היסטאריש! גייט גור ווערן על טהרת הקודש?

[שמייכלדיג]

סאטמאר מעג האלטן וואס זיי ווילן און אנדערע מעגן האלטן וואס זיי ווילן...
וואס איך גלייך נישט איז נעמען יענעמ'ס שיטה און זאגן אז סאיז בכלל נישט קיין שיטה...
האלטסט אנדערש? כל הכבוד. אבער לאז יענעם האלטן וואס ער האלט. און באשריי אים נישט אלץ שייגעץ ווען ער פאלגט זיינע גידולים...

מ'באשרייט נישט אלץ שייגעץ פארן פארנערט ווערן

וואס מ'האלט איז איין זאך, אז די דעת תורה איז ברור בלי פקפוק און ס'איז נישט דא קיין צווייטע שיטה,

און די גדולים פון נאך די קריג וואס האבן מתיר געווען קריגן אויף די דעת תורה פון אלע גדולים ביז דעמאלס, און זיי זענען פאר'נער'ט געווארן דורך די סקעם קול קורא, ווי די געניטע פאליטקאנטן האבן געפעלטש דעם טשעבינער רב'ס אינטערשריפט און אזוי ארויסבאקומען דעם בעלזער רב'ס אינטערשריפט, ואידך פירושא איז שוין געווען א דאמינא עפעקט, מ'האט זיך נישט צוזאמגעזעצט, און מ'האט נישט דן געווען, ס'געווען א כאפ לאפ ויצא העגל הזה

און מ'בעט ילמדו תועים בינה

דער פראבלעם מיט די מעשה'לע איז, אז בעלזער רב האט שוין געחתמעט פאר די בחירות אין תש"ט.

ס'נישט אזא פראבלעם עיין בס' מקאטאוויץ ועד ה' באייר

[שמות]

מ'באשרייט נישט אלץ שייגעץ פארן פארנערט ווערן

וואס מ'האלט איז איין זאך, אז די דעת תורה איז ברור בלי פקפוק און ס'איז נישט דא קיין צווייטע שיטה,

און די גדולים פון נאך די קריג וואס האבן מתיר געווען קריגן אויף די דעת תורה פון אלע גדולים ביז דעמאלס, און זיי זענען פאר'נער'ט געווארן דורך די סקעם קול קורא, ווי די געניטע פאליטקאנטן האבן געפעלטש דעם טשעבינער רב'ס אינטערשריפט און אזוי ארויסבאקומען דעם בעלזער רב'ס אינטערשריפט, ואידך פירושא איז שוין געווען א דאמינא עפעקט, מ'האט זיך נישט צוזאמגעזעצט, און מ'האט נישט דן געווען, ס'געווען א כאפ לאפ ויצא העגל הזה

און מ'בעט ילמדו תועים בינה

דער פראבלעם מיט די מעשה'לע איז, אז בעלזער רב האט שוין געחתמעט פאר די בחירות אין תש"ט.

ס'נישט אזא פראבלעם עיין בס' מקאטאוויץ ועד ה' באייר

ברענג אראפ וואס שטייט

[דריידל]

מ'באשרייט נישט אלץ שייגעץ פארן פארנערט ווערן

וואס מ'האלט איז איין זאך, אז די דעת תורה איז ברור בלי פקפוק און ס'איז נישט דא קיין צווייטע שיטה,

און די גדולים פון נאך די קריג וואס האבן מתיר געווען קריגן אויף די דעת תורה פון אלע גדולים ביז דעמאלס, און זיי זענען פאר'נער'ט געווארן דורך די סקעם קול קורא, ווי די געניטע פאליטקאנטן האבן געפעלטש דעם טשעבינער רב'ס אינטערשריפט און אזוי ארויסבאקומען דעם בעלזער רב'ס אינטערשריפט, ואידך פירושא איז שוין געווען א דאמינא עפעקט, מ'האט זיך נישט צוזאמגעזעצט, און מ'האט נישט דן געווען, ס'געווען א כאפ לאפ ויצא העגל הזה

און מ'בעט ילמדו תועים בינה

יראו עיניך ויבין ראשך וירגיש ליבך...
דעטס עקסעקטלי וואס סאטמאר טוט.
האם מאכט עס בכלל סענס? האסטו שוין געהערט אמאל אין היסטאריע אזא זאך אז איין דעה אקעגן אלע אנדערע, און די דעת יחיד זאל בכלל נישט קענען זען אן אנדערע צד??
און די אנדערע צד, נישט נאר וואס זייער דעה איז אפגעפרעגט, זענען זיי נאך טועה במינות?? דאס ארגסטע??

#א וואונדער...

גם בעיני יפלא

וואו אין די היסטאריע האט מען געזען אז מען מאכט זיך נישט וויסענדיג פון די אנדערע צד, גיבט א גדול הדור ארויס א בירור הלכה מבורר און מ'מאכט זיך פשוט נישט וויסענדיג

#א וואונדער...

לגבי דיין וואונדער אויף אונז האב איך דאך שוין געשריבן דעתינו אז ס'איז נישט קיין דעת, ס'נישט קיין רוב, מכמה טעמים

מהיכי תיתי אז מ'מאכט זיך נישט וויסענדיג. איך שטעל מיך פאר אז ווען די ויואל משה איז ארויסגעקומען האבן די גדולי ישראל עס דורכגעליינט נאר זיי זענען געקומען צו אן אנדערע החלטה. ווי שטייט אז מ'מוז זיך דינגן בכתב? ובפרט אז ס'איז געווען פון וואס מורא צו האבן.
זיי האבן געהאלטן אז ס'פעלט נישט אויפצופלאקערן א מחלוקה.

[שמות]

יראו עיניך ויבין ראשך וירגיש ליבך...
דעטס עקסעקטלי וואס סאטמאר טוט.
האם מאכט עס בכלל סענס? האסטו שוין געהערט אמאל אין היסטאריע אזא זאך אז איין דעה אקעגן אלע אנדערע, און די דעת יחיד זאל בכלל נישט קענען זען אן אנדערע צד??
און די אנדערע צד, נישט נאר וואס זייער דעה איז אפגעפרעגט, זענען זיי נאך טועה במינות?? דאס ארגסטע??

#א וואונדער...

גם בעיני יפלא

וואו אין די היסטאריע האט מען געזען אז מען מאכט זיך נישט וויסענדיג פון די אנדערע צד, גיבט א גדול הדור ארויס א בירור הלכה מבורר און מ'מאכט זיך פשוט נישט וויסענדיג

#א וואונדער...

לגבי דיין וואונדער אויף אונז האב איך דאך שוין געשריבן דעתינו אז ס'איז נישט קיין דעת, ס'נישט קיין רוב, מכמה טעמים

מהיכי תיתי אז מ'מאכט זיך נישט וויסענדיג. איך שטעל מיך פאר אז ווען די ויואל משה איז ארויסגעקומען האבן די גדולי ישראל עס דורכגעליינט נאר זיי זענען געקומען צו אן אנדערע החלטה. ווי שטייט אז מ'מוז זיך דינגן בכתב? ובפרט אז ס'איז געווען פון וואס מורא צו האבן.
זיי האבן געהאלטן אז ס'פעלט נישט אויפצופלאקערן א מחלוקה.

"איך שטעל מיך פאר"
נאטאראזירט.

[שכל הישר]

מ'באשרייט נישט אלץ שייגעץ פארן פארנערט ווערן

וואס מ'האלט איז איין זאך, אז די דעת תורה איז ברור בלי פקפוק און ס'איז נישט דא קיין צווייטע שיטה,

און די גדולים פון נאך די קריג וואס האבן מתיר געווען קריגן אויף די דעת תורה פון אלע גדולים ביז דעמאלס, און זיי זענען פאר'נער'ט געווארן דורך די סקעם קול קורא, ווי די געניטע פאליטקאנטן האבן געפעלטש דעם טשעבינער רב'ס אינטערשריפט און אזוי ארויסבאקומען דעם בעלזער רב'ס אינטערשריפט, ואידך פירושא איז שוין געווען א דאמינא עפעקט, מ'האט זיך נישט צוזאמגעזעצט, און מ'האט נישט דן געווען, ס'געווען א כאפ לאפ ויצא העגל הזה

און מ'בעט ילמדו תועים בינה

יראו עיניך ויבין ראשך וירגיש ליבך...
דעטס עקסעקטלי וואס סאטמאר טוט.
האם מאכט עס בכלל סענס? האסטו שוין געהערט אמאל אין היסטאריע אזא זאך אז איין דעה אקעגן אלע אנדערע, און די דעת יחיד זאל בכלל נישט קענען זען אן אנדערע צד??
און די אנדערע צד, נישט נאר וואס זייער דעה איז אפגעפרעגט, זענען זיי נאך טועה במינות?? דאס ארגסטע??

#א וואונדער...

גם בעיני יפלא

וואו אין די היסטאריע האט מען געזען אז מען מאכט זיך נישט וויסענדיג פון די אנדערע צד, גיבט א גדול הדור ארויס א בירור הלכה מבורר און מ'מאכט זיך פשוט נישט וויסענדיג

#א וואונדער...

לגבי דיין וואונדער אויף אונז האב איך דאך שוין געשריבן דעתינו אז ס'איז נישט קיין דעת, ס'נישט קיין רוב, מכמה טעמים

ווען איינער פון די אדמו"רים האט פראבירט אמאל צו רעדן אפען און מסביר זיין די אנדערע צד... וויל איך נישט זאגן וויאזוי עס האט זיך (נישט) גענדיגט...

ודי בזה

[שמות]

יראו עיניך ויבין ראשך וירגיש ליבך...
דעטס עקסעקטלי וואס סאטמאר טוט.
האם מאכט עס בכלל סענס? האסטו שוין געהערט אמאל אין היסטאריע אזא זאך אז איין דעה אקעגן אלע אנדערע, און די דעת יחיד זאל בכלל נישט קענען זען אן אנדערע צד??
און די אנדערע צד, נישט נאר וואס זייער דעה איז אפגעפרעגט, זענען זיי נאך טועה במינות?? דאס ארגסטע??

#א וואונדער...

גם בעיני יפלא

וואו אין די היסטאריע האט מען געזען אז מען מאכט זיך נישט וויסענדיג פון די אנדערע צד, גיבט א גדול הדור ארויס א בירור הלכה מבורר און מ'מאכט זיך פשוט נישט וויסענדיג

#א וואונדער...

לגבי דיין וואונדער אויף אונז האב איך דאך שוין געשריבן דעתינו אז ס'איז נישט קיין דעת, ס'נישט קיין רוב, מכמה טעמים

ווען איינער פון די אדמו"רים האט פראבירט אמאל צו רעדן אפען און מסביר זיין די אנדערע צד... וויל איך נישט זאגן וויאזוי עס האט זיך (נישט) גענדיגט...

ודי בזה

נארישע מעשיות נישט געשטויגן און שיינע תירוצים.
אחוץ אויב איר רעדט פון דער וואס האט ארויפגעברענגט די געשטאפטע גענז.
(ווי כאילו איינער האט איינעם געקענט צוריק האלטן. סאיז גראדע יא געווען פון די מזרחי'סטישע קרייזן איינער וואס האט ארויסגעגעבן א גאנצע ספר, און איך האב קיינמאל נישט געהערט אז עפעס זאל האבן געשען צו אים)

[תורה ויראה]

גם בעיני יפלא

וואו אין די היסטאריע האט מען געזען אז מען מאכט זיך נישט וויסענדיג פון די אנדערע צד, גיבט א גדול הדור ארויס א בירור הלכה מבורר און מ'מאכט זיך פשוט נישט וויסענדיג

#א וואונדער...

לגבי דיין וואונדער אויף אונז האב איך דאך שוין געשריבן דעתינו אז ס'איז נישט קיין דעת, ס'נישט קיין רוב, מכמה טעמים

ווען איינער פון די אדמו"רים האט פראבירט אמאל צו רעדן אפען און מסביר זיין די אנדערע צד... וויל איך נישט זאגן וויאזוי עס האט זיך (נישט) גענדיגט...

ודי בזה

נארישע מעשיות נישט געשטויגן און שיינע תירוצים.
אחוץ אויב איר רעדט פון דער וואס האט ארויפגעברענגט די געשטאפטע גענז.
(ווי כאילו איינער האט איינעם געקענט צוריק האלטן. סאיז גראדע יא געווען פון די מזרחי'סטישע קרייזן איינער וואס האט ארויסגעגעבן א גאנצע ספר, און איך האב קיינמאל נישט געהערט אז עפעס זאל האבן געשען צו אים)

אודראי רעדט ער פון דעם, וואס דען

[עריק]

ווען איינער פון די אדמו"רים האט פראבירט אמאל צו רעדן אפען און מסביר זיין די אנדערע צד... וויל איך נישט זאגן וויאזוי עס האט זיך (נישט) גענדיגט...

ודי בזה

נארישע מעשיות נישט געשטויגן און שיינע תירוצים.
אחוץ אויב איר רעדט פון דער וואס האט ארויפגעברענגט די געשטאפטע גענז.
(ווי כאילו איינער האט איינעם געקענט צוריק האלטן. סאיז גראדע יא געווען פון די מזרחי'סטישע קרייזן איינער וואס האט ארויסגעגעבן א גאנצע ספר, און איך האב קיינמאל נישט געהערט אז עפעס זאל האבן געשען צו אים)

אודראי רעדט ער פון דעם, וואס דען

סאטמער רב ז"ל פלעגט כיודע באזוכען גאר אסאך מאל ביי הרה"ק מבאיאן און דארט פלעגט גיין פייער פון די באלעטעס בנוגע המדינה והמסתעף

[שמות]

נארישע מעשיות נישט געשטויגן און שיינע תירוצים.
אחוץ אויב איר רעדט פון דער וואס האט ארויפגעברענגט די געשטאפטע גענז.
(ווי כאילו איינער האט איינעם געקענט צוריק האלטן. סאיז גראדע יא געווען פון די מזרחי'סטישע קרייזן איינער וואס האט ארויסגעגעבן א גאנצע ספר, און איך האב קיינמאל נישט געהערט אז עפעס זאל האבן געשען צו אים)

אודראי רעדט ער פון דעם, וואס דען

סאטמער רב ז"ל פלעגט כיודע באזוכען גאר אסאך מאל ביי הרה"ק מבאיאן און דארט פלעגט גיין פייער פון די באלעטעס בנוגע המדינה והמסתעף

איר רעדט מן הסתם פון איינער פון די רוזין אייניקלעך וואס האט געוואינט אין תל-אביב און געווען פארכאפט אין ציוניזם, און פייער איז געקומען פון איין זייט פארשטייט זיך.
נישט באיאן.
באיאן און קאפישניץ, איז געווען שיינע בכבודיגע שמועסן.

און ביטע מאך צוריק קליין די אותיות וואס איר האט גרויס געמאכט, עס האט בכלל נישט אויסגעפעלט.

[עריק]

אודראי רעדט ער פון דעם, וואס דען

סאטמער רב ז"ל פלעגט כיודע באזוכען גאר אסאך מאל ביי הרה"ק מבאיאן און דארט פלעגט גיין פייער פון די באלעטעס בנוגע המדינה והמסתעף

איר רעדט מן הסתם פון איינער פון די רוזין אייניקלעך וואס האט געוואינט אין תל-אביב און געווען פארכאפט אין ציוניזם, און פייער איז געקומען פון איין זייט פארשטייט זיך.
און ביטע מאך צוריק קליין די אותיות וואס איר האט גרויס געמאכט, עס האט בכלל נישט אויסגעפעלט.

ניין איך רעד פונעם באיאנער רבי מיט די סאטמער רבח וואס פלעגען זיך גאר אסאך טענעהן בנוגע די מדינה און די באקענטא מעשה פון דעי וואך מיט די קנאות לשם שמים איז געווען ביים באיאנער רבי

[שבת קודש]

יראו עיניך ויבין ראשך וירגיש ליבך...
דעטס עקסעקטלי וואס סאטמאר טוט.
האם מאכט עס בכלל סענס? האסטו שוין געהערט אמאל אין היסטאריע אזא זאך אז איין דעה אקעגן אלע אנדערע, און די דעת יחיד זאל בכלל נישט קענען זען אן אנדערע צד??
און די אנדערע צד, נישט נאר וואס זייער דעה איז אפגעפרעגט, זענען זיי נאך טועה במינות?? דאס ארגסטע??

#א וואונדער...

גם בעיני יפלא

וואו אין די היסטאריע האט מען געזען אז מען מאכט זיך נישט וויסענדיג פון די אנדערע צד, גיבט א גדול הדור ארויס א בירור הלכה מבורר און מ'מאכט זיך פשוט נישט וויסענדיג

#א וואונדער...

לגבי דיין וואונדער אויף אונז האב איך דאך שוין געשריבן דעתינו אז ס'איז נישט קיין דעת, ס'נישט קיין רוב, מכמה טעמים

מהיכי תיתי אז מ'מאכט זיך נישט וויסענדיג. איך שטעל מיך פאר אז ווען די ויואל משה איז ארויסגעקומען האבן די גדולי ישראל עס דורכגעליינט נאר זיי זענען געקומען צו אן אנדערע החלטה. ווי שטייט אז מ'מוז זיך דינגן בכתב? ובפרט אז ס'איז געווען פון וואס מורא צו האבן.
זיי האבן געהאלטן אז ס'פעלט נישט אויפצופלאקערן א מחלוקה.

פארוואס האבן אלע גדולי ישראל אין אלע דורות ביי יעדע תורה'דיגע מחלוקה יא געדארפט מסביר זיין זייער צד בפה ובכתב פון ווי זיי בויען זייער פסק?

פארוואס האבן אלע תנאים ואמוראים יא געדארפט מסביר זיין פון ווי זיי לערנען ארויס זייער דרש?

[שמות]

סאטמער רב ז"ל פלעגט כיודע באזוכען גאר אסאך מאל ביי הרה"ק מבאיאן און דארט פלעגט גיין פייער פון די באלעטעס בנוגע המדינה והמסתעף

איר רעדט מן הסתם פון איינער פון די רוזין אייניקלעך וואס האט געוואינט אין תל-אביב און געווען פארכאפט אין ציוניזם, און פייער איז געקומען פון איין זייט פארשטייט זיך.
און ביטע מאך צוריק קליין די אותיות וואס איר האט גרויס געמאכט, עס האט בכלל נישט אויסגעפעלט.

ניין איך רעד פונעם באיאנער רבי מיט די סאטמער רבח וואס פלעגען זיך גאר אסאך טענעהן בנוגע די מדינה און די באקענטא מעשה פון דעי וואך מיט די קנאות לשם שמים איז געווען ביים באיאנער רבי

וועלכע מעשה? ברענג אהער.

[אלעמאל]

גם בעיני יפלא

וואו אין די היסטאריע האט מען געזען אז מען מאכט זיך נישט וויסענדיג פון די אנדערע צד, גיבט א גדול הדור ארויס א בירור הלכה מבורר און מ'מאכט זיך פשוט נישט וויסענדיג

#א וואונדער...

לגבי דיין וואונדער אויף אונז האב איך דאך שוין געשריבן דעתינו אז ס'איז נישט קיין דעת, ס'נישט קיין רוב, מכמה טעמים

מהיכי תיתי אז מ'מאכט זיך נישט וויסענדיג. איך שטעל מיך פאר אז ווען די ויואל משה איז ארויסגעקומען האבן די גדולי ישראל עס דורכגעליינט נאר זיי זענען געקומען צו אן אנדערע החלטה. ווי שטייט אז מ'מוז זיך דינגן בכתב? ובפרט אז ס'איז געווען פון וואס מורא צו האבן.
זיי האבן געהאלטן אז ס'פעלט נישט אויפצופלאקערן א מחלוקה.

"איך שטעל מיך פאר"
נאטאראזירט.

דו קלערסט אז די גדולי ישראל האבן געהאלטן אז מ'דארף עס אפילו נישט אדורך ליינען?
עד כדי כך?

דאס אז זיי האבן מחליט געווען נישט צו ענטפערן, זעהט מען טאקע פון וואס זיי האבן נישט געענטפערט, אבער מער פון דעם זעהסטו נישט.

[עריק]

איר רעדט מן הסתם פון איינער פון די רוזין אייניקלעך וואס האט געוואינט אין תל-אביב און געווען פארכאפט אין ציוניזם, און פייער איז געקומען פון איין זייט פארשטייט זיך.
און ביטע מאך צוריק קליין די אותיות וואס איר האט גרויס געמאכט, עס האט בכלל נישט אויסגעפעלט.

ניין איך רעד פונעם באיאנער רבי מיט די סאטמער רבח וואס פלעגען זיך גאר אסאך טענעהן בנוגע די מדינה און די באקענטא מעשה פון דעי וואך מיט די קנאות לשם שמים איז געווען ביים באיאנער רבי

וועלכע מעשה? ברענג אהער.

סטמר רב איז געווען ביים באיאנע רבי פרשת פנחס איינע פון די יארן האט סאטמער רב געפרעגט וואס איז פשט אז מיט די קינדער וואס מען לערנט נאר ביז שני פון די פרשה קומט אויס אז זיי לערנען נאר די חלק פון פרשת פנחס ווי מען זעהט די שכר וואס מען האט פון זיין א קנאי דעיס איז צו אויסלערנען די קינדער די גרויסקייט פון קנאות האט זיך די באיאנע רבי אנגערופען אז ניין סקומט צו לערנען אז סנעמט א גאמצע וואך צו זעהן צו סאיז געווען קנאות לשם שמים צו נישט
(אין סאטמער דערציילט מען די מעשה פארקערט אז די באיאנע האט ערשט געזאגט זיין פשט און דערנאך סטמר רב געזאגט אז ניין , נאר סאיז צו ווייזען די גרויסקייט פון קנאות)

[אנעקדאט]

איר רעדט מן הסתם פון איינער פון די רוזין אייניקלעך וואס האט געוואינט אין תל-אביב און געווען פארכאפט אין ציוניזם, און פייער איז געקומען פון איין זייט פארשטייט זיך.
און ביטע מאך צוריק קליין די אותיות וואס איר האט גרויס געמאכט, עס האט בכלל נישט אויסגעפעלט.

ניין איך רעד פונעם באיאנער רבי מיט די סאטמער רבח וואס פלעגען זיך גאר אסאך טענעהן בנוגע די מדינה און די באקענטא מעשה פון דעי וואך מיט די קנאות לשם שמים איז געווען ביים באיאנער רבי

וועלכע מעשה? ברענג אהער.

באיאנער רבי האט געזאגט אז מ'זעהט אז נאך די מעשה פון פנחס, געדויערט א וואך ביז די תורה פארציילט איבער זיין שכר. מכאן ראי' אז איידער מ'גיבט קרעדיט אויף קנאות, דארף מען קודם שוקל זיין צו ס'איז ריין און אויסגעהאלטן.

האט סאטמאר רבי געענטפערט, פארקערט, די קינדער לערנען דאך נאר די ערשטע פאר פסוקים יעדע וואך, האט די תורה געוואלט אויסלערנען פאר די קינדער די שכר וואס מען באקומט אויף קנאות.

האקט. שוין, לאמיר שוין פארציילן מיין גירסא אויך.

גראדע איז מיר אינטערעסאנט פון וואו דו האסט געהערט די באיאנע גירסא, כ'האב דערפון קיינמאל נישט געהערט, און כ'מיין אז די סאטמארע גירסא שטומט בעסער, סיי מצד די צוריק-ענטפער, און סיי מצד די ביידע רבי'ס.

מיין גירסא האב איך געהערט פון עטליכע קראנטע פלעצער, בתוכם רבי ב"צ פעלדמאן

[שמות]

מהיכי תיתי אז מ'מאכט זיך נישט וויסענדיג. איך שטעל מיך פאר אז ווען די ויואל משה איז ארויסגעקומען האבן די גדולי ישראל עס דורכגעליינט נאר זיי זענען געקומען צו אן אנדערע החלטה. ווי שטייט אז מ'מוז זיך דינגן בכתב? ובפרט אז ס'איז געווען פון וואס מורא צו האבן.
זיי האבן געהאלטן אז ס'פעלט נישט אויפצופלאקערן א מחלוקה.

"איך שטעל מיך פאר"
נאטאראזירט.

דו קלערסט אז די גדולי ישראל האבן געהאלטן אז מ'דארף עס אפילו נישט אדורך ליינען?
עד כדי כך?

דאס אז זיי האבן מחליט געווען נישט צו ענטפערן, זעהט מען טאקע פון וואס זיי האבן נישט געענטפערט, אבער מער פון דעם זעהסטו נישט.

זאגזשע ווער פונקטליך האסטו בכלל ערווארטעט אז ער גייט ענטפערן צוריק שרייבן???
אמרי חיים? בעלזער רב? בית ישראל?
סטייפלער האט דאך יא געשריבן, ווייסט מען.
חזו"א בריסקער רב זיי האבן דאך נישט אונטערגעשריבן אז זיי זאלן דארפן ענטפערן.
ס"ה רעדסטו פון איין טשעבינער רב...
און ווען סאטמאר רב האט געוואלט אריין גיין האט מען זיך אויסגענומען נישט צו רעדן וועגן די נושא (כך מונח בזכרוני, אפשר איז עס נישט אמת, דעמאלט קום אריין מיט די מעשה וואס איז פארגעקומען ווען ער איז דארט געווען)
איז פ"וו מוז איך טראכטן אז די ויואל משה האט ער געהעריג געזען און און ער האט פארשטאנען אז ער איז די הויפט מתיר ולכן ערווארט מען אז ער זאל ענטפערן....בקיצור...
אה אין שיער פארגעסן הגאון ר אהרן קאטלער האט מען דאך דא שוין אויך געזען וואס די היתר איז געווען געבויט.

[שמות]

ניין איך רעד פונעם באיאנער רבי מיט די סאטמער רבח וואס פלעגען זיך גאר אסאך טענעהן בנוגע די מדינה און די באקענטא מעשה פון דעי וואך מיט די קנאות לשם שמים איז געווען ביים באיאנער רבי

וועלכע מעשה? ברענג אהער.

סטמר רב איז געווען ביים באיאנע רבי פרשת פנחס איינע פון די יארן האט סאטמער רב געפרעגט וואס איז פשט אז מיט די קינדער וואס מען לערנט נאר ביז שני פון די פרשה קומט אויס אז זיי לערנען נאר די חלק פון פרשת פנחס ווי מען זעהט די שכר וואס מען האט פון זיין א קנאי דעיס איז צו אויסלערנען די קינדער די גרויסקייט פון קנאות האט זיך די באיאנע רבי אנגערופען אז ניין סקומט צו לערנען אז סנעמט א גאמצע וואך צו זעהן צו סאיז געווען קנאות לשם שמים צו נישט
(אין סאטמער דערציילט מען די מעשה פארקערט אז די באיאנע האט ערשט געזאגט זיין פשט און דערנאך סטמר רב געזאגט אז ניין , נאר סאיז צו ווייזען די גרויסקייט פון קנאות)

בקיצור א שיינע בכבודיגע שמועס. ווי געווענליך.

[דריידל]

גם בעיני יפלא

וואו אין די היסטאריע האט מען געזען אז מען מאכט זיך נישט וויסענדיג פון די אנדערע צד, גיבט א גדול הדור ארויס א בירור הלכה מבורר און מ'מאכט זיך פשוט נישט וויסענדיג

#א וואונדער...

לגבי דיין וואונדער אויף אונז האב איך דאך שוין געשריבן דעתינו אז ס'איז נישט קיין דעת, ס'נישט קיין רוב, מכמה טעמים

מהיכי תיתי אז מ'מאכט זיך נישט וויסענדיג. איך שטעל מיך פאר אז ווען די ויואל משה איז ארויסגעקומען האבן די גדולי ישראל עס דורכגעליינט נאר זיי זענען געקומען צו אן אנדערע החלטה. ווי שטייט אז מ'מוז זיך דינגן בכתב? ובפרט אז ס'איז געווען פון וואס מורא צו האבן.
זיי האבן געהאלטן אז ס'פעלט נישט אויפצופלאקערן א מחלוקה.

פארוואס האבן אלע גדולי ישראל אין אלע דורות ביי יעדע תורה'דיגע מחלוקה יא געדארפט מסביר זיין זייער צד בפה ובכתב פון ווי זיי בויען זייער פסק?

פארוואס האבן אלע תנאים ואמוראים יא געדארפט מסביר זיין פון ווי זיי לערנען ארויס זייער דרש?

תנאים האבן אייביג מסביר געווען? דאס האסטי יעצט מחדש געווען. 99% משניות שטייט נישט קיין הסברים נאר די גמרא איז דן וואס די סברות און לימודים זענען.

[תינוק הבורח]

מהיכי תיתי אז מ'מאכט זיך נישט וויסענדיג. איך שטעל מיך פאר אז ווען די ויואל משה איז ארויסגעקומען האבן די גדולי ישראל עס דורכגעליינט נאר זיי זענען געקומען צו אן אנדערע החלטה. ווי שטייט אז מ'מוז זיך דינגן בכתב? ובפרט אז ס'איז געווען פון וואס מורא צו האבן.
זיי האבן געהאלטן אז ס'פעלט נישט אויפצופלאקערן א מחלוקה.

פארוואס האבן אלע גדולי ישראל אין אלע דורות ביי יעדע תורה'דיגע מחלוקה יא געדארפט מסביר זיין זייער צד בפה ובכתב פון ווי זיי בויען זייער פסק?

פארוואס האבן אלע תנאים ואמוראים יא געדארפט מסביר זיין פון ווי זיי לערנען ארויס זייער דרש?

תנאים האבן אייביג מסביר געווען? דאס האסטי יעצט מחדש געווען. 99% משניות שטייט נישט קיין הסברים נאר די גמרא איז דן וואס די סברות און לימודים זענען.

די משניות כידוע לכל איז די תמצית הנוגע למעשה פון וואָס איז ארויסגעקומען פון די פילפולה של תורה בבית המדרש התנאים.

[עריק]

ניין איך רעד פונעם באיאנער רבי מיט די סאטמער רבח וואס פלעגען זיך גאר אסאך טענעהן בנוגע די מדינה און די באקענטא מעשה פון דעי וואך מיט די קנאות לשם שמים איז געווען ביים באיאנער רבי

וועלכע מעשה? ברענג אהער.

באיאנער רבי האט געזאגט אז מ'זעהט אז נאך די מעשה פון פנחס, געדויערט א וואך ביז די תורה פארציילט איבער זיין שכר. מכאן ראי' אז איידער מ'גיבט קרעדיט אויף קנאות, דארף מען קודם שוקל זיין צו ס'איז ריין און אויסגעהאלטן.

האט סאטמאר רבי געענטפערט, פארקערט, די קינדער לערנען דאך נאר די ערשטע פאר פסוקים יעדע וואך, האט די תורה געוואלט אויסלערנען פאר די קינדער די שכר וואס מען באקומט אויף קנאות.

האקט. שוין, לאמיר שוין פארציילן מיין גירסא אויך.

גראדע איז מיר אינטערעסאנט פון וואו דו האסט געהערט די באיאנע גירסא, כ'האב דערפון קיינמאל נישט געהערט, און כ'מיין אז די סאטמארע גירסא שטומט בעסער, סיי מצד די צוריק-ענטפער, און סיי מצד די ביידע רבי'ס.

מיין גירסא האב איך געהערט פון עטליכע קראנטע פלעצער, בתוכם רבי ב"צ פעלדמאן

מיין גירסא האב איך געהערט פון הרה"ח ר' משה האפמאן ע"ה מזקני חסידי באיאן וואס איז דערביי געווען

[שמייכלדיג]

יראו עיניך ויבין ראשך וירגיש ליבך...
דעטס עקסעקטלי וואס סאטמאר טוט.
האם מאכט עס בכלל סענס? האסטו שוין געהערט אמאל אין היסטאריע אזא זאך אז איין דעה אקעגן אלע אנדערע, און די דעת יחיד זאל בכלל נישט קענען זען אן אנדערע צד??
און די אנדערע צד, נישט נאר וואס זייער דעה איז אפגעפרעגט, זענען זיי נאך טועה במינות?? דאס ארגסטע??

#א וואונדער...

גם בעיני יפלא

וואו אין די היסטאריע האט מען געזען אז מען מאכט זיך נישט וויסענדיג פון די אנדערע צד, גיבט א גדול הדור ארויס א בירור הלכה מבורר און מ'מאכט זיך פשוט נישט וויסענדיג

#א וואונדער...

לגבי דיין וואונדער אויף אונז האב איך דאך שוין געשריבן דעתינו אז ס'איז נישט קיין דעת, ס'נישט קיין רוב, מכמה טעמים

מהיכי תיתי אז מ'מאכט זיך נישט וויסענדיג. איך שטעל מיך פאר אז ווען די ויואל משה איז ארויסגעקומען האבן די גדולי ישראל עס דורכגעליינט נאר זיי זענען געקומען צו אן אנדערע החלטה. ווי שטייט אז מ'מוז זיך דינגן בכתב? ובפרט אז ס'איז געווען פון וואס מורא צו האבן.
זיי האבן געהאלטן אז ס'פעלט נישט אויפצופלאקערן א מחלוקה.

אוודאי האט נישט אויסגעפעלט אויפצופלאקערן א מחלוקה, ס'האט דאך שוין געפלאקערט עד לב השמים.. און ס'איז געווען פון וואס מורא צו האבן צו זאגן דעם אמת

מיטצוגיין מיט די אגודה איז נישט געווען פון וואס מורא צו האבן (אויסער אין וויליאמסבורג...)

[אנעקדאט]

וועלכע מעשה? ברענג אהער.

באיאנער רבי האט געזאגט אז מ'זעהט אז נאך די מעשה פון פנחס, געדויערט א וואך ביז די תורה פארציילט איבער זיין שכר. מכאן ראי' אז איידער מ'גיבט קרעדיט אויף קנאות, דארף מען קודם שוקל זיין צו ס'איז ריין און אויסגעהאלטן.

האט סאטמאר רבי געענטפערט, פארקערט, די קינדער לערנען דאך נאר די ערשטע פאר פסוקים יעדע וואך, האט די תורה געוואלט אויסלערנען פאר די קינדער די שכר וואס מען באקומט אויף קנאות.

האקט. שוין, לאמיר שוין פארציילן מיין גירסא אויך.

גראדע איז מיר אינטערעסאנט פון וואו דו האסט געהערט די באיאנע גירסא, כ'האב דערפון קיינמאל נישט געהערט, און כ'מיין אז די סאטמארע גירסא שטומט בעסער, סיי מצד די צוריק-ענטפער, און סיי מצד די ביידע רבי'ס.

מיין גירסא האב איך געהערט פון עטליכע קראנטע פלעצער, בתוכם רבי ב"צ פעלדמאן

מיין גירסא האב איך געהערט פון הרה"ח ר' משה האפמאן ע"ה מזקני חסידי באיאן וואס איז דערביי געווען

יעצט ברויכט מען א נישט סאטמארער און נישט באיאנער וואס איז דארט געווען

[עריק]

וועלכע מעשה? ברענג אהער.

סטמר רב איז געווען ביים באיאנע רבי פרשת פנחס איינע פון די יארן האט סאטמער רב געפרעגט וואס איז פשט אז מיט די קינדער וואס מען לערנט נאר ביז שני פון די פרשה קומט אויס אז זיי לערנען נאר די חלק פון פרשת פנחס ווי מען זעהט די שכר וואס מען האט פון זיין א קנאי דעיס איז צו אויסלערנען די קינדער די גרויסקייט פון קנאות האט זיך די באיאנע רבי אנגערופען אז ניין סקומט צו לערנען אז סנעמט א גאמצע וואך צו זעהן צו סאיז געווען קנאות לשם שמים צו נישט
(אין סאטמער דערציילט מען די מעשה פארקערט אז די באיאנע האט ערשט געזאגט זיין פשט און דערנאך סטמר רב געזאגט אז ניין , נאר סאיז צו ווייזען די גרויסקייט פון קנאות)

בקיצור א שיינע בכבודיגע שמועס. ווי געווענליך.

דער חלק איז גאנץ בכובדיג אבער כיודע פלעגט אסאך מאל גיין קלות
1 מאל האט די סטמר רב געוואלט באזוכען ביים באיאנע רבי און ר' יוסל אשכנזי האט נישט געוואלט די רבי זאל גיין ווייל ער האט געוויסט אז סגייט גיין קולות און ער האט געהאלטן אז סגייט שאטן פארן רבין די געזונט האט סאטמער רב צוגעזאגט פאר ר' יוסל אז ער גייט נישט רעדן וועגן די מדינה , למעשה די 2 רביס הייבן אן שמואעסן און סגייט נישט אריבער עטליכע מינוט און די טענער זענען אביסל אראפגעפארן איז נאכן באזוך האט ר' יוסל געפרעגט די רבי היתכן מען האט עפעס אפגעשמועסט האט די רבי געעעפערט אז די באיאנער האט אנגעהויבן האט ער געמוזט ענטפערן האט ר' יוסל געפרעגט וואס האט די באיאנע געזאגט האט די רבי געענטפערט ער האט מיר געפרעגט וואס טוט זיך? האט איך אים געענטפערט וואס הייסט וואס טוט זיך די מדינה וכו וכו און סטמר רב האט אנגעהויבן שרייען קעגן די פירצות בארה"ק

[עריק]

נאך א מעשה דערמאן איך מיר אז נאך די 6 טעג מלחמה איז די סאטמער רב געווען ביים באיאנע רבי און ער האט זיך אנגערופען אז די נצחון פון די מדינה איז געווען די מעשה השטן האט די באיאנע געפרעגט און די 6 מיליאן ביים מלחמה דאס איז געווען די צד הקדושה?

[דריידל]

נאך א מעשה דערמאן איך מיר אז נאך די 6 טעג מלחמה איז די סאטמער רב געווען ביים באיאנע רבי און ער האט זיך אנגערופען אז די נצחון פון די מדינה איז געווען די מעשה השטן האט די באיאנע געפרעגט און די 6 מיליאן ביים מלחמה דאס איז געווען די צד הקדושה?

כ'פארשטיי נישט. וואס איז שווער צו זאגן אז ביידע זענען געווען מעשה שטן?