הפקרות ביי צדקה וחסד ארג. און קאמפיינס

[דריידל]

מישענדיג די בלעטער פון א היימישע אויסגאבע, האט מיר געכאפט אן אדווערטייזמענט פון אן ארגעניזאציע וואס פארטיילט עסן, שרייבן זיי אז זיי זענען אין א לאך פון 6 מיליאן דאללער.

די שאלה איז וויאזוי פאסירט אזאנס? וויאזוי טיילט מען עסן אן דעקונג?

מאכט זיך אמאל אז מ'האט געהאט הבטחות וואס זענען נישט אנגעקומען און מ'האט שוין פארטיילט אויף דעם חשבון, אבער פון וויפול געלט קען עס שוין זיין? 10 ,20, אפילו הונדערט טויזענט איז אסאך. אבער 6 מיליאן? רבוש"ע וואס גייט דא פאר?

און טאמער האט זיך עס יא געמאכט, דארף דאך יענער פארשטיין אז די ביזנעס איז נישט געמאכט פאר אים. אזוי אנצוזעצן?! אזא איינער דארף הייבן הענט. ער קען ווייטער טון חסד אבער זאל ער כאטש ארויסקומען מיט אן עפנטליכע אנטשולדיגונג און פראבירן מסביר זיין וואס דא איז געשען און מודיע זיין ווער ס'וועט זיין אחראי אויף די ארג. מהיום והלאה.


קוקט אבער נישט אויס אז דאס איז וויכטיג. איז די שאלה פארוואס טאקע? איז אונזער עולם טאקע אזוי גאלעבל אז ווען איינער קומט מיט א גוטע צוועק מיט שיינע סלאגאנען פרעגט מען נישט קיין קשיות?


ס'באדערט מיר זייער די זילזול אינעם ציבור אז מ'האלט אונז פאר אזוינע שוטים.

[ס'איז נישט געווען איך]

איך רעד נישט ספציפיש וועגן די ארג. וואס דו רעדסט ווייל איך וויס נישט פון וועמען דו רעדסט, אבער בכלליות קען מען ענטפערן אויף די שאלה, אז לדוג' אז ס'איז דא א ארג. ואס טיילט פאר געוויסע משפחות עסן שוין פאר לאנגע יארן, קען מען נישט אפשטעלן און זאגן פאר די משפחות: סארי איך האב נישט קיין געלט ממיילא האב איך נישט פאר אייך צו עסן, נאר מ'דארף ממשיך זיין צוטיילן עסן און צוזאמען מיט דעם זיך ברעכן קאפ ווי אזוי מ'דעקט דאס מיט די חובות

[פארנומען]

איך רעד נישט ספציפיש וועגן די ארג. וואס דו רעדסט ווייל איך וויס נישט פון וועמען דו רעדסט, אבער בכלליות קען מען ענטפערן אויף די שאלה, אז לדוג' אז ס'איז דא א ארג. ואס טיילט פאר געוויסע משפחות עסן שוין פאר לאנגע יארן, קען מען נישט אפשטעלן און זאגן פאר די משפחות: סארי איך האב נישט קיין געלט ממיילא האב איך נישט פאר אייך צו עסן, נאר מ'דארף ממשיך זיין צוטיילן עסן און צוזאמען מיט דעם זיך ברעכן קאפ ווי אזוי מ'דעקט דאס מיט די חובות

אט אזוי. עס קומט זיך קרעדיט אזא צייט, אז די עסקנים פון די ארגיניזאציע זענען געווען גרייט צו שוויצן און נישט אפשטעלן די הילף. (איך ווייס נישט פון וועלכע ארג. דו רעדסט, אבער עס איז נוגע ביי אלע.)

[געזאנג]

איך רעד נישט ספציפיש וועגן די ארג. וואס דו רעדסט ווייל איך וויס נישט פון וועמען דו רעדסט, אבער בכלליות קען מען ענטפערן אויף די שאלה, אז לדוג' אז ס'איז דא א ארג. ואס טיילט פאר געוויסע משפחות עסן שוין פאר לאנגע יארן, קען מען נישט אפשטעלן און זאגן פאר די משפחות: סארי איך האב נישט קיין געלט ממיילא האב איך נישט פאר אייך צו עסן, נאר מ'דארף ממשיך זיין צוטיילן עסן און צוזאמען מיט דעם זיך ברעכן קאפ ווי אזוי מ'דעקט דאס מיט די חובות

אט אזוי. עס קומט זיך קרעדיט אזא צייט, אז די עסקנים פון די ארגיניזאציע זענען געווען גרייט צו שוויצן און נישט אפשטעלן די הילף. (איך ווייס נישט פון וועלכע ארג. דו רעדסט, אבער עס איז נוגע ביי אלע.)

100 פראצענט
ס‘קומט זיי קרעדיט פארן נישט לאזן פאלן משפחות אין דעם מצב פון קריזיס

[וואוילער]

קרעדיט וועט מען זיי געבן אויף יענע וועלט, דא אויף אונזער עולם העשי' ברויך מען זיי שטעלן אין פלאץ עי עס עי פי.

[אנדערער]

וואס מיינט א לאך פון 6 מיליאן?

[עומד על תלת]

איך מיין איך פארשטיי פין וועלכע חסד ארגאניזאציע די רעסט פין,
מען קען אביסל מער פארשטיין אז אזא מינע ווערגשאפט ווי די נצרכים קויפן איין פיש, אין פלייש, אין שרייבן פשוט אויף,
איז שווערער צו פירן א בודשעט....

[חלום חלמתי]

איך מיין איך פארשטיי פין וועלכע חסד ארגאניזאציע די רעסט פין,
מען קען אביסל מער פארשטיין אז אזא מינע ווערגשאפט ווי די נצרכים קויפן איין פיש, אין פלייש, אין שרייבן פשוט אויף,
איז שווערער צו פירן א בודשעט....

מ'רעדט דאך פון לעגעטימע ארגינזאציע'ס,ַפערצופאל איז יענע אדווערטייזמענט די משל.

[עומד על תלת]

איך האב נאר געמיינט צו מלמד זכות זיין אויף יענעם,
אנדערע ארגאניזאציעס האבן לכאורה יא מער חשבונות ווי זיי האלטן, וועלכער לעגיטימע ארגאניזאציע האט 6 מיליאן חובות?

[שמרי' קערנקרויט]

ס'באדערט מיר זייער די זילזול אינעם ציבור אז מ'האלט אונז פאר אזוינע שוטים.

איך הייב נישט אן צו פארשטיין וואס איר ווילט.

צום אלעם ערשט האט איר ווארשיינלעך פארזעהן אז אין די לעצטע דריי יאר האט דער א.ד. ארגענאזעציע געשאפט קרוב צו 60 מ-י-ל-י-א-ן דאללאר! ממילא פארשטייסטו אז מען האנדלט פון אידן וואס פארשטיען גאנץ גוט די מלאכה.

אבער השנית והוא ועיקר, מען רעדט פון א יוניק מאדעל, ס'נישט אז ער 'טיילט עסן', כאילו ער קויפט איין סקיטס מיט פלייש און פארטיילט דאס, וואס דאן דארף מען מאכן א חשבון פונקטליך וויפיל מען קען עפפארדן צו איינקויפן און פארטיילן, נאר די מעשה איז פארקערט, קודם קויפן די נצרכים איין, דערנאך דארף ער 'קאווערן די ביללס', איז זעלבסט פארשטענדליך אז דאס איז אוממעגליך אויסצורעכענען, זינט די נצרכים קענען איינקויפן "אנלימיטעד" (א מדריגה אין צדקה!), ס"ה זענען די נצרכים געשטיגן אויף אביסל א שנעלערע ראטע פון וואס ער האט געקענט שאפן.

בנוגע דעם עתיד אפעלירט ער אז מענטשן זאלן זיך אנשליסן און וועכענטליכע און חודש'ליכע מעמדות און ער האפט סיי מיט דעם צו דעקן דעם לאך, און סיי אויסצוברייטערן די נדבנים באזע צו קענען נאכקומען דעם שטייגענדן פארלאנג.

חוץ א מעשה וואס איך האב א חשד אז דו זוכסט סתם צו טראללן.

[דריידל]

איך רעד נישט ספציפיש וועגן די ארג. וואס דו רעדסט ווייל איך וויס נישט פון וועמען דו רעדסט, אבער בכלליות קען מען ענטפערן אויף די שאלה, אז לדוג' אז ס'איז דא א ארג. ואס טיילט פאר געוויסע משפחות עסן שוין פאר לאנגע יארן, קען מען נישט אפשטעלן און זאגן פאר די משפחות: סארי איך האב נישט קיין געלט ממיילא האב איך נישט פאר אייך צו עסן, נאר מ'דארף ממשיך זיין צוטיילן עסן און צוזאמען מיט דעם זיך ברעכן קאפ ווי אזוי מ'דעקט דאס מיט די חובות

דאס איז נישט געטראכט גראד. די תורה פארלאנגט נישט מ'זאל גיבן צדקה, געלט וואס מ'האט נישט. טאמער איז א מצב פון פיקוח נפש, ממש מ'גייט אויס פאר הינגער, איז אנדערש. אבער מ'רעדט דאך נישט פון דעם. ס'וואלט גארנישט פאסירט ווען ער אנטשולדיגט זיך פאר די מקבלים אז צוליב שוועריקייטן מיט נדבות וועט מען קענען, למשל, קויפן בלויז טשיקן מיט געפילטע פיש, אשטאטס סטעיק מיט סעלמאן פיש.

[דריידל]

וואס מיינט א לאך פון 6 מיליאן?

פשוט, זיי האבן געטיילט עסן און געצאלט אנדערע אויסגאבן וואס האט געקאסט זעקס מיליאן דאללער, מיט געבארגטע געלטער.

[דריידל]

איך רעד נישט ספציפיש וועגן די ארג. וואס דו רעדסט ווייל איך וויס נישט פון וועמען דו רעדסט, אבער בכלליות קען מען ענטפערן אויף די שאלה, אז לדוג' אז ס'איז דא א ארג. ואס טיילט פאר געוויסע משפחות עסן שוין פאר לאנגע יארן, קען מען נישט אפשטעלן און זאגן פאר די משפחות: סארי איך האב נישט קיין געלט ממיילא האב איך נישט פאר אייך צו עסן, נאר מ'דארף ממשיך זיין צוטיילן עסן און צוזאמען מיט דעם זיך ברעכן קאפ ווי אזוי מ'דעקט דאס מיט די חובות

אט אזוי. עס קומט זיך קרעדיט אזא צייט, אז די עסקנים פון די ארגיניזאציע זענען געווען גרייט צו שוויצן און נישט אפשטעלן די הילף. (איך ווייס נישט פון וועלכע ארג. דו רעדסט, אבער עס איז נוגע ביי אלע.)

100 פראצענט
ס‘קומט זיי קרעדיט פארן נישט לאזן פאלן משפחות אין דעם מצב פון קריזיס

קרעדיט קומט זיך פארן יעדער וואס טיט צדקה וחסד.

איך וויל נאר וויסן טאמער די ביסט א ווענדאר וואס האט פארקויפט עסן פאר די ארג. און נישט געווארן באצאלט, וויאזוי די וואלסט עס אנגעקוקט.

[געזאנג]

זיי קויפן ביי ווענדאר‘ס?
זיי צאלן אלץ שפעט פאר געשעפטן ווי עס איז דא אפענע אקאונטס און אזוי גייט אהן זייער אפערעישאן

[עומד על תלת]

וואס מיינט א לאך פון 6 מיליאן?

פשוט, זיי האבן געטיילט עסן און געצאלט אנדערע אויסגאבן וואס האט געקאסט זעקס מיליאן דאללער, מיט געבארגטע געלטער.

איך פארשטיי אז אין די פאל מיינט עס, אז זיי האבן צו באצלאן חובות פון נצרכים אין בוטשער, פיש סטאר, וואס זייהאבן זיך אונטערגענומען צו צאלן....
מען סטארשעט ‘‘זיי‘‘ אז די נצרך וועט מער נישט קענען אויפשרייבן.....

[עומד על תלת]

איך רעד נישט ספציפיש וועגן די ארג. וואס דו רעדסט ווייל איך וויס נישט פון וועמען דו רעדסט, אבער בכלליות קען מען ענטפערן אויף די שאלה, אז לדוג' אז ס'איז דא א ארג. ואס טיילט פאר געוויסע משפחות עסן שוין פאר לאנגע יארן, קען מען נישט אפשטעלן און זאגן פאר די משפחות: סארי איך האב נישט קיין געלט ממיילא האב איך נישט פאר אייך צו עסן, נאר מ'דארף ממשיך זיין צוטיילן עסן און צוזאמען מיט דעם זיך ברעכן קאפ ווי אזוי מ'דעקט דאס מיט די חובות

דאס איז נישט געטראכט גראד. די תורה פארלאנגט נישט מ'זאל גיבן צדקה, געלט וואס מ'האט נישט. טאמער איז א מצב פון פיקוח נפש, ממש מ'גייט אויס פאר הינגער, איז אנדערש. אבער מ'רעדט דאך נישט פון דעם. ס'וואלט גארנישט פאסירט ווען ער אנטשולדיגט זיך פאר די מקבלים אז צוליב שוועריקייטן מיט נדבות וועט מען קענען, למשל, קויפן בלויז טשיקן מיט געפילטע פיש, אשטאטס סטעיק מיט סעלמאן פיש.

קען זיין געוויסע געשעפטן זאגן דעיס טאקע פאר די נצרכים,
ווי לאנג די ארגאניזאציע צאלט נישט די ביל קען מען נישט קויפן סטעיק....
דערפאר קומט מען יעצט וויינען צום עולם.....

[Think and Thank]

וואס מיינט א לאך פון 6 מיליאן?

פשוט, זיי האבן געטיילט עסן און געצאלט אנדערע אויסגאבן וואס האט געקאסט זעקס מיליאן דאללער, מיט געבארגטע געלטער.

און? וואס פונקטליך איז די עוולה?

איך האב די עד נישט געזעהן, אבער אויב פארשטיי איך ריכטיג פון די שמועס איבער וועלכע ארגאניזאציע מען רעדט, איז אנזעצן מאן דכר שמיה. זיי האבן אן אפעראציע וואס דער סאטמארער רבי זי"ע (וואס האט, דרך אגב, זיין גאנצן לעבן געבארגט געלט צו קענען טיילן צדקה) האט אוועקגעשטעלט, און זיי טיילן יעדע וואך פיש, פלייש און נאך פאר אלמנות און יתומים, און פאר פסח פאר סיי וועם. זיי האבן א גרויסע פאנדרעיזינג קאמפיין וואס שאפט יערליך צענדליגער מיליאנען צו דעקן די קאסטן. א חלק פון די פאנדרעיזינג איז אויך גיין צו די המון עם און בעטן זיי זאלן זיך משתתף זיין (ר' אברהם אליין גייט כסדר ארום אין די בתי מדרשים נאך געלט). פארוואס עפעס זאל איינער געבן געלט? ווייל זעקס מיליאן דאלער איז נאכנישט געדעקט. עס וועט אי"ה ווערן געדעקט מיט נדבות פון מענטשן וואס ליינען די עד און טראכטן גראד, אזוי ווי ביז אהער.

איין באשעפער ווייסט וואו איר האט דא געטראפן אן אנזעץ.

[געזאנג]

פאר‘חובות‘ן פאר צדקה איז לויט דריידל א געפערליכער פארברעך

[Think and Thank]

וואס מיינט א לאך פון 6 מיליאן?

פשוט, זיי האבן געטיילט עסן און געצאלט אנדערע אויסגאבן וואס האט געקאסט זעקס מיליאן דאללער, מיט געבארגטע געלטער.

איך פארשטיי אז אין די פאל מיינט עס, אז זיי האבן צו באצלאן חובות פון נצרכים אין בוטשער, פיש סטאר, וואס זייהאבן זיך אונטערגענומען צו צאלן....
מען סטארשעט ‘‘זיי‘‘ אז די נצרך וועט מער נישט קענען אויפשרייבן.....

און אפשר אולי איז עס פלעין אז מען האט צוגעזאגט צו צאלן ארבעטן זיי צו שאפן די געלט דערפאר, און קיינער דארף נישט סטראשען? נישט קיין מעגליכקייט בכלל?

[Think and Thank]

פאר‘חובות‘ן פאר צדקה איז לויט דריידל א געפערליכער פארברעך

כידוע איז רביה"ק מסאטמאר געקומען קיין אמעריקע נאכ'ן אנזעצן אין א"י, ווייל אלס פארברעכער האט ער געמוזט אנטלויפן...

[געזאנג]

וואס ווייסט דען די נייע גענעראציע?

[Think and Thank]

איך רעד נישט ספציפיש וועגן די ארג. וואס דו רעדסט ווייל איך וויס נישט פון וועמען דו רעדסט, אבער בכלליות קען מען ענטפערן אויף די שאלה, אז לדוג' אז ס'איז דא א ארג. ואס טיילט פאר געוויסע משפחות עסן שוין פאר לאנגע יארן, קען מען נישט אפשטעלן און זאגן פאר די משפחות: סארי איך האב נישט קיין געלט ממיילא האב איך נישט פאר אייך צו עסן, נאר מ'דארף ממשיך זיין צוטיילן עסן און צוזאמען מיט דעם זיך ברעכן קאפ ווי אזוי מ'דעקט דאס מיט די חובות

דאס איז נישט געטראכט גראד. די תורה פארלאנגט נישט מ'זאל גיבן צדקה, געלט וואס מ'האט נישט. טאמער איז א מצב פון פיקוח נפש, ממש מ'גייט אויס פאר הינגער, איז אנדערש. אבער מ'רעדט דאך נישט פון דעם. ס'וואלט גארנישט פאסירט ווען ער אנטשולדיגט זיך פאר די מקבלים אז צוליב שוועריקייטן מיט נדבות וועט מען קענען, למשל, קויפן בלויז טשיקן מיט געפילטע פיש, אשטאטס סטעיק מיט סעלמאן פיש.

די תורה פארלאנגט טאקע נישט, און דער איד גייט למעלה מן החיוב, אזוי ווי ער האט געזען ביי זיין טאטע און רבי, און פאר'חובות'ט זיך צו קענען טיילן עסן אפילו ווען די תורה פארלאנגט נישט! אן השגה פון א איד אין אונזער דור!

איינער וואס בארגט געלט און באצאלט נישט, אדער בעט געשעפטסלייט לאזן אויפשרייבן און באצאלט עס נישט, איז דאס גניבה. אבער אויב איך האב ארויס פון וועלכע ארגאניזאציע מען רעדט, מיין איך אז דערווייל האט קיינער נישט ארויסגעשטעלט אזא באשולדיגונג, ווייל ער פאנדרעיזט סיי דורך גיין צו גבירים און סיי טאקע דורך אזעלכע עדס געוואנדן צום המון עם, און דורכדעם באצאלט ער יעדן ערליך. די איינציגסטע באשולדיגונג(!!!!) איז אז ער טיילט עסן פאר ער האט די געלט אין טאש אדער די הבטחה דערפאר, נאר ער פארלאזט זיך אז אזוי ווי ער האט געדעקט די לעצטע 30 יאר וועט ער אויך למעשה באווייזן צו דעקן דאס יאר. טאקע א שוידערליכע, הימל שרייענדע עוולה.

[Think and Thank]

איך רעד נישט ספציפיש וועגן די ארג. וואס דו רעדסט ווייל איך וויס נישט פון וועמען דו רעדסט, אבער בכלליות קען מען ענטפערן אויף די שאלה, אז לדוג' אז ס'איז דא א ארג. ואס טיילט פאר געוויסע משפחות עסן שוין פאר לאנגע יארן, קען מען נישט אפשטעלן און זאגן פאר די משפחות: סארי איך האב נישט קיין געלט ממיילא האב איך נישט פאר אייך צו עסן, נאר מ'דארף ממשיך זיין צוטיילן עסן און צוזאמען מיט דעם זיך ברעכן קאפ ווי אזוי מ'דעקט דאס מיט די חובות

דאס איז נישט געטראכט גראד. די תורה פארלאנגט נישט מ'זאל גיבן צדקה, געלט וואס מ'האט נישט. טאמער איז א מצב פון פיקוח נפש, ממש מ'גייט אויס פאר הינגער, איז אנדערש. אבער מ'רעדט דאך נישט פון דעם. ס'וואלט גארנישט פאסירט ווען ער אנטשולדיגט זיך פאר די מקבלים אז צוליב שוועריקייטן מיט נדבות וועט מען קענען, למשל, קויפן בלויז טשיקן מיט געפילטע פיש, אשטאטס סטעיק מיט סעלמאן פיש.

קען זיין געוויסע געשעפטן זאגן דעיס טאקע פאר די נצרכים,
ווי לאנג די ארגאניזאציע צאלט נישט די ביל קען מען נישט קויפן סטעיק....
דערפאר קומט מען יעצט וויינען צום עולם.....

אדער קומט מען יעצט וויינען צום עולם פשוט ווייל דאס האט מען אלעמאל געטון. עס רופט זיך פאנדרעיזינג. מען גייט ארום צו מענטשן און מען זאגט זיי "איך טייל אויס פיש און אנדערע געברויכן לכבוד שבת פאר אלמנות און יתומים, עס קאסט כך וכך און איך האב נאך אסאך צו דעקן, ביטע זיי זיך משתתף אין די גרויסע מצוה."

מ'קען עס זען יעדע וואך פרייטאג אין ראדני. פעלט נישט אויס צו מאכן קיין בערד פאר מעשיות וואס זענען נאך הייס ארויס פון אויוון.

[דריידל]

זיי קויפן ביי ווענדאר‘ס?
זיי צאלן אלץ שפעט פאר געשעפטן ווי עס איז דא אפענע אקאונטס און אזוי גייט אהן זייער אפערעישאן

יא, פאר די פסח חלוקה קויפן זיי

[אנדערער]

זיי קויפן ביי ווענדאר‘ס?
זיי צאלן אלץ שפעט פאר געשעפטן ווי עס איז דא אפענע אקאונטס און אזוי גייט אהן זייער אפערעישאן

יא, פאר די פסח חלוקה קויפן זיי

און?