סאטמאר (מהר"א): נייעסן און שמועסן בתוככי הקהלה

[דער תהלים איד]

יעקב משה גאלדבערגער.
נאר אזוי האט מען דעם רשות הדיבור דא?
האט גארנישט מיט דעם טעמע עפן אן עקסטערע אשכול צו פרעגן נעמען

האסט געפרעגט דיין קשיא צו באַקומען אזא אנטווארט, כ'האב דיך עס גערן געגעבן.

ביסט געהייערט ביי @דער תהלים איד ?
א נאסע ליילעך אויף קהילת מהר''א ק''י.
אויב דרייט מען זיך צווישן כפיי טובה מיינט עס נאכנישט אז דאס איז גאנגבאר..

א נאסע ליילעך אויף אידטיש...

ערנסט גערעדט, ס'איז טיפער ווי דעם, אבער כ'וויל נישט דא...

עס צו אנכאפן ביים שפיץ: ביסט גערעכט, ס'איז נישט "דער ציבור". ס'איז די "נויז מאכער".

[ChatGPT]

האסט געפרעגט דיין קשיא צו באַקומען אזא אנטווארט, כ'האב דיך עס גערן געגעבן.

ביסט געהייערט ביי @דער תהלים איד ?
א נאסע ליילעך אויף קהילת מהר''א ק''י.
אויב דרייט מען זיך צווישן כפיי טובה מיינט עס נאכנישט אז דאס איז גאנגבאר..

א נאסע ליילעך אויף אידטיש...

ערנסט גערעדט, ס'איז טיפער ווי דעם, אבער כ'וויל נישט דא...

עס צו אנכאפן ביים שפיץ: ביסט גערעכט, ס'איז נישט "דער ציבור". ס'איז די "נויז מאכער".

אטא דאס האב איך געמיינט...
יעצט איז @בודקע מכובד צו ארויסלייגן זיין נאמען אז נישט וועל איך דארפן טוישן מיין נאמען

[לכל קהלא]

יא.

לפי ידעתי.

קומט נישט פון יואלי לאנדא א ביליגע זאל אין ק‘‘י ?

כ'ווייס נישט, איז א סתירה?

ווי קומט אריין סתירה ?דשאסט געפרעגט!

[בודקע]

ביסט געהייערט ביי @דער תהלים איד ?
א נאסע ליילעך אויף קהילת מהר''א ק''י.
אויב דרייט מען זיך צווישן כפיי טובה מיינט עס נאכנישט אז דאס איז גאנגבאר..

א נאסע ליילעך אויף אידטיש...

ערנסט גערעדט, ס'איז טיפער ווי דעם, אבער כ'וויל נישט דא...

עס צו אנכאפן ביים שפיץ: ביסט גערעכט, ס'איז נישט "דער ציבור". ס'איז די "נויז מאכער".

אטא דאס האב איך געמיינט...
יעצט איז @בודקע מכובד צו ארויסלייגן זיין נאמען אז נישט וועל איך דארפן טוישן מיין נאמען

כ'וויל נישט ממש זאגן מיין נאמען..

אבער כ'מיין אז @דער תהלים איד האט שוין שיין מסביר געווען, און ווי איך זעה ביסטו איינשטימונג מיט אים.

[יאנטשי]

@דער תהלים איד ק"י האט ב"ה א רבי מיט עסקנות וואס האבן גענומען די נושא פון חתונה תקנות פאר א ציל אין לעבן דאס צו מאכן געשען און עס אנהאלטן. אנדערע שטעט האבן דאס נישט.

מענטשן וויינען למה נגרע, עס איז נישט קיין טענה צו די מוסדות פארוואס זיי מאכן טייערערע זאלן. אר מען קוקט עס אן ווי כאילו די מוסדות וואס איז למעשה די ריקענביין פון די תקנה קומט אונטערברענגען זייער אייגענע (וואטעווער) תקנה מיטן עפענען טייערערע זאלן בעפאר ביליגע, אנשטאט נאכקומען די געברויך וואו עס איז דא.

[בערל דער פייפער]

@דער תהלים איד ק"י האט ב"ה א רבי מיט עסקנות וואס האבן גענומען די נושא פון חתונה תקנות פאר א ציל אין לעבן דאס צו מאכן געשען און עס אנהאלטן. אנדערע שטעט האבן דאס נישט.

מענטשן וויינען למה נגרע, עס איז נישט קיין טענה צו די מוסדות פארוואס זיי מאכן טייערערע זאלן. אר מען קוקט עס אן ווי כאילו די מוסדות וואס איז למעשה די ריקענביין פון די תקנה קומט אונטערברענגען זייער אייגענע (וואטעווער) תקנה מיטן עפענען טייערערע זאלן בעפאר ביליגע, אנשטאט נאכקומען די געברויך וואו עס איז דא.

במציאות איז בשעת מען האט אויסגעפלאנט די גינת קליין זאל געווען מער אוועליבעל טעג אין כינור דוד ווי אין פארדייס.

[תורה ויראה]

טוטס מיר א טובה, אויב קומט נאך א זאל ביי די כינור דוד קאמפלעקס, זאל מען פלייייייז צולייגן נאך מיליאן פארקינג ספאטס!

און אויב קומט נישט נאך א זאהל זאל מען צולייגן כאטש 300

[תורה ויראה]

יא.

לפי ידעתי.

געוואלדיג

אבער זיך אביסל צו שפעט דערמאנט אסאך זענען יעצט געצוואוונגען חתונה צו מאכן אין גינת קליין, מען דארף עס אויפבויען איינס צוויי.

ווער האט זיך שפעט דערמאנט?

קענסט בויען א זאל עני טיים, וואו דו ווילסט נאר. גינת קליין איז די עוורידזש פרייז (נישט די טייערע) אין וומסב"ג. דארט איז מען אויך געצווינגען צו חתונה מאכן אין ויואל משה. נו, ווער עס וויל קען בויען א פרישע.

טאקע וועגן דעם בויעט מען יעצט דארט נאך 2 ביליגע זאלן בנדבת ר' יואל לאנדא, בנוסף צו גינת אסתר וואס האט זיך געעפנט פאריאר

[תורה ויראה]

סתם צו קלאר מאכן!
די ביליגסטע חתונה האל אין וויליאמסבורג איז
'סאך טייערער' ווי די טייערסטע חתונה האל
אין קרית יואל

דאס איז שוין ליגענט

[דער תהלים איד]

געוואלדיג

אבער זיך אביסל צו שפעט דערמאנט אסאך זענען יעצט געצוואוונגען חתונה צו מאכן אין גינת קליין, מען דארף עס אויפבויען איינס צוויי.

ווער האט זיך שפעט דערמאנט?

קענסט בויען א זאל עני טיים, וואו דו ווילסט נאר. גינת קליין איז די עוורידזש פרייז (נישט די טייערע) אין וומסב"ג. דארט איז מען אויך געצווינגען צו חתונה מאכן אין ויואל משה. נו, ווער עס וויל קען בויען א פרישע.

טאקע וועגן דעם בויעט מען יעצט דארט נאך 2 ביליגע זאלן בנדבת ר' יואל לאנדא, בנוסף צו גינת אסתר וואס האט זיך געעפנט פאריאר

עקזעקטלי.

און טאקע וועגן דעם בויט יעצט די מוסדות א נייע ביליגע זאל אין בית רחל בנין קליין, און טאקע וועגן דעם טאנצן עסקנים אריין אין א נייע זאל העכער כינור דוד.

כל הכבוד.

איך האב זיך באצויגן צום אויסדרוק וואס איז כעין "זייער גוט אז מען האט געגרינדעט רפואה העלפליין, אבער מרת לאנדא האט זיך אביסל שפעט דערמאנט"... כאפסט די נקודה?

[חלום חלמתי]

סתם צו קלאר מאכן!
די ביליגסטע חתונה האל אין וויליאמסבורג איז
'סאך טייערער' ווי די טייערסטע חתונה האל
אין קרית יואל

דאס איז שוין ליגענט

גינת קליין איז טייערער ווי פרדס פיגא אבער ביליגער ווי כתר ריזל, ויואל משה, אימפעריאל וכו'

[אסרוחג]

יא.

לפי ידעתי.

געוואלדיג

אבער זיך אביסל צו שפעט דערמאנט אסאך זענען יעצט געצוואוונגען חתונה צו מאכן אין גינת קליין, מען דארף עס אויפבויען איינס צוויי.

ווער האט זיך שפעט דערמאנט?

קענסט בויען א זאל עני טיים, וואו דו ווילסט נאר. גינת קליין איז די עוורידזש פרייז (נישט די טייערע) אין וומסב"ג. דארט איז מען אויך געצווינגען צו חתונה מאכן אין ויואל משה. נו, ווער עס וויל קען בויען א פרישע.

די אויסדרוק "שפעט דערמאנט" איז טאקע נישט ריכטיג

די אמת'ע עולה איז אז מ'האט געבויט גינת קליין א זאל פאר עשירים כדי זיי זאלן נישט גיין במרחקים (דענק נישט ווי אזוי יענע זאל הייסט), בו בזמן וואס די עשירים וואס ברויכן די זאל זענען אפשר 10 פראצענט פונעם ציבור, און אידן וואס ברויכן כינור דוד זענען לכה"פ 60-70 פראצענט
חוץ די סייז פונעם זאל אין גינת קליין (מיט די פאולס אינמיטן) איז גארנישט געווען געטון אין דעם זאל ביז 4-5 יאר צוריק, וואס שוין דעמאלטס זענען די ערשטע דעיטס געווארן פארנומען אין כינור דוד נאך בעפאר פאראדייס, ביודעי ובמכירי ביים זוכן א חתונה דעיט
אין א סייד נאוט איז גינת קליין א דורכפאל פאר עשירים, און מ'זוכט צו אפגרעידן פאראדייס ס'זאל ווערן די עשירים זאל און גינת קליין פאר די עווריזש זאל

יעצט האב איך א אמת'ע שאלה צו הרב @דער תהלים איד אויב איז דא פאנדינג, קען סיי ווער בויען אין קרית יואל א חתונה זאל? אדער די היץ וואס בראך'ס זאל אויף סאטמאר דר. האט געהאט פון די מוסדות פאר 20 יאר צוריק ביזן עס אפשפארן, איז נאר א קינדער שפיל וואס דער בעל ה'זאל' גייט דא האבן פון די מוסדות (אפילו ווען סידו"ק איז מסודר)
סבר וקיבל אז יעדע הכנסה פון בוטשער/פארמאסי/זאלן וכו' איז אויסדרוקליך פאר די מוסדות, אבער ביטע ענטפער נישט אז דו ווילסט קענסטו בויען, לא יעשה כן במקומינו

[אינטערעסאנט]

unnamed.jpg (497.69 KiB) געזען געווארן 568 מאל

unnamed (1).jpg (504.01 KiB) געזען געווארן 568 מאל

[אינטערעסאנט]

unnamed (2).jpg (353.52 KiB) געזען געווארן 568 מאל

unnamed (3).jpg (463.69 KiB) געזען געווארן 568 מאל

[דער תהלים איד]

געוואלדיג

אבער זיך אביסל צו שפעט דערמאנט אסאך זענען יעצט געצוואוונגען חתונה צו מאכן אין גינת קליין, מען דארף עס אויפבויען איינס צוויי.

ווער האט זיך שפעט דערמאנט?

קענסט בויען א זאל עני טיים, וואו דו ווילסט נאר. גינת קליין איז די עוורידזש פרייז (נישט די טייערע) אין וומסב"ג. דארט איז מען אויך געצווינגען צו חתונה מאכן אין ויואל משה. נו, ווער עס וויל קען בויען א פרישע.

די אמת'ע עולה איז אז מ'האט געבויט גינת קליין א זאל פאר עשירים כדי זיי זאלן נישט גיין במרחקים (דענק נישט ווי אזוי יענע זאל הייסט)

תיקון: כדי אז אנשטאט א גוי זאל באקומען זייער געלט, זאל עס די מוסדות באקומען. נישט די גאנצע פרייז אבער כאטש עפעס ריוח...

בו בזמן וואס די עשירים וואס ברויכן די זאל זענען אפשר 10 פראצענט פונעם ציבור, און אידן וואס ברויכן כינור דוד זענען לכה"פ 60-70 פראצענט

דערמאנונג: די מוסדות זענען נישט קיין חתונה-זאל אינסטיטוציע.

זיי טוען פשוט א אומדערהערטע טובה יעדע נאכט, און דאס איז נישט א סיבה צו האבן טענות נאר פארקערט.

חוץ די סייז פונעם זאל אין גינת קליין (מיט די פאולס אינמיטן) איז גארנישט געווען געטון אין דעם זאל ביז 4-5 יאר צוריק, וואס שוין דעמאלטס זענען די ערשטע דעיטס געווארן פארנומען אין כינור דוד נאך בעפאר פאראדייס, ביודעי ובמכירי ביים זוכן א חתונה דעיט
אין א סייד נאוט איז גינת קליין א דורכפאל פאר עשירים, און מ'זוכט צו אפגרעידן פאראדייס ס'זאל ווערן די עשירים זאל און גינת קליין פאר די עווריזש זאל

וואס??

יעצט האב איך א אמת'ע שאלה צו הרב @דער תהלים איד אויב איז דא פאנדינג, קען סיי ווער בויען אין קרית יואל א חתונה זאל? אדער די היץ וואס בראך'ס זאל אויף סאטמאר דר. האט געהאט פון די מוסדות פאר 20 יאר צוריק ביזן עס אפשפארן, איז נאר א קינדער שפיל וואס דער בעל ה'זאל' גייט דא האבן פון די מוסדות (אפילו ווען סידו"ק איז מסודר)
סבר וקיבל אז יעדע הכנסה פון בוטשער/פארמאסי/זאלן וכו' איז אויסדרוקליך פאר די מוסדות, אבער ביטע ענטפער נישט אז דו ווילסט קענסטו בויען, לא יעשה כן במקומינו

איך האב נישט מיטגעהאלטן וואס ס'איז געווען ביי בראך'ס זאל, אבער מיטהאלטנדיג היינט אלע מעשיות פון ביידע זייטן, איז סביר להניח אז די מעשה איז להד"ם.

איך שיהי', היינט צוטאג קען איך דיר זאגן קלאר אז דו קענסט קויפן א לאט און בויען א זאל. קיין שום ספק נישט. אזוי אויך קענסטו בויען א ביזנעס צענטער.

יאללא... טאנץ אריין.

[בן תורה]

ווער האט זיך שפעט דערמאנט?

קענסט בויען א זאל עני טיים, וואו דו ווילסט נאר. גינת קליין איז די עוורידזש פרייז (נישט די טייערע) אין וומסב"ג. דארט איז מען אויך געצווינגען צו חתונה מאכן אין ויואל משה. נו, ווער עס וויל קען בויען א פרישע.

און וויפיל בערך איז די פאראדייס פרייז אין לינדען?.. עס קומט נישט דא אריין צו קאמפעירן פרייזן מיט וויליאמסברוג.

איך דיסעגרי מיט אים מיטן זאגן אז עס איז אביסל צו שפעט, אזוי ווי דו זאגסט אז יעדער קען בויען זאלן, און עס קומט נישט צו פארהאלטן די וואס בויען. אבער ער זאגט א וועליד פוינט אז עס איז נישט דא קיין דעיטס און מען איז געצווינגען צו חתונה מאכן אין די טייערע גינת קליין זאל וואס איז די טייערסטע זאל אין קרית יואל.

דו מוזט מיר עס בעסער מסביר זיין.

קרית יואל'ע מוסדות האבן באוויזן א קונץ איינס אין דער וועלט, און אוועקגעגעבן זייער אינקאם פאר'ן ציבור (וועמען זיי זענען גארנישט שולדיג אויסער אויסהאלטן א חינוך אפאראט), כדי דער ציבור זאל קענען חתונה מאכן פאר ביליג.

זאגסטו אז דערפאר ווערט גינת קליין א טייערע טראגעדישע זאל???

דאס הייסט אזוי. אויב וואלטן זיי געגעגאנגען ווי יעדן, כינור דוד וואלט געקאסט ווי גינת אסתר/פרדס, און פאראדייס וואלט געקאסט ווי ויואל משה/אימפעריעל, דעמאלס וואלטן די מוסדות געקענט עפענען גינת קליין פאר די "זעלבע פרייז ווי פאראדייס", און זיי וואלטן געווען צדיקים.

יעצט אבער אז כינור איז כמעט אומזינסט - און ניין נישט ווייל קרית יואל איז בעצם עניטינג פון א חתונה ביליגער ווי אין שטאט, נאר פשוט ווייל די מוסדות גיט א מתנה יעדע נאכט - און ווייטער פאראדייס גיבן זיי אויך פאר אפציעס פון אזוי ביליג ווי די "תקנות זאלן", און גינת קליין בעטן זיי אזוי ווי ויואל משה אנשטאט בעטן ווי קאנטינענטאל, יעצט איז עפעס "נישט אין ארדענונג".

גוט. די עצה איז זיי זאלן זאפארט טוישן צו אפציע איינס.

כפיית טובה איז זייער גאנגבאר אין קרית יואל, אבער ס'מעג פארט האבן א גבול... כאטש עפעס.

אויף ענגליש זאגט מען you missed my point.

די מוסדות זענען פאר קיינעם גארנישט שולדיג. ווי איך האב שוין געשריבן אין מיין ערשטע תגובה, אבער גינת קליין איז נאך אלס די טייערע זאל אין קרית יואל.

דא אין קרית יואל איז דא דריי זאלן, כינור דוד איז גאר ביליג, פאראדייס איז אינמיטן, גינת קליין איז די טייערסטע.
קומט איינער זאגן אז די ביליגע זאלן האבן נישט קיין דעיטס און מענטשן זענען געצווינגען צו חתונה מאכן אין די טייערע גינת קליין. זאגסטו אז גינת קליין איז ביליג קעגן וויליאמסבורג.
עס איז אמת! אבער האסט פארדרייט די שמועס.

איך קאל מיין ב"ב אז די גראסערי האט נישט געהאט קיין אמעריקען טשיז זאגט זי מיר 'דעמאלטס נעם די סינגל פעקד טשיז' זאג איך איר אז עס איז זייער טייער, כמעט דאפעלט פון די רעגולער פעקל טשיז. ענטפערט זי מיר אזי די טשיז דא אין קרית יואל איז כמעט האלב פרייז פון וויליאמסבורג... ממילא?

[אסרוחג]

ווער האט זיך שפעט דערמאנט?

קענסט בויען א זאל עני טיים, וואו דו ווילסט נאר. גינת קליין איז די עוורידזש פרייז (נישט די טייערע) אין וומסב"ג. דארט איז מען אויך געצווינגען צו חתונה מאכן אין ויואל משה. נו, ווער עס וויל קען בויען א פרישע.

די אמת'ע עולה איז אז מ'האט געבויט גינת קליין א זאל פאר עשירים כדי זיי זאלן נישט גיין במרחקים (דענק נישט ווי אזוי יענע זאל הייסט)

תיקון: כדי אז אנשטאט א גוי זאל באקומען זייער געלט, זאל עס די מוסדות באקומען. נישט די גאנצע פרייז אבער כאטש עפעס ריוח...

בו בזמן וואס די עשירים וואס ברויכן די זאל זענען אפשר 10 פראצענט פונעם ציבור, און אידן וואס ברויכן כינור דוד זענען לכה"פ 60-70 פראצענט

דערמאנונג: די מוסדות זענען נישט קיין חתונה-זאל אינסטיטוציע.

זיי טוען פשוט א אומדערהערטע טובה יעדע נאכט, און דאס איז נישט א סיבה צו האבן טענות נאר פארקערט.

חוץ די סייז פונעם זאל אין גינת קליין (מיט די פאולס אינמיטן) איז גארנישט געווען געטון אין דעם זאל ביז 4-5 יאר צוריק, וואס שוין דעמאלטס זענען די ערשטע דעיטס געווארן פארנומען אין כינור דוד נאך בעפאר פאראדייס, ביודעי ובמכירי ביים זוכן א חתונה דעיט
אין א סייד נאוט איז גינת קליין א דורכפאל פאר עשירים, און מ'זוכט צו אפגרעידן פאראדייס ס'זאל ווערן די עשירים זאל און גינת קליין פאר די עווריזש זאל

וואס??

יעצט האב איך א אמת'ע שאלה צו הרב @דער תהלים איד אויב איז דא פאנדינג, קען סיי ווער בויען אין קרית יואל א חתונה זאל? אדער די היץ וואס בראך'ס זאל אויף סאטמאר דר. האט געהאט פון די מוסדות פאר 20 יאר צוריק ביזן עס אפשפארן, איז נאר א קינדער שפיל וואס דער בעל ה'זאל' גייט דא האבן פון די מוסדות (אפילו ווען סידו"ק איז מסודר)
סבר וקיבל אז יעדע הכנסה פון בוטשער/פארמאסי/זאלן וכו' איז אויסדרוקליך פאר די מוסדות, אבער ביטע ענטפער נישט אז דו ווילסט קענסטו בויען, לא יעשה כן במקומינו

איך האב נישט מיטגעהאלטן וואס ס'איז געווען ביי בראך'ס זאל, אבער מיטהאלטנדיג היינט אלע מעשיות פון ביידע זייטן, איז סביר להניח אז די מעשה איז להד"ם.

איך שיהי', היינט צוטאג קען איך דיר זאגן קלאר אז דו קענסט קויפן א לאט און בויען א זאל. קיין שום ספק נישט. אזוי אויך קענסטו בויען א ביזנעס צענטער.

יאללא... טאנץ אריין.

איך וועל מיך נאר באציען צו די לעצטע חלק, די מענטשן לעבן, און מ'קען פרעגן זיי און זייערע קינדער
אבער קען טאקע זען היינט אז מען מעג שוין בויען אליין א ביזנעס סענטער איז אפשר דאס שוין אויך געטוישט, מי יתן והי'

[דער תהלים איד]

@בן תורה און מיין פוינט איז, אז אויב איז דא ביי מיטב טשיז פאר א פערטל די פרייז, זאגט נישט קיינער "דער מצב טויג נישט, מיטב האט שוין נישט קיין טשיז, ס'איז א פחד, אידן זענען געצווינגען צו צאלן פול פרייז ביי סאניסייד".

כאפסט?...

ס'איז נישט נאר אז די שפראך מאכט נישט קיין סענס, נאר די מהלך המחשבה.

[להגדיל הטראסק]

איך וועל מיך נאר באציען צו די לעצטע חלק, די מענטשן לעבן, און מ'קען פרעגן זיי און זייערע קינדער
אבער קען טאקע זען היינט אז מען מעג שוין בויען אליין א ביזנעס סענטער איז אפשר דאס שוין אויך געטוישט, מי יתן והי'

פאראן פארשידענע זאלן נישט אונטער די מוסדות, קלאוו, דוד יודא קאהן, 14 ישראל זופניק, אלע בתי מדרשים זאלן. וכו'.

[אסרוחג]

איך וועל מיך נאר באציען צו די לעצטע חלק, די מענטשן לעבן, און מ'קען פרעגן זיי און זייערע קינדער
אבער קען טאקע זען היינט אז מען מעג שוין בויען אליין א ביזנעס סענטער איז אפשר דאס שוין אויך געטוישט, מי יתן והי'

פאראן פארשידענע זאלן נישט אונטער די מוסדות, קלאוו, דוד יודא קאהן, 14 ישראל זופניק, אלע בתי מדרשים זאלן. וכו'.

אמת, כהיום יא, אבער זאג דו מיר צו איך בין נישט גערעכט, בפרט אויב גייט איינער עפענען א ביליגע זאל
דוכט זיך די בתי מדרשים זאלן האט זיך אויך אנגעהויבן נאך א תקיעה גדולה
איך וועל געבן א הינט, א ביהמ"ד וואס האט געעפנט א גראסערי, און צוריקגעגעבן די נדבה פארן נדבן וואס איז געווען ברוגז אויף די גראסערי, דאכט זיך ער איז געווען ברוגז אויפן זאל אויך

[דריידל]

יא.

לפי ידעתי.

געוואלדיג

אבער זיך אביסל צו שפעט דערמאנט אסאך זענען יעצט געצוואוונגען חתונה צו מאכן אין גינת קליין, מען דארף עס אויפבויען איינס צוויי.

ווער האט זיך שפעט דערמאנט?

קענסט בויען א זאל עני טיים, וואו דו ווילסט נאר. גינת קליין איז די עוורידזש פרייז (נישט די טייערע) אין וומסב"ג. דארט איז מען אויך געצווינגען צו חתונה מאכן אין ויואל משה. נו, ווער עס וויל קען בויען א פרישע.

וויפול קאסט א חתונה אין גינת קליין?

[לכל קהלא]

unnamed.jpgunnamed (1).jpg

צווישן אנדערע זענען ערווארטעט די השתתפות פון הנגידים החשובים
רבי אברהם ובנו ר‘ יחזקאל שרגא בראך
ר‘ עקביא הערש קליין
ר‘ חיים יודא לעפקאוויטש
ר‘ שלום יצחק יאקאבאוויטש
ר‘ אברהם יושע גלאנץ
ר‘ יחזקאל דוד בערקאוויטש
ר‘ יצחק שווארץ
און נאך...

[דריידל]

ווער האט זיך שפעט דערמאנט?

קענסט בויען א זאל עני טיים, וואו דו ווילסט נאר. גינת קליין איז די עוורידזש פרייז (נישט די טייערע) אין וומסב"ג. דארט איז מען אויך געצווינגען צו חתונה מאכן אין ויואל משה. נו, ווער עס וויל קען בויען א פרישע.

די אמת'ע עולה איז אז מ'האט געבויט גינת קליין א זאל פאר עשירים כדי זיי זאלן נישט גיין במרחקים (דענק נישט ווי אזוי יענע זאל הייסט)

תיקון: כדי אז אנשטאט א גוי זאל באקומען זייער געלט, זאל עס די מוסדות באקומען. נישט די גאנצע פרייז אבער כאטש עפעס ריוח...

בו בזמן וואס די עשירים וואס ברויכן די זאל זענען אפשר 10 פראצענט פונעם ציבור, און אידן וואס ברויכן כינור דוד זענען לכה"פ 60-70 פראצענט

דערמאנונג: די מוסדות זענען נישט קיין חתונה-זאל אינסטיטוציע.

זיי טוען פשוט א אומדערהערטע טובה יעדע נאכט, און דאס איז נישט א סיבה צו האבן טענות נאר פארקערט.

נאך מער.

גענוג געווען מיט די ליגענט. די מוסדות טוען נישט קיין טובה, זיי גיבן גארנישט אוועק, זיי האבן נישט וואס צו גיבן.

די מוסדות באלאנגן פאר'ן ציבור. די ציבור האט אויפגענומען א הנהלה צו פירן די מוסדות און איינע פון די זאכן וואס איז פארלאנגט פון זיי איז צוצושטעלן זאלן. די סיבה פארדעם איז ווייל די מוסדות וואס האבן סייווי גרויסע בנינים, מיט גרויסע לאנטש רום וואס מ'ניצט נישט ביינאכט לייגט מען שוין צו וואס פעלט אויס עס אויסצורישן פאר א חתונה זאל. דאס איז די ביליגסטע אפציע שייך. די באצאלטע פאנדרעיזער און וואלונטירן עסקנים וואס שאפן געלט צו בויען בניני המוסדות, שאפן אויך די געלט פאר די זאלן.

די עשירים וועלכע זענען די ריקן ביין פון די מוסדות ווילן ס'זאל זיין א שיינע זאל צו קענען מאכן בעלי בתישע שמחות, און פאר זיי מוז מען אויך צושטעלן.

[שבת קודש]

יא.

לפי ידעתי.

געוואלדיג

אבער זיך אביסל צו שפעט דערמאנט אסאך זענען יעצט געצוואוונגען חתונה צו מאכן אין גינת קליין, מען דארף עס אויפבויען איינס צוויי.

ווער האט זיך שפעט דערמאנט?

קענסט בויען א זאל עני טיים, וואו דו ווילסט נאר. גינת קליין איז די עוורידזש פרייז (נישט די טייערע) אין וומסב"ג. דארט איז מען אויך געצווינגען צו חתונה מאכן אין ויואל משה. נו, ווער עס וויל קען בויען א פרישע.

נישט געמיינט צו האבן טענות אויף איינעם, נאר ארויסצוברענגען אז די געברויך פאר דעם איז זייער שטארק א שיינע פאר יאר

[דער תהלים איד]

איך וועל מיך נאר באציען צו די לעצטע חלק, די מענטשן לעבן, און מ'קען פרעגן זיי און זייערע קינדער
אבער קען טאקע זען היינט אז מען מעג שוין בויען אליין א ביזנעס סענטער איז אפשר דאס שוין אויך געטוישט, מי יתן והי'

פאראן פארשידענע זאלן נישט אונטער די מוסדות, קלאוו, דוד יודא קאהן, 14 ישראל זופניק, אלע בתי מדרשים זאלן. וכו'.

אמת, כהיום יא, אבער זאג דו מיר צו איך בין נישט גערעכט, בפרט אויב גייט איינער עפענען א ביליגע זאל
דוכט זיך די בתי מדרשים זאלן האט זיך אויך אנגעהויבן נאך א תקיעה גדולה
איך וועל געבן א הינט, א ביהמ"ד וואס האט געעפנט א גראסערי, און צוריקגעגעבן די נדבה פארן נדבן וואס איז געווען ברוגז אויף די גראסערי, דאכט זיך ער איז געווען ברוגז אויפן זאל אויך

דו האסט צופיל דוכטונגען.

און עגעין, איך קען שוין היינט צופיל "שטארק אנגענומענע איינגעגעסענע לעגענדעס" וואס איך זע מיט די אויגן אז ס'איז איינגעגעסענע דמיונות, ממילא ווייס איך גאנישט.

אפילו א מעשה וואס איז יא אמאל געווען, איז געווען דערין פרטים וואס מאכן עס אומרעלעוואנט.

סוי, לאמיר ענדערט רעדן פון יעצט, פאקטיש. קיין שום ביהמ"ד איז קיינמאל נישט געווארן צוריקגעהאלטן פון מאכן א זאל, אריינגערעכנט ביהמ"ד אבני צדק היכל אברהם אבא... סוי די גאנצע זאל-קאנטראל נושא איז א דמיון.

יעדער איז מכובד צו עפענען.