'דער בלאט' צייטונג

[קיגעל]

צים דעקל

זייער א שטארקע דעקל, איך קויף אבער נישט קיין מאגאזין צי ליינען מוסר שמועסן

[פון די חברה]

צים דעקל

זייער א שטארקע דעקל, איך קויף אבער נישט קיין מאגאזין צי ליינען מוסר שמועסן

קוק אהער, אויב מען הייבט אן זאגן מוסר שמועסן אויף פאדקעסט'ס (עיין ערך מבד) מעג מען זאגן מוסר אין א צייטונג...

[פרנסה]

קינדער אפטיילונג no more

[מחמיר]

קינדער אפטיילונג no more

געשטאנען עטליכע וואכן צוריק אז תיכף נאכ'ן זוממער הייבט זיך אן א גענצליך פרישע רייכע 'קינדער אפטיילונג'

[פרנסה]

קינדער אפטיילונג no more

געשטאנען עטליכע וואכן צוריק אז תיכף האכ'ן זוממער הייבט זיך אן א גענצליך פרישע רייכע 'קינדער אפטיילונג'

פאנטה איז נישט גוט געווען?

[עטוואס]

ווואאאאף!

נישט געווייסט אזוי ווייטגרייכנד....

[חנן]

ווואאאאף!

נישט געווייסט אזוי ווייטגרייכנד....

"אז דער הונט בילט איז א סימן אז דער שטיין איז געלונגען" - לויטעט אן אלט אידיש ווארט.

(ח"ו, נישט אז איינער איז א 'הונט', חלילה וחס, בלויז א מעטאפאר..)

[Rummy]

די קינדער ווארטן אז די קינדער אפטיילונג זאל זיך צרוק אנהייבן, האפענטליך וועט עס נישט נעמען לאנג

[אשר]

ווואאאאף!

נישט געווייסט אזוי ווייטגרייכנד....

א ווייטאג און א בושה אז דער עכטער דעת הקהל אין גאס היינט צוטאגס איז מושפע און מיוסד:
מחנה מגושמים: פאדקעסטער/וולאגערס/שרייבערס/אינטערוויוערס/בעאיינפלוסערס/ווהאטסעפערס
מחנה אלקים: שרייבערס/מגידים/בדחנים/גליונות/גרויסע נדיבים בעם/צייטונגען/מאגאזינען

אזכרה אלקים ואהמיה בראותי כל פוצה פיו על תילו בנוי' ודעת תורה של רבנים ודיינים מושפלת עד שאול תחתי'

[פופציגער]

ווואאאאף!

נישט געווייסט אזוי ווייטגרייכנד....

א ווייטאג און א בושה אז דער עכטער דעת הקהל אין גאס היינט צוטאגס איז מושפע און מיוסד:
מחנה מגושמים: פאדקעסטער/וולאגערס/שרייבערס/אינטערוויוערס/בעאיינפלוסערס/ווהאטסעפערס
מחנה אלקים: שרייבערס/מגידים/בדחנים/גליונות/גרויסע נדיבים בעם/צייטונגען/מאגאזינען

אזכרה אלקים ואהמיה בראותי כל פוצה פיו על תילו בנוי' ודעת תורה של רבנים ודיינים מושפלת עד שאול תחתי'

איך וועל טרייען צו זיין סענסעטיוו. אבער איך קלער אז די רבנים דארפן איינזען אז דער דור האט זיך גערוקט ווייטער פון דרשות אין שוהל, און זיכערמאכן צו האבן א השפעה אויף די אלטערנאטיווע וועגן וויאזוי די יוגנט ווערט היינט באאיינפלוסט.

[גאלדבערג]

ווואאאאף!

נישט געווייסט אזוי ווייטגרייכנד....

א ווייטאג און א בושה אז דער עכטער דעת הקהל אין גאס היינט צוטאגס איז מושפע און מיוסד:
מחנה מגושמים: פאדקעסטער/וולאגערס/שרייבערס/אינטערוויוערס/בעאיינפלוסערס/ווהאטסעפערס
מחנה אלקים: שרייבערס/מגידים/בדחנים/גליונות/גרויסע נדיבים בעם/צייטונגען/מאגאזינען

אזכרה אלקים ואהמיה בראותי כל פוצה פיו על תילו בנוי' ודעת תורה של רבנים ודיינים מושפלת עד שאול תחתי'

איך וועל טרייען צו זיין סענסעטיוו. אבער איך קלער אז די רבנים דארפן איינזען אז דער דור האט זיך גערוקט ווייטער פון דרשות אין שוהל, און זיכערמאכן צו האבן א השפעה אויף די אלטערנאטיווע וועגן וויאזוי די יוגנט ווערט היינט באאיינפלוסט.

ריכטיג
מ'קען נישט ווייטאגן און קרעכצן אויף א פאקטישע אנגייענדע מציאות
מ'דארף עס קוקן אין פנים אריין און טרעפן די וועג אריין

[אשר]

סאו וואס זאלן די רבנים טון לדעתך? אויפגעבן די לייצעס און זיך אריינזעצן אין ספרים שטובל פארעווער?

[חנן]

סאו וואס זאלן די רבנים טון לדעתך? אויפגעבן די לייצעס און זיך אריינזעצן אין ספרים שטובל פארעווער?

רבנים האבן היינט מער מורא צו רעדן צו צייטונגען און פארשפרייטן דעם דעת תורה דורך די צייטונגען ווי אמאל. פארוואס ווייס איך נישט. אבער דער מציאות איז אז אין די לעצטערע יארן איידערן קריג, איז געווען היפש א נארמאלע זאך אז א רבי, רב וכדו' זאל רעדן צו צייטונג שרייבער (קארעספאנדענטן). צוויי דוגמאות וואס איך דערמאן זיך יעצט:

מונקאטשער רב האט געגעבן אן אינטערוויו (ווארשיינליך מער ווי איינע אויך) פאר א צייטונג (זיי שרייבן דארט אז ער גיבט נישט סתם אזוי קיין אינטערוויוס בלויז פאר זייער צייטונג ווייל זיי זענען אן ערליכע צייטונג, אנדערש ווי רובא דרובא צייטונגען יענע צייט וואס זענען געווען אנגעפיקעוועט מיט דאס ארגסטע).

ר' אלחנן וואסערמאן האט כסדר געגעבן אינטערוויוס פאר צייטונגען כדי ארויסצוברענגען דעים דעת תורה איבער אנגייענדע פאליטיק, הויפטזעכליך די אידישע, ווען עס האט זיך געטון מיט פארטייען למיניהם.

און איך בין זיכער אז עס איז געווען נאך אסאך. היינט אבער, וועט כמעט פאר קיין רב/רבי נישט פאסטן צו געבן אן אינטערוויו פאר א צייטונג, אויב באשרייבט מען שוין יא א רבי, איז עס מער אזוינע אלגעמיינע רבי'שע שאלות ווי 'וועלכע חסידיש ספר איז דער בעסטער צו לערנען' א.ד.ג., און נישט קיין מיינונגען און שטעלונגען איבער פארשידענע דברים העומדים על הפרק (מיט אייניגע אויסנאמען).

[פופציגער]

סאו וואס זאלן די רבנים טון לדעתך? אויפגעבן די לייצעס און זיך אריינזעצן אין ספרים שטובל פארעווער?

איך זאג נישט וואס רבנים זאלן טון. דערווייל קוקט אויס ווי זיי דיסמיסן דעם נייעם ווינט, און אויב איז דאס וואס זיי זעען פאר ריכטיג זאלן זיי אזוי טון.

אבער אויב דאס איז דער מהלך, וויין נישט מיט קיין קינות פסוקים אויף דעם וואס אנדערע זענען משפיע.

מיין רבי, מהר"א מסאטמאר, איז בעצם זייער אפן דערמיט אז אנשטאט פרובירן טוישן דעם מחנה מגושמים נעמט ער זיך ארום מיטן מחנה אלקים. פון זיינע ווערטער קוקט אויס ווי ער זעט דא א פרישע טיילונג, און איך בין נישט מהרהר דערויף, נאר אדרבה, סאיז מיר מחייב זיך צו האלטן צום מחנה אלקים. אבער איך גלייב ער גייט נישט באוויינען אז אין מחנה מגושמים זענען דא פרעמדע משפיעים. דאס איז דאך דער קאטעגאריזירטער מחנה מגושמים.

אין קורצן: אדער איז דא א טיילונג, און קוק פשוט נישט אהין. ביי אונז אין מחנה אלקים האבן רבנים דאס לעצטע ווארט.
אדער זאגסטו אז יענס נעמט איבער דעם גאנצן יוגנט, וואס דאן איז אפשר יא צייט די רבנים זאלן זיך אריינלייגן דערין אביסל, אזויווי בימי רביה"ק זי"ע ווען דער רבי האט געזען פאר ריכטיג צו האבן אן אייגענעם צייטונג.

[יושע זאב]

ווואאאאף!

נישט געווייסט אזוי ווייטגרייכנד....

"אז דער הונט בילט איז א סימן אז דער שטיין איז געלונגען" - לויטעט אן אלט אידיש ווארט.

(ח"ו, נישט אז איינער איז א 'הונט', חלילה וחס, בלויז א מעטאפאר..)

נישט דא קיין הונט נישט דא קיין בילן נישטא גארנישט... מ'דארף זיין זייער דום נישט צו כאפן די cynicism דא. דער שרייבער גייט אן פאדקעסט ווי די פאריאריגע שניי, ער פרובירט שטארק ארויפארבעטן זיין מאגאזין און געהאפט ס'זאל ווערן פארשפרייט אויף סאשעל מידיע... כ'וואלט אפילו נישט געווען סופרייזט אז דער סטאטוס לייגער איז באצאלט געווארן פאר זיין מכלומרשטע בילן...

[אשר]

סאו וואס זאלן די רבנים טון לדעתך? אויפגעבן די לייצעס און זיך אריינזעצן אין ספרים שטובל פארעווער?

איך זאג נישט וואס רבנים זאלן טון. דערווייל קוקט אויס ווי זיי דיסמיסן דעם נייעם ווינט, און אויב איז דאס וואס זיי זעען פאר ריכטיג זאלן זיי אזוי טון.

אבער אויב דאס איז דער מהלך, וויין נישט מיט קיין קינות פסוקים אויף דעם וואס אנדערע זענען משפיע.

מיין רבי, מהר"א מסאטמאר, איז בעצם זייער אפן דערמיט אז אנשטאט פרובירן טוישן דעם מחנה מגושמים נעמט ער זיך ארום מיטן מחנה אלקים. פון זיינע ווערטער קוקט אויס ווי ער זעט דא א פרישע טיילונג, און איך בין נישט מהרהר דערויף, נאר אדרבה, סאיז מיר מחייב זיך צו האלטן צום מחנה אלקים. אבער איך גלייב ער גייט נישט באוויינען אז אין מחנה מגושמים זענען דא פרעמדע משפיעים. דאס איז דאך דער קאטעגאריזירטער מחנה מגושמים.

אין קורצן: אדער איז דא א טיילונג, און קוק פשוט נישט אהין. ביי אונז אין מחנה אלקים האבן רבנים דאס לעצטע ווארט.
אדער זאגסטו אז יענס נעמט איבער דעם גאנצן יוגנט, וואס דאן איז אפשר יא צייט די רבנים זאלן זיך אריינלייגן דערין אביסל, אזויווי בימי רביה"ק זי"ע ווען דער רבי האט געזען פאר ריכטיג צו האבן אן אייגענעם צייטונג.

האסט מסתמא צו שנעל געליינט מיין תגובה ווי איך שרייב אז אינעם מחנה אלקים איז אויך דער השפעה פון רבנים מיט זייערע דרשות געטראסקעט ביז דער ערד און אפילו דער ערליכער חסידישער אינגערמאן הערט זיך אן בעיקר און ווערט נשפע אינעם ווינט פון אלע סארט השפעות וואס איז לאו דוקא וואס די רבנים זאגן.
איך רעד נישט פון שלעכטע השפעה, אבער במציאות איז היינט אז וואס יונתן שווארץ און דרעזנער זאגן איז סאך מער פאפולער און מחייב ווי וואס ווינער רב שליט"א זאגט. דו"ק ותשכח.

[חנן]

ווואאאאף!

נישט געווייסט אזוי ווייטגרייכנד....

"אז דער הונט בילט איז א סימן אז דער שטיין איז געלונגען" - לויטעט אן אלט אידיש ווארט.

(ח"ו, נישט אז איינער איז א 'הונט', חלילה וחס, בלויז א מעטאפאר..)

נישט דא קיין הונט נישט דא קיין בילן נישטא גארנישט... מ'דארף זיין זייער דום נישט צו כאפן די cynicism דא. דער שרייבער גייט אן פאדקעסט ווי די פאריאריגע שניי, ער פרובירט שטארק ארויפארבעטן זיין מאגאזין און געהאפט ס'זאל ווערן פארשפרייט אויף סאשעל מידיע... כ'וואלט אפילו נישט געווען סופרייזט אז דער סטאטוס לייגער איז באצאלט געווארן פאר זיין מכלומרשטע בילן...

נו, אפשר זאל דער איד אויך אנהויבן גיין מיט אזוינע סטראטעגיעס? ס'ארבעט בעסער ווי חרמות קעגן אנדערע.

[יושע זאב]

די איד דארף עס נישט זיי זענען סטאביל פארקויפן שיין

[פופציגער]

סאו וואס זאלן די רבנים טון לדעתך? אויפגעבן די לייצעס און זיך אריינזעצן אין ספרים שטובל פארעווער?

איך זאג נישט וואס רבנים זאלן טון. דערווייל קוקט אויס ווי זיי דיסמיסן דעם נייעם ווינט, און אויב איז דאס וואס זיי זעען פאר ריכטיג זאלן זיי אזוי טון.

אבער אויב דאס איז דער מהלך, וויין נישט מיט קיין קינות פסוקים אויף דעם וואס אנדערע זענען משפיע.

מיין רבי, מהר"א מסאטמאר, איז בעצם זייער אפן דערמיט אז אנשטאט פרובירן טוישן דעם מחנה מגושמים נעמט ער זיך ארום מיטן מחנה אלקים. פון זיינע ווערטער קוקט אויס ווי ער זעט דא א פרישע טיילונג, און איך בין נישט מהרהר דערויף, נאר אדרבה, סאיז מיר מחייב זיך צו האלטן צום מחנה אלקים. אבער איך גלייב ער גייט נישט באוויינען אז אין מחנה מגושמים זענען דא פרעמדע משפיעים. דאס איז דאך דער קאטעגאריזירטער מחנה מגושמים.

אין קורצן: אדער איז דא א טיילונג, און קוק פשוט נישט אהין. ביי אונז אין מחנה אלקים האבן רבנים דאס לעצטע ווארט.
אדער זאגסטו אז יענס נעמט איבער דעם גאנצן יוגנט, וואס דאן איז אפשר יא צייט די רבנים זאלן זיך אריינלייגן דערין אביסל, אזויווי בימי רביה"ק זי"ע ווען דער רבי האט געזען פאר ריכטיג צו האבן אן אייגענעם צייטונג.

האסט מסתמא צו שנעל געליינט מיין תגובה ווי איך שרייב אז אינעם מחנה אלקים איז אויך דער השפעה פון רבנים מיט זייערע דרשות געטראסקעט ביז דער ערד און אפילו דער ערליכער חסידישער אינגערמאן הערט זיך אן בעיקר און ווערט נשפע אינעם ווינט פון אלע סארט השפעות וואס איז לאו דוקא וואס די רבנים זאגן.
איך רעד נישט פון שלעכטע השפעה, אבער במציאות איז היינט אז וואס יונתן שווארץ און דרעזנער זאגן איז סאך מער פאפולער און מחייב ווי וואס ווינער רב שליט"א זאגט. דו"ק ותשכח.

איז די פראגע צי די מחנה אלקים עפעקטירט עס.

אויב דו רבנים האלטן אז יא, און זיי האלטן ס'א פראבלעם, דארף מען אפשר צושטעלן די סארט קאנטענט על טהרת הקודש.

דיסמיסן איז גוט ווען מהאלט סנישט קיין סכנה פאר אונז

[יושע זאב]

און בכלל דער איד וואלט קיינמאל נישט גערעדט פון די אנשיקעניש אפילו נישט אויף צו האקן

[פופציגער]

ווואאאאף!

נישט געווייסט אזוי ווייטגרייכנד....

"אז דער הונט בילט איז א סימן אז דער שטיין איז געלונגען" - לויטעט אן אלט אידיש ווארט.

(ח"ו, נישט אז איינער איז א 'הונט', חלילה וחס, בלויז א מעטאפאר..)

נישט דא קיין הונט נישט דא קיין בילן נישטא גארנישט... מ'דארף זיין זייער דום נישט צו כאפן די cynicism דא. דער שרייבער גייט אן פאדקעסט ווי די פאריאריגע שניי, ער פרובירט שטארק ארויפארבעטן זיין מאגאזין און געהאפט ס'זאל ווערן פארשפרייט אויף סאשעל מידיע... כ'וואלט אפילו נישט געווען סופרייזט אז דער סטאטוס לייגער איז באצאלט געווארן פאר זיין מכלומרשטע בילן...

יעדע מאל דו הערסט א דרשה פון א דרשן איבער אן ענין וואס מהאט אים געהייערט צו רעדן, ביסטו דן צי עכט קעירט ער פאר עס?

קבל את האמת ממי שאומרו

[יושע זאב]

"אז דער הונט בילט איז א סימן אז דער שטיין איז געלונגען" - לויטעט אן אלט אידיש ווארט.

(ח"ו, נישט אז איינער איז א 'הונט', חלילה וחס, בלויז א מעטאפאר..)

נישט דא קיין הונט נישט דא קיין בילן נישטא גארנישט... מ'דארף זיין זייער דום נישט צו כאפן די cynicism דא. דער שרייבער גייט אן פאדקעסט ווי די פאריאריגע שניי, ער פרובירט שטארק ארויפארבעטן זיין מאגאזין און געהאפט ס'זאל ווערן פארשפרייט אויף סאשעל מידיע... כ'וואלט אפילו נישט געווען סופרייזט אז דער סטאטוס לייגער איז באצאלט געווארן פאר זיין מכלומרשטע בילן...

יעדע מאל דו הערסט א דרשה פון א דרשן איבער אן ענין וואס מהאט אים געהייערט צו רעדן, ביסטו דן צי עכט קעירט ער פאר עס?

קבל את האמת ממי שאומרו

That's besides the point

[נויז מאשין]

די איד דארף עס נישט זיי זענען סטאביל פארקויפן שיין

די שמוציגע טועמי' סקאנדאל יוכיח אז נישט.

[יושע זאב]

די איד דארף עס נישט זיי זענען סטאביל פארקויפן שיין

די שמוציגע טועמי' סקאנדאל יוכיח אז נישט.

נו גלייב וואס איר ווילט

[נויז מאשין]

די איד דארף עס נישט זיי זענען סטאביל פארקויפן שיין

די שמוציגע טועמי' סקאנדאל יוכיח אז נישט.

נו גלייב וואס איר ווילט

די אויך...