אידטיש

קרני פרה האט געשריבן: ↑דינסטאג יאנואר 13, 2026 3:19 am אן בריוו פון א קינד
הארצרייסענד!

► Show Spoiler

בס"ד

טייערע באליבטע טאטע און מאמע שיחי'

איך שרייב צו ענק פון טיפעניש פון הארץ נאכן דורכגיין די פיין פון זיין חדשים לאנג אין שעלטער, איך קען צו ענק נישט רעדן ווייל מיין יונג הארץ דערהייבט נישט זיך צו מצמצם זיין און נעמען די כוחות צו עפענען די ווייטאגליכע שמועס מיט ענק, איך קען אבער נישט שטיל בלייבן און ליידן ווייטער, ממילא האב איך געבעטן איינעם אפצושרייבן מיינע ווערטער און מחשבות, איך האף טייערע טאטע און מאמע אז מיינע ווערטער וועלן אנקומען צו דיר און עפענען דיין הארץ, דו גייסט מיר אוודאי פרעגן צו איך האב עס געהייסן שרייבן און איך זאג ענק אז איך גיי זאגן אז נישט און איך וויל בלייבן א חלק אין די חבורה, איך וויל ענק ח"ו נישט מצער זיין, איך האף מיינע ווערטער וועלן האבן א השפעה אויף ענק און ענק וועלן אליינס מאכן די החלטה

לאמיר אנהייבן, איך בין א יונג קינד געבוירן און אויפגעוואקסן אין די חבורה, איך האב געהאט חדר ביז צו דעם ביטערן פרייטאג וואס מען האט אונז ליידער גענומען אין שעלטער, אונז זענען אדורך געגאנגען די גיהנום מיטן זיין אפגעטיילט פון טאטע מאמע און די גאנצע משפחה, ב"ה אז יעצט זענען מיר די משפחה צוזאמען, אבער איך האב נישט קיין חדר און מיינע שוועסטער האבן נישט קיין מיידל חדר, איך וויל אזוי שטארק שטייגן בתורה ויראת שמים, רוב פון מיינע חברים גייען אין א געהעריגע חדר און האבן א געהעריגע מלמד מיט חברים זייער יארגאנג, זיי קענען לערנען און שטייגן, פארוואס טייערע טאטע און מאמע האב איך נישט די זכי' צו זיין די זעלבע?
מען האט אונז אויסגעלערנט אלעמאל אז מען דארף האבן מסירות נפש פאר די אייבערשטער, טייערע טאטע מאמע, ווי איז ענקער מסירות נפש? ווען גיי איך שוין קענען גיין אין חדר? ווען גיי איך שוין האבן חברים? ווען גייען מיינע טייערע געשוויסטער האבן חבר'טעס און לערנען?

פארוואס דארף איך זיצן און ווארטן אויף די מינוט וואס מיין משפחה גייט מאכן דעם טויש? איז מיין תורה, מיין געזונט נישט אזוי חשוב ביים אייברשטען ווי די משבצות זהב?

איך שפיר ווי איך האלט עס מער נישט אויס, פארוואס איז טאטע מאמע אזוי פאר'עקשנ'ט אויף די פרטים? איז נאר דאס טאקע די גאנצע יודישקייט?

איך פארשטיי אז מען דארף האבן ביטול צו די זקנים און מען טאר נישט ח"ו מהרהר זיין אחרי רבו, אבער עס שטימט פשוט נישט מיט די תורה, א רבי קען נישט זאגן אנדערש ווי די תורה, דאס מערסטע וואס איך לערן שוין אויף וויפיל מיין קאפ איז דערביי איז קוים א שעה צוויי א טאג, מיינע חברים זיצן אין חדר און לערנען 6-8 שעה, פארוואס קען איך נישט זיין אזוי ווי זיי?

טאטע, מאמע, איך וויל באמת פארשטיין, איך ווייס איך בין נאך יונג, אבער פארוואס האב איך יעצט מסירות נפש? פארוואס פארליר איך מיינע טייערסטע יארן? ענק זענען מיר מחזק אז עס גייט זיין גוט, אבער מיינע אויערן האבן דאס שוין געהערט זייט מען האט אונז גענומען אין שעלטער, די מציאות ווייזט אז עס איז נישט דא קיין וועג צו צוריק האבן א חדר אזוי ווי אונז האב מיר געהאט, עס איז דא צוויי ברירות, איינס ענק זאלן האבן מסירות נפש און די גאנצע משפחה זאל זיך טוישן קליידער, און איך און מיינע געשוויסטער וועלן גיין געהעריג אין א וועלטליכע חדר אזוי ווי מיינע חברים, און אויפוואקסן עהרליכע יודישע קינדער אזוי ווי טאטע מאמע'ס אמת'דיגע רצון איז, און די צווייטע ברירה איז אז איך זאל ווייטער נישט גיין אין חדר, לערנען פריוואט א שעה צוויי, נישט האבן קיין חבירים און אויפוואקסן ליידער אן עם הארץ, יא עס קען זיין איך וועל בלייבן א עהרליכע עם הארץ, אבער עס שטייט שוין אין די משנה אין בור ירא חטא ולא עם הארץ חסיד

טייערע טאטע מאמע, מיין הארץ איז צוריסן אז איך שרייב ענק אזעלכע ווערטער, איך וואלט דאס קיינמאל נישט געשריבן ווען נישט איך זעה מיר אין די ביטערע מצב, איך וויין צו ענק, האטס רחמנות אויף מיר און מיינע געשוויסטער, אונז ווילן זיין געזונטע עהרליכע לעכטיגע יודישע קינדער, הערט אונזער וויי געשריי און טוט וואס איז ריכטיג פאר אונזער משפחה

א קינד

מתא מחסיא האט געשריבן: ↑מאנטאג יאנואר 12, 2026 11:43 pm

חאצקיל האט געשריבן: ↑מאנטאג יאנואר 12, 2026 1:16 pm
ווער האט פשט אין מסכת שבת דף סה. ערביות יוצאות רעולות.
רעולות.jpg

לאמיר לערנען, וכל אדם אלא "שדברו חכמים בהוה"
איז פשט קלאר הייסט, אז נאר די ערביות פלעגן גיין רעולות און מדיות פרופות, נו איז מען אזוי געגאנגען אין בבל? מען איז געגאנגן מיט בגדי צבעונים דאס איז קלאר
אין ארץ ישראל איז מען אזוי געגאנגען? אין ארץ ישראל ווייסט מען איז מען געגאנגען מיט בגדי פשתן

איז טאקע די משנה די מקור פאר די קליידער???
פארדעם דארף מען מסירות נפש???

על פי תורה האט געשריבן: ↑דינסטאג יאנואר 13, 2026 7:39 am יעצט איז די שמחה בשלימות!

קרני פרה האט געשריבן: ↑דינסטאג יאנואר 13, 2026 3:19 am אן בריוו פון א קינד
הארצרייסענד!

► Show Spoiler

בס"ד

טייערע באליבטע טאטע און מאמע שיחי'

איך שרייב צו ענק פון טיפעניש פון הארץ נאכן דורכגיין די פיין פון זיין חדשים לאנג אין שעלטער, איך קען צו ענק נישט רעדן ווייל מיין יונג הארץ דערהייבט נישט זיך צו מצמצם זיין און נעמען די כוחות צו עפענען די ווייטאגליכע שמועס מיט ענק, איך קען אבער נישט שטיל בלייבן און ליידן ווייטער, ממילא האב איך געבעטן איינעם אפצושרייבן מיינע ווערטער און מחשבות, איך האף טייערע טאטע און מאמע אז מיינע ווערטער וועלן אנקומען צו דיר און עפענען דיין הארץ, דו גייסט מיר אוודאי פרעגן צו איך האב עס געהייסן שרייבן און איך זאג ענק אז איך גיי זאגן אז נישט און איך וויל בלייבן א חלק אין די חבורה, איך וויל ענק ח"ו נישט מצער זיין, איך האף מיינע ווערטער וועלן האבן א השפעה אויף ענק און ענק וועלן אליינס מאכן די החלטה

לאמיר אנהייבן, איך בין א יונג קינד געבוירן און אויפגעוואקסן אין די חבורה, איך האב געהאט חדר ביז צו דעם ביטערן פרייטאג וואס מען האט אונז ליידער גענומען אין שעלטער, אונז זענען אדורך געגאנגען די גיהנום מיטן זיין אפגעטיילט פון טאטע מאמע און די גאנצע משפחה, ב"ה אז יעצט זענען מיר די משפחה צוזאמען, אבער איך האב נישט קיין חדר און מיינע שוועסטער האבן נישט קיין מיידל חדר, איך וויל אזוי שטארק שטייגן בתורה ויראת שמים, רוב פון מיינע חברים גייען אין א געהעריגע חדר און האבן א געהעריגע מלמד מיט חברים זייער יארגאנג, זיי קענען לערנען און שטייגן, פארוואס טייערע טאטע און מאמע האב איך נישט די זכי' צו זיין די זעלבע?
מען האט אונז אויסגעלערנט אלעמאל אז מען דארף האבן מסירות נפש פאר די אייבערשטער, טייערע טאטע מאמע, ווי איז ענקער מסירות נפש? ווען גיי איך שוין קענען גיין אין חדר? ווען גיי איך שוין האבן חברים? ווען גייען מיינע טייערע געשוויסטער האבן חבר'טעס און לערנען?

פארוואס דארף איך זיצן און ווארטן אויף די מינוט וואס מיין משפחה גייט מאכן דעם טויש? איז מיין תורה, מיין געזונט נישט אזוי חשוב ביים אייברשטען ווי די משבצות זהב?

איך שפיר ווי איך האלט עס מער נישט אויס, פארוואס איז טאטע מאמע אזוי פאר'עקשנ'ט אויף די פרטים? איז נאר דאס טאקע די גאנצע יודישקייט?

איך פארשטיי אז מען דארף האבן ביטול צו די זקנים און מען טאר נישט ח"ו מהרהר זיין אחרי רבו, אבער עס שטימט פשוט נישט מיט די תורה, א רבי קען נישט זאגן אנדערש ווי די תורה, דאס מערסטע וואס איך לערן שוין אויף וויפיל מיין קאפ איז דערביי איז קוים א שעה צוויי א טאג, מיינע חברים זיצן אין חדר און לערנען 6-8 שעה, פארוואס קען איך נישט זיין אזוי ווי זיי?

טאטע, מאמע, איך וויל באמת פארשטיין, איך ווייס איך בין נאך יונג, אבער פארוואס האב איך יעצט מסירות נפש? פארוואס פארליר איך מיינע טייערסטע יארן? ענק זענען מיר מחזק אז עס גייט זיין גוט, אבער מיינע אויערן האבן דאס שוין געהערט זייט מען האט אונז גענומען אין שעלטער, די מציאות ווייזט אז עס איז נישט דא קיין וועג צו צוריק האבן א חדר אזוי ווי אונז האב מיר געהאט, עס איז דא צוויי ברירות, איינס ענק זאלן האבן מסירות נפש און די גאנצע משפחה זאל זיך טוישן קליידער, און איך און מיינע געשוויסטער וועלן גיין געהעריג אין א וועלטליכע חדר אזוי ווי מיינע חברים, און אויפוואקסן עהרליכע יודישע קינדער אזוי ווי טאטע מאמע'ס אמת'דיגע רצון איז, און די צווייטע ברירה איז אז איך זאל ווייטער נישט גיין אין חדר, לערנען פריוואט א שעה צוויי, נישט האבן קיין חבירים און אויפוואקסן ליידער אן עם הארץ, יא עס קען זיין איך וועל בלייבן א עהרליכע עם הארץ, אבער עס שטייט שוין אין די משנה אין בור ירא חטא ולא עם הארץ חסיד

טייערע טאטע מאמע, מיין הארץ איז צוריסן אז איך שרייב ענק אזעלכע ווערטער, איך וואלט דאס קיינמאל נישט געשריבן ווען נישט איך זעה מיר אין די ביטערע מצב, איך וויין צו ענק, האטס רחמנות אויף מיר און מיינע געשוויסטער, אונז ווילן זיין געזונטע עהרליכע לעכטיגע יודישע קינדער, הערט אונזער וויי געשריי און טוט וואס איז ריכטיג פאר אונזער משפחה

דער תהלים איד האט געשריבן: ↑דינסטאג יאנואר 13, 2026 10:15 am

מתא מחסיא האט געשריבן: ↑מאנטאג יאנואר 12, 2026 11:43 pm

חאצקיל האט געשריבן: ↑מאנטאג יאנואר 12, 2026 1:16 pm
ווער האט פשט אין מסכת שבת דף סה. ערביות יוצאות רעולות.
רעולות.jpg

לאמיר לערנען, וכל אדם אלא "שדברו חכמים בהוה"
איז פשט קלאר הייסט, אז נאר די ערביות פלעגן גיין רעולות און מדיות פרופות, נו איז מען אזוי געגאנגען אין בבל? מען איז געגאנגן מיט בגדי צבעונים דאס איז קלאר
אין ארץ ישראל איז מען אזוי געגאנגען? אין ארץ ישראל ווייסט מען איז מען געגאנגען מיט בגדי פשתן

איז טאקע די משנה די מקור פאר די קליידער???
פארדעם דארף מען מסירות נפש???

האמיר נעכטן געלערנט די גמרא, מיט רש"י.

ס'איז קלאר משמע אז דאס איז געווען דער לבוש פון די "גויים", דער "מנהג המקום", ממילא זענען די ישראליות אויך געגאנגען אזוי. מסתמא מיט אידישע שינויים.

אבער נישט אז ס'איז א אידישע לבוש, נאר פארקערט. א מנהג המקום פון די אראבישע געגנטער.

שעפעריש האט געשריבן: ↑מאנטאג יאנואר 12, 2026 5:26 pm

על פי תורה האט געשריבן: ↑דינסטאג יאנואר 13, 2026 7:39 am יעצט איז די שמחה בשלימות!

מענדי שטערן האט געשריבן: ↑דינסטאג יאנואר 13, 2026 12:21 am על פי בקשת ר' @שמואל פוקס האב איך פארראכטן די בילד, אז עס זאל ארויפגיין דא אויף אידטיש....

על פי תורה האט געשריבן: ↑דינסטאג יאנואר 13, 2026 7:48 am אינטערעסאנט אז דאס זענען די סאמע ערשטע אייניקלעך פונעם בעל ויען שאול ארויסצוקומען קיין אמעריקע

קטן בקטנים האט געשריבן: ↑דינסטאג יאנואר 13, 2026 3:34 pm

על פי תורה האט געשריבן: ↑דינסטאג יאנואר 13, 2026 7:48 am אינטערעסאנט אז דאס זענען די סאמע ערשטע אייניקלעך פונעם בעל ויען שאול ארויסצוקומען קיין אמעריקע

ווער איז ויען שאול?

פערל פיסקעל האט געשריבן: ↑דינסטאג יאנואר 13, 2026 3:31 pm

מענדי שטערן האט געשריבן: ↑דינסטאג יאנואר 13, 2026 12:21 am על פי בקשת ר' @שמואל פוקס האב איך פארראכטן די בילד, אז עס זאל ארויפגיין דא אויף אידטיש....

דער וואס שטייט נעבן יואל ראזנער האט מען פארגעסן ? קשאני ?

פערל פיסקעל האט געשריבן: ↑דינסטאג יאנואר 13, 2026 3:31 pm

מענדי שטערן האט געשריבן: ↑דינסטאג יאנואר 13, 2026 12:21 am על פי בקשת ר' @שמואל פוקס האב איך פארראכטן די בילד, אז עס זאל ארויפגיין דא אויף אידטיש....

דער וואס שטייט נעבן יואל ראזנער האט מען פארגעסן ? קשאני ?

לעבער אייער האט געשריבן: ↑דינסטאג יאנואר 13, 2026 5:02 pm דאס איז ר' שאול בויער
וואס אגב די אידן דארטן זאגן אז זיי האבן נישט קיין אנונג פארוואס מען ריפט אים די ויען שאול
עס איז ביז דערווייל נאך נישט דא אזא ספר פון אים

לעבער אייער האט געשריבן: ↑דינסטאג יאנואר 13, 2026 5:02 pm דאס איז ר' שאול בויער
וואס אגב די אידן דארטן זאגן אז זיי האבן נישט קיין אנונג פארוואס מען ריפט אים די ויען שאול
עס איז ביז דערווייל נאך נישט דא אזא ספר פון אים

מנחם גאלד האט געשריבן: ↑דינסטאג יאנואר 13, 2026 5:09 pm

לעבער אייער האט געשריבן: ↑דינסטאג יאנואר 13, 2026 5:02 pm דאס איז ר' שאול בויער
וואס אגב די אידן דארטן זאגן אז זיי האבן נישט קיין אנונג פארוואס מען ריפט אים די ויען שאול
עס איז ביז דערווייל נאך נישט דא אזא ספר פון אים

דאס איז זיין זון שמואל נחום בויער, א איידעם ביים ריש מתיבתא.

מנחם גאלד האט געשריבן: ↑דינסטאג יאנואר 13, 2026 5:09 pm

לעבער אייער האט געשריבן: ↑דינסטאג יאנואר 13, 2026 5:02 pm דאס איז ר' שאול בויער
וואס אגב די אידן דארטן זאגן אז זיי האבן נישט קיין אנונג פארוואס מען ריפט אים די ויען שאול
עס איז ביז דערווייל נאך נישט דא אזא ספר פון אים

דאס איז זיין זון אלימלך שמואל נחום בויער, א איידעם ביים ריש מתיבתא.

עסקן נמרץ האט געשריבן: ↑דינסטאג יאנואר 13, 2026 5:41 pm

מנחם גאלד האט געשריבן: ↑דינסטאג יאנואר 13, 2026 5:09 pm

לעבער אייער האט געשריבן: ↑דינסטאג יאנואר 13, 2026 5:02 pm דאס איז ר' שאול בויער
וואס אגב די אידן דארטן זאגן אז זיי האבן נישט קיין אנונג פארוואס מען ריפט אים די ויען שאול
עס איז ביז דערווייל נאך נישט דא אזא ספר פון אים

דאס איז זיין זון אלימלך שמואל נחום בויער, א איידעם ביים ריש מתיבתא.

אויף אים קען מען ריכטיג זאגן ה' ינקום דמו פאר ווער ס'ווייסט...

חלא בר חמרא האט געשריבן: ↑דינסטאג יאנואר 13, 2026 6:24 pm @לעבער אייער כ'מיין די סיבה דערפאר איז, צוליב די אינטערוויו וועלכע זייינס א קרוב האט אפגעהאלטן מיט אים, און עס איז פארשפרייט געווארן.

מענדי שטערן האט געשריבן: ↑דינסטאג יאנואר 13, 2026 12:21 am על פי בקשת ר' @שמואל פוקס האב איך פארראכטן די בילד, אז עס זאל ארויפגיין דא אויף אידטיש....

ממעמקים האט געשריבן: ↑דינסטאג יאנואר 13, 2026 8:32 pm

מענדי שטערן האט געשריבן: ↑דינסטאג יאנואר 13, 2026 12:21 am על פי בקשת ר' @שמואל פוקס האב איך פארראכטן די בילד, אז עס זאל ארויפגיין דא אויף אידטיש....

פארוואס גייט אונזער משהלע מיט די ווייסע און גאלדענע קליידער, אנדערש ווי אלע אנדערע? קאלירן האט צוטוהן מיט תיקונים סטאטוס? Mood קאליר? אפשר מער פערזענליכע זאכן ווי לוח מעשיות? איך וויל שוין נישט טראכטן אז די זאכן זענען אפן

IMG_3612.jpeg