"אלקותו" בקהל חסידים?!

[נחת רוח]

אביסל א זייטיגע קשיא אבער נוגע אהער.

לאמיר פאר א רגע רעדן פון די לעבעדיגע צדיקים. ווער איז קוואליפיצירט אלץ א צדיק אויב איז נישט דא קיין תורה צו וואס יענער דארף זיך האלטן? וואס איז די אבן יסוד צו מאכן עמיצן אלץ א צדיק? דאס זיין א זון פון א פריערדיגע צדיק? צדיקים האבן דען א גאראנטי אז עס בלייבט אלעמאל צדיקים ביי זייערע קינדער און אייניקלעך? און נניח יענער איז יא ווי מזאגט א וואוילער איד, וואלסט דען מדעתך אויפגענומען דער זון אנשטאט יענער בעל ה‘פיש-געשעפט מיטן קוטשמע וועלכער איז אויכעט גאר א וואוילער איד ווען נישט דעם זון‘ס יחוס? נמצא אז צדקות איז בעצם געבויט אויף גארנישט חוץ זון‘שאפט? וואס מאכט עמיצן אלץ צדיק אז ער זאל קענען זאגן דיבורים נגד התורה והמסורה? פארוואס האט מען מתקן געווען א ברכה ולמינים אין שמונה עשרי אויף די קריסטן און מען האט אויסגעשפיגן כת ש”ץ פון כלל ישראל, לדבריהם זענען זיי דאך געווען צדיקים וקדושים, זיי האבן בסך הכל געפאלגט זייערע צדיקים... וואס איז דיין משקל? וויאזוי ארבעט דיין געביידע? וואס איז די אבן יסוד לדעתך? אן קיין תורה און קיין עיקרים המסורים לנו מדור דור לעיני כל ישראל, וואס מאכט א צדיק פאר א צדיק? וואס מאכט א רשע פאר א רשע? און וואס מאכט אן אדם פשוט פאר אן אדם פשוט? זיי דיך מסביר דיין גלויבונג אין פשוטע דיבורים

ביסט אריין צו א צווייטע שאלה, און עס איז נישט נוגע.
אבער דאס איז נישט קיין ענטפער אויף וואס איך זאג, נאך דעם וואס איך ווייס אז די הייליגע בעל שם טוב הקדוש און הרה"ק ר"ר אלימלך זענען צדיקים, בלתי שום ספק

טאקע א צווייטע שאלה. כשרייב עס דאך קלאר. אבער קענסט מיר ביטע ענטפערן אויף מיין שאלה?

אז עס איז דא לעבעדיגע צדיקים וועם השי"ת האט געשטעלט צו זיין מנהיגי הדור, דאס שטייט קלאר אין אלע חסידישע ספרים אז עס איז דא אין יעדן דור.
ווער עס קוואלאפאצירט? איך ווייס נישט, איך אויב ס'וועט מיר אמאל זיין א ספק למעשה, וועל איך טשעקן וואס עס שטייט אויף איד-טיש און אויף אנדערע וועבסייטס........

[מסתמא]

ביסט אריין צו א צווייטע שאלה, און עס איז נישט נוגע.
אבער דאס איז נישט קיין ענטפער אויף וואס איך זאג, נאך דעם וואס איך ווייס אז די הייליגע בעל שם טוב הקדוש און הרה"ק ר"ר אלימלך זענען צדיקים, בלתי שום ספק

טאקע א צווייטע שאלה. כשרייב עס דאך קלאר. אבער קענסט מיר ביטע ענטפערן אויף מיין שאלה?

אז עס איז דא לעבעדיגע צדיקים וועם השי"ת האט געשטעלט צו זיין מנהיגי הדור, דאס שטייט קלאר אין אלע חסידישע ספרים אז עס איז דא אין יעדן דור.
ווער עס קוואלאפאצירט? איך ווייס נישט, איך אויב ס'וועט מיר אמאל זיין א ספק למעשה, וועל איך טשעקן וואס עס שטייט אויף איד-טיש און אויף אנדערע וועבסייטס........

ווייסטעך אז דו האסט מיר נישט געענטפערט.

[נחת רוח]

די זלזול צו ר' שמואל באדערט דיך און נישט די זלזול צו די יסודות פון אידישע אמונה? ווי איז דא א היתר צו מעתיק זיין דברי מינות מיט די "הייליגע" כוונה פון מגלה זיין קלונם ברמז (וואס אגב, נישט יעדער האט עס אזוי אנגעקוקט, וד"ל)? א צדיק און עסקן לשם שמים איז אויכעט געבינדן צו תורה געזעצן! און אויב עפעס נאך מער ווי אנדערע היות אז מענטשן ווי דיר און נאך פיל האבן צו אים רעספעקט

?

[צווייטער]

די זלזול צו ר' שמואל באדערט דיך און נישט די זלזול צו די יסודות פון אידישע אמונה? ווי איז דא א היתר צו מעתיק זיין דברי מינות מיט די "הייליגע" כוונה פון מגלה זיין קלונם ברמז (וואס אגב, נישט יעדער האט עס אזוי אנגעקוקט, וד"ל)? א צדיק און עסקן לשם שמים איז אויכעט געבינדן צו תורה געזעצן! און אויב עפעס נאך מער ווי אנדערע היות אז מענטשן ווי דיר און נאך פיל האבן צו אים רעספעקט

?

גארנישט, איך האב פלעין געטראפן א אלטע תגובה פון דיר, איך בין נייגעריג אויב דו האלטסט נאך אזוי.

י זלזול צו ר' שמואל באדערט דיך און נישט די זלזול צו די יסודות פון אידישע אמונה?

ווי איז דא א היתר צו מעתיק זיין דברי מינות מיט די "הייליגע" כוונה...

א צדיק און עסקן לשם שמים איז אויכעט געבינדן צו תורה געזעצן!

[נחת רוח]

?

גארנישט, איך האב פלעין געטראפן א אלטע תגובה פון דיר, איך בין נייגעריג אויב דו האלטסט נאך אזוי.

י זלזול צו ר' שמואל באדערט דיך און נישט די זלזול צו די יסודות פון אידישע אמונה?

ווי איז דא א היתר צו מעתיק זיין דברי מינות מיט די "הייליגע" כוונה...

א צדיק און עסקן לשם שמים איז אויכעט געבינדן צו תורה געזעצן!

בלי שום ספק

[נחת רוח]

טאקע א צווייטע שאלה. כשרייב עס דאך קלאר. אבער קענסט מיר ביטע ענטפערן אויף מיין שאלה?

אז עס איז דא לעבעדיגע צדיקים וועם השי"ת האט געשטעלט צו זיין מנהיגי הדור, דאס שטייט קלאר אין אלע חסידישע ספרים אז עס איז דא אין יעדן דור.
ווער עס קוואלאפאצירט? איך ווייס נישט, איך אויב ס'וועט מיר אמאל זיין א ספק למעשה, וועל איך טשעקן וואס עס שטייט אויף איד-טיש און אויף אנדערע וועבסייטס........

ווייסטעך אז דו האסט מיר נישט געענטפערט.

איך ווייס און איך שרייב קלאר אויף וואס איך האב נישט גענטפערט, און סאיז מיר נישט נוגע, אבער דאס האט גארנישט מיטן נקודת הויכוח בכלל, אז אין ספרי חסידות שטייט צענדליגע מאל קלאר בפירוש אנדערש דיין אזויגערופענע הבנה צו עיקרי הדת. סאו, סארי!

[להגדיל הטראסק]

קריגסט ענק ארום
ביי מיר איז נישטא קיין סתירות, אלו ואלו דברי אלוקים חיים, עס איז נישט קיין סתירה יא דורך א צדיק נישט דורך א צדיק, די תפילות וואס איך דאוון זעהט דער אייבערשטער און ער הערט עס, עס איז נישט קיין סתירה מיט דברים המעכבים התפילה וכו'

פונקט ווי יעדע צדיק זעהט דאס אמת מיט זיינע גלעזער און אלעס איז אמת, ר' מאיר איז גערעכט אז די הלכה איז אזוי און ר' יוסי איז גערעכט אז די הלכה איז אזוי. און איך וועל אננעמען הלכה למעשה ווי מיין פריוואטע מורה דרך און רבי וואו דער באשעפער האט מיר אהינגעשטעלט.

ווען איינער וועט זאגן אז אויב איך דין דעם אייבערשטן אן אים טו איך נישט אויף איז יענער נישט איינעם מיט וועם איך דארף זיך רעכענען.
ווען איינער וועט פארלאנגען איך מיך און זיך וועל איך מיך עקלען פון אים און נישט זוכן זיין קרבות
ווען איינער וועט זיך מכנה זיין מיט טיטלען פונעם אייבערשטן וואס מען האט נישט גענוצט אין די פריערדיגע דורות וועל איך קרעכצן און אים אינזין האבן ביי רפאינו...

[נחת רוח]

קריגסט ענק ארום
ביי מיר איז נישטא קיין סתירות, אלו ואלו דברי אלוקים חיים, עס איז נישט קיין סתירה יא דורך א צדיק נישט דורך א צדיק, די תפילות וואס איך דאוון זעהט דער אייבערשטער און ער הערט עס, עס איז נישט קיין סתירה מיט דברים המעכבים התפילה וכו'

פונקט ווי יעדע צדיק זעהט דאס אמת מיט זיינע גלעזער און אלעס איז אמת, ר' מאיר איז גערעכט אז די הלכה איז אזוי און ר' יוסי איז גערעכט אז די הלכה איז אזוי. און איך וועל אננעמען הלכה למעשה ווי מיין פריוואטע מורה דרך און רבי וואו דער באשעפער האט מיר אהינגעשטעלט.

ווען איינער וועט זאגן אז אויב איך דין דעם אייבערשטן אן אים טו איך נישט אויף איז יענער נישט איינעם מיט וועם איך דארף זיך רעכענען.
ווען איינער וועט פארלאנגען איך מיך און זיך וועל איך מיך עקלען פון אים און נישט זוכן זיין קרבות
ווען איינער וועט זיך מכנה זיין מיט טיטלען פונעם אייבערשטן וואס מען האט נישט גענוצט אין די פריערדיגע דורות וועל איך קרעכצן און אים אינזין האבן ביי רפאינו...

איך האב גארנישט געשריבן אנדערש ווי דיר

[הדסים]

ווער איז בעל הבית ביזן מסדר די קשיא, די צדיקי הדורות און זייערע לעכטיגע קלארע היילגע ספרים וואס זענען אפן און קלאר פאר א יעדע דורש ה'

אביסל א זייטיגע קשיא אבער נוגע אהער.

לאמיר פאר א רגע רעדן פון די לעבעדיגע צדיקים. ווער איז קוואליפיצירט אלץ א צדיק אויב איז נישט דא קיין תורה צו וואס יענער דארף זיך האלטן? וואס איז די אבן יסוד צו מאכן עמיצן אלץ א צדיק? דאס זיין א זון פון א פריערדיגע צדיק? צדיקים האבן דען א גאראנטי אז עס בלייבט אלעמאל צדיקים ביי זייערע קינדער און אייניקלעך? און נניח יענער איז יא ווי מזאגט א וואוילער איד, וואלסט דען מדעתך אויפגענומען דער זון אנשטאט יענער בעל ה‘פיש-געשעפט מיטן קוטשמע וועלכער איז אויכעט גאר א וואוילער איד ווען נישט דעם זון‘ס יחוס? נמצא אז צדקות איז בעצם געבויט אויף גארנישט חוץ זון‘שאפט? וואס מאכט עמיצן אלץ צדיק אז ער זאל קענען זאגן דיבורים נגד התורה והמסורה? פארוואס האט מען מתקן געווען א ברכה ולמינים אין שמונה עשרי אויף די קריסטן און מען האט אויסגעשפיגן כת ש”ץ פון כלל ישראל, לדבריהם זענען זיי דאך געווען צדיקים וקדושים, זיי האבן בסך הכל געפאלגט זייערע צדיקים... וואס איז דיין משקל? וויאזוי ארבעט דיין געביידע? וואס איז די אבן יסוד לדעתך? אן קיין תורה און קיין עיקרים המסורים לנו מדור דור לעיני כל ישראל, וואס מאכט א צדיק פאר א צדיק? וואס מאכט א רשע פאר א רשע? און וואס מאכט אן אדם פשוט פאר אן אדם פשוט? זיי דיך מסביר דיין גלויבונג אין פשוטע דיבורים

ביסט אריין צו א צווייטע שאלה, און עס איז נישט נוגע.
אבער דאס איז נישט קיין ענטפער אויף וואס איך זאג, נאך דעם וואס איך ווייס אז די הייליגע בעל שם טוב הקדוש און הרה"ק ר"ר אלימלך זענען צדיקים, בלתי שום ספק, איז אלע דיינע קשיות אויף זייערע הייליגע ווערטער ווערטלאז!
און זייערע ווערטער זענען די עיקרים און די מסורה המסורה לנו מדור דור לעיני כל ישראל

איך גיי אויך פרובירן מסביר זיין, אבער בלי"נ נאר איין מאל.

דער הייליגער רר"א וכל קדושיו עמו זענען צדיקים בלתי שום ספק - אגרי.

אלע קשיות אויף זייערע ווערטער זענען ווערדלאז - אגרי.



די שאלה איז נאר צי דו פארשטייסט גוט זייערע ווערטער.

איז וואס איז דער מבחן? דער ערשטער טעסט צו זען צי דו פארשטייסט עס גוט איז צו זען צי עס שטימט מיט די יסודי הדת המובא בספרי הראשונים. אויב יא קען מען גיין ווייטער, אויב נישט איז א סימן אז דו לערנסט פאלש פשט, ווייל ס'קען דאך נישט זיין אז זיי זאגן ח"ו עפעס נגד ההלכה אזויווי דו האסט זייער שיין מרחיב געווען בגדלות הצדיקים.

נישט אז דער צדיק איז מופרך נאר אז דיין וועג פון לערנען פשט דערין איז מופרך. און איך אלס חסיד גלייב באמונה שלימה אז ס'איז דא אן אמת'ער פשט נאר בעווה"ר בין איך נישט זוכה דאס צו פארשטיין.

בתקוה להבנתך.

[נחת רוח]

אביסל א זייטיגע קשיא אבער נוגע אהער.

לאמיר פאר א רגע רעדן פון די לעבעדיגע צדיקים. ווער איז קוואליפיצירט אלץ א צדיק אויב איז נישט דא קיין תורה צו וואס יענער דארף זיך האלטן? וואס איז די אבן יסוד צו מאכן עמיצן אלץ א צדיק? דאס זיין א זון פון א פריערדיגע צדיק? צדיקים האבן דען א גאראנטי אז עס בלייבט אלעמאל צדיקים ביי זייערע קינדער און אייניקלעך? און נניח יענער איז יא ווי מזאגט א וואוילער איד, וואלסט דען מדעתך אויפגענומען דער זון אנשטאט יענער בעל ה‘פיש-געשעפט מיטן קוטשמע וועלכער איז אויכעט גאר א וואוילער איד ווען נישט דעם זון‘ס יחוס? נמצא אז צדקות איז בעצם געבויט אויף גארנישט חוץ זון‘שאפט? וואס מאכט עמיצן אלץ צדיק אז ער זאל קענען זאגן דיבורים נגד התורה והמסורה? פארוואס האט מען מתקן געווען א ברכה ולמינים אין שמונה עשרי אויף די קריסטן און מען האט אויסגעשפיגן כת ש”ץ פון כלל ישראל, לדבריהם זענען זיי דאך געווען צדיקים וקדושים, זיי האבן בסך הכל געפאלגט זייערע צדיקים... וואס איז דיין משקל? וויאזוי ארבעט דיין געביידע? וואס איז די אבן יסוד לדעתך? אן קיין תורה און קיין עיקרים המסורים לנו מדור דור לעיני כל ישראל, וואס מאכט א צדיק פאר א צדיק? וואס מאכט א רשע פאר א רשע? און וואס מאכט אן אדם פשוט פאר אן אדם פשוט? זיי דיך מסביר דיין גלויבונג אין פשוטע דיבורים

ביסט אריין צו א צווייטע שאלה, און עס איז נישט נוגע.
אבער דאס איז נישט קיין ענטפער אויף וואס איך זאג, נאך דעם וואס איך ווייס אז די הייליגע בעל שם טוב הקדוש און הרה"ק ר"ר אלימלך זענען צדיקים, בלתי שום ספק, איז אלע דיינע קשיות אויף זייערע הייליגע ווערטער ווערטלאז!
און זייערע ווערטער זענען די עיקרים און די מסורה המסורה לנו מדור דור לעיני כל ישראל

איך גיי אויך פרובירן מסביר צו זיין אבער בלי"נ נאר איין מאל.

דער הייליגער רר"א איז וכל קדושיו עמו זענען צדיקים בלתי שום ספק - אגרי.

אלע קשיות אויף זייערע ווערטער זענען ווערטלאז - אגרי.



די שאלה איז נאר צי דו פארשטייסט גוט זייערע ווערטער.

איז וואס איז דער מבחן? דער ערשטער טעסט צו זען צי דו פארשטייסט עס גוט איז צו זען צי עס שטימט מיט די יסודי הדת המובא בספרי הראשונים. אויב יא קען מען גיין ווייטער, אויב נישט איז א סימן אז דו לערנסט פאלש פשט, ווייל ס'קען דאך נישט זיין אז זיי זאגן ח"ו עפעס נגד ההלכה אזויווי דו האסט זייער שיין מרחיב געווען בגדלות הצדיקים.

נישט אז דער צדיק איז מופרך נאר אז דיין וועג פון לערנען פשט דערין איז מופרך. און איך אלס חסיד גלייב באמונה שלימה אז ס'איז דא אן אמת'ער פשט נאר בעווה"ר בין איך נישט זוכה דאס צו פארשטיין.

בתקוה להבנתך.

איך הער די שאלה, ווער זאגט אז איך פארשטיי גוט זייערע ווערטער? איז דא צוויי וועגן פון עס ענטפערן!
איינס איז דיין וועג, איך דו גייסט קוקן אין ספרי ראשונים און עס פרובירן צו זען צו עס שטימט לדעתך, מהיכי תיתי אז אין די ספרי ראשונים לערנסטו יא גוט פשט? לכאורה, אזוי מוז זיין, כ'מיין, וואס דען? אז דו זאלסט מאכן טעות? קען נישט זיין, עס איז דאך קלאר אין דיינע אויגן,.
לפי זה. איז די הדרכה אין אידישקייט וואס זיי האבן דיר געגעבן בכל תחומי החיים ווי עס איז נוגע יום יום, איז נישט נוגע למעשה, און דאס וואס זיי זאגן אז דער וואס טוט אנדערש קומט נישט אן צו שלימות און גייט נישט די ריכטיגע וועג, קענסטו נישט מקיים זיין, ווייל דוהאסט א קשיא אויב סאיז כפשוטו, און אשר על כן איז נישט נוגע למעשה.
די צווייטע וועג קען זיין, און אזוי קוק איך עס אן, אויב איך האב א שאלה צו איך לערן עס גוט אפ, פרעג איך מיינע רבי'ס וויאזוי עס אפצולערנען, און וויאזוי זיך צו פירן למעשה, ולא תסור מן הדבר אשר יורוך.
און דאס איז פארשטייט זיך אויב איך האב בכלל ספק וואס איז פשט אין זייערע ווערטער, אבער אזא זאך, וואס שטייט צענדליגע מאל בכל הספה"ק ההולכים בדרך הבעש"ט, נישט איין מאל און נישט צוויי מאל, און זייער ווערטער איז קליפ און קלאר, איז נישטא קיין ספק בכלל, ווייל אויב מען קוקט אריין, שטייט נישט דארט קיין שווערע און מעורפלדיגע ווערטער, זייער ווערטער זענען מאירים ומשמחים כנתינתן מסיני. און עס איז געשריבן בתורת הוראה והדרכה זיך צו פירן, אזוי און צו קענען אנקומען ווי מען דארף, עס איז נישט סתם א געדאנק, ס'איז דאס וואס זיי ווארענען אונז אן "טוה עס ווייל אויב נישט מאכסטו א גרייז".
יעצט נאכדעם וואס איך ווייס וויאזוי עס אפצולערנען, אויב האב איך מורא אז אפשר איז דאס נישט אויסגעהאלטן על פי תורה, אויף דעם איז דא מיין פריערדיגע ענטפער אז איך בין בטוח אז די דרך פון די צדיקים זענען אויסגעהאלטן. אפילו מיט פלוני'ס קשיא דערויף

[הדסים]

איך הער די שאלה, ווער זאגט אז איך פארשטיי גוט זייערע ווערטער? איז דא צוויי וועגן פון עס ענטפערן!
איינס איז דיין וועג, איך דו גייסט קוקן אין ספרי ראשונים און עס פרובירן צו זען צו עס שטימט לדעתך, מהיכי תיתי אז אין די ספרי ראשונים לערנסטו יא גוט פשט? לכאורה, אזוי מוז זיין, כ'מיין, וואס דען? אז איך זאל מאכן טעות? קען נישט זיין, עס איז דאך קלאר אין מיינע אויגן,.
לפי זה. איז די הדרכה אין אידישקייט וואס זיי האבן דיר געגעבן בכל תחומי החיים ווי עס איז נוגע יום יום, איז נישט נוגע למעשה, און דאס וואס זיי זאגן אז דער וואס טוט אנדערש קומט נישט אן צו שלימות און גייט נישט די ריכטיגע וועג, קענסטו נישט מקיים זיין, ווייל דוהאב א קשיא אויב סאיז כפשוטו, און אשר על כן איז נישט נוגע למעשה.
די צווייטע וועג קען זיין, און אזוי קוק איך עס אן, אויב איך האב א שאלה צו איך לערן עס גוט אפ פרעג איך מיינע רבי'ס וויאזוי עס אפצולערנען און וויאזוי זיך צו פירן למעשה, ולא תסור מן הדבר אשר יורוך.
און דאס איז פארשטייט זיך אויב איך האב ספק, אבער אזא זאך, וואס שטייט קליפ און קלאר צענדליגע מאל בכל הספה"ק ההולכים בדרך הבעש"ט, איז נישטא קיין ספק בכלל, ווייל אויב מען קוקט אריין שטייט נישט קיין שווערע און טיפע ווערטער, זייער ווערטער זענען מאירים ומשמחים כנתינתן מסיני. און עס איז בתורת הוראה והדרכה זיך צו פירן אזוי און צו קענען אנקומען ווי מען דארף, עס איז נישט סתם א געדאנק, באיז דאס וואס זיי ווארענען אונז אן טוה עס ווייל אויב נישט מאכסטו א גרייז.
יעצט נאכדעם וואס איך ווייס וויאזוי עס אפצולערנען, אויב האב איך מורא אז אפשר איז דאס נישט אויבגעהאלטן על פי תורה, אויף דעם איז דא ניין פריערדיגע ענטפער אז איך בין בטוח אז די דרך פון די צדיקים זענען אויסגעהאלטן אפילו מיט פלוני'ס קשיא דערויף

דאס האב איך נישט געזאגט, אוודאי איז עס נוגע למעשה, אויב קענסטו אויספירן דברי גדולי החסידות אן אוועקרוקן די יסודי הדת; וואס א פראגע אז ס'איז דאס שענסטע וואס איז פארהאן?



לעצם הענין

זייער גוט געפרעגט, און דער ענטפער איז צווייפאכיג; קודם כל אי הכי אז מ'קען יעדן שטיקל רמב"ם אוועקרוקן ווייל אפשר פארשטיי איך נישט גוט ביסטו מסתמא אויך מודה אז דאס איז א הירוס הדת, אלא מאי מ'זאל גיין פרעגן א רבי'ן וויאזוי צו לערנען פשט. זייער גוט, נאר קודם זאג מיר ווער קוואליפיצירט צו זיין א רבי?

שנית, דאכט זיך אז די דברי הראשונים זענען אויך קליפ און קלאר און ס'איז נישטא דערביי קיין שום ספק, נאר עפעס דארט ביסטו מחליט זיך צו פארלאזן אויף די גדולי החסידות אז זיכער שטימט עס. און איך טו פארקערט, די דברי הראשונים זענען קליפ און קלאר, די דברי החסידות אויב פארשטיי איך עס נישט פארלאז איך מיך אויף די גדולי הראשונים אז זיכער שטימט עס.

נא וואו כאפט דער נפק"מ? ווען איך ווייס נאך נישט. וואס טו איך ווילאנג איך ווייס נישט? אויף דעם איז דער תירוץ אז די דברי הראשונים זענען מכריע.

[צווייטער]

ביסט אריין צו א צווייטע שאלה, און עס איז נישט נוגע.
אבער דאס איז נישט קיין ענטפער אויף וואס איך זאג, נאך דעם וואס איך ווייס אז די הייליגע בעל שם טוב הקדוש און הרה"ק ר"ר אלימלך זענען צדיקים, בלתי שום ספק, איז אלע דיינע קשיות אויף זייערע הייליגע ווערטער ווערטלאז!
און זייערע ווערטער זענען די עיקרים און די מסורה המסורה לנו מדור דור לעיני כל ישראל

איך גיי אויך פרובירן מסביר צו זיין אבער בלי"נ נאר איין מאל.

דער הייליגער רר"א איז וכל קדושיו עמו זענען צדיקים בלתי שום ספק - אגרי.

אלע קשיות אויף זייערע ווערטער זענען ווערטלאז - אגרי.



די שאלה איז נאר צי דו פארשטייסט גוט זייערע ווערטער.

איז וואס איז דער מבחן? דער ערשטער טעסט צו זען צי דו פארשטייסט עס גוט איז צו זען צי עס שטימט מיט די יסודי הדת המובא בספרי הראשונים. אויב יא קען מען גיין ווייטער, אויב נישט איז א סימן אז דו לערנסט פאלש פשט, ווייל ס'קען דאך נישט זיין אז זיי זאגן ח"ו עפעס נגד ההלכה אזויווי דו האסט זייער שיין מרחיב געווען בגדלות הצדיקים.

נישט אז דער צדיק איז מופרך נאר אז דיין וועג פון לערנען פשט דערין איז מופרך. און איך אלס חסיד גלייב באמונה שלימה אז ס'איז דא אן אמת'ער פשט נאר בעווה"ר בין איך נישט זוכה דאס צו פארשטיין.

בתקוה להבנתך.

איך הער די שאלה, ווער זאגט אז איך פארשטיי גוט זייערע ווערטער? איז דא צוויי וועגן פון עס ענטפערן!
איינס איז דיין וועג, איך דו גייסט קוקן אין ספרי ראשונים און עס פרובירן צו זען צו עס שטימט לדעתך, מהיכי תיתי אז אין די ספרי ראשונים לערנסטו יא גוט פשט? לכאורה, אזוי מוז זיין, כ'מיין, וואס דען? אז דו זאלסט מאכן טעות? קען נישט זיין, עס איז דאך קלאר אין דיינע אויגן,.
לפי זה. איז די הדרכה אין אידישקייט וואס זיי האבן דיר געגעבן בכל תחומי החיים ווי עס איז נוגע יום יום, איז נישט נוגע למעשה, און דאס וואס זיי זאגן אז דער וואס טוט אנדערש קומט נישט אן צו שלימות און גייט נישט די ריכטיגע וועג, קענסטו נישט מקיים זיין, ווייל דוהאסט א קשיא אויב סאיז כפשוטו, און אשר על כן איז נישט נוגע למעשה.
די צווייטע וועג קען זיין, און אזוי קוק איך עס אן, אויב איך האב א שאלה צו איך לערן עס גוט אפ, פרעג איך מיינע רבי'ס וויאזוי עס אפצולערנען, און וויאזוי זיך צו פירן למעשה, ולא תסור מן הדבר אשר יורוך.
און דאס איז פארשטייט זיך אויב איך האב בכלל ספק וואס איז פשט אין זייערע ווערטער, אבער אזא זאך, וואס שטייט צענדליגע מאל בכל הספה"ק ההולכים בדרך הבעש"ט, נישט איין מאל און נישט צוויי מאל, און זייער ווערטער איז קליפ און קלאר, איז נישטא קיין ספק בכלל, ווייל אויב מען קוקט אריין, שטייט נישט דארט קיין שווערע און מעורפלדיגע ווערטער, זייער ווערטער זענען מאירים ומשמחים כנתינתן מסיני. און עס איז געשריבן בתורת הוראה והדרכה זיך צו פירן, אזוי און צו קענען אנקומען ווי מען דארף, עס איז נישט סתם א געדאנק, ס'איז דאס וואס זיי ווארענען אונז אן "טוה עס ווייל אויב נישט מאכסטו א גרייז".
יעצט נאכדעם וואס איך ווייס וויאזוי עס אפצולערנען, אויב האב איך מורא אז אפשר איז דאס נישט אויסגעהאלטן על פי תורה, אויף דעם איז דא מיין פריערדיגע ענטפער אז איך בין בטוח אז די דרך פון די צדיקים זענען אויסגעהאלטן. אפילו מיט פלוני'ס קשיא דערויף

אקעי, נישט קיין פראבלעם.

זאג מיר נאר דיין פשט אין די ראשונים.

[נחת רוח]

איך הער די שאלה, ווער זאגט אז איך פארשטיי גוט זייערע ווערטער? איז דא צוויי וועגן פון עס ענטפערן!
איינס איז דיין וועג, איך דו גייסט קוקן אין ספרי ראשונים און עס פרובירן צו זען צו עס שטימט לדעתך, מהיכי תיתי אז אין די ספרי ראשונים לערנסטו יא גוט פשט? לכאורה, אזוי מוז זיין, כ'מיין, וואס דען? אז איך זאל מאכן טעות? קען נישט זיין, עס איז דאך קלאר אין מיינע אויגן,.
לפי זה. איז די הדרכה אין אידישקייט וואס זיי האבן דיר געגעבן בכל תחומי החיים ווי עס איז נוגע יום יום, איז נישט נוגע למעשה, און דאס וואס זיי זאגן אז דער וואס טוט אנדערש קומט נישט אן צו שלימות און גייט נישט די ריכטיגע וועג, קענסטו נישט מקיים זיין, ווייל דוהאב א קשיא אויב סאיז כפשוטו, און אשר על כן איז נישט נוגע למעשה.
די צווייטע וועג קען זיין, און אזוי קוק איך עס אן, אויב איך האב א שאלה צו איך לערן עס גוט אפ פרעג איך מיינע רבי'ס וויאזוי עס אפצולערנען און וויאזוי זיך צו פירן למעשה, ולא תסור מן הדבר אשר יורוך.
און דאס איז פארשטייט זיך אויב איך האב ספק, אבער אזא זאך, וואס שטייט קליפ און קלאר צענדליגע מאל בכל הספה"ק ההולכים בדרך הבעש"ט, איז נישטא קיין ספק בכלל, ווייל אויב מען קוקט אריין שטייט נישט קיין שווערע און טיפע ווערטער, זייער ווערטער זענען מאירים ומשמחים כנתינתן מסיני. און עס איז בתורת הוראה והדרכה זיך צו פירן אזוי און צו קענען אנקומען ווי מען דארף, עס איז נישט סתם א געדאנק, באיז דאס וואס זיי ווארענען אונז אן טוה עס ווייל אויב נישט מאכסטו א גרייז.
יעצט נאכדעם וואס איך ווייס וויאזוי עס אפצולערנען, אויב האב איך מורא אז אפשר איז דאס נישט אויבגעהאלטן על פי תורה, אויף דעם איז דא ניין פריערדיגע ענטפער אז איך בין בטוח אז די דרך פון די צדיקים זענען אויסגעהאלטן אפילו מיט פלוני'ס קשיא דערויף

דאס האב איך נישט געזאגט, אוודאי איז עס נוגע למעשה, אויב קענסטו אויספירן דברי גדולי החסידות אן אוועקרוקן די יסודי הדת; וואס א פראגע אז ס'איז דאס שענסטע וואס איז פארהאן?



לעצם הענין

זייער גוט געפרעגט, און דער ענטפער איז צווייפאכיג; קודם כל אי הכי אז מ'קען יעדן שטיקל רמב"ם אוועקרוקן ווייל אפשר פארשטיי איך נישט גוט ביסטו מסתמא אויך מודה אז דאס איז א הירוס הדת, אלא מאי מ'זאל גיין פרעגן א רבי'ן וויאזוי צו לערנען פשט. זייער גוט, נאר קודם זאג מיר ווער קוואליפיצירט צו זיין א רבי?

שנית, דאכט זיך אז די דברי הראשונים זענען אויך קליפ און קלאר און ס'איז נישטא דערביי קיין שום ספק, נאר עפעס דארט ביסטו מחליט זיך צו פארלאזן אויף די גדולי החסידות אז זיכער שטימט עס. און איך טו פארקערט, די דברי הראשונים זענען קליפ און קלאר, די דברי החסידות אויב פארשטיי איך עס נישט פארלאז איך מיך אויף די גדולי הראשונים אז זיכער שטימט עס.

נא וואו כאפט דער נפק"מ? ווען איך ווייס נאך נישט. וואס טו איך ווילאנג איך ווייס נישט? אויף דעם איז דער תירוץ אז די דברי הראשונים זענען מכריע.

איר האט עס יא געזאגט, אויב טרעפט איר אז לדעתך שטימט נישט א הדרכה פונעם הייליגן מאור ושמש, מיט אייער הבנה אין דברי הראשונים, מוז מען אננעמען אז איר פארשטייט נישט דעם הדרכה, ואשר על כן וועט איר עס נישט טון למעשה, צוליב דעם ווייל לדעתך הרחבה רוקט דאס יסודי הדת!
לעצם הענין:
קיינער האט נישט גערעדט פון אוועררוקן יעדע שטיקל רמב"ם. מען האט גערעדט זיך פירן בדרך הבעש"ט המבואר היטב בכל ספרי חסידות, און איינער האט א קשיא אויף זיי פון א שטיקל רמב"ם.
בנוגע די שאלה ווער עס קוואלאפצירט צו ענטפערן אויף ספיקות, איני יודע, לא אלמן ישראל, עס פעלן נישט קיין צדיקים מנהיגי הדור ה' יארך ימיהם, גיי צום מנהיג צו וועם השי"ת האט דיר צוגעפירט. אבער אליינס פסקנן אזא ספק, אן א רבי און מורה דרך, נאר באזירט אויפן אייגענעם פארשטאנד, איז אקעגן די תורה.

יעצט בנוגע די טענה אז די דברי הראשונים זענען דאך אויכעט קליפ אין קלאר, פונקט ווי די ווערטער פון די גדולי החסידות:
ראשית כל, נישט אמת, די דגל מחנה אפרים שרייבט קלארע ווערטער "אא"ז אמר שעיקר תיקוני התשובה אי אפשר בלא הצדיק" די היילגע מאור ושמש שרייבט קלארע ווערטער "שגם שאדם ילמוד כל התורה וילמוד כל ספרי קודש ודברי רז"ל, אינו מועיל לו לתשובה שלימה אם אינו מתדבק לצדיקי הדור", איז אויב די רמב"ם וואלט ווען געשריבן לדוגמא "אפשר לתשובה אפילו אם אינו מתדבק לצדיק הדור", הייסט דאס א קלארע סתירה. אבער דאס איז נישט די מציאות, סאיז פשט אז איר האט א קשיא וויאזוי צוויי זאכן וואס מוזן שטימן גייען אינאיינעם, אבער דאס איז זיכער אז "אינו מועיל לו לתשובה שלימה אם אינו מתדבק לצדיקי הדור".
והשנית אויב סאיז יא דא סתירה איז די מכריע די [אייגענע הבנהאין די] דברי הראשונים?? מהיכי תיתי??
אין הלכה איז קלאר פארקערט, ווען מען רעדט פון מוסמךדיגע פוסקים ראשונים ואחרונים, אויב סאיז דא סתירה גייט מען נאך די אחרונים, ווייל היות אז די אחרונים האבן דאך געזען די ווערטער פון די ראשונים, און דאך האבן זיי געשריבן אנדערש, ממילא אויב סאיז קלאר וואס די אחרונים האלטן גייט מען נאך די אחרונים

[נחת רוח]

איך גיי אויך פרובירן מסביר צו זיין אבער בלי"נ נאר איין מאל.

דער הייליגער רר"א איז וכל קדושיו עמו זענען צדיקים בלתי שום ספק - אגרי.

אלע קשיות אויף זייערע ווערטער זענען ווערטלאז - אגרי.



די שאלה איז נאר צי דו פארשטייסט גוט זייערע ווערטער.

איז וואס איז דער מבחן? דער ערשטער טעסט צו זען צי דו פארשטייסט עס גוט איז צו זען צי עס שטימט מיט די יסודי הדת המובא בספרי הראשונים. אויב יא קען מען גיין ווייטער, אויב נישט איז א סימן אז דו לערנסט פאלש פשט, ווייל ס'קען דאך נישט זיין אז זיי זאגן ח"ו עפעס נגד ההלכה אזויווי דו האסט זייער שיין מרחיב געווען בגדלות הצדיקים.

נישט אז דער צדיק איז מופרך נאר אז דיין וועג פון לערנען פשט דערין איז מופרך. און איך אלס חסיד גלייב באמונה שלימה אז ס'איז דא אן אמת'ער פשט נאר בעווה"ר בין איך נישט זוכה דאס צו פארשטיין.

בתקוה להבנתך.

איך הער די שאלה, ווער זאגט אז איך פארשטיי גוט זייערע ווערטער? איז דא צוויי וועגן פון עס ענטפערן!
איינס איז דיין וועג, איך דו גייסט קוקן אין ספרי ראשונים און עס פרובירן צו זען צו עס שטימט לדעתך, מהיכי תיתי אז אין די ספרי ראשונים לערנסטו יא גוט פשט? לכאורה, אזוי מוז זיין, כ'מיין, וואס דען? אז דו זאלסט מאכן טעות? קען נישט זיין, עס איז דאך קלאר אין דיינע אויגן,.
לפי זה. איז די הדרכה אין אידישקייט וואס זיי האבן דיר געגעבן בכל תחומי החיים ווי עס איז נוגע יום יום, איז נישט נוגע למעשה, און דאס וואס זיי זאגן אז דער וואס טוט אנדערש קומט נישט אן צו שלימות און גייט נישט די ריכטיגע וועג, קענסטו נישט מקיים זיין, ווייל דוהאסט א קשיא אויב סאיז כפשוטו, און אשר על כן איז נישט נוגע למעשה.
די צווייטע וועג קען זיין, און אזוי קוק איך עס אן, אויב איך האב א שאלה צו איך לערן עס גוט אפ, פרעג איך מיינע רבי'ס וויאזוי עס אפצולערנען, און וויאזוי זיך צו פירן למעשה, ולא תסור מן הדבר אשר יורוך.
און דאס איז פארשטייט זיך אויב איך האב בכלל ספק וואס איז פשט אין זייערע ווערטער, אבער אזא זאך, וואס שטייט צענדליגע מאל בכל הספה"ק ההולכים בדרך הבעש"ט, נישט איין מאל און נישט צוויי מאל, און זייער ווערטער איז קליפ און קלאר, איז נישטא קיין ספק בכלל, ווייל אויב מען קוקט אריין, שטייט נישט דארט קיין שווערע און מעורפלדיגע ווערטער, זייער ווערטער זענען מאירים ומשמחים כנתינתן מסיני. און עס איז געשריבן בתורת הוראה והדרכה זיך צו פירן, אזוי און צו קענען אנקומען ווי מען דארף, עס איז נישט סתם א געדאנק, ס'איז דאס וואס זיי ווארענען אונז אן "טוה עס ווייל אויב נישט מאכסטו א גרייז".
יעצט נאכדעם וואס איך ווייס וויאזוי עס אפצולערנען, אויב האב איך מורא אז אפשר איז דאס נישט אויסגעהאלטן על פי תורה, אויף דעם איז דא מיין פריערדיגע ענטפער אז איך בין בטוח אז די דרך פון די צדיקים זענען אויסגעהאלטן. אפילו מיט פלוני'ס קשיא דערויף

אקעי, נישט קיין פראבלעם.

זאג מיר נאר דיין פשט אין די ראשונים.

איר האט נישט געהערט וואס איך זאג.
איך בין רואיג צו גיין בדרך הבעל שם טוב ותמידיו, און גיין אין די דרכים וואס זיי שרייבן קלאר אין זייערע ספרים, אפילו אן דעם וואס איך האב מיר מיין אייגענע פשט אין די ראשונים, צו ראטעווען די שרפי מעלה פון די השגות פון מר. מסתמא, זיי דארפן נישט צוקומען צו מיין הילף און צו מיינע פשטים

[צווייטער]

@נחת רוח איך ווייס נישט אויב דו כאפסט, די שאלה איז נישט דא אויב מ'מעג גיין אין מקוה שבת, וואס אויב איז דא א קושיא פון א רמב''ם קען מען עס פארענטפערן מיט א מהלך פון א אחרון.

ס'איז נישט בלויז א קשיא פון עפעס א רמב''ם, מ'רעדט דא פון די סאמע יסודי ועיקרי הדת בלי שום חולק מראשון שבראשונים עד אחרון שבאחרונים וואס אויב שטומט דאס נישט 100% איז גארנישט דא.

פארשטאנען?

[נחת רוח]

@נחת רוח איך ווייס נישט אויב דו כאפסט, די שאלה איז נישט דא אויב מ'מעג גיין אין מקוה שבת, וואס אויב איז דא א קושיא פון א רמב''ם קען מען עס פארענטפערן מיט א מהלך פון א אחרון.

ס'איז נישט בלויז א קשיא פון עפעס א רמב''ם, מ'רעדט דא פון די סאמע יסודי ועיקרי הדת בלי שום חולק מראשון שבראשונים עד אחרון שבאחרונים וואס אויב שטומט דאס נישט 100% איז גארנישט דא.

פארשטאנען?

זייער גוט פארשטאנען!
אויב די בעל שם טוב הקדוש ותלמידיו געבן אונז א הדרכה אין זייערע ספרים, קליפ און קלאר, בין איך זייער רואיג אין בטוח אז דאס שטימט 100% מיט אלע יסודי ועיקרי הדת וואס מיר האבן מקובל מדור דור (דורך זיי), אפילו נאך מר. מסתמא'ס גאונישע קשיות, און אויכעט פאר מיינע תירוצים.. זיי זענען זייער טראסטעט, און קומען מיט גענוג בעקינג!

[צווייטער]

@נחת רוח איך ווייס נישט אויב דו כאפסט, די שאלה איז נישט דא אויב מ'מעג גיין אין מקוה שבת, וואס אויב איז דא א קושיא פון א רמב''ם קען מען עס פארענטפערן מיט א מהלך פון א אחרון.

ס'איז נישט בלויז א קשיא פון עפעס א רמב''ם, מ'רעדט דא פון די סאמע יסודי ועיקרי הדת בלי שום חולק מראשון שבראשונים עד אחרון שבאחרונים וואס אויב שטומט דאס נישט 100% איז גארנישט דא.

פארשטאנען?

זייער גוט פארשטאנען!
אויב די בעל שם טוב הקדוש ותלמידיו געבן אונז א הדרכה אין זייערע ספרים, קליפ און קלאר, בין איך זייער רואיג אין בטוח אז דאס שטימט 100% מיט אלע יסודי ועיקרי הדת וואס מיר האבן מקובל מדור דור (דורך זיי), אפילו נאך מר. מסתמא'ס גאונישע קשיות, און אויכעט פאר מיינע תירוצים.. זיי זענען זייער טראסטעט, און קומען מיט גענוג בעקינג!

אבער פון דיין תגובה דא קוקט נישט אויס אז דו פארשטייסט טאקע.

עניוועיס, ס'איז א שאד די טענה'ריי ווען איך זעה (שוין פונלאנג) אז דו האסט בכלל נישט געכאפט די נושא, דו כאפסט ניטאמאל די קושיות וואס @מסתמא האט געפרעגט.

[נחת רוח]

@נחת רוח איך ווייס נישט אויב דו כאפסט, די שאלה איז נישט דא אויב מ'מעג גיין אין מקוה שבת, וואס אויב איז דא א קושיא פון א רמב''ם קען מען עס פארענטפערן מיט א מהלך פון א אחרון.

ס'איז נישט בלויז א קשיא פון עפעס א רמב''ם, מ'רעדט דא פון די סאמע יסודי ועיקרי הדת בלי שום חולק מראשון שבראשונים עד אחרון שבאחרונים וואס אויב שטומט דאס נישט 100% איז גארנישט דא.

פארשטאנען?

זייער גוט פארשטאנען!
אויב די בעל שם טוב הקדוש ותלמידיו געבן אונז א הדרכה אין זייערע ספרים, קליפ און קלאר, בין איך זייער רואיג אין בטוח אז דאס שטימט 100% מיט אלע יסודי ועיקרי הדת וואס מיר האבן מקובל מדור דור (דורך זיי), אפילו נאך מר. מסתמא'ס גאונישע קשיות, און אויכעט פאר מיינע תירוצים.. זיי זענען זייער טראסטעט, און קומען מיט גענוג בעקינג!

אבער פון דיין תגובה דא קוקט נישט אויס אז דו פארשטייסט טאקע.

עניוועיס, ס'איז א שאד די טענה'ריי ווען איך זעה (שוין פונלאנג) אז דו האסט בכלל נישט געכאפט די נושא, דו כאפסט ניטאמאל די קושיות וואס @מסתמא האט געפרעגט.

א קלוגע וועג צו בלייבן מיט די לעצטע ווארט

[תינוק הבורח]

זייער גוט פארשטאנען!
אויב די בעל שם טוב הקדוש ותלמידיו געבן אונז א הדרכה אין זייערע ספרים, קליפ און קלאר, בין איך זייער רואיג אין בטוח אז דאס שטימט 100% מיט אלע יסודי ועיקרי הדת וואס מיר האבן מקובל מדור דור (דורך זיי), אפילו נאך מר. מסתמא'ס גאונישע קשיות, און אויכעט פאר מיינע תירוצים.. זיי זענען זייער טראסטעט, און קומען מיט גענוג בעקינג!

אבער פון דיין תגובה דא קוקט נישט אויס אז דו פארשטייסט טאקע.

עניוועיס, ס'איז א שאד די טענה'ריי ווען איך זעה (שוין פונלאנג) אז דו האסט בכלל נישט געכאפט די נושא, דו כאפסט ניטאמאל די קושיות וואס @מסתמא האט געפרעגט.

א קלוגע וועג צו בלייבן מיט די לעצטע ווארט

און....
דו האסט אים איבערגעקלוגט...

[נחת רוח]

שיין האמיר זיך דערלעבט.

מען ברענגט שוין אראפ אלע ספרי חסידות און אלע קדושי עליון, צו כפירה בה', פשוט כדאי צו דעקן און פארענטפערן אן אייגן געמאכטע קאנטערווערסיענאלער שיטה, אשר לא שערום אבותינו, נתחבר געווארן דורך א מענטש וואס איז לכולא עלמא נישט מיט אלעמען.

נעבעך.

ברוך הוא אלקינו שהבדלנו מן הטועים.

זיי מסביר ביטע

[קטןודל]

אפילו א איד טוט תשובה, איז נישט מעגליך פאר אים צוצוקומען צו שלימות'דיגע תשובה, ווילאנג מען האט נאכנישט געטראפן דעם צדיק הדור, מיט וועם זיך צו מקשר זיין

האסט געשריבן א סטעיטמענט. וויל איך דיר זאגן אז אין די שולחן ערוך שטייט נישט קיין רמז רמיזא דערפון און צו מוציא לע”ז זיין אויף כלל ישראל, גדולי ישראל און דיינע אייגענע זיידעס מאז היתה ישראל לגוי, אז זיי האבן געמאכט א ברכה לבטלה יעדן יום כיפור און יעדן טאג ביי חנון המרבה לסלוח איז א חוצפה נוראה עד למאוד. והעיקר לויט די גדולי הראשונים שהבאנו לעיל איז דאס מינות ועבודה זרה בשיתוף. נישט דא מיט וואס צו שפילן.

אויב רעדסטו פון א געוויסע מדריגה אין תשובה אדער סייעתא דשמיא וכו‘ א געוויסע בחינה, מילא. אבער דאס צו אפלערנען כפשוטו ממש איז מינות וכפירה. דו זאגסט בעיסיקלי אז אלע נישט חסידים האבן מעולם נישט תשובה געטון. להוי ידיעה אז דאס איז חוץ מינות וכפירה און א זילזול בכל הקודש לנו איז דאס אויכעט א טיפשות נוראה עס אפצולערנען כפשוטו. אין הלכות תשובה שטייט זייער קלאר אלע תנאי התשובה און דאס איז נישט פון די תנאים, פינטל.

די הייליגע צדיקים האבן געשריבן זייערע ווערטער פאר אונז עס צו לערנען כפשוטו, און די צדיקים הקודשים וועם איך האב מעתיק געווען דבריהם הקדושים, האבן געלרנט די אלע ספרים וואס דו האסט געלערנט, לכה"פ אזוי סאך, אויב זיי זענען מסודר דערמיט בין איך - און אלע הולכים בדרך הבעש"ט ותמידיו - אויכעט מסודר דערמיט,

ס'איז קלאר לכל מבקש ודורש את האמת, אז 'נישט' יעדע זאך וואס צדיקים האבן געשריבן אדער געזאגט מיינט עס טאקע כפשוטו לאנשים כערכינו, וכבר גילו צדיקים אז פארשידענע זאכן וואס זיי האבן געזאגט איז געווען לפי מקומם ושעתם און לויט די השגות פון זייערע תלמידים.

ואפרש שיחתי מיט אן ענין וואס ווערט באהאנדלט אין ספרי הבעש"ט ותלמידיו הק', די נושא פון מעלה זיין מחשבות זרות בשעת'ן דאווענען, "וכאשר יעלה במחשבתו של אדם בעת עסקו בתפלה איזה מחשבה רעה וזרה היא באה אל האדם לתקנה ולהעלותה, ואם אינו מאמין בזה אין זה קבלת עול מלכות שמים שלימה, כי מקצר ח"ו במציאותו יתברך" (בעש"ט עה"ת פ' נח אות קטז).

דער מקור דערפון איז כמדומה לי פון תלמידו הגדול דער הייליגער תולדות וואס רעדט ארום דערפון אויף עטליכע מקומות בספריו הק', ובתוכם אין פ' ויקהל וזל"ק: "וכאשר שמעתי ממורי איך יתקן מחשבות זרות, אם הוא הרהורי נשים יכוין להעלולתן ולדבקן בשרשן שהוא חסד" וכו'. וכמו"כ מובא הענין בספה"ק ליקוטי אמרים להמגיד הק' (אות לז, מז, רב) ובספריו אור תורה בכ"מ.

אויך אין ספה"ק דגל מחנה אפרים איז דא א שמועס דערוועגן אין פ' עקב, וז"ל "אפי' מחשבות זרות מסבבת את האדם לא יפסיק מלהתפלל, כי אם הוא מאמין באמונה שלימה שיש בורא הכל והוא מלך עולם, בודאי המח"ז באה לתיקונה כדי להעלותה לשורשה". דער דגל איז מאריך דערין אויף אסאך פלעצער (פ' ויגש, שמות, בהעלותך) ווי ער איז מעתיק דאס ענין בשם דעם הייליגן זיידן הבעש"ט הק', אז מען דארף מעלה זיין די מחשבות זרות "מאיזה תאוה או שאר דברים ר"ל".

דאס הייסט אזוי, אז אין די אלע דערמאנטע מקורות זעט מען קלאר אז דער ענין פון מעלה זיין מחשבות זרות איז א יסוד מוסד בתורת רבותינו הבעש"ט והמגיד, וויבאלד דאס קומט ארויס פונעם גרויסן יסוד פון "מלא כל הארץ כבודו" ולית אתר פנוי מיניה, ממילא ווער ס'גלייבט נישט דערין איז ח"ו מקצר ממציאותו ית', ומבואר שם אז ווער ס'איז דוחה אזעלכע מחשבות אנשטאט עס מתקן צו זיין, איז ער כהורג נפש!

אויב מ'דארף אננעמען אז אלעס וואס ס'שטייט בספריהם הקדושים מיינט כפשוטו וכמשמעו, איז עס א חיוב וואס ליגט אויף יעדן איינעם עד ימינו אלה.

*
למעשה קומט דער הייליגער תניא (פרק כח) און שרייבט פונקט פארקערט, אז דאס איז גאר א הויכע מדריגה וואס איז נאר געווידמעט פאר צדיקים וואס ס'פאלט זיי נישט איין קיין אייגענע מחשבות זרות נאר פון אנדערע מענטשן, משא"כ פשוטע אידן כערכינו חלילה וחלילה זיי זאלן זיך אריינלאזן דערין. וזה לשון קדשו: "וגם אל יהי שוטה לעסוק בהעלאת המדות של המחשבה זרה, כנודע, כי כי לא נאמרו דברים ההם אלא לצדיקים שאין נופלים להם מחשבות זרות שלהם כי אם משל אחרים, אבל מי שנופל לו משלו מבחי' הרע שבלבו בחלל השמאלי, איך יעלהו למעלה והוא עצמו מקושר למטה?!".

לכאו' במושכל ראשון זענען דעם תניא'ס ווערטער א גרויסער חידוש, הלמאי מ'זעט גארנישט אין די ספרי הבעש"ט ותלמידיו אז דאס איז נאר געזאגט געווארן פאר צדיקים.
אבער למעשה איז דער תניא נישט קיין יחיד בענין זה, עי' בספה"ק יושר דברי אמת (קונטרס א' אות יז, קונטרס ב' אות לה) וואס איז מאריך דערין, ערבי נחל (פ' וירא דרוש ט'), באר מים חיים (פ' לך אות יא), בת עין (פ' וירא), חידושי הרי"ם (שפתי צדיק פ' תצא), אך פרי תבואה (פ' תצא), וכן מבואר בספרי הרה"ק הבני יששכר בהרבה מקומות, ספרי ברסלב, וספרי רבי צדוק.

כ'וועל מעתיק זיין איין פלאץ וואס דער בנ"י רעדט דערפון, אין דרך פקודיך בהקדמה: "אחר הדברים האלה באתי להזכיר פרט אחד לי ולבני גילי, את אשר נמצא כתוב בכתבי תלמידי הבעש"ט זצלה"ה, בנפול לאדם בשעת תורה ועבודה מחשבה זרה והרהור רע אל ידחהו ממחשבתו רק יעלנה לשורשה... תדע ידידי שאין הדברים כפשוטם לפני כל אדם, כי אם תאמר כן הנה תפול ח"ו המצות ל"ת של "ולא תתורו" אשר נצטוינו. רק תדע שהדברים הללו מגיעים רק לצדיקים תמימים אשר לבם חלל בקרבם, ויודעים בטוב אשר כבר בטלה אצלם החמדה והתאוה"...

מאידך גיסא זענען פארהאן פארשידענע ספרי קודש (מאור עינים פ' שמות, אור המאיר בכ"מ) וואס זאגן יא אז דאס איז אן עבודה געמאכט פאר יעדן איינעם. וכן הי' דעת הרה"ק העטרת צבי מזידיטשוב, וביותר תלמידו וב"א הרה"ק מקאמארנא וואס איז גאר שארף קעגן אזעלכע וואס זאגן אז דאס איז נאר אן עבודה פאר צדיקים. (אבער בספרו זוהר חי, וואס ער האט שוין געשריבן בימי זקנותו, איז ער אויך מצדיק דעם שי' התניא ודעימי').

עכ"פ, הארכתי במקום שאמרו לקצר, איבער א נושא וואס ווערט געקאכט בספרי הבעש"ט, התולדות, המגיד, הדגל ועוד, און ווער ס'ווייסט נישט אז ס'איז דא אן אנדערע דעה, וואלט עס אנגענומען כפשוטם, למעשה קומען רוב חסידישע ספרים און שרייען אז אונז פשוטע מענטשן טארן זיך ח"ו נישט אזוי פירן, מען קען חלילה עובר זיין אויף "לא תתורו" און "ונשמרת מכל דבר רע", ועל הכלל כולו יצא וויפיל מען קען זיך טועה זיין אז מ'לערנט אפ די הייליגע ספרים כפשוטם לויט אונזערע קליינע השגות.

*
ואחרי כל זה, וועל איך מעתיק זיין לשון קדשו פון הרה"ק מסאטמאר זי"ע וואס רעדט ארום איבער די נקודה אין ויואל משה (שלש שבועות סי' קפא), ודבריו קילורין לעינים לכל דורש ומבקש האמת (מ'האט עס שוין דא צוגעצייכנט):

ובספר יושר דברי אמת מהקדוש הרב ר' פייבוש מזבאריז זצוק"ל כתב (בחלק א' סימן ט"ז) בדבר שנתגלו כתבים של הקדוש מורינו הרב ר' דוב בער ז"ל לכמה אנשים, ומועטים הם שיכלו להתדמות אליו לעשות כמעשיהו אפילו לנגוע בקצהו, והם רואים שם שכתב בכמה מקומות סגנון זה דהיינו שמאהבה רעה שבאה לאדם יכול לאחוז באהבת הבורא בחשבו קל וחומר אם רצוני נוטה לאהוב שטות זה שהוא פסולת שנפל בשבירה, קל וחומר לשורשו לאהבת הבורא שממנו נלקחה זאת האהבה, וכן ביראה רע וכן בהתפארות הגרוע וכן בניצוח וכו'

והם חושבים אותם שאינם בעלי שכל שרואים זה חושבים שדבר פשוט הוא ללמוד קל וחומר זה כמו שלומדים קל וחומר בגמרא, אבל שם הוא ללמוד וכאן הוא לעשות, שאי אפשר ללמוד קל וחומר זה אם לא יהיה מופשט מגשמיות כי אם הוא דבוק בגשמיות ובתאוות ומקבל תענוג מהם בודאי אינו יודע כלל מאהבת הבורא ומיראתו ומתפארתו וכו', וחס ושלום יפול בשוחה עמוקה אם לא ישמור את עצמו מאוד, וצריך להרחיק את עצמו בכל ההרחקות הנמצאים בספרי מוסר וכו' עכ"ל יעיי"ש שהאריך עוד, וגם בפרקים שלאחריו האריך שכמה ענינים כתבו בכתבים שאינו לסתם בני אדם אלא לבני עליה כמותם. וראיתי בני עליה והם מועטים...

והגם שענין זה של העלאת המדות מבואר בספרי תלמידי הבעש"ט בכמה מקומות אין מספר בסתמא, ולא הזכירו מאומה כי סתם בני אדם יוכלו ליפול על ידי זה בשוחה עמוקה כמו שכתוב בספר יושר דברי אמת, אלא בשביל שאמרו זה אז לתלמידיהם שהכירו אותם שראוים הדברים אליהם, לכן לא הוצרכו להזכיר מאומה, וכמו שהבאתי כהאי גוונא מדברי הש"ס. והרבה ענינים אין מספר הם בכהאי גוונא בספרי תלמידי הבעש"ט, וצריך בינה יתירה להתבונן אם ימצא איזה דיבור המגיע אליו לשורש נשמתו. ולא באתי לפרט הרבה בזה כי לא ראיתי להאריך כעת בדברים כאלו וכיוצא בו, ולא באתי אלא להעיר מזה שלא לתלות בוקי סרוקי בדברי תלמידי הבעש"ט הקדושים בתכלית הקדושה.

[נחת רוח]

האסט געשריבן א סטעיטמענט. וויל איך דיר זאגן אז אין די שולחן ערוך שטייט נישט קיין רמז רמיזא דערפון און צו מוציא לע”ז זיין אויף כלל ישראל, גדולי ישראל און דיינע אייגענע זיידעס מאז היתה ישראל לגוי, אז זיי האבן געמאכט א ברכה לבטלה יעדן יום כיפור און יעדן טאג ביי חנון המרבה לסלוח איז א חוצפה נוראה עד למאוד. והעיקר לויט די גדולי הראשונים שהבאנו לעיל איז דאס מינות ועבודה זרה בשיתוף. נישט דא מיט וואס צו שפילן.

אויב רעדסטו פון א געוויסע מדריגה אין תשובה אדער סייעתא דשמיא וכו‘ א געוויסע בחינה, מילא. אבער דאס צו אפלערנען כפשוטו ממש איז מינות וכפירה. דו זאגסט בעיסיקלי אז אלע נישט חסידים האבן מעולם נישט תשובה געטון. להוי ידיעה אז דאס איז חוץ מינות וכפירה און א זילזול בכל הקודש לנו איז דאס אויכעט א טיפשות נוראה עס אפצולערנען כפשוטו. אין הלכות תשובה שטייט זייער קלאר אלע תנאי התשובה און דאס איז נישט פון די תנאים, פינטל.

די הייליגע צדיקים האבן געשריבן זייערע ווערטער פאר אונז עס צו לערנען כפשוטו, און די צדיקים הקודשים וועם איך האב מעתיק געווען דבריהם הקדושים, האבן געלרנט די אלע ספרים וואס דו האסט געלערנט, לכה"פ אזוי סאך, אויב זיי זענען מסודר דערמיט בין איך - און אלע הולכים בדרך הבעש"ט ותמידיו - אויכעט מסודר דערמיט,

ס'איז קלאר לכל מבקש ודורש את האמת, אז 'נישט' יעדע זאך וואס צדיקים האבן געשריבן אדער געזאגט מיינט עס טאקע כפשוטו לאנשים כערכינו, וכבר גילו צדיקים אז פארשידענע זאכן וואס זיי האבן געזאגט איז געווען לפי מקומם ושעתם און לויט די השגות פון זייערע תלמידים.

ואפרש שיחתי מיט אן ענין וואס ווערט באהאנדלט אין ספרי הבעש"ט ותלמידיו הק', די נושא פון מעלה זיין מחשבות זרות בשעת'ן דאווענען, "וכאשר יעלה במחשבתו של אדם בעת עסקו בתפלה איזה מחשבה רעה וזרה היא באה אל האדם לתקנה ולהעלותה, ואם אינו מאמין בזה אין זה קבלת עול מלכות שמים שלימה, כי מקצר ח"ו במציאותו יתברך" (בעש"ט עה"ת פ' נח אות קטז).

דער מקור דערפון איז כמדומה לי פון תלמידו הגדול דער הייליגער תולדות וואס רעדט ארום דערפון אויף עטליכע מקומות בספריו הק', ובתוכם אין פ' ויקהל וזל"ק: "וכאשר שמעתי ממורי איך יתקן מחשבות זרות, אם הוא הרהורי נשים יכוין להעלולתן ולדבקן בשרשן שהוא חסד" וכו'. וכמו"כ מובא הענין בספה"ק ליקוטי אמרים להמגיד הק' (אות לז, מז, רב) ובספריו אור תורה בכ"מ.

אויך אין ספה"ק דגל מחנה אפרים איז דא א שמועס דערוועגן אין פ' עקב, וז"ל "אפי' מחשבות זרות מסבבת את האדם לא יפסיק מלהתפלל, כי אם הוא מאמין באמונה שלימה שיש בורא הכל והוא מלך עולם, בודאי המח"ז באה לתיקונה כדי להעלותה לשורשה". דער דגל איז מאריך דערין אויף אסאך פלעצער (פ' ויגש, שמות, בהעלותך) ווי ער איז מעתיק דאס ענין בשם דעם הייליגן זיידן הבעש"ט הק', אז מען דארף מעלה זיין די מחשבות זרות "מאיזה תאוה או שאר דברים ר"ל".

דאס הייסט אזוי, אז אין די אלע דערמאנטע מקורות זעט מען קלאר אז דער ענין פון מעלה זיין מחשבות זרות איז א יסוד מוסד בתורת רבותינו הבעש"ט והמגיד, וויבאלד דאס קומט ארויס פונעם גרויסן יסוד פון "מלא כל הארץ כבודו" ולית אתר פנוי מיניה, ממילא ווער ס'גלייבט נישט דערין איז ח"ו מקצר ממציאותו ית', ומבואר שם אז ווער ס'איז דוחה אזעלכע מחשבות אנשטאט עס מתקן צו זיין, איז ער כהורג נפש!

אויב מ'דארף אננעמען אז אלעס וואס ס'שטייט בספריהם הקדושים מיינט כפשוטו וכמשמעו, איז עס א חיוב וואס ליגט אויף יעדן איינעם עד ימינו אלה.

*
למעשה קומט דער הייליגער תניא (פרק כח) און שרייבט פונקט פארקערט, אז דאס איז גאר א הויכע מדריגה וואס איז נאר געווידמעט פאר צדיקים וואס ס'פאלט זיי נישט איין קיין אייגענע מחשבות זרות נאר פון אנדערע מענטשן, משא"כ פשוטע אידן כערכינו חלילה וחלילה זיי זאלן זיך אריינלאזן דערין. וזה לשון קדשו: "וגם אל יהי שוטה לעסוק בהעלאת המדות של המחשבה זרה, כנודע, כי כי לא נאמרו דברים ההם אלא לצדיקים שאין נופלים להם מחשבות זרות שלהם כי אם משל אחרים, אבל מי שנופל לו משלו מבחי' הרע שבלבו בחלל השמאלי, איך יעלהו למעלה והוא עצמו מקושר למטה?!".

לכאו' במושכל ראשון זענען דעם תניא'ס ווערטער א גרויסער חידוש, הלמאי מ'זעט גארנישט אין די ספרי הבעש"ט ותלמידיו אז דאס איז נאר געזאגט געווארן פאר צדיקים.
אבער למעשה איז דער תניא נישט קיין יחיד בענין זה, עי' בספה"ק יושר דברי אמת (קונטרס א' אות יז, קונטרס ב' אות לה) וואס איז מאריך דערין, ערבי נחל (פ' וירא דרוש ט'), באר מים חיים (פ' לך אות יא), בת עין (פ' וירא), חידושי הרי"ם (שפתי צדיק פ' תצא), אך פרי תבואה (פ' תצא), וכן מבואר בספרי הרה"ק הבני יששכר בהרבה מקומות, ספרי ברסלב, וספרי רבי צדוק.

כ'וועל מעתיק זיין איין פלאץ וואס דער בנ"י רעדט דערפון, אין דרך פקודיך בהקדמה: "אחר הדברים האלה באתי להזכיר פרט אחד לי ולבני גילי, את אשר נמצא כתוב בכתבי תלמידי הבעש"ט זצלה"ה, בנפול לאדם בשעת תורה ועבודה מחשבה זרה והרהור רע אל ידחהו ממחשבתו רק יעלנה לשורשה... תדע ידידי שאין הדברים כפשוטם לפני כל אדם, כי אם תאמר כן הנה תפול ח"ו המצות ל"ת של "ולא תתורו" אשר נצטוינו. רק תדע שהדברים הללו מגיעים רק לצדיקים תמימים אשר לבם חלל בקרבם, ויודעים בטוב אשר כבר בטלה אצלם החמדה והתאוה"...

מאידך גיסא זענען פארהאן פארשידענע ספרי קודש (מאור עינים פ' שמות, אור המאיר בכ"מ) וואס זאגן יא אז דאס איז אן עבודה געמאכט פאר יעדן איינעם. וכן הי' דעת הרה"ק העטרת צבי מזידיטשוב, וביותר תלמידו וב"א הרה"ק מקאמארנא וואס איז גאר שארף קעגן אזעלכע וואס זאגן אז דאס איז נאר אן עבודה פאר צדיקים. (אבער בספרו זוהר חי, וואס ער האט שוין געשריבן בימי זקנותו, איז ער אויך מצדיק דעם שי' התניא ודעימי').

עכ"פ, הארכתי במקום שאמרו לקצר, איבער א נושא וואס ווערט געקאכט בספרי הבעש"ט, התולדות, המגיד, הדגל ועוד, און ווער ס'ווייסט נישט אז ס'איז דא אן אנדערע דעה, וואלט עס אנגענומען כפשוטם, למעשה קומען רוב חסידישע ספרים און שרייען אז אונז פשוטע מענטשן טארן זיך ח"ו נישט אזוי פירן, מען קען חלילה עובר זיין אויף "לא תתורו" און "ונשמרת מכל דבר רע", ועל הכלל כולו יצא וויפיל מען קען זיך טועה זיין אז מ'לערנט אפ די הייליגע ספרים כפשוטם לויט אונזערע קליינע השגות.

*
ואחרי כל זה, וועל איך מעתיק זיין לשון קדשו פון הרה"ק מסאטמאר זי"ע וואס רעדט ארום איבער די נקודה אין ויואל משה (שלש שבועות סי' קפא), ודבריו קילורין לעינים לכל דורש ומבקש האמת (מ'האט עס שוין דא צוגעצייכנט):

ובספר יושר דברי אמת מהקדוש הרב ר' פייבוש מזבאריז זצוק"ל כתב (בחלק א' סימן ט"ז) בדבר שנתגלו כתבים של הקדוש מורינו הרב ר' דוב בער ז"ל לכמה אנשים, ומועטים הם שיכלו להתדמות אליו לעשות כמעשיהו אפילו לנגוע בקצהו, והם רואים שם שכתב בכמה מקומות סגנון זה דהיינו שמאהבה רעה שבאה לאדם יכול לאחוז באהבת הבורא בחשבו קל וחומר אם רצוני נוטה לאהוב שטות זה שהוא פסולת שנפל בשבירה, קל וחומר לשורשו לאהבת הבורא שממנו נלקחה זאת האהבה, וכן ביראה רע וכן בהתפארות הגרוע וכן בניצוח וכו'

והם חושבים אותם שאינם בעלי שכל שרואים זה חושבים שדבר פשוט הוא ללמוד קל וחומר זה כמו שלומדים קל וחומר בגמרא, אבל שם הוא ללמוד וכאן הוא לעשות, שאי אפשר ללמוד קל וחומר זה אם לא יהיה מופשט מגשמיות כי אם הוא דבוק בגשמיות ובתאוות ומקבל תענוג מהם בודאי אינו יודע כלל מאהבת הבורא ומיראתו ומתפארתו וכו', וחס ושלום יפול בשוחה עמוקה אם לא ישמור את עצמו מאוד, וצריך להרחיק את עצמו בכל ההרחקות הנמצאים בספרי מוסר וכו' עכ"ל יעיי"ש שהאריך עוד, וגם בפרקים שלאחריו האריך שכמה ענינים כתבו בכתבים שאינו לסתם בני אדם אלא לבני עליה כמותם. וראיתי בני עליה והם מועטים...

והגם שענין זה של העלאת המדות מבואר בספרי תלמידי הבעש"ט בכמה מקומות אין מספר בסתמא, ולא הזכירו מאומה כי סתם בני אדם יוכלו ליפול על ידי זה בשוחה עמוקה כמו שכתוב בספר יושר דברי אמת, אלא בשביל שאמרו זה אז לתלמידיהם שהכירו אותם שראוים הדברים אליהם, לכן לא הוצרכו להזכיר מאומה, וכמו שהבאתי כהאי גוונא מדברי הש"ס. והרבה ענינים אין מספר הם בכהאי גוונא בספרי תלמידי הבעש"ט, וצריך בינה יתירה להתבונן אם ימצא איזה דיבור המגיע אליו לשורש נשמתו. ולא באתי לפרט הרבה בזה כי לא ראיתי להאריך כעת בדברים כאלו וכיוצא בו, ולא באתי אלא להעיר מזה שלא לתלות בוקי סרוקי בדברי תלמידי הבעש"ט הקדושים בתכלית הקדושה.

האסט אריין געכאפט צו שרייבן אפאר מינוט פאר ניטל, אז פאר די נעקסטע צוועלף שעה קען איך נישט ענטפערן.
חוץ אויב איך וואלט געגאנגען נאר גיין מיט מיין אייגענע הבנה בדברי הראשונים, אפילו אויב די חסידישע צדיקים האלטן אנדערש, וואלט איך עס געקענט לערנען און ענטפערן היינט.......

[צווייטער]

► Show Spoiler

די הייליגע צדיקים האבן געשריבן זייערע ווערטער פאר אונז עס צו לערנען כפשוטו, און די צדיקים הקודשים וועם איך האב מעתיק געווען דבריהם הקדושים, האבן געלרנט די אלע ספרים וואס דו האסט געלערנט, לכה"פ אזוי סאך, אויב זיי זענען מסודר דערמיט בין איך - און אלע הולכים בדרך הבעש"ט ותמידיו - אויכעט מסודר דערמיט,

ס'איז קלאר לכל מבקש ודורש את האמת, אז 'נישט' יעדע זאך וואס צדיקים האבן געשריבן אדער געזאגט מיינט עס טאקע כפשוטו לאנשים כערכינו, וכבר גילו צדיקים אז פארשידענע זאכן וואס זיי האבן געזאגט איז געווען לפי מקומם ושעתם און לויט די השגות פון זייערע תלמידים.

ואפרש שיחתי מיט אן ענין וואס ווערט באהאנדלט אין ספרי הבעש"ט ותלמידיו הק', די נושא פון מעלה זיין מחשבות זרות בשעת'ן דאווענען, "וכאשר יעלה במחשבתו של אדם בעת עסקו בתפלה איזה מחשבה רעה וזרה היא באה אל האדם לתקנה ולהעלותה, ואם אינו מאמין בזה אין זה קבלת עול מלכות שמים שלימה, כי מקצר ח"ו במציאותו יתברך" (בעש"ט עה"ת פ' נח אות קטז).

דער מקור דערפון איז כמדומה לי פון תלמידו הגדול דער הייליגער תולדות וואס רעדט ארום דערפון אויף עטליכע מקומות בספריו הק', ובתוכם אין פ' ויקהל וזל"ק: "וכאשר שמעתי ממורי איך יתקן מחשבות זרות, אם הוא הרהורי נשים יכוין להעלולתן ולדבקן בשרשן שהוא חסד" וכו'. וכמו"כ מובא הענין בספה"ק ליקוטי אמרים להמגיד הק' (אות לז, מז, רב) ובספריו אור תורה בכ"מ.

אויך אין ספה"ק דגל מחנה אפרים איז דא א שמועס דערוועגן אין פ' עקב, וז"ל "אפי' מחשבות זרות מסבבת את האדם לא יפסיק מלהתפלל, כי אם הוא מאמין באמונה שלימה שיש בורא הכל והוא מלך עולם, בודאי המח"ז באה לתיקונה כדי להעלותה לשורשה". דער דגל איז מאריך דערין אויף אסאך פלעצער (פ' ויגש, שמות, בהעלותך) ווי ער איז מעתיק דאס ענין בשם דעם הייליגן זיידן הבעש"ט הק', אז מען דארף מעלה זיין די מחשבות זרות "מאיזה תאוה או שאר דברים ר"ל".

דאס הייסט אזוי, אז אין די אלע דערמאנטע מקורות זעט מען קלאר אז דער ענין פון מעלה זיין מחשבות זרות איז א יסוד מוסד בתורת רבותינו הבעש"ט והמגיד, וויבאלד דאס קומט ארויס פונעם גרויסן יסוד פון "מלא כל הארץ כבודו" ולית אתר פנוי מיניה, ממילא ווער ס'גלייבט נישט דערין איז ח"ו מקצר ממציאותו ית', ומבואר שם אז ווער ס'איז דוחה אזעלכע מחשבות אנשטאט עס מתקן צו זיין, איז ער כהורג נפש!

אויב מ'דארף אננעמען אז אלעס וואס ס'שטייט בספריהם הקדושים מיינט כפשוטו וכמשמעו, איז עס א חיוב וואס ליגט אויף יעדן איינעם עד ימינו אלה.

*
למעשה קומט דער הייליגער תניא (פרק כח) און שרייבט פונקט פארקערט, אז דאס איז גאר א הויכע מדריגה וואס איז נאר געווידמעט פאר צדיקים וואס ס'פאלט זיי נישט איין קיין אייגענע מחשבות זרות נאר פון אנדערע מענטשן, משא"כ פשוטע אידן כערכינו חלילה וחלילה זיי זאלן זיך אריינלאזן דערין. וזה לשון קדשו: "וגם אל יהי שוטה לעסוק בהעלאת המדות של המחשבה זרה, כנודע, כי כי לא נאמרו דברים ההם אלא לצדיקים שאין נופלים להם מחשבות זרות שלהם כי אם משל אחרים, אבל מי שנופל לו משלו מבחי' הרע שבלבו בחלל השמאלי, איך יעלהו למעלה והוא עצמו מקושר למטה?!".

לכאו' במושכל ראשון זענען דעם תניא'ס ווערטער א גרויסער חידוש, הלמאי מ'זעט גארנישט אין די ספרי הבעש"ט ותלמידיו אז דאס איז נאר געזאגט געווארן פאר צדיקים.
אבער למעשה איז דער תניא נישט קיין יחיד בענין זה, עי' בספה"ק יושר דברי אמת (קונטרס א' אות יז, קונטרס ב' אות לה) וואס איז מאריך דערין, ערבי נחל (פ' וירא דרוש ט'), באר מים חיים (פ' לך אות יא), בת עין (פ' וירא), חידושי הרי"ם (שפתי צדיק פ' תצא), אך פרי תבואה (פ' תצא), וכן מבואר בספרי הרה"ק הבני יששכר בהרבה מקומות, ספרי ברסלב, וספרי רבי צדוק.

כ'וועל מעתיק זיין איין פלאץ וואס דער בנ"י רעדט דערפון, אין דרך פקודיך בהקדמה: "אחר הדברים האלה באתי להזכיר פרט אחד לי ולבני גילי, את אשר נמצא כתוב בכתבי תלמידי הבעש"ט זצלה"ה, בנפול לאדם בשעת תורה ועבודה מחשבה זרה והרהור רע אל ידחהו ממחשבתו רק יעלנה לשורשה... תדע ידידי שאין הדברים כפשוטם לפני כל אדם, כי אם תאמר כן הנה תפול ח"ו המצות ל"ת של "ולא תתורו" אשר נצטוינו. רק תדע שהדברים הללו מגיעים רק לצדיקים תמימים אשר לבם חלל בקרבם, ויודעים בטוב אשר כבר בטלה אצלם החמדה והתאוה"...

מאידך גיסא זענען פארהאן פארשידענע ספרי קודש (מאור עינים פ' שמות, אור המאיר בכ"מ) וואס זאגן יא אז דאס איז אן עבודה געמאכט פאר יעדן איינעם. וכן הי' דעת הרה"ק העטרת צבי מזידיטשוב, וביותר תלמידו וב"א הרה"ק מקאמארנא וואס איז גאר שארף קעגן אזעלכע וואס זאגן אז דאס איז נאר אן עבודה פאר צדיקים. (אבער בספרו זוהר חי, וואס ער האט שוין געשריבן בימי זקנותו, איז ער אויך מצדיק דעם שי' התניא ודעימי').

עכ"פ, הארכתי במקום שאמרו לקצר, איבער א נושא וואס ווערט געקאכט בספרי הבעש"ט, התולדות, המגיד, הדגל ועוד, און ווער ס'ווייסט נישט אז ס'איז דא אן אנדערע דעה, וואלט עס אנגענומען כפשוטם, למעשה קומען רוב חסידישע ספרים און שרייען אז אונז פשוטע מענטשן טארן זיך ח"ו נישט אזוי פירן, מען קען חלילה עובר זיין אויף "לא תתורו" און "ונשמרת מכל דבר רע", ועל הכלל כולו יצא וויפיל מען קען זיך טועה זיין אז מ'לערנט אפ די הייליגע ספרים כפשוטם לויט אונזערע קליינע השגות.

*
ואחרי כל זה, וועל איך מעתיק זיין לשון קדשו פון הרה"ק מסאטמאר זי"ע וואס רעדט ארום איבער די נקודה אין ויואל משה (שלש שבועות סי' קפא), ודבריו קילורין לעינים לכל דורש ומבקש האמת (מ'האט עס שוין דא צוגעצייכנט):

ובספר יושר דברי אמת מהקדוש הרב ר' פייבוש מזבאריז זצוק"ל כתב (בחלק א' סימן ט"ז) בדבר שנתגלו כתבים של הקדוש מורינו הרב ר' דוב בער ז"ל לכמה אנשים, ומועטים הם שיכלו להתדמות אליו לעשות כמעשיהו אפילו לנגוע בקצהו, והם רואים שם שכתב בכמה מקומות סגנון זה דהיינו שמאהבה רעה שבאה לאדם יכול לאחוז באהבת הבורא בחשבו קל וחומר אם רצוני נוטה לאהוב שטות זה שהוא פסולת שנפל בשבירה, קל וחומר לשורשו לאהבת הבורא שממנו נלקחה זאת האהבה, וכן ביראה רע וכן בהתפארות הגרוע וכן בניצוח וכו'

והם חושבים אותם שאינם בעלי שכל שרואים זה חושבים שדבר פשוט הוא ללמוד קל וחומר זה כמו שלומדים קל וחומר בגמרא, אבל שם הוא ללמוד וכאן הוא לעשות, שאי אפשר ללמוד קל וחומר זה אם לא יהיה מופשט מגשמיות כי אם הוא דבוק בגשמיות ובתאוות ומקבל תענוג מהם בודאי אינו יודע כלל מאהבת הבורא ומיראתו ומתפארתו וכו', וחס ושלום יפול בשוחה עמוקה אם לא ישמור את עצמו מאוד, וצריך להרחיק את עצמו בכל ההרחקות הנמצאים בספרי מוסר וכו' עכ"ל יעיי"ש שהאריך עוד, וגם בפרקים שלאחריו האריך שכמה ענינים כתבו בכתבים שאינו לסתם בני אדם אלא לבני עליה כמותם. וראיתי בני עליה והם מועטים...

והגם שענין זה של העלאת המדות מבואר בספרי תלמידי הבעש"ט בכמה מקומות אין מספר בסתמא, ולא הזכירו מאומה כי סתם בני אדם יוכלו ליפול על ידי זה בשוחה עמוקה כמו שכתוב בספר יושר דברי אמת, אלא בשביל שאמרו זה אז לתלמידיהם שהכירו אותם שראוים הדברים אליהם, לכן לא הוצרכו להזכיר מאומה, וכמו שהבאתי כהאי גוונא מדברי הש"ס. והרבה ענינים אין מספר הם בכהאי גוונא בספרי תלמידי הבעש"ט, וצריך בינה יתירה להתבונן אם ימצא איזה דיבור המגיע אליו לשורש נשמתו. ולא באתי לפרט הרבה בזה כי לא ראיתי להאריך כעת בדברים כאלו וכיוצא בו, ולא באתי אלא להעיר מזה שלא לתלות בוקי סרוקי בדברי תלמידי הבעש"ט הקדושים בתכלית הקדושה.

האסט אריין געכאפט צו שרייבן אפאר מינוט פאר ניטל, אז פאר די נעקסטע צוועלף שעה קען איך נישט ענטפערן.
חוץ אויב איך וואלט געגאנגען נאר גיין מיט מיין אייגענע הבנה בדברי הראשונים, אפילו אויב די חסידישע צדיקים האלטן אנדערש, וואלט איך עס געקענט לערנען און ענטפערן היינט.......

אבער אויב האלטסטו שוין יעצט ניט''ל, סא מסתם האלטסטו אויך אז 'ויואל משה' מעג מען לערנען ניט''ל...

[צולייגער]

פארשטענדליך אז די נקודות אין די ספרי קודש וואס זענען האקל און לאו כל מוחא סביל דא, ווערן שוין מבואר אין שפעטערע ספרי קודש אז ס'איז לאו כל מוחא סביל דא.

ומכלל הן, אתה שומע לאו, אז די נקודות וואס די אנדערע צדיקים האבן נישט מעיר געווען, און כולם פה אחד זאגן עס, איז נישט תלוי במחלוקת בכלל.

[נחת רוח]

► Show Spoiler

ס'איז קלאר לכל מבקש ודורש את האמת, אז 'נישט' יעדע זאך וואס צדיקים האבן געשריבן אדער געזאגט מיינט עס טאקע כפשוטו לאנשים כערכינו, וכבר גילו צדיקים אז פארשידענע זאכן וואס זיי האבן געזאגט איז געווען לפי מקומם ושעתם און לויט די השגות פון זייערע תלמידים.

ואפרש שיחתי מיט אן ענין וואס ווערט באהאנדלט אין ספרי הבעש"ט ותלמידיו הק', די נושא פון מעלה זיין מחשבות זרות בשעת'ן דאווענען, "וכאשר יעלה במחשבתו של אדם בעת עסקו בתפלה איזה מחשבה רעה וזרה היא באה אל האדם לתקנה ולהעלותה, ואם אינו מאמין בזה אין זה קבלת עול מלכות שמים שלימה, כי מקצר ח"ו במציאותו יתברך" (בעש"ט עה"ת פ' נח אות קטז).

דער מקור דערפון איז כמדומה לי פון תלמידו הגדול דער הייליגער תולדות וואס רעדט ארום דערפון אויף עטליכע מקומות בספריו הק', ובתוכם אין פ' ויקהל וזל"ק: "וכאשר שמעתי ממורי איך יתקן מחשבות זרות, אם הוא הרהורי נשים יכוין להעלולתן ולדבקן בשרשן שהוא חסד" וכו'. וכמו"כ מובא הענין בספה"ק ליקוטי אמרים להמגיד הק' (אות לז, מז, רב) ובספריו אור תורה בכ"מ.

אויך אין ספה"ק דגל מחנה אפרים איז דא א שמועס דערוועגן אין פ' עקב, וז"ל "אפי' מחשבות זרות מסבבת את האדם לא יפסיק מלהתפלל, כי אם הוא מאמין באמונה שלימה שיש בורא הכל והוא מלך עולם, בודאי המח"ז באה לתיקונה כדי להעלותה לשורשה". דער דגל איז מאריך דערין אויף אסאך פלעצער (פ' ויגש, שמות, בהעלותך) ווי ער איז מעתיק דאס ענין בשם דעם הייליגן זיידן הבעש"ט הק', אז מען דארף מעלה זיין די מחשבות זרות "מאיזה תאוה או שאר דברים ר"ל".

דאס הייסט אזוי, אז אין די אלע דערמאנטע מקורות זעט מען קלאר אז דער ענין פון מעלה זיין מחשבות זרות איז א יסוד מוסד בתורת רבותינו הבעש"ט והמגיד, וויבאלד דאס קומט ארויס פונעם גרויסן יסוד פון "מלא כל הארץ כבודו" ולית אתר פנוי מיניה, ממילא ווער ס'גלייבט נישט דערין איז ח"ו מקצר ממציאותו ית', ומבואר שם אז ווער ס'איז דוחה אזעלכע מחשבות אנשטאט עס מתקן צו זיין, איז ער כהורג נפש!

אויב מ'דארף אננעמען אז אלעס וואס ס'שטייט בספריהם הקדושים מיינט כפשוטו וכמשמעו, איז עס א חיוב וואס ליגט אויף יעדן איינעם עד ימינו אלה.

*
למעשה קומט דער הייליגער תניא (פרק כח) און שרייבט פונקט פארקערט, אז דאס איז גאר א הויכע מדריגה וואס איז נאר געווידמעט פאר צדיקים וואס ס'פאלט זיי נישט איין קיין אייגענע מחשבות זרות נאר פון אנדערע מענטשן, משא"כ פשוטע אידן כערכינו חלילה וחלילה זיי זאלן זיך אריינלאזן דערין. וזה לשון קדשו: "וגם אל יהי שוטה לעסוק בהעלאת המדות של המחשבה זרה, כנודע, כי כי לא נאמרו דברים ההם אלא לצדיקים שאין נופלים להם מחשבות זרות שלהם כי אם משל אחרים, אבל מי שנופל לו משלו מבחי' הרע שבלבו בחלל השמאלי, איך יעלהו למעלה והוא עצמו מקושר למטה?!".

לכאו' במושכל ראשון זענען דעם תניא'ס ווערטער א גרויסער חידוש, הלמאי מ'זעט גארנישט אין די ספרי הבעש"ט ותלמידיו אז דאס איז נאר געזאגט געווארן פאר צדיקים.
אבער למעשה איז דער תניא נישט קיין יחיד בענין זה, עי' בספה"ק יושר דברי אמת (קונטרס א' אות יז, קונטרס ב' אות לה) וואס איז מאריך דערין, ערבי נחל (פ' וירא דרוש ט'), באר מים חיים (פ' לך אות יא), בת עין (פ' וירא), חידושי הרי"ם (שפתי צדיק פ' תצא), אך פרי תבואה (פ' תצא), וכן מבואר בספרי הרה"ק הבני יששכר בהרבה מקומות, ספרי ברסלב, וספרי רבי צדוק.

כ'וועל מעתיק זיין איין פלאץ וואס דער בנ"י רעדט דערפון, אין דרך פקודיך בהקדמה: "אחר הדברים האלה באתי להזכיר פרט אחד לי ולבני גילי, את אשר נמצא כתוב בכתבי תלמידי הבעש"ט זצלה"ה, בנפול לאדם בשעת תורה ועבודה מחשבה זרה והרהור רע אל ידחהו ממחשבתו רק יעלנה לשורשה... תדע ידידי שאין הדברים כפשוטם לפני כל אדם, כי אם תאמר כן הנה תפול ח"ו המצות ל"ת של "ולא תתורו" אשר נצטוינו. רק תדע שהדברים הללו מגיעים רק לצדיקים תמימים אשר לבם חלל בקרבם, ויודעים בטוב אשר כבר בטלה אצלם החמדה והתאוה"...

מאידך גיסא זענען פארהאן פארשידענע ספרי קודש (מאור עינים פ' שמות, אור המאיר בכ"מ) וואס זאגן יא אז דאס איז אן עבודה געמאכט פאר יעדן איינעם. וכן הי' דעת הרה"ק העטרת צבי מזידיטשוב, וביותר תלמידו וב"א הרה"ק מקאמארנא וואס איז גאר שארף קעגן אזעלכע וואס זאגן אז דאס איז נאר אן עבודה פאר צדיקים. (אבער בספרו זוהר חי, וואס ער האט שוין געשריבן בימי זקנותו, איז ער אויך מצדיק דעם שי' התניא ודעימי').

עכ"פ, הארכתי במקום שאמרו לקצר, איבער א נושא וואס ווערט געקאכט בספרי הבעש"ט, התולדות, המגיד, הדגל ועוד, און ווער ס'ווייסט נישט אז ס'איז דא אן אנדערע דעה, וואלט עס אנגענומען כפשוטם, למעשה קומען רוב חסידישע ספרים און שרייען אז אונז פשוטע מענטשן טארן זיך ח"ו נישט אזוי פירן, מען קען חלילה עובר זיין אויף "לא תתורו" און "ונשמרת מכל דבר רע", ועל הכלל כולו יצא וויפיל מען קען זיך טועה זיין אז מ'לערנט אפ די הייליגע ספרים כפשוטם לויט אונזערע קליינע השגות.

*
ואחרי כל זה, וועל איך מעתיק זיין לשון קדשו פון הרה"ק מסאטמאר זי"ע וואס רעדט ארום איבער די נקודה אין ויואל משה (שלש שבועות סי' קפא), ודבריו קילורין לעינים לכל דורש ומבקש האמת (מ'האט עס שוין דא צוגעצייכנט):

ובספר יושר דברי אמת מהקדוש הרב ר' פייבוש מזבאריז זצוק"ל כתב (בחלק א' סימן ט"ז) בדבר שנתגלו כתבים של הקדוש מורינו הרב ר' דוב בער ז"ל לכמה אנשים, ומועטים הם שיכלו להתדמות אליו לעשות כמעשיהו אפילו לנגוע בקצהו, והם רואים שם שכתב בכמה מקומות סגנון זה דהיינו שמאהבה רעה שבאה לאדם יכול לאחוז באהבת הבורא בחשבו קל וחומר אם רצוני נוטה לאהוב שטות זה שהוא פסולת שנפל בשבירה, קל וחומר לשורשו לאהבת הבורא שממנו נלקחה זאת האהבה, וכן ביראה רע וכן בהתפארות הגרוע וכן בניצוח וכו'

והם חושבים אותם שאינם בעלי שכל שרואים זה חושבים שדבר פשוט הוא ללמוד קל וחומר זה כמו שלומדים קל וחומר בגמרא, אבל שם הוא ללמוד וכאן הוא לעשות, שאי אפשר ללמוד קל וחומר זה אם לא יהיה מופשט מגשמיות כי אם הוא דבוק בגשמיות ובתאוות ומקבל תענוג מהם בודאי אינו יודע כלל מאהבת הבורא ומיראתו ומתפארתו וכו', וחס ושלום יפול בשוחה עמוקה אם לא ישמור את עצמו מאוד, וצריך להרחיק את עצמו בכל ההרחקות הנמצאים בספרי מוסר וכו' עכ"ל יעיי"ש שהאריך עוד, וגם בפרקים שלאחריו האריך שכמה ענינים כתבו בכתבים שאינו לסתם בני אדם אלא לבני עליה כמותם. וראיתי בני עליה והם מועטים...

והגם שענין זה של העלאת המדות מבואר בספרי תלמידי הבעש"ט בכמה מקומות אין מספר בסתמא, ולא הזכירו מאומה כי סתם בני אדם יוכלו ליפול על ידי זה בשוחה עמוקה כמו שכתוב בספר יושר דברי אמת, אלא בשביל שאמרו זה אז לתלמידיהם שהכירו אותם שראוים הדברים אליהם, לכן לא הוצרכו להזכיר מאומה, וכמו שהבאתי כהאי גוונא מדברי הש"ס. והרבה ענינים אין מספר הם בכהאי גוונא בספרי תלמידי הבעש"ט, וצריך בינה יתירה להתבונן אם ימצא איזה דיבור המגיע אליו לשורש נשמתו. ולא באתי לפרט הרבה בזה כי לא ראיתי להאריך כעת בדברים כאלו וכיוצא בו, ולא באתי אלא להעיר מזה שלא לתלות בוקי סרוקי בדברי תלמידי הבעש"ט הקדושים בתכלית הקדושה.

האסט אריין געכאפט צו שרייבן אפאר מינוט פאר ניטל, אז פאר די נעקסטע צוועלף שעה קען איך נישט ענטפערן.
חוץ אויב איך וואלט געגאנגען נאר גיין מיט מיין אייגענע הבנה בדברי הראשונים, אפילו אויב די חסידישע צדיקים האלטן אנדערש, וואלט איך עס געקענט לערנען און ענטפערן היינט.......

אבער אויב האלטסטו שוין יעצט ניט''ל, סא מסתם האלטסטו אויך אז 'ויואל משה' מעג מען לערנען ניט''ל...

אנטשולדיגט זיי מסביר די ווערטל, נישט פארשטאנען.