות בילד. איך רעד בעיקר פונעם חת"ס ותלמידיו. דער חת"ס האט איבערגענומען דאס פלאץ, און אראפגעשטעלט א דרך לדורות, קיין ספק נישט.

(גראדע כהאב דאס בילד פון מיין באבע, א טאכטער פונעם זכרון אהרן, א תלמיד מהר"י אסאד, א תלמיד פון מהר"ם באנעט. זי איז געגאנגען מיט א שייטל, כברענג עס אלץ די אינטערעסאנקייט)

אמת מהר"ם בנעט איז געווען א גרויסע קנאי אויף רעפארם.
קצת דגמאות.
המלחמה נגד חרינור
המלחמה נגד בשמים ראש
המלחמה נגד ההיכל בהאמבורג.

בעניני חכמות והמסתעף יש להסתפק.
בן זאב טענה'ט אז מהר"ם בנעט האט געקענט זיין ספר בע"פ מקען אויך קוקן וואס זיין תלמיד א.ה. ווייס שרייבט איבער אים וע"ע
לינק נמחק
לינק נמחק
לינק נמחק
אבער ס'איז נישט קיין חיוב זיי צו גלייבן כמובן

[צווייטער]

לענ''ד מקען נישט מאכן איין גרויסע טשאלענט אין דעם נושא און מדמה זיין מילתא למילתא.

לערן אפ די מעשה אליין: ר' דוד איז געווען אן ריכטיגער אויבערלענדער נישט קיין חסיד און עס איז נאכאלץ געווען א תמי' בעיניו די סארט לבוש. עכ''ח אז עס איז יא געווען נושא.
עכ''ח כל דבר לפי מקומו ושעתו פראנקפורט לחוד ונייטרא לחוד.

כרעד פונעם חת"ס ותלמידיו. למען האמת פון וויפיל איך האב געליינט און געלערנט אויפן גרויסן מהר"ם באנעט זצ"ל (דער רב מדינת מעררין-אויבערלאנד) קומט מיר ארויס א שטארקע קנאות בילד. איך רעד בעיקר פונעם חת"ס ותלמידיו. דער חת"ס האט איבערגענומען דאס פלאץ, און אראפגעשטעלט א דרך לדורות, קיין ספק נישט.

(גראדע כהאב דאס בילד פון מיין באבע, א טאכטער פונעם זכרון אהרן, א תלמיד מהר"י אסאד, א תלמיד פון מהר"ם באנעט. זי איז געגאנגען מיט א שייטל, כברענג עס אלץ די אינטערעסאנקייט)

אמת מהר"ם בנעט איז געווען א גרויסע קנאי אויף רעפארם.
קצת דגמאות.
המלחמה נגד חרינור
המלחמה נגד בשמים ראש
המלחמה נגד ההיכל בהאמבורג.

בעניני חכמות והמסתעף יש להסתפק.
בן זאב טענה'ט אז מהר"ם בנעט האט געקענט זיין ספר בע"פ מקען אויך קוקן וואס זיין תלמיד א.ה. ווייס שרייבט איבער אים וע"ע
לינק נמחק
לינק נמחק
לינק נמחק
אבער ס'איז נישט קיין חיוב זיי צו גלייבן כמובן

תקנת המקום

ד. טהרת המקום: כדי נישט צו זיין קיין פתח לחטאת, זענען לינקס פון יוטוב, פעיסבוק, און אנדערע אומאויסגעהאלטענע סייטס נישט ערלויבט.

ביטע נישט צוצייכענען ספרים חיצונים שהקורא בהם אין לו חלק לעולם הבא.

[ChatGPT]

בעניני חכמות והמסתעף יש להסתפק.
בן זאב טענה'ט אז מהר"ם בנעט האט געקענט זיין ספר בע"פ מקען אויך קוקן וואס זיין תלמיד א.ה. ווייס שרייבט איבער אים וע"ע
לינק נמחק
לינק נמחק
לינק נמחק
אבער ס'איז נישט קיין חיוב זיי צו גלייבן כמובן

גדולי ישראל האבן געבליקט אין שאר חכמות אין ביה''כ די גר''א האט געקענט כל מדע וחכמה.

אבער די משכילים - אפיקורסים טאר מען נישט גלייבן, זיי וועלן אייביג פארדרייען און שקר'נען אז ס'זאל שטימען מיט זייער אגענדעס. כ'ווייס נישט צו מ'מעג אריינקוקן דערין

די ביכלעך וואס דו צייכענסט אן, זענען פון פרעכע גראבע משכילים. פון די גרעסטע מהרסים (יעדער אין זיין הינזיכט) וואס זענען געווען

כ'זעה נאר אז אויפן זעלבן בלאט ברענגט ער דעם מניוול ותועב רבי יוסף פערל

[מסתמא]

כמדומה לי אז אין פרעשבורג איז נאר געווען איין קהילה. כ'בין מיך טועה?

אין וויען זיכער נישט, מען האט לעגאל נישט געקענט. נו וואס האט מען געטון? מען האט זיך געמאכט אייגענע בתי מדרשים, רבנים און דיינים און געבליבן צאלן געלט פאר די צענטראלע קהילה בעל כרחם. די לעגאליטעט דערפון און די לעגאלע טיילונג סטאטוס איז נישט נוגע געווען. די נקודה איז אז עס האט זיך קלאר אפגעטיילט באופן שיטתי אלץ יסוד ועיקר ביהדות, ארטאדאקסן און נעעלאגן האבן נישט מיטגעטיילט איין ביהמ”ד אדער סיי וואס צוזאמען נאכן טיילונג. די פונקטליכע לעגאלע מצב אין פרעסבורג ווייס איך נישט, כמיין אז עס איז נישט נוגע צום ענין.

כמדומה לי אז אין וויען איז שוין געווען א טיילונג נאך פאר אונגארן הגם נישט קיין לעגאלע.
פראנקפורט די ערשטע ע"י הגרש"ר הירש
וויען די צווייטע ע"י הגרש"ז שפיצער וואס האט צוזאמגענימען א קו"ק פון כמעט אלע גדולי ישראל פון אסאך מדינות לטבת דעם טיילונג
הערשט נאכדעם איז געווארן א טיילונג אין אונגארן וואס האט כולל געווען אויך פ"ב

איה"נ אין וויען איז עס נישט געווען לעגאל מ"מ איז עס געווען א דע-פאקטא טיילונג.
משא"כ פ"ב איז עס געווען (כמדומה) אינטער איין קהילה

איך האב נישט געוואלט מגיב זיין בלי מקור אבער מיך איז געליגן אין קאפ אז די ערשטע שטאט אין אונגארן צו מאכן די טיילונג איז געווען שטוהלווייסענבורג (סעקעשפעהערוואר אין אונגאריש) דורך דעם תלמיד חת”ס דער ידיד השם.

והנה מצאתי

Screenshot_20250925_135033_Chrome.jpg (454.88 KiB) געזען געווארן 208 מאל