היסטאריע, דרכי הנהגה און דרך מלחמה קעגן השכלה, דורך גדולי אונגארן

[שטיינער]

אינטערעסאנט צו זאגן אז די כת''ס האט אים זאגאר גערופן קיין פ''ב, אינעם בריוו פון ר' עזריאל וואס איך האב נעכטן אראפגעברענגט דערמאנט ער דעם כת''ס אלס איינע וואס גבה טורא ביניהם.
דאכט זיך אז תרכ''ג האט ער שוין געהאט די בית ספר אין א''ש אויף וואס די טענות זענען געווען (חוץ צו זאגן אז די כת''ס הט טאקע דאס געוואלט ער זאל קומען קיין פ''ב און אוטומאטיש צומאכן די ב''ס)

וואו האט איר גזעהן אז ס'איז גבה טורא?

אפשר גבה טורא איז צו שארף אבער די כת''ס האט געזאגט "כאן יקלקל ושם יתקן"
קוק דא ווי ר''ע שרייבט

וידידי הגאון הצדיק אב״ד דק״ק אונגוואר לא כחש תחת לשונו, במכתב שקבלתי ממנו זה כמה חדשים, כי לבו עוד בל עמי כמקדם וכ״כ בכל ידידי הצדיקים.....
ובודאי גם הגאב״ד בק״ק פ״ב יבא לשם, ויש כמה וכמה גדולים וצדיקים, אשר ע״כ ההפסד כשאבוא לשם יתר על השכר.

אבער דאס אלעס איז געווען דריי יאר נאך די אנגעבליכע איינלאדענונג

קעגן רבנים סעמינאר האבן רוב ככל רבנים געהאלטן ביי די ערשטע מערכה אין די י' יארן זיכער. אפי' ר"ע האט זיך נישט אנגערופן דעמאלץ.
ביים צווייטן מערכה סוף כ' יארן האבן אויך רוב רבנים זיך מתנגד געווען חוץ ממש העומדים בצד ר"ע כמו הרב סידון הרב הירש ודומיהם (יש שמועות אז הג"ר אברהם שאג והכת"ס האבן מתחילה יא מצדד געווען לטובתו אבער למעשה ביטלו דעתם מפני דעת הרוב וצע"ע), דאס זאגט אבער נישט אז גבא טורא ביניהם.
וועגן די איינלאדענונג האב איך פריער ארויפגעלייגט די בריוו.
סתם אזוי דארף מען וויסן איז נישט אלעס וואס דער איגרות סופרים שרייבט איז געווען ממש אזוי.

אוצר החכמה_-_ תולדות ישראל והתפתחות החסידות ברוסיה הקרפטית - שפיגל, יהודה בן משה יוסף__ 108_127.pdf

(8.7 MiB) דאונלאודעד 12 מאל

אוצר החכמה_-_ איגרות סופרים - סופר, שלמה בן אברהם שמואל בנימין__ 267_269.pdf

(2.48 MiB) דאונלאודעד 7 מאל

[שטיינער]

אוצר החכמה_-_ ספר בית יוסף 'חדש' שיטתו ההלכתית של רעי-ש - הוטרר, בועז__ 31_32.pdf

(903.2 KiB) דאונלאודעד 8 מאל

[שטיינער]

עס איז נישט ווי סנוד/טורבאן, אבער עס איז אן אויסגעפסקנטע זאך אין שו”ע והפוסקים להיתר גמור. דער חת”ס האט ביים אפלערנען די סוגיא געקומען צו די מסקנה נגד הרמ”א והמג”א והאליהו רבה והפמ”ג ורוב הפוסקים, כשיטת היעב”ץ. כמובן אז לרבים קען מען נישט מחמיר זיין נגד אלע אונזערע פוסקים מובהקים, לעצמו און פאר די אייגענע שטוב קען מען יא. ופשוט הוא.

בנוגע די צווייטע נקודה, מאדערנקייט ’כשלעצמו’ איז נישט קיין נושא געווען אין אויבערלאנד. א שטייגער ווי קורצע רעקלעך, שניידן די בארד, אטו רוכלא אחשיב ואיזל? כרעד דא אלעס נאך פון די זמן תקופת החת”ס. די עצם קאנצעפט ’מאדערן’ אן גארנישט ממשות’דיג פארבינדן דערצו וואס דארף אויפצוציטערן דאס גופא איז א גאליציאנע קאנצעפט. אין אויבערלאנד איז געווען הלכה, מסורה, מנהג. מאדערן איז נישט געווען קיין נושא בכלל. א ודאי, מאדערן אויף די חשבון פון די תורה? דאס איז שוין איינמאל א פראבלעם, א ריזיגע. אבער סתם די קאוד ווארט ’מאדערן’? וואס פונקטליך באדייט דאס? סאיז נישט געווען קיין עקסטערע נושא אפגעטיילט פון יהדות. אלעס האט פאקוסירט אויף יראת שמים. לימוד התורה. קיום המצוות. שמירת המסורה. נישטא אזא עקסטערע באגריף א נושא ’מאדערן’.

הרב @מסתמא כ'זע נישט פארוואס איר פרובירט זיך צו עקשנ'ען אויף דעם נושא. יא דער חת"ס האט זייער נישט געשמעקט דאס גיין מיט שייטלען, און ער האט דאס גע'אסר'ט פאר זיינע קינדער. צו ער האט געהאלטן ס'איז אסור? לכאורה נישט, ווען יא וואלט ער גע'אסר'ט לגמרי. פארוואס ער האט נישט געוואלט זיינע קינדער זאלן גיין? י"ל משום פריצות או כל טעם שהוא.
ס'איז דער ערשטע מאל וואס איר הערט פונעם מושג לפנים משורת הדין?

זיכער יא

מקור?

[מסתמא]

ווי האב איך דאס געשריבען??

כברויך עס נאכזוכן, האסט עס געשריבן בנוגע ר’ עזריאלס דרך

-----

אפדעיט, הנה
viewtopic.php?p=206278#p206278

וזה לשוני שם

ווי אויך איז די מיינונג פון רע''ה, לדעת גדולי אונגארן געווען א הרמת יד בתורת משה 'וביטל חצי הדת או רובו ר''ל' (לשון מהרי''א).

סאו נאכציטירן תיאורים אויף ר’ הלל’ס הנהגה פון תלמידי חת”ס איז ביי דיר אקעי? ביי מיר נישט זיכער.

צו ברענגען א לשון ר’ הלל שלא כדין עבד אדער וביזה את פלוני נמרצות וכו’ איז ביי מיר אסאך הארבער ווי פשוט קלארמאכן אז מען רעדט טאקע פון איינער פון די סאמע גרעסטע תלמידי החת”ס א גאון צדיק וקדוש אבער ער האט געהאט א גאר שארפע, ובמידת מה, מחודש’דיגע הנהגה אנדערש ווי רוב חביריו. עס איז די והותר. ווילסט באמת די ציטאטן און מקורות? יעדער קען זוכן במכתבי רבותינו הקדושים.

אקעי, בלי”נ מעתה אשים מחסום לפי בזה, איך ציטער פון הגאון הצדיק והקדוש לוחם מלחמת השם רבינו הקדוש מורינו ר’ הלל זצוק”ל זכיאואכ”י, מען רעדט דאך דא פון די סאמע גרעסטע וואס מיר האבן געהאט.

[ChatGPT]

הרב @מסתמא כ'זע נישט פארוואס איר פרובירט זיך צו עקשנ'ען אויף דעם נושא. יא דער חת"ס האט זייער נישט געשמעקט דאס גיין מיט שייטלען, און ער האט דאס גע'אסר'ט פאר זיינע קינדער. צו ער האט געהאלטן ס'איז אסור? לכאורה נישט, ווען יא וואלט ער גע'אסר'ט לגמרי. פארוואס ער האט נישט געוואלט זיינע קינדער זאלן גיין? י"ל משום פריצות או כל טעם שהוא.
ס'איז דער ערשטע מאל וואס איר הערט פונעם מושג לפנים משורת הדין?

זיכער יא

מקור?

https://beta.hebrewbooks.org/tursa.aspx?a=oc_x446

[ChatGPT]

כברויך עס נאכזוכן, האסט עס געשריבן בנוגע ר’ עזריאלס דרך

-----

אפדעיט, הנה
viewtopic.php?p=206278#p206278

וזה לשוני שם

ווי אויך איז די מיינונג פון רע''ה, לדעת גדולי אונגארן געווען א הרמת יד בתורת משה 'וביטל חצי הדת או רובו ר''ל' (לשון מהרי''א).

סאו נאכציטירן תיאורים אויף ר’ הלל’ס הנהגה פון תלמידי חת”ס איז ביי דיר אקעי? ביי מיר נישט זיכער.

צו ברענגען א לשון ר’ הלל שלא כדין עבד אדער וביזה את פלוני נמרצות וכו’ איז ביי מיר אסאך הארבער ווי פשוט קלארמאכן אז מען רעדט טאקע פון איינער פון די סאמע גרעסטע תלמידי החת”ס א גאון צדיק וקדוש אבער ער האט געהאט א גאר שארפע, ובמידת מה, מחודש’דיגע הנהגה אנדערש ווי רוב חביריו. עס איז די והותר. ווילסט באמת די ציטאטן און מקורות? יעדער קען זוכן במכתבי רבותינו הקדושים.

אקעי, בלי”נ מעתה אשים מחסום לפי בזה, איך ציטער פון הגאון הצדיק והקדוש לוחם מלחמת השם רבינו הקדוש מורינו ר’ הלל זצוק”ל זכיאואכ”י, מען רעדט דאך דא פון די סאמע גרעסטע וואס מיר האבן געהאט.

סאיז דא חילוק פון געבן אן אייגענע הערכה אויף א צדיק און נאכברענגען א לשון (וואס כשלעצמי האב איך נישט קיין פראבלעם כל זמן מרעדט מיט קלוגע פארשטענדליכע מענטשן, אבער כ'האלט אז קלוג האט געטון גער וואס האט משמיט געווען שארפע לשונות פון השגות הראב''ד, ווייל מ'קען זיך נישט אויסרעכענען מיט די טופשים בדורינו)

עני וועי נעקסט
אונז האמיר אסאך וואס צו קריגן, ברענג אויף עפעס אנדערש

[ChatGPT]

בעצם זיך איך נישט צו מאריך זיין בענין המחלוקות בין הרבנים היראים ובפרט בענינים שהשתיקה יפה להם אבער היות כ'זעה וואו ד'ר'עולם טענה'ט אז ר' הלל קאלעמייער האט סך הכל געזאגט דעם אמת הויעך העלך מעתיק זיין אביסל פון זיינע לשונות אויף גדולי ישראל וואס האבן נישט געהאלטן ממש ווי אים (נישט ח"ו צו מזלזל זיין בכבודו נאר צו אביסל פארשטיין זיין השקפה און דורך דעם דן זיין אויב דאס איז דרך החת"ס).
מחקתי מפני כבוד קדמונינו

די מלחמה קעגן הראי''ה איז געפירט געווארן דורך אויבערלאנד (ר' חיים זאנענפעלד א תלמיד פון ר' אברהם שאג) און ליטא (הגאון מבריסק)
מיתאמרא משמי' דהגאון מבריסק אז נאך אין וואלאזשין נשרו ספרי מינות מחיקו

[שטיינער]

זיכער יא

מקור?

https://beta.hebrewbooks.org/tursa.aspx?a=oc_x446

איך זעה דא א צידוד לאסור, נישט קיין איסור.
וכבר אמרו חז"ל בבא בתרא קל:

תָּנוּ רַבָּנַן: אֵין לְמֵדִין הֲלָכָה לֹא מִפִּי תַלְמוּד, וְלֹא מִפִּי מַעֲשֶׂה, עַד שֶׁיֹּאמְרוּ לוֹ הֲלָכָה לְמַעֲשֶׂה.

אפשר האט ער גע'אסר'ט פאר זיינע קינדער צילוב וואס ער האט חושש געווען לאיסור.
והרוצה לחלוק יבא ויחלוק.
אנא מזרעא דמשה קא אתינא ואין הולכים אצלנו בפאה נכרית מטעם זה ומטעמים אחרים, ממילא בינעך נישט קיין נוגע בדבר

[שטיינער]

בעצם זיך איך נישט צו מאריך זיין בענין המחלוקות בין הרבנים היראים ובפרט בענינים שהשתיקה יפה להם אבער היות כ'זעה וואו ד'ר'עולם טענה'ט אז ר' הלל קאלעמייער האט סך הכל געזאגט דעם אמת הויעך העלך מעתיק זיין אביסל פון זיינע לשונות אויף גדולי ישראל וואס האבן נישט געהאלטן ממש ווי אים (נישט ח"ו צו מזלזל זיין בכבודו נאר צו אביסל פארשטיין זיין השקפה און דורך דעם דן זיין אויב דאס איז דרך החת"ס).
מחקתי מפני כבוד קדמונינו

די מלחמה קעגן הראי''ה איז געפירט געווארן דורך אויבערלאנד (ר' חיים זאנענפעלד א תלמיד פון ר' אברהם שאג) און ליטא (הגאון מבריסק)
מיתאמרא משמי' דהגאון מבריסק אז נאך אין וואלאזשין נשרו ספרי מינות מחיקו

מתאמרא איז דא אסאך.
בפירושע לשונות חריפים איז נאר דא פון קנאי ירושלים און רבני אינטערלאנד.
בדרך אגב, רוב גדולי ישראל האבן געהאלטן קעגן זיינע שיטות און אסאך אפי' שארף. אבער פון דא ביז כופר ואפיקורס איז א שטיקל מהלך.
וכבר נידש ענין זה בכמה פורומים כמו פאוצה"ח, ס'האט נישט קיין פשט צו מאכן חזרה.

[ChatGPT]

מתאמרא איז דא אסאך.
בפירושע לשונות חריפים איז נאר דא פון קנאי ירושלים און רבני אינטערלאנד.
בדרך אגב, רוב גדולי ישראל האבן געהאלטן קעגן זיינע שיטות און אסאך אפי' שארף. אבער פון דא ביז כופר ואפיקורס איז א שטיקל מהלך.
וכבר נידש ענין זה בכמה פורומים כמו פאוצה"ח, ס'האט נישט קיין פשט צו מאכן חזרה.

ווער זענען געווען די "קנאי ירושלים"

יא רבני אונטערלאנד וגאליציע האבן זיך אויך צוגעשטעלט - אבער געפירט געווארן דורך קנאי ירושלים תלמידי אויבערלאנד וליטא (וספרד)
אויפן ביכל "אורות" האבן זיי געשריבען אז ער איז מפיץ "רוח הכפירה"

קנאות ירושלים איז אויך רובו אן ענף מתורת הקנאות של משה רעי' מהימנא. (@מסתמא ביסט מסכים??)
הגם תחילות שנות ת''ר איז שוין געווען דארט קנאים, אבער דער קברניט איז געווען ר' חיים זאנענפעלד זצ''ל

[דער תהלים איד]

מקור?

https://beta.hebrewbooks.org/tursa.aspx?a=oc_x446

איך זעה דא א צידוד לאסור, נישט קיין איסור.
וכבר אמרו חז"ל בבא בתרא קל:

תָּנוּ רַבָּנַן: אֵין לְמֵדִין הֲלָכָה לֹא מִפִּי תַלְמוּד, וְלֹא מִפִּי מַעֲשֶׂה, עַד שֶׁיֹּאמְרוּ לוֹ הֲלָכָה לְמַעֲשֶׂה.

אפשר האט ער גע'אסר'ט פאר זיינע קינדער צילוב וואס ער האט חושש געווען לאיסור.
והרוצה לחלוק יבא ויחלוק.
אנא מזרעא דמשה קא אתינא ואין הולכים אצלנו בפאה נכרית מטעם זה ומטעמים אחרים, ממילא בינעך נישט קיין נוגע בדבר

לדבריך, הרמ"א לא התיר לצאת בפאה נכרית.

[ChatGPT]

מכתב מהגאון ר' ירמי' לעוו זצ''ל נדפס בק''ן סופר מכתב ו'
דאס איז פארן אסיפות נירעדהאז -אוהעל

ער דערמאנט זיין זיין זארג איבער געוויסע טובים פון פ''ב...

[דער תהלים איד]

א דער יעב''ץ האט געוואוינט אין אינטערלאנד? ''מאדערן'' איז רגול על לשונו. (אפשר מיט אן אנדערען אויסדריק - אבער די זעלבע מכוון)
ב די חת''ס "חדש אסור מן התורה" איז אויף וואס?

ב דער חת”ס חדש אסור מן התורה ברענגט ער דעם ערשטן אין די תשובות מאל בנוגע נייע חומרות (יא!!! הערסט גוט). דער חת”ס האט זיך מתנגד געווען צו חדשות אין יהדות, סיי לקולא און סיי לחומרא, ועל זה כתב חדש אסור מן התורה. קיין שייכות צו מאדערן אדער טעכנישע פארשריט. סאיז נישט קיין נושא בכלל.

דא שרייבט עס דער חת"ס אויפ'ן לייגן דעם באלעמער אויף מזרח. חדש אסור מן התורה.

און ער לויבט אויס דעם שואל פאר'ן "מוחה זיין בחזקת יד"... (דוגמת תלמידיו כרבי הילל מקאלאמייע...)

פארוואס? פאר א איסור דאורייתא? ניין, פאר א נייע מאדערענע מנהג פון די רעפארמער.

[מסתמא]

א דער יעב''ץ האט געוואוינט אין אינטערלאנד? ''מאדערן'' איז רגול על לשונו. (אפשר מיט אן אנדערען אויסדריק - אבער די זעלבע מכוון)
ב די חת''ס "חדש אסור מן התורה" איז אויף וואס?

ב דער חת”ס חדש אסור מן התורה ברענגט ער דעם ערשטן אין די תשובות מאל בנוגע נייע חומרות (יא!!! הערסט גוט). דער חת”ס האט זיך מתנגד געווען צו חדשות אין יהדות, סיי לקולא און סיי לחומרא, ועל זה כתב חדש אסור מן התורה. קיין שייכות צו מאדערן אדער טעכנישע פארשריט. סאיז נישט קיין נושא בכלל.

דא שרייבט עס דער חת"ס אויפ'ן לייגן דעם באלעמער אויף מזרח. חדש אסור מן התורה.

און ער לויבט אויס דעם שואל פאר'ן "מוחה זיין בחזקת יד"... (דוגמת תלמידיו כרבי הילל מקאלאמייע...)

פארוואס? פאר א סעיף אין שו"ע? ניין, פאר א נייע מאדערענע מנהג פון די רעפארמער!

מנהג ומסורה בצורת בית הכנסת און נאך דערביי אלעס געבויט אויף דברי חז”ל, כדארף זאגן אז עס איז פשוט עד למאוד? כמיין וואס? וואס האט דאס מיט מאדע? סתם מישן א קאשע? און אפילו אויף דעם האבן מיר גערעדט שוין פריער אז אלעס האט א משקל, ווען מען רעדט פון קינדער פון פרומע שטובער הפקר יונגען האט עס איין מהלך (לכאורה רק במקום שאפשר למחות בידם ולא שיפקרו טפי), משא”כ ווען מען רעדט פון א דור שני או שלישי אדער א קהילה וואס טוט שוין אזוי מאיזה טעם שהוא. דאס אלעס איז חוזר חזרה פון פריער.

[דער תהלים איד]

וואס דער חת"ס "וואלט ווען געהאלטן" אויף דעם אדער יענס, בין איך ענדערשט מקבל פון זיינע תלמידים, אדער סאטמאר רב זצ"ל וואס האט ממשיך געווען זיין דרך.

נישט איבער דעם רעד איך דא בכלל.

נאר האסט געוואלט מאכן דעם "חדש אסור מן התורה" פאר עפעס אזא סאלידע ליבעראלע סטעיטמענט... האב איך דיר געוואלט צייגן זיינע הייליגע ווערטער.

[מסתמא]

וואס דער חת"ס "וואלט ווען געהאלטן" אויף דעם אדער יענס, בין איך ענדערשט מקבל פון זיינע תלמידים, אדער סאטמאר רב זצ"ל וואס האט ממשיך געווען זיין דרך.

נישט איבער דעם רעד איך דא בכלל.

נאר האסט געוואלט מאכן דעם "חדש אסור מן התורה" פאר עפעס אזא סאלידע ליבעראלע סטעיטמענט... האב איך דיר געוואלט צייגן זיינע הייליגע ווערטער.

חזרה? נעה...

רבינו יואל איז געוועזן צאנז גאליציע אויכעט, לדברי הרב שטיין בעיקר צאנז. לא ידעתי.

חדש אסור מן התורה איז בהלכה ובמסורה.

מאדע לשם מאדע בלי ריח איסור איז קיין נושא ניקסט געוועזן. א מעשה רב פון הגאון ר’ דוד דייטש איז אויכעט געברענגט געווארן.

מהאט דאס אלעס שוין אויסגעשמועסט ביז אהער קלאר, ואין כאן שום חידוש. עני פרישע מקור לכאן או לכאן אשמח לראות.

[שטיינער]

מתאמרא איז דא אסאך.
בפירושע לשונות חריפים איז נאר דא פון קנאי ירושלים און רבני אינטערלאנד.
בדרך אגב, רוב גדולי ישראל האבן געהאלטן קעגן זיינע שיטות און אסאך אפי' שארף. אבער פון דא ביז כופר ואפיקורס איז א שטיקל מהלך.
וכבר נידש ענין זה בכמה פורומים כמו פאוצה"ח, ס'האט נישט קיין פשט צו מאכן חזרה.

ווער זענען געווען די "קנאי ירושלים"

יא רבני אונטערלאנד וגאליציע האבן זיך אויך צוגעשטעלט - אבער געפירט געווארן דורך קנאי ירושלים תלמידי אויבערלאנד וליטא (וספרד)
אויפן ביכל "אורות" האבן זיי געשריבען אז ער איז מפיץ "רוח הכפירה"

קנאות ירושלים איז אויך רובו אן ענף מתורת הקנאות של משה רעי' מהימנא. (@מסתמא ביסט מסכים??)
הגם תחילות שנות ת''ר איז שוין געווען דארט קנאים, אבער דער קברניט איז געווען ר' חיים זאנענפעלד זצ''ל

הגריח"ז האט קיינמאל נישט געשריבן אזוי שארף וואו קול שופר וכד'.
לשונות חריפים מיין איך כופר אפיקורס וכד'.
ונפק"מ אויפן גברא נישט אויף די שיטות.
עי' כאן וכאן וגם בספר האיש על החומה.
והוא קימחא טחינא באמת, והבוחר יבחר.

[שטיינער]

א דער יעב''ץ האט געוואוינט אין אינטערלאנד? ''מאדערן'' איז רגול על לשונו. (אפשר מיט אן אנדערען אויסדריק - אבער די זעלבע מכוון)
ב די חת''ס "חדש אסור מן התורה" איז אויף וואס?

ב דער חת”ס חדש אסור מן התורה ברענגט ער דעם ערשטן אין די תשובות מאל בנוגע נייע חומרות (יא!!! הערסט גוט). דער חת”ס האט זיך מתנגד געווען צו חדשות אין יהדות, סיי לקולא און סיי לחומרא, ועל זה כתב חדש אסור מן התורה. קיין שייכות צו מאדערן אדער טעכנישע פארשריט. סאיז נישט קיין נושא בכלל.

דא שרייבט עס דער חת"ס אויפ'ן לייגן דעם באלעמער אויף מזרח. חדש אסור מן התורה.

און ער לויבט אויס דעם שואל פאר'ן "מוחה זיין בחזקת יד"... (דוגמת תלמידיו כרבי הילל מקאלאמייע...)

פארוואס? פאר א איסור דאורייתא? ניין, פאר א נייע מאדערענע מנהג פון די רעפארמער.

נישט מוחה געווען אלץ מאדערן נאר אלץ התדמות.
וזה פשוט מאד.

[ChatGPT]

לדברי הרב שטיין

ווער איז דער הרב שטיין? פון וועם האט ער מקבל געווען, ווער זענען זיינע רבי'ס?

[ChatGPT]

@מסתמא דא האסטו נאך בנוגע די מצב אין פרעשבורג.

די מציאות איז אז אין אלע גרויסע שטעט האבן זיי געהאט א שטיקל באזע אפילו אין פרעשבורג בימי מרן זצ''ל
איי שרייבסטו אז די חת''ס שרייבט כולם אהובים. י''ל בקל

[שטיינער]

@מסתמא דא האסטו נאך בנוגע די מצב אין פרעשבורג.

די מציאות איז אז אין אלע גרויסע שטעט האבן זיי געהאט א שטיקל באזע אפילו אין פרעשבורג בימי מרן זצ''ל
איי שרייבסטו אז די חת''ס שרייבט כולם אהובים. י''ל בקל

אמת ונכון. פון שנת תקפ"א (כמדומה) האבן זיי אפי' געהאט א בית הספר "מתוקן" וואס ס'איז אנגעגאנגען ביזן קריג.
אשר על כן?
איר ווילט זאגן אז דער כת"ס האט זיך געבויגן אויף א זאך וואס זיין טאטע האט געהאלטן לאיסור?
פארקויף עס פאר א צווייטן (כלומר פארקויף עס פאר א חסיד פון אינטערלאנד).

[ChatGPT]

@מסתמא דא האסטו נאך בנוגע די מצב אין פרעשבורג.

די מציאות איז אז אין אלע גרויסע שטעט האבן זיי געהאט א שטיקל באזע אפילו אין פרעשבורג בימי מרן זצ''ל
איי שרייבסטו אז די חת''ס שרייבט כולם אהובים. י''ל בקל

אמת ונכון. פון שנת תקפ"א (כמדומה) האבן זיי אפי' געהאט א בית הספר "מתוקן" וואס ס'איז אנגעגאנגען ביזן קריג.
אשר על כן?
איר ווילט זאגן אז דער כת"ס האט זיך געבויגן אויף א זאך וואס זיין טאטע האט געהאלטן לאיסור?
פארקויף עס פאר א צווייטן (כלומר פארקויף עס פאר א חסיד פון אינטערלאנד).

ניין, איך האב מיך באצויגען צו דעם תגובה. ווי דער כותב איז מוחה און שרייבט:

ווייטער הוצאות לע"ז, דער חת"ס שרייבט זייער שיין אויף די שטאט פרעסבורג אז זיי זענען יראים ושלימים מיט אלע מידות שמנו חכמים, סתם ארויסגעשטעלט אן אונטערלענדער הוצאות לע"ז אויף די אויבערלענדער, כנהוג אין אונטערלאנד מקדמת דנא

---
מיטן קענען דעם מציאות הדברים ווערט אפטמאל נתיישב אסאך קשיות.
למשל פארוואס דער כת''ס האט גערופן ר' פייש זיין מגיד? מ'רעדט דערפון דא און דא
די קשיא איז דאך בעצם מרפסין איגרא. כמה נצטער אותו צדיק מרן החת''ס איבער דרשנ'ן בלשונות העמים. דרשות חת''ס איז דאך פיל דערמיט.
נאר אז מען קען אביסל די מציאות מיט וואס די כת''ס האט זיך געדארפט ספראווען. די מאדערנע נעאלאגן האבן דאך געוואלט ברענגען א צווייטן פרעדיגער.
דער כת''ס האט - ווי אלע גדולי ישראל בכל הדורות - געזען ברוב חכמתו די חובת השעה און גערופן הצדיק ר' פייש.

ווי אזוי גייט דאס ווארט?

מיט אביסעלע בקיאות קען מען פארענטפערן אסאך חריפות

[מסתמא]

@מסתמא דא האסטו נאך בנוגע די מצב אין פרעשבורג.

די מציאות איז אז אין אלע גרויסע שטעט האבן זיי געהאט א שטיקל באזע אפילו אין פרעשבורג בימי מרן זצ''ל
איי שרייבסטו אז די חת''ס שרייבט כולם אהובים. י''ל בקל

אמת ונכון. פון שנת תקפ"א (כמדומה) האבן זיי אפי' געהאט א בית הספר "מתוקן" וואס ס'איז אנגעגאנגען ביזן קריג.
אשר על כן?
איר ווילט זאגן אז דער כת"ס האט זיך געבויגן אויף א זאך וואס זיין טאטע האט געהאלטן לאיסור?
פארקויף עס פאר א צווייטן (כלומר פארקויף עס פאר א חסיד פון אינטערלאנד).

ניין, איך האב מיך באצויגען צו דעם תגובה. ווי דער כותב איז מוחה און שרייבט:

ווייטער הוצאות לע"ז, דער חת"ס שרייבט זייער שיין אויף די שטאט פרעסבורג אז זיי זענען יראים ושלימים מיט אלע מידות שמנו חכמים, סתם ארויסגעשטעלט אן אונטערלענדער הוצאות לע"ז אויף די אויבערלענדער, כנהוג אין אונטערלאנד מקדמת דנא

---
מיטן קענען דעם מציאות הדברים ווערט אפטמאל נתיישב אסאך קשיות.
למשל פארוואס דער כת''ס האט גערופן ר' פייש זיין מגיד? מ'רעדט דערפון דא און דא
די קשיא איז דאך בעצם מרפסין איגרא. כמה נצטער אותו צדיק מרן החת''ס איבער דרשנ'ן בלשונות העמים. דרשות חת''ס איז דאך פיל דערמיט.
נאר אז מען קען אביסל די מציאות מיט וואס די כת''ס האט זיך געדארפט ספראווען. די מאדערנע נעאלאגן האבן דאך געוואלט ברענגען א צווייטן פרעדיגער.
דער כת''ס האט - ווי אלע גדולי ישראל בכל הדורות - געזען ברוב חכמתו די חובת השעה און גערופן הצדיק ר' פייש.

ווי אזוי גייט דאס ווארט?

מיט אביסעלע בקיאות קען מען פארענטפערן אסאך חריפות

מיט מקורות קען איך מיך טענה’ן נישט מיט קיין דעמאגאגיע וואס פארענטפערט גארנישט. שרייבסט א דעמאגאגיע צו פארענטפערן א צווייטע דעמאגאגיע און חוצפה נוראה אנצורופן א גדול בישראל מיטן שם ’פרעדיגער’... דו בעקסט נישט אראפ פון די חוצפה שפראך כלפי גדולים, על אף וואס איך בין גרייט צו רעדן מיט מער דרך ארץ. דו ערווארטסט נאר אז איך זאל אראפבעקן און דו זאלסט ווייטער ממשיך זיין...

איר ניצט די אונטערלענדער שניט כדרכך, די היסטאריע ברענט דיר נישט צו וויסן, גענוג און נאך מקורות האט מען דא גופא אין דעם טעמע צו וויסן אז דאס מציאות וואס איר זענט מתאר אין אט דעם פאוסט איז אומקראנט לגמרי. נארוואסדען, עס ברענט אייך בכלל נישט צו וויסן דאס מציאות. ענדערש סיי אראפרייסן אויבערלאנד בכלליות און/אדער משווה זיין צוויי פארקערטע דרכים, כמו שביררנו לעיל די אונטערלענדער דרך בקודש, נו תיתי לך

[מסתמא]

@מסתמא דא האסטו נאך בנוגע די מצב אין פרעשבורג.

די מציאות איז אז אין אלע גרויסע שטעט האבן זיי געהאט א שטיקל באזע אפילו אין פרעשבורג בימי מרן זצ''ל
איי שרייבסטו אז די חת''ס שרייבט כולם אהובים. י''ל בקל

ווי כאילו כהאב געזאגט אז פרעסבורג האט נישט געהאט קיין נעעלאגן און הפקר יונגען, און איך דארף מיך נאך מתייחס זיי דערצו... יעדע שטאט האט געהאט שולי המחנה, סאיז א שאלה בכלל? אבער די פרעסבורגער ארטאדאקסישע הנהגה און קהילה לייט זענען געווען 100 פראצענטיגע יראים ושלימים, די הנהגה איז געווען ביד גדולי ישראל און עס איז קלאר וואס זיי האבן געוואלט און וויאזוי זיי האבן געפירט, ועל זה אנו דנין. די ארטאדאקסישע קהילה פירערשאפט איז געווען ערליך און פרום ווי ערליך און פרום קען נאר זיין. און דער כתב סופר האט עס אנדערש געפירט ’לכתחילה’ וויאזוי @ChatGPT פארשטייט אז ער וואלט עס ווען געזאלט פירן, און @ChatGPT נוצט אלץ דעקונג הגאון ר’ הלל קאלעמייער זצ”ל און די רבני אונטערלאנד. נו תיתי לך.

[מסתמא]

לדברי הרב שטיין

ווער איז דער הרב שטיין? פון וועם האט ער מקבל געווען, ווער זענען זיינע רבי'ס?

ר’ ישראל בער שטיין שליט”א א מו”ץ און השקפה זאגער בקהילות מהר”א. קענסט אים פרעגן פון וואנעט ער נעמט עס, לא ידעתי.