ר’ משה שפיצער, 'ידיעות און פליאות' אויף קול מבשר

[שוין געגאנגען]

די יעב"ץ שרייבט אזוי כידוע

אמת אבער היינט די היימיישע ציבור נישט הערן אזעלכע זאכן + די יאבץ שרייבן נאך זאכן וואס אויב איינער גייט רעדט אויב קול מבשר פון דעם גייט מען עס אוסרן

לדוגמא?

א א חלק פון זהר האט רבי משה דילאן גמאכט רבי יהונתן מיט שבתי צבי די מלחמה א קעגן רבי זלמן הנא וכו' ווער סויל מער אינפורמציה אויב רבי יעקב אמדין זצל זאל לייענען זיין אויטביגרפיה מגילת ספר

[מחפש שלווה]

אמת אבער היינט די היימיישע ציבור נישט הערן אזעלכע זאכן + די יאבץ שרייבן נאך זאכן וואס אויב איינער גייט רעדט אויב קול מבשר פון דעם גייט מען עס אוסרן

לדוגמא?

א א חלק פון זהר האט רבי משה דילאן גמאכט רבי יהונתן מיט שבתי צבי די מלחמה א קעגן רבי זלמן הנא וכו' ווער סויל מער אינפורמציה אויב רבי יעקב אמדין זצל זאל לייענען זיין אויטביגרפיה מגילת ספר

דארט וועט מען אויך זעהן נאך אסאך זאכן וואס די יעב''ץ האט געהאלטן וואס מען נישט נאר נישט זאגן אויף קול מבשר נאר אויך נישט שרייבן דא

[שוין געגאנגען]

לדוגמא?

א א חלק פון זהר האט רבי משה דילאן גמאכט רבי יהונתן מיט שבתי צבי די מלחמה א קעגן רבי זלמן הנא וכו' ווער סויל מער אינפורמציה אויב רבי יעקב אמדין זצל זאל לייענען זיין אויטביגרפיה מגילת ספר

דארט וועט מען אויך זעהן נאך אסאך זאכן וואס די יעב''ץ האט געהאלטן וואס מען נישט נאר נישט זאגן אויף קול מבשר נאר אויך נישט שרייבן דא

די דמגוגיה כאלו נישט די יאבץ האט עס גשריבן קען מען פארקופן פאר די ציבור וואס קען נישט קיין היסטוריה וכו

[מחפש שלווה]

א א חלק פון זהר האט רבי משה דילאן גמאכט רבי יהונתן מיט שבתי צבי די מלחמה א קעגן רבי זלמן הנא וכו' ווער סויל מער אינפורמציה אויב רבי יעקב אמדין זצל זאל לייענען זיין אויטביגרפיה מגילת ספר

דארט וועט מען אויך זעהן נאך אסאך זאכן וואס די יעב''ץ האט געהאלטן וואס מען נישט נאר נישט זאגן אויף קול מבשר נאר אויך נישט שרייבן דא

די דמגוגיה כאלו נישט די יאבץ האט עס גשריבן קען מען פארקופן פאר די ציבור וואס קען נישט קיין היסטוריה וכו

זיי האבן בכלל עפעס א סברה ? חוץ אז עס שמעקט זיי נישט ?

[שוין געגאנגען]

דארט וועט מען אויך זעהן נאך אסאך זאכן וואס די יעב''ץ האט געהאלטן וואס מען נישט נאר נישט זאגן אויף קול מבשר נאר אויך נישט שרייבן דא

די דמגוגיה כאלו נישט די יאבץ האט עס גשריבן קען מען פארקופן פאר די ציבור וואס קען נישט קיין היסטוריה וכו

זיי האבן בכלל עפעס א סברה ?

זייער סברה איז א סקען נישט זיין אז ער זאל שרייבן אזעלכע זאכן וואס שטייט דארט

[חנן]

לופדי שמועס די וואך גייט לכאורה אדורכגיין שווערע אפעראציעס, ער רעדט אסאך פון די גאנצע היסטאריע פון קריסטנטום און וואס זייערע שיטות זענען, ער ווארפט אפי' אריין אז ס'קען זיין אז יאשקע איז בעצם געווען גערעכט, נאר זיינע תלמידים האבן עס פארדרייט...

טו מיר א טובה.. איך האב אויך אויסגעהערט דעם שמועס און מיט גרויס אויפמערקזאמקייט. ער האט קיינמאל געזאגט אזעלכע זאכן. ער האט פשוט ארויסגעברענגט די מציאות וואס ווער עס קען פשוט א טראפ, ווייסט עס. יאשקע האט אנגעהויבן אלס א רבי מיט תלמידים. יא, א אידישע רבי מיט תלמידים. ער איז פארקראכן און געווארן אויסגעשפיגן פון כלל ישראל. זיינע תלמידים נאך אים זענען געקומען און צוגעלייגט נאך און נאך ביז עס איז געווארן א רעליגיע און יאשקע א געטשקע.

אויב האסטו ערגעץ אינמיטן געהערט אז ער זאל זאגן אזעלכע ווערטער ווי כאילו יאשקע זאל זיין גערעדט אדער וואס, גייט אייך אונטערזוכן ביטע.

נישט ווייל דער מענטש שטעלט זיך ארויס רעדן אין פובליק מעג מען שוין קומען און זוכן וואו מען גייט קענען געבן א לייג ארויף אויף אים א נאסע ליילעך און אנהייבן אריינגעבן מכות.

אגב, הרב חיים שלמה בערגער האט אמאל געשריבן אז ער האט געהאט אמאל אין עיפארט אז ער האט באגעגנט א גלח מיט א גרופע תלמידים ארום, און דער גלח האט זיי געצייגט אין הרב בערגער'ס ריכטונג "עטץ זעטס? אזוי האט יאשקע אויסגעקוקט".... ער איז לכאורה נישט געגאנגען מיט א הויכע ביבער הוט און טיש בעקיטשע, און אויך נישט קיין פלאכע שטריימל, אבער ער איז ווארשיינליך געגאנגען פונקט ווי אלע רבי'ס זיינע צייטן. (ווער ווייסט, אפשר גאר מיט די בגדי ישע....)

[יעקב דוד]

כדאי אז ר' משה זאל און די זימער טעג געבן לעקציעס אויף וואס אונז קענען זעהם אונעם שטערנס, למשל אז מאיז פארלוירן ווי ווייסט מען ווי איז מזרח מערב צפון דרום וכדומה, וועלעכע פלאנעטן אונז קענען זעהן פון דא (if we go to a darker area in catskils with less light pollution). ועוד.

[בחינה 25]

כדאי אז ר' משה זאל און די זימער טעג געבן לעקציעס אויף וואס אונז קענען זעהם אונעם שטערנס, למשל אז מאיז פארלוירן ווי ווייסט מען ווי איז מזרח מערב צפון דרום וכדומה, וועלעכע פלאנעטן אונז קענען זעהן פון דא (if we go to a darker area in catskils with less light pollution). ועוד.

כמדומה לי אז ר' משה איז א פיזיסיסט (Physicist), דו דארפסט אן אסטראנאמער (Observable Astronomer) פאר דעם...

בעסער זאל ר' יודל דאנציגער צוריק קומען,

אדער איינער וואס קען גוט נאכזאגן פון 'גוגל סקיי מאפעס'...

אדער א פראפעשענאל הייקער

[חנן]

כדאי אז ר' משה זאל און די זימער טעג געבן לעקציעס אויף וואס אונז קענען זעהם אונעם שטערנס, למשל אז מאיז פארלוירן ווי ווייסט מען ווי איז מזרח מערב צפון דרום וכדומה, וועלעכע פלאנעטן אונז קענען זעהן פון דא (if we go to a darker area in catskils with less light pollution). ועוד.

כמדומה לי אז ר' משה איז א פיזיסיסט (Physicist), דו דארפסט אן אסטראנאמער (Observable Astronomer) פאר דעם...

בעסער זאל ר' יודל דאנציגער צוריק קומען,

אדער איינער וואס קען גוט נאכזאגן פון 'גוגל סקיי מאפעס'...

אדער א פראפעשענאל הייקער

ר' משה גראדע, האט שוין עטליכע מאל געזאגט אז אסטראנאמיע איז זיין באקוועמע זאנע.

[בחינה 25]

ר' משה גראדע, האט שוין עטליכע מאל געזאגט אז אסטראנאמיע איז זיין באקוועמע זאנע.

דעיס וואס אונז רופן אסטראנאמיע האט אפאר חלקים,
פיזיקס, היסטאריע, חשבונות, און אבזערוועבל אסטראנאמיע, און נאך...

איינער וואס איז גוט אין די פיזיקס און מאטעמאטיק, און אפי' אין די היסטארישע פאקטן, מוז בכלל נישט זיין אז ער קען ארויסגיין אין גאס און טון אבזערוואציעס.

[בחינה 25]

כדאי אז ר' משה זאל און די זימער טעג געבן לעקציעס אויף וואס אונז קענען זעהם אונעם שטערנס, למשל אז מאיז פארלוירן ווי ווייסט מען ווי איז מזרח מערב צפון דרום וכדומה, וועלעכע פלאנעטן אונז קענען זעהן פון דא (if we go to a darker area in catskils with less light pollution). ועוד.

אגב, איז דא סייטס וואס שרייבן פונקטליך וואס ס'גייט זיין וואו, ווען.

Screenshot 2026-07-19 145809.jpg (71.97 KiB) געזען געווארן 256 מאל

די פלאנעטן היינט ביינאכט.

[בחינה 25]

מער דיטעילד...

[יעקב דוד]

כדאי אז ר' משה זאל און די זימער טעג געבן לעקציעס אויף וואס אונז קענען זעהם אונעם שטערנס, למשל אז מאיז פארלוירן ווי ווייסט מען ווי איז מזרח מערב צפון דרום וכדומה, וועלעכע פלאנעטן אונז קענען זעהן פון דא (if we go to a darker area in catskils with less light pollution). ועוד.

אגב, איז דא סייטס וואס שרייבן פונקטליך וואס ס'גייט זיין וואו, ווען.
Screenshot 2026-07-19 145809.jpg

די פלאנעטן היינט ביינאכט.

אבער מען דארף טרענירונג פון ר' משה

[בחינה 25]

אקעי, לאמיר פרובירן זאג מיר צו ס'העלפט...
פון די בעסטע וועגן זיך צו ארענטירן ביינאכט מיט "הימל זאכן" (Celestial Objects), איז דורך קאנסטילעישנס (מזלות?), דאס זענען גרופעס פון שטערנס וואס פארעמען אויס א דמיון פון א בילד, ס'דא 82 פון די מזלות אויסגעשפרייט איבערן הימל, יעדע פון די האט א נאמען, אזוי קען מען מסביר זיין אדרעסס'ן אין הימל.

מ'זאגט נישט "קוק אויף די רעכטע זייט מער לינקס, ווען דו שטייסט אויסגעדרייט צו דרום מער נענטער צו ניו דזשערזי..." נאר מ'זאגט "צווישן ארייען און דזשעמיניי".

נאך אזאך איז די צפון שטערן, ווען דו זעהסט עס ווייסטו וואו ס'איז North.
די צפון שטערן איז א חלק פון די 'קליינע דיפפער' (אין 'עולם ומלואו' איז געשטאנען אז ס'הייסט די קליינע בערעלע אדער 'צפון בער', כ'בין כמעט זיכער ס'א מיסטעיק), ס'גאנץ שווער עס צו טרעפן אליינס, באט מ'קען עס גרינגער טרעפן ווען מ'זוכט קודם די 'ביג דיפפער'.

סאו,
היינט ביינאכט ארום 10:30, קוק דיר ארום און זוך אויף דעם 'ביג דיפפער' / 'גרויסער וואגן'.
כ'האב אריין געלייגט די לבנה, עסט עס דארפן ניצן פאר רעפרענס...

Screenshot 2026-07-20 105508.png (45.43 KiB) געזען געווארן 161 מאל

ס'איז אינמיטן פון דעם בילד, לאמיר זעהן צו די קענסט עס טרעפן...

Screenshot 2026-07-20 111938.png (46.96 KiB) געזען געווארן 161 מאל

אקעי...
די קליינע דיפפער, איז העכער די עפענונג פונעם טאפ, פאר אונז איז עס שיעף ארויף.
זעהסט עס? ס'האט א שטארקע אראנדזשע און א שטארקע ווייסע שטערן

Screenshot 2026-07-20 111943ש.jpg (21.89 KiB) געזען געווארן 161 מאל

די ווייסע שטערן "פאלאריס" (Polaris) איז די צפון שטערן. יענע שטערן רירט זיך נישט (בקיצור, נישט פאר יעצט...). יענס איז פונקט העכער אונזער 'North pole'

ביז דא שטימט?

[בחינה 25]

Screenshot 2026-07-20 113409.png (37.86 KiB) געזען געווארן 156 מאל

האופ דיס העלפס

[יעקב דוד]

@בחינה 25 ישר כח, גיי ווייטער אהן מיטן שיעורים מער.

ביסטו @gring?

[בחינה 25]

ביסטו @gring?

נאופ, כ'האב א אידיש קיבאורד...

[בחינה 25]

@בחינה 25 ישר כח, גיי ווייטער אהן מיטן שיעורים מער.

האסט אויספרובירט צו זיכן די צפון שטערן?

האסט געזען נאך מזלות?

עני אדער קוועסטשענס?

כ'בין נישט גוט אין גיבן שיעורים. לאמיר טון א שאלה ותשובה...