סאטמאר (מהר"א): נייעסן און שמועסן בתוככי הקהלה

[לעפעלע]

איך צאל פול פרייז שכר לימוד.

איבער דעם בן גמלא סקעם העמיר רעדן א צווייטס מאל.

רעד יעצט
דו צאלסט פול פרייז, פלאס בן גמלא?

איך צאל פול פרייז, נישט בן גמלא.

ביים פריערדיגן בנין האב איך געגעבן $1800.

איך האב אפגעזאגט בן גמלא אין כולל ווען כהאב אנגעהויבן איבערפרעגן וויאזוי דו א.ג. בענעפיטס ארבעטן און דער פאנדרעיזער האט אראפגעשלונגען זיין צונג. אויב איז עס געמאכט נאר פאר אזעלכע וואס פרעגן נישט איבער, בין איך נישט אין דעם כלל.

איך האב די וואך באקומען א בריוו אז שכר לומד גייט ארויף צו $440
פאר וואס האבן זיי נישט קיין שכל צו עס טעהן אפאר חדשים געריקט פון קרן הבנין

[אסרוחג]

איך צאל פול פרייז, נישט בן גמלא.

ביים פריערדיגן בנין האב איך געגעבן $1800.

איך האב אפגעזאגט בן גמלא אין כולל ווען כהאב אנגעהויבן איבערפרעגן וויאזוי דו א.ג. בענעפיטס ארבעטן און דער פאנדרעיזער האט אראפגעשלונגען זיין צונג. אויב איז עס געמאכט נאר פאר אזעלכע וואס פרעגן נישט איבער, בין איך נישט אין דעם כלל.

בן גמלא גיבט נישט קיין שום בענעפיט... סך הכל ווען די בעטסט פון די מוסד א טובה, א דיסקאונט אויף שכר לימוד/פיר אזייגער קלאס וכו' קוקט די מוסד (מיט רעכט!..) ווי ביסטו געווען ווען אונז האבן דיר געבעטן א טובה... וקל להבין!

וקל ל-גארנישט.

מ'קוקט מער אויף פראטעקציע וכו' ווי אויף בן גמלא.

בן גמלא זאגט צו פאר כולל אינגעלייט שכר לימוד הנחות, מ'זאגט אבער נישט אז אויב גייסטו ארבעטן אפילו פארט טיים, קענסטו גיין פייפן... די בן גמלא ווערט ווייטער געטשארדזש חודש'ליך.

בן גמלא הייבט זיך אן אין כולל ווען מ'באקומט די הנחה
דו קענסט עס אראפנעמען שפעטער, אבער דעמאלטס גייט מען גלייך צו די פול פרייז אפציע
פיר אזייגער קלאס האט מיט דעם אויב די ביידע עלטערן ארבעטן (אזוי איז געווען אמאל עכ"פ), קען זיין ס'האט אויך מיט די לעצטע נאמען....

פופצי, וואס זענען געווען דיינע שאלות וועגן בן גמלא? אויב דיין טאטע/שכן פלאגט זיך מיט שכ"ל צו מ'קען אים העלפן מיט דעם, צו עפעס אנדערש

[אסרוחג]

רעד יעצט
דו צאלסט פול פרייז, פלאס בן גמלא?

איך צאל פול פרייז, נישט בן גמלא.

ביים פריערדיגן בנין האב איך געגעבן $1800.

איך האב אפגעזאגט בן גמלא אין כולל ווען כהאב אנגעהויבן איבערפרעגן וויאזוי דו א.ג. בענעפיטס ארבעטן און דער פאנדרעיזער האט אראפגעשלונגען זיין צונג. אויב איז עס געמאכט נאר פאר אזעלכע וואס פרעגן נישט איבער, בין איך נישט אין דעם כלל.

איך האב די וואך באקומען א בריוו אז שכר לומד גייט ארויף צו $440
פאר וואס האבן זיי נישט קיין שכל צו עס טעהן אפאר חדשים געריקט פון קרן הבנין

ווייל ער האלט דיך סיי ווי ביים קארג
440 פאר וויפיל קינדער?

[גאלדבערג]

ווען ס'וועט זיין אויך אזעלכע מוסדות ווי צעהלים/קראסנא/שאפראן/נייטרא וכו'
וועט זיין א שטיקל קאמפעטישן דערווייל מיז יעדער שיקן ביי זיין מוסד
האפענטליך אז די גלילות זאל מאכן א שטיקל טויש

[פופציגער]

בן גמלא גיבט נישט קיין שום בענעפיט... סך הכל ווען די בעטסט פון די מוסד א טובה, א דיסקאונט אויף שכר לימוד/פיר אזייגער קלאס וכו' קוקט די מוסד (מיט רעכט!..) ווי ביסטו געווען ווען אונז האבן דיר געבעטן א טובה... וקל להבין!

וקל ל-גארנישט.

מ'קוקט מער אויף פראטעקציע וכו' ווי אויף בן גמלא.

בן גמלא זאגט צו פאר כולל אינגעלייט שכר לימוד הנחות, מ'זאגט אבער נישט אז אויב גייסטו ארבעטן אפילו פארט טיים, קענסטו גיין פייפן... די בן גמלא ווערט ווייטער געטשארדזש חודש'ליך.

בן גמלא הייבט זיך אן אין כולל ווען מ'באקומט די הנחה
דו קענסט עס אראפנעמען שפעטער, אבער דעמאלטס גייט מען גלייך צו די פול פרייז אפציע
פיר אזייגער קלאס האט מיט דעם אויב די ביידע עלטערן ארבעטן (אזוי איז געווען אמאל עכ"פ), קען זיין ס'האט אויך מיט די לעצטע נאמען....

פופצי, וואס זענען געווען דיינע שאלות וועגן בן גמלא? אויב דיין טאטע/שכן פלאגט זיך מיט שכ"ל צו מ'קען אים העלפן מיט דעם, צו עפעס אנדערש

כהאב געוואוסט אז עט סאם פוינט גיי איך ארויסיאגן פון כולל, סא האבעך געוואלט וויסן צי כגיי נאכאלץ באקומען די צוגעזאגטע הנחות...

[לעפעלע]

איך צאל פול פרייז, נישט בן גמלא.

ביים פריערדיגן בנין האב איך געגעבן $1800.

איך האב אפגעזאגט בן גמלא אין כולל ווען כהאב אנגעהויבן איבערפרעגן וויאזוי דו א.ג. בענעפיטס ארבעטן און דער פאנדרעיזער האט אראפגעשלונגען זיין צונג. אויב איז עס געמאכט נאר פאר אזעלכע וואס פרעגן נישט איבער, בין איך נישט אין דעם כלל.

איך האב די וואך באקומען א בריוו אז שכר לומד גייט ארויף צו $440
פאר וואס האבן זיי נישט קיין שכל צו עס טעהן אפאר חדשים געריקט פון קרן הבנין

ווייל ער האלט דיך סיי ווי ביים קארג
440 פאר וויפיל קינדער?

1

[תורה ויראה]

איך האב די וואך באקומען א בריוו אז שכר לומד גייט ארויף צו $440
פאר וואס האבן זיי נישט קיין שכל צו עס טעהן אפאר חדשים געריקט פון קרן הבנין

ווייל ער האלט דיך סיי ווי ביים קארג
440 פאר וויפיל קינדער?

1

+טרענספארטעישאן?

[פון די חברה]

רעד יעצט
דו צאלסט פול פרייז, פלאס בן גמלא?

איך צאל פול פרייז, נישט בן גמלא.

ביים פריערדיגן בנין האב איך געגעבן $1800.

איך האב אפגעזאגט בן גמלא אין כולל ווען כהאב אנגעהויבן איבערפרעגן וויאזוי דו א.ג. בענעפיטס ארבעטן און דער פאנדרעיזער האט אראפגעשלונגען זיין צונג. אויב איז עס געמאכט נאר פאר אזעלכע וואס פרעגן נישט איבער, בין איך נישט אין דעם כלל.

איך האב די וואך באקומען א בריוו אז שכר לומד גייט ארויף צו $440
פאר וואס האבן זיי נישט קיין שכל צו עס טעהן אפאר חדשים געריקט פון קרן הבנין

גא"מ.

באקומען א בריוו אז נישט מיר נישט דיר גייט ארויף די שכר לימוד,

#צוויי פייגלעך אין איין שאס

[לעפעלע]

ווייל ער האלט דיך סיי ווי ביים קארג
440 פאר וויפיל קינדער?

1

+טרענספארטעישאן?

ניין אינקלאדיט

[אסרוחג]

ווען ס'וועט זיין אויך אזעלכע מוסדות ווי צעהלים/קראסנא/שאפראן/נייטרא וכו'
וועט זיין א שטיקל קאמפעטישן דערווייל מיז יעדער שיקן ביי זיין מוסד
האפענטליך אז די גלילות זאל מאכן א שטיקל טויש

לכאורה נישט
טשעק אויס אויב די א. ד. מוסדות זענען ביליגער אין וומס"ב
געווענליך אזעלכע קליינע מוסדות זענען טייערער, ווייל זיי האבן נישט די גרויסע הכנסות, און ס'איז נאך א מעלה איז ס'איז נישט קיין מעס פראדוקשען

ס'איז דא איין עצה!
דער אייבערשטער זאל שיקן אסאך געלט!!!!!!!!!!!!!

[אגד]

מען מעג געדאנקען אז למעשה בעהט די היזיגע מוסדות די ביליגסטע שכר לימוד פרייזן אין גאנץ ניו יארק, און אז לייגן א "קרן הבנין" טשארדזש איז סטאנדארט אין גאר אסאך מוסדות אפילו ווען זיי בויען ניטאמאל אקטיוו.

די קענסט די שכר לימוד פרייזן אין גאנץ ניו יארק אדער זאגסט נאך וואס דו האסט געליינט ערגעץ??

גאנץ ניו יארק עז אין ווילי און מאנסי און קרית יואל..

[לעבעדיגע איד]

אין וויליאמסבורג איז דא א יערליכע קרן הבנין טזשארדזש פון 5 אדער 6 הינדערט, וויאזוי איז אין קרית יואל?

[רעאליסטיש]

אין וויליאמסבורג איז דא א יערליכע קרן הבנין טזשארדזש פון 5 אדער 6 הינדערט, וויאזוי איז אין קרית יואל?

אין קרית יואל איז נאך קיינמאל נישט געווען א קרן הבנין טשארזדש.

[סוחר]

בינעך נייגעריג צו די מוסדות איז באמת שארט אין געלט אדער עס איז פשוט וויכטיג צו אנפולן די רעזערוו אקאטנטס?

ווי אויך האט מען טאקע נישט מצליח געעווען, און קען מען נישט מצליח זיין צו קאווערן די בנינים פון נגידים וכו‘ אדער עס איז פשוט גרינגער ארויפצושמירן אויפן ביל?

כפרעג ווייל כ‘ווייס נישט, און כ‘וויל וויסן

איינער ווייסט?

[יהושע עבד השם]

בינעך נייגעריג צו די מוסדות איז באמת שארט אין געלט אדער עס איז פשוט וויכטיג צו אנפולן די רעזערוו אקאטנטס?

ווי אויך האט מען טאקע נישט מצליח געעווען, און קען מען נישט מצליח זיין צו קאווערן די בנינים פון נגידים וכו‘ אדער עס איז פשוט גרינגער ארויפצושמירן אויפן ביל?

כפרעג ווייל כ‘ווייס נישט, און כ‘וויל וויסן

איינער ווייסט?

לכאורה איז עס סתם צו אנפילן די רעזערוו אקאונט... און אויך לכאורה איז גרינגער עס ארויפצושמירען אויפן ביל....

געהערט פון א אינסיידער....

[בן תורה]

בינעך נייגעריג צו די מוסדות איז באמת שארט אין געלט אדער עס איז פשוט וויכטיג צו אנפולן די רעזערוו אקאטנטס?

ווי אויך האט מען טאקע נישט מצליח געעווען, און קען מען נישט מצליח זיין צו קאווערן די בנינים פון נגידים וכו‘ אדער עס איז פשוט גרינגער ארויפצושמירן אויפן ביל?

כפרעג ווייל כ‘ווייס נישט, און כ‘וויל וויסן

איינער ווייסט?

די צוויי בילדינגס וואס זיי בויען קאסט איבער הונדערט מיליאן. סאיז א ריזיגע נאמבער. זיי טענה'ן אז נאכן פארקויפן אלע זכותים בלייבן זיי מיט א דעפיציט פון אכצן מיליאן.

איך זעה נאר וואס ס'שטייט אויף די צעטלעך, אבער ס'מאכט סענס.

[גאלדבערג]

בינעך נייגעריג צו די מוסדות איז באמת שארט אין געלט אדער עס איז פשוט וויכטיג צו אנפולן די רעזערוו אקאטנטס?

ווי אויך האט מען טאקע נישט מצליח געעווען, און קען מען נישט מצליח זיין צו קאווערן די בנינים פון נגידים וכו‘ אדער עס איז פשוט גרינגער ארויפצושמירן אויפן ביל?

כפרעג ווייל כ‘ווייס נישט, און כ‘וויל וויסן

איינער ווייסט?

לכאורה איז עס סתם צו אנפילן די רעזערוו אקאונט... און אויך לכאורה איז גרינגער עס ארויפצושמירען אויפן ביל....

געהערט פון א אינסיידער....

ס'גוט פאר א ווערטל
כ'הער פון עטליכע עסקנים אז מען מיטשעט זיך עכט מיט לעצטע צוואנציג רעדלעך צו גומר זיין ביידע בנינים
עס איז א פראיעקט פון משונה'דיגע געלטער וואס מען קען שווער ריקן די ארבעט פאראויס

[יהושע עבד השם]

כהאב געוואלט אראנדזשירן א פעטיציע פון צענדליגע אינגעלייט וואס זאלן אונטערשרייבן אז זיי סטאפן פרייוויליגע נדבות ווי בן גמלא וכו' אדאנק דעם התחייבות.

אבער כ'וויל דאך נישט שאדן מאכן די מוסדות.

סא כ'טו עס נישט.

גראדע געהערט היינט איין היפשע טענה אויף די התחייבות... די סיבה פארוואס מ'דארף בויען אזוי סאך בנינים אזוי שנעל אין קרית יואל איז א גרויס חלק צוליב די אומנויטרליכע וואקס וואס קומט פון די וואס מופן ארויס פון די שטאט, איז אויב אזוי זאלן די נייע תושבים באצאלן פאר יעדע קינד וכדומה קרן הבנין געלט ( גראדע מיין איך אז אויף די זעלבע טענה איז געבויעט די געלט וואס די בויערס דארפן געבן פאר די וועד הקריה/מוסדות/ווילעדש וגו')

[שבת קודש]

אדורכפארנדיג די שטח המתיבתא זעה איך אז מען האט דארט געלייגט אסאך צמענטענטע בלאקרס מיט בלומען אויף די בלאקרס

וואס איז פשט פון די בלומען? עס פאסט נישט פאר א ישיבה, דאס זעהט מען געווענדליך ביי א גוישע בית הקברות

[אגד]

אדורכפארנדיג די שטח המתיבתא זעה איך אז מען האט דארט געלייגט אסאך צמענטענטע בלאקרס מיט בלומען אויף די בלאקרס

וואס איז פשט פון די בלומען? עס פאסט נישט פאר א ישיבה, דאס זעהט מען געווענדליך ביי א גוישע בית הקברות

די ישיבה האט שוין יארן בלומען אויף געוויסע ערטער.

[עטרת חיים]

אדורכפארנדיג די שטח המתיבתא זעה איך אז מען האט דארט געלייגט אסאך צמענטענטע בלאקרס מיט בלומען אויף די בלאקרס

וואס איז פשט פון די בלומען? עס פאסט נישט פאר א ישיבה, דאס זעהט מען געווענדליך ביי א גוישע בית הקברות

איך האב עס געזעהן, קוקט אויס א בחורישע זאך

[שטייפע קוגל]

כהאב געוואלט אראנדזשירן א פעטיציע פון צענדליגע אינגעלייט וואס זאלן אונטערשרייבן אז זיי סטאפן פרייוויליגע נדבות ווי בן גמלא וכו' אדאנק דעם התחייבות.

אבער כ'וויל דאך נישט שאדן מאכן די מוסדות.

סא כ'טו עס נישט.

גראדע געהערט היינט איין היפשע טענה אויף די התחייבות... די סיבה פארוואס מ'דארף בויען אזוי סאך בנינים אזוי שנעל אין קרית יואל איז א גרויס חלק צוליב די אומנויטרליכע וואקס וואס קומט פון די וואס מופן ארויס פון די שטאט, איז אויב אזוי זאלן די נייע תושבים באצאלן פאר יעדע קינד וכדומה קרן הבנין געלט ( גראדע מיין איך אז אויף די זעלבע טענה איז געבויעט די געלט וואס די בויערס דארפן געבן פאר די וועד הקריה/מוסדות/ווילעדש וגו')

זיי צאלן שוין. יעדער וואס קויפט א הויז דארף באצאלן פאר די מוסדות א התחייבות צו אקאמאדירן די פרישע קינדער וואס ער ברענגט מיט. (סיי מהר"א און סיי מהרי"י)

די עיקר פראבלעם איז אז די בנינים ווערן געבויעט מיט די טייערסטע דעזיינס און פיטשעווקעס פונדרויסן און אינעווייניג. אויב נעמט מען אריין די עלטערן אין די קאסטן דאן דארפן זיי אויך האבן א ווארט אין די עקספענסעס. די בנינים זענען געבויעט פיל מער לוקסוריעז ווי רוב פשוטע הייזער.

איך געדענק נאך אלס קינד האט די תלמוד תורה געהאט ברוינע ציגל אינדרויסן און די גאנצע בנין אינעווייניג איז באשטאנען פון ווייסע ווענט און ביליגע טיילס. זהו. די טישן און בענק זענען געווען צוזאמגעקלאפט היימישע העלצער מיט סקרוס ארויפגעשמירט אביסל פעינט. היינט זענען אלע בנינים באצירט מיט שיינעדיגע לעקטערס און טייערע מאלדינגס מבית ומחוץ און נאכדעם וואונדערט מען זיך פארוואס די קינדער וואקסן אויף מפונקים און זיי מוזן האבן פונעם שענסטן און בעסטן.

[יהושע עבד השם]

כהאב געוואלט אראנדזשירן א פעטיציע פון צענדליגע אינגעלייט וואס זאלן אונטערשרייבן אז זיי סטאפן פרייוויליגע נדבות ווי בן גמלא וכו' אדאנק דעם התחייבות.

אבער כ'וויל דאך נישט שאדן מאכן די מוסדות.

סא כ'טו עס נישט.

גראדע געהערט היינט איין היפשע טענה אויף די התחייבות... די סיבה פארוואס מ'דארף בויען אזוי סאך בנינים אזוי שנעל אין קרית יואל איז א גרויס חלק צוליב די אומנויטרליכע וואקס וואס קומט פון די וואס מופן ארויס פון די שטאט, איז אויב אזוי זאלן די נייע תושבים באצאלן פאר יעדע קינד וכדומה קרן הבנין געלט ( גראדע מיין איך אז אויף די זעלבע טענה איז געבויעט די געלט וואס די בויערס דארפן געבן פאר די וועד הקריה/מוסדות/ווילעדש וגו')

זיי צאלן שוין. יעדער וואס קויפט א הויז דארף באצאלן פאר די מוסדות א התחייבות צו אקאמאדירן די פרישע קינדער וואס ער ברענגט מיט. (סיי מהר"א און סיי מהרי"י)

די עיקר פראבלעם איז אז די בנינים ווערן געבויעט מיט די טייערסטע דעזיינס און פיטשעווקעס פונדרויסן און אינעווייניג. אויב נעמט מען אריין די עלטערן אין די קאסטן דאן דארפן זיי אויך האבן א ווארט אין די עקספענסעס. די בנינים זענען געבויעט פיל מער לוקסוריעז ווי רוב פשוטע הייזער.

איך געדענק נאך אלס קינד האט די תלמוד תורה געהאט ברוינע ציגל אינדרויסן און די גאנצע בנין אינעווייניג איז באשטאנען פון ווייסע ווענט און ביליגע טיילס. זהו. היינט זענען אלע בנינים באצירט מיט שיינעדיגע לעקטערס און טייערע מאלדינגס מבית ומחוץ און נאכדעם וואונדערט מען זיך פארוואס די קינדער וואקסן אויף מפונקים און זיי מוזן האבן פונעם שענסטן און בעסטן.

ווער צאלט? די קונה? וויפיל צאלט ער?

[דריידל]

רעד יעצט
דו צאלסט פול פרייז, פלאס בן גמלא?

איך צאל פול פרייז, נישט בן גמלא.

ביים פריערדיגן בנין האב איך געגעבן $1800.

איך האב אפגעזאגט בן גמלא אין כולל ווען כהאב אנגעהויבן איבערפרעגן וויאזוי דו א.ג. בענעפיטס ארבעטן און דער פאנדרעיזער האט אראפגעשלונגען זיין צונג. אויב איז עס געמאכט נאר פאר אזעלכע וואס פרעגן נישט איבער, בין איך נישט אין דעם כלל.

איך האב די וואך באקומען א בריוו אז שכר לומד גייט ארויף צו $440
פאר וואס האבן זיי נישט קיין שכל צו עס טעהן אפאר חדשים געריקט פון קרן הבנין

מעגליך אז ס'קומט נאכאיינס אין אפאר חדשים

[ווערווייס]

בינעך נייגעריג צו די מוסדות איז באמת שארט אין געלט אדער עס איז פשוט וויכטיג צו אנפולן די רעזערוו אקאטנטס?

ווי אויך האט מען טאקע נישט מצליח געעווען, און קען מען נישט מצליח זיין צו קאווערן די בנינים פון נגידים וכו‘ אדער עס איז פשוט גרינגער ארויפצושמירן אויפן ביל?

כפרעג ווייל כ‘ווייס נישט, און כ‘וויל וויסן

איינער ווייסט?

וואס איז די מציאות ביים בויען איז ווייסעך נישט
אבער אנדערע געלט בעטערייען מאכט צומאל נישט קיין סענס
נעקסטע וואך גייט זיין א חומש סעודה, מען שיקט אהיים א צעטל יעדער זאל ברענגן 10 דאלער פאר די הוצאות (וועלכע הוצאות?)
ס'איז דא קיעה"ר 500+ קינדער אין כתה א'
נעקסטע וואך גייט מען זען אויף די בילדער אז די רבי געט פאר הרבני הנגיד וכו' א שיינע מתנה ווייל ער האט געספאנסערט די הוצאות פון די חומש סעודה
איז דער הרבני הנגיד האט באקומען א דיסקאונט פון 5000 דאלער (10X500), איז וויפיל האט ער יא געגעבן? און וואס האט ער באצאלט?
תיקו!