'שטענדערל' אויסגאבע פאר קינדער, דורך 'קרן תוספות יום טוב'

[ChatGPT]

סהאט זיך פארמאכט?

אוי וויי!! וואס זענען זיין מיט די חינוך פון אונזערע קינדערלעך???!!!

[ChatGPT]

זומער איז עס פארמאכט, לעצטע יאר אויך

געהערט אז די ארויס געבער האבן זיך נישט פארשטאנען מיט יואלי לאנדא

ס'דא עפעס אן ארויסגעבער דא, אויסער יואלי לאנדא???

[דער תהלים איד]

איך קען באעשטעטיגן קראנט אז ס'איז געווארן פארמאכט.

(קען זיין ס'דא שאנסן ס'זאל זיך יא צוריק עפענען, דערווייל הייסט עס נישט אזוי)

[פאפקארן]

אזוי הייבט זיך עס אן...

מ'הייבט זיך אן מיט אדמו"רים, מ'בארעדט צדיקים, וכדו'

[חלום חלמתי]

איך קען באעשטעטיגן קראנט אז ס'איז געווארן פארמאכט.

(קען זיין ס'דא שאנסן ס'זאל זיך יא צוריק עפענען, דערווייל הייסט עס נישט אזוי)

[דערווייל]

איך קען באעשטעטיגן קראנט אז ס'איז געווארן פארמאכט.

(קען זיין ס'דא שאנסן ס'זאל זיך יא צוריק עפענען, דערווייל הייסט עס נישט אזוי)

סתם קאליע געמאכט די "שטיבל" מאגאזין.

"שטיבל" איז געוועהן א בע'טעמ'טע רעלאטיוו ערליכע מאגאזין, מיט א סך תוכן. און פילע ליינער זענען ליידער אריבער צו מאמענט וואס איז א ריכטיגע ליבעראלער מאגאזין.

[וואסאפשט]

איך קען באעשטעטיגן קראנט אז ס'איז געווארן פארמאכט.

(קען זיין ס'דא שאנסן ס'זאל זיך יא צוריק עפענען, דערווייל הייסט עס נישט אזוי)

סתם קאליע געמאכט די "שטיבל" מאגאזין.

"שטיבל" איז געוועהן א בע'טעמ'טע רעלאטיוו ערליכע מאגאזין, מיט א סך תוכן. און פילע ליינער זענען ליידער אריבער צו מאמענט וואס איז א ריכטיגע ליבעראלער מאגאזין.

ליידער ליידער...

[אנדערער]

איך קען באעשטעטיגן קראנט אז ס'איז געווארן פארמאכט.

(קען זיין ס'דא שאנסן ס'זאל זיך יא צוריק עפענען, דערווייל הייסט עס נישט אזוי)

סתם קאליע געמאכט די "שטיבל" מאגאזין.

"שטיבל" איז געוועהן א בע'טעמ'טע רעלאטיוו ערליכע מאגאזין, מיט א סך תוכן. און פילע ליינער זענען ליידער אריבער צו מאמענט וואס איז א ריכטיגע ליבעראלער מאגאזין.

מאמענט איז שוין נישט ליבעראל ברוך השם

[דערווייל]

איך קען באעשטעטיגן קראנט אז ס'איז געווארן פארמאכט.

(קען זיין ס'דא שאנסן ס'זאל זיך יא צוריק עפענען, דערווייל הייסט עס נישט אזוי)

סתם קאליע געמאכט די "שטיבל" מאגאזין.

"שטיבל" איז געוועהן א בע'טעמ'טע רעלאטיוו ערליכע מאגאזין, מיט א סך תוכן. און פילע ליינער זענען ליידער אריבער צו מאמענט וואס איז א ריכטיגע ליבעראלער מאגאזין.

מאמענט איז שוין נישט ליבעראל ברוך השם

כ'האב עס שוין לאנג נישט געזעהן פון אינעווייניג.
אדרבה, וואס האט זיך געטוישט למעליותא?

[נפתלי]

פארוואס קען מען עס נישט ארויסגעבן ווייטער פאר געלט????

[פארנומען]

פארוואס קען מען עס נישט ארויסגעבן ווייטער פאר געלט????

מיז נישט זיין אז עס לוינט.

[אנעקדאט]

זומער איז עס פארמאכט, לעצטע יאר אויך

געהערט אז די ארויס געבער האבן זיך נישט פארשטאנען מיט יואלי לאנדא

ס'דא עפעס אן ארויסגעבער דא, אויסער יואלי לאנדא???

ווען קינדער שטוב האט זיך געטוישט צו שטענדער'ל האט דער זעלבער רעדאקטאר דאס ווייטער געפירט. למעשה איז ער ארויס אפאר חדשים דערויף נאכן זיך נישט פארשטיין מיט י"ל.

דאס איז וויפיל אני הקטן ווייסט

[היימישע זייגער]

ועוד י"ל.....,
אקעי כשם שמקבל שכר על הדרישה... וועל נישט שרייבן די אמת'ע סיבה לענ"ד

[דער תהלים איד]

די סיבה פון די באשלוס נישט ממשיך צו זיין, איז צוליב פארלאנגען פון מנהלים.

ער האט נישט געהאט קיין כח צו דארפן דיעלן מיט אזויפיל מנהלים.

[בן תורה]

און וואס גייט יואל לאנדא טוהן פון יעצט און ווייטער? ער זוכט א זשאב?...

[חיים יוסף]

און וואס גייט יואל לאנדא טוהן פון יעצט און ווייטער? ער זוכט א זשאב?...

נעע ער האט דאך די סאטמאר'ע באטשער אויף 13th aveאין ב"פ,
אין איך מיין ער איז אויך א שותף אין דער בלאט

[שינאווער]

פארוואס קען מען עס נישט ארויסגעבן ווייטער פאר געלט????

מיז נישט זיין אז עס לוינט.

ס'איז זיכער אז עס לוינט נישט.

אזא מאסיוון מאגאזין קאסט אפ וועכנטליך צענדליגער טויזענטער דאלארן וואס איך האב נישט קיין אהנונג פון וואו ער האט גענומען אזויפיל געלט ביז יעצט.

[אנדערער]

סתם קאליע געמאכט די "שטיבל" מאגאזין.

"שטיבל" איז געוועהן א בע'טעמ'טע רעלאטיוו ערליכע מאגאזין, מיט א סך תוכן. און פילע ליינער זענען ליידער אריבער צו מאמענט וואס איז א ריכטיגע ליבעראלער מאגאזין.

מאמענט איז שוין נישט ליבעראל ברוך השם

כ'האב עס שוין לאנג נישט געזעהן פון אינעווייניג.
אדרבה, וואס האט זיך געטוישט למעליותא?

קוק אין די מאמענט טעמע

[היימישע זייגער]

די סיבה פון די באשלוס נישט ממשיך צו זיין, איז צוליב פארלאנגען פון מנהלים.

ער האט נישט געהאט קיין כח צו דארפן דיעלן מיט אזויפיל מנהלים.

קודאס פאר די מנהלים פאר די קוראזש, זייער שפעט אבער בעסער ווי קיינמאל.
ב"ה עס איז געשלאסן, איך לאז עס שוין לאנג נישט אריין אינדערהיים.

[סוחר]

די סיבה פון די באשלוס נישט ממשיך צו זיין, איז צוליב פארלאנגען פון מנהלים.

ער האט נישט געהאט קיין כח צו דארפן דיעלן מיט אזויפיל מנהלים.

קודאס פאר די מנהלים פאר די קוראזש, זייער שפעט אבער בעסער ווי קיינמאל.
ב"ה עס איז געשלאסן, איך לאז עס שוין לאנג נישט אריין אינדערהיים.

און קודאס פאר דיר פארן נישט מורא האבן עס צו שרייבן דא ברבים.

אני הק‘ האב עס איינמאל אריינגענומען און עס איז געווען די ערשטע און לעצטע.

[חיימ'קע]

און וואס גייט יואל לאנדא טוהן פון יעצט און ווייטער? ער זוכט א זשאב?...

נעע ער האט דאך די סאטמאר'ע באטשער אויף 13th aveאין ב"פ,
אין איך מיין ער איז אויך א שותף אין דער בלאט

איך מיין אז ער האט אויך א היט סטאר אין קרית יואל....

[חיים יוסף]

און וואס גייט יואל לאנדא טוהן פון יעצט און ווייטער? ער זוכט א זשאב?...

נעע ער האט דאך די סאטמאר'ע באטשער אויף 13th aveאין ב"פ,
אין איך מיין ער איז אויך א שותף אין דער בלאט

איך מיין אז ער האט אויך א היט סטאר אין קרית יואל....

שטאפענע אדער ביבער היטן?

[שמייכלדיג]

די סיבה פון די באשלוס נישט ממשיך צו זיין, איז צוליב פארלאנגען פון מנהלים.

ער האט נישט געהאט קיין כח צו דארפן דיעלן מיט אזויפיל מנהלים.

קודאס פאר די מנהלים פאר די קוראזש, זייער שפעט אבער בעסער ווי קיינמאל.
ב"ה עס איז געשלאסן, איך לאז עס שוין לאנג נישט אריין אינדערהיים.

וואס איז שלעכט געווען?

[היימישע זייגער]

די סיבה פון די באשלוס נישט ממשיך צו זיין, איז צוליב פארלאנגען פון מנהלים.

ער האט נישט געהאט קיין כח צו דארפן דיעלן מיט אזויפיל מנהלים.

קודאס פאר די מנהלים פאר די קוראזש, זייער שפעט אבער בעסער ווי קיינמאל.
ב"ה עס איז געשלאסן, איך לאז עס שוין לאנג נישט אריין אינדערהיים.

וואס איז שלעכט געווען?

עס איז געווען געשטעלט צו מאכן פון א מענטש א סעלעבריטי
עס איז א חורבן נורא שאין להשיג, אונז אלץ קינדער האבן רובא געוואלט אויסוואקסן א רבי און היינטיגע קינדער ווי י. ל., אומבאגרייפלע חורבן
פרעג דיינע קינדער

[אנעקדאט]

וויאזוי וואקסט מען א רבי אלימלך בידערמאן, א חזון איש, א יואלי לאנדא?

פונעם ארטיקל פון ר' איטשע מאיר שטערנבוך געדרוקט אין "שטענדער'ל" פארלאפענעם פ' משפטים:

וויאזוי וואקסט מען א רבי אלימלך בידערמאן?

...בזכות דעם וואס דו האסט געהאט כיבוד אב... ...וועסטו זוכה זיין צו א קינד וואס וועט אויסוואשן אידישע נשמות!

וויאזוי וואקסט מען א חזון איש?!

...ווייל איך האב מקיים געווען בשלימות כבד את אביך ואת אמך למען יארוכין ימיך, בין איך געוואקסן א חזון איש!

א מוסטער פון ״כיבוד אב״ אין וויליאמסבורג!

...אלע ווייסן היינט איבער די הייליגע מהפיכות אין דער וועלט וואס קומט ארויס פון א ווינקל אין וויליאמסבורג. סיי אין עבודה, ווי ס'איז דא היינט אין אמעריקע העכער פופציג טויזנט קינדערלעך ״עובדים״ אין די 'חבורה עבודה שבלב'. און סיי אין חסד, אויף העכער פופציג טויזנט קינדערלעך ״עובדים״ אין די 'חבורה עבודה שבלב'. און סיי אין חסד, אויף אן אויסטערלישן פארנעם.

ס'איז דא עפעס א הויפט גאס אין וויליאמסבורג וואס דאס פארמאכט מען נאר אפשר ווען דער אמעריקאנער פרעזידענט פארט אדורך... אבער דער ארויסגעבער פון "שטענדערל", דער גרויסער רעוואלוציאנער, האט פארמאכט די גאס אויף איך ווייס נישט ווי לאנג, גאנצעטע נעכט, ווייל מ'האט געטיילט פאר טויזנטער אידן קמחא דפסחא! מענטשן האבן גענומען דארט קמחא דפסחא, קמחא דשבועתא, קמחא דראש השנה, קמחא דסוכות’א… און אזוי ווייטער די אלע געוואלדיגע צדקות, פאר תורה און עבודה און גמילות חסדים.

און אסאך מענטשן פרעגן: וואס איז דער סוד אונטער דעם?!

טייערע קינדער, איך מיין אז איך ווייס דעם סוד…

איך וועל ענק פארציילן וואס איך האב אליין מיטגעהאלטן און מיטגעלעבט. היי יאר שבת קודש פרשת וישב בין איך געווען אין אמעריקע, איך בין געווען אין וויליאמסבורג אויף שבת, און איך בין איינגעשטאנען טאקע ביי דעם איד אין שטוב, און איך בין ממש שאקירט געווארן פון וואס איך האב געזען דארט שבת. עס זענען געווען דארט א שיינע פאר געסט, און עס זענען געשטאנען סערווירער גרייט יעדן מכבד צו זיין מיט די הערליכע סעודות שבת, און זיי האבן יעדן אריינגעברענגט די טעלערס, אראּפגענומען די גלעזער, און אזוי ווייטער.

אבער פאר איין מענטש דארט ביים טיש, האט דער איד נישט געלאזט קיינער זאל אים נישט אריינברענגען גארנישט… נאר ער האט אים באדינט איינער אליין! אזויווי ער וואלט געווען
א קנעכט.

דאס איז געווען: זיין טאטע!!!

זיין געהויבענער פאטער, רבי יוסף דוב לאנדא שליט״א, דער רב פון זלאטשובער בית מדרש אין קרית יואל, ער האט זיך נישט אזוי גוט געשּפירט! ער איז געווען אויף שבת ביי זיין געטרייען זון, און דער בעל הבית אליין האט אים באדינט ווי מ׳באדינט א קעניג.

״טאטי, מ'קען שוין ברענגען די פיש?" ניין, טאטי וועט זאגן באלד ווען מ'וועט ברענגען די פיש. אינמיטן זאגט טאטי, מ'קען ברענגען. דער געטרייער זון גיבט א לויף און באלד איז ער אין קאך, און אין איין מינוט איז ער צוריק, ער ברענגט א שיינע טעלער פיש, ער גיט עס פאר׳ן טאטן, און ער שא ַ רט אוועק אלע ברעקלעך פארנט פון טאטנ'ס פלאץ

איך האב געמיינט אז מיט דעם איז פארטיג, אבער ניין! אזוי איז געווען ביי די פיש, אזוי איז געווען ביי די זוּפ, אזוי ביי די פלייש, אזוי ביי די קאמּפאט! און יעדן מאל מיט אזא כבוד, ״זאל איך שוין ברענגען?״ ״ביסט שוין פארטיג?״ ״וואס נאך קען איך דיר געבן?״

שבת אינדערפרי, איז געווען אביסל קאלט, און אז דער טאטע שּפירט נישט גוט, איז דאך נישט גוט אז ער זאל גיין אין גאס, טראכט צו זיך דער געטרייער זון. איז וואס טוט מען? מען ברענגט א מנין דאווענען אין שטוב!

דער עולם פרעגט אים: ווען גייט מען דאווענען? און ער ענטפערט: ״ווען מיין טאטע וועט זיין גרייט!״ נישט קיין זייגער, נישט קיין זמן. גארנישט. ווען מיין טאטע וועט זיין גרייט! און ער האט איידעלערהייט געבעטן די אלע אידן אז מ׳זאל אויסווארטן, כדי דער טאטע זאל קענען האבן א מנין, מיט׳ן גרעסטן מאס כבוד, און ס׳זאל זיין צו געזונט פאר אים.

רבותי! איך האב געזען דארטן אזעלכע גרויסע מדריגות אין כיבוד אב ואם, וואס פאר דעם אליין וואלט זיך געלוינט צו פארן קיין אמעריקע!

און דעמאלטס האב איך שוין פארשטאנען וויאזוי עס קומט אזעלכע געוואלדיגע הצלחות אויסצופירן אזויפיל ריזיגע און הייליגע רוחניות'דיגע פראיעקטן, איבער דער גאנצער וועלט. ס'איז שוין גארנישט קיין מיסטעריע… עס שטייט קלאר אין פסוק!

כבד את אביך ואת אמך… למען ייטב לך!!!