מסורה !! וואס איז דאס ???

[שושני]

אוואדאי נישט... האסט נישט צוגעשריבן פון ווי דו נעמסט דיינע ווערטער. אדרבה פארוואס נישט צו צייכענען צו די מאמר חז"ל.

[Think and Thank]

סנהדרין פב:
תניא אמר רבי יוסי מתחילה לא היו מרבין מחלוקת בישראל אלא בית דין של שבעים ואחד יושבין בלשכת הגזית ושני בתי דינין של עשרים ושלשה אחד יושב על פתח הר הבית ואחד יושב על פתח העזרה ושאר בתי דינין של עשרים ושלשה יושבין בכל עיירות ישראל הוצרך הדבר לשאול שואלין מבית דין שבעירן אם שמעו אמרו להן ואם לאו באין לזה שסמוך לעירן אם שמעו אמרו להם ואם לאו באין לזה שעל פתח הר הבית אם שמעו אמרו להם ואם לאו באין לזה שעל פתח העזרה ואומר כך דרשתי וכך דרשו חבירי כך למדתי וכך למדו חבירי אם שמעו אמרו להם ואם לאו אלו ואלו באין ללשכת הגזית ששם יושבין מתמיד של שחר עד תמיד של בין הערבים ובשבתות ובימים טובים יושבין בחיל נשאלה שאלה בפניהם אם שמעו אמרו להם ואם לאו עומדין למנין רבו המטמאים טמאו רבו המטהרין טהרו משרבו תלמידי שמאי והלל שלא שמשו כל צרכן רבו מחלוקת בישראל ונעשית תורה כשתי תורות.

חגיגה טז.
מתני' (יוסי) בן יועזר אומר שלא לסמוך יוסף בן יוחנן אומר לסמוך יהושע בן פרחיה אומר שלא לסמוך ניתאי הארבלי אומר לסמוך יהודה בן טבאי אומר שלא לסמוך שמעון בן שטח אומר לסמוך שמעיה אומר לסמוך אבטליון אומר שלא לסמוך הלל ומנחם לא נחלקו יצא מנחם נכנס שמאי שמאי אומר שלא לסמוך הלל אומר לסמוך
ופירש"י: יוסי בן יועזר אומר שלא לסמוך - בי"ט וזו היא מחלוקת ראשונה שהיתה בחכמי ישראל:
תוספות צייכנט צו צום ירושלמי דארט אויפ'ן פלאץ וואו עס שטייט בזה"ל: בראשונה לא היתה מחלוקת בישראל אלא על הסמיכה בלבד ועשו שמאי והלל ועשו אותן ד' משרבו תלמידי ב"ש ותלמידי ב"ה ולא שימשו את רביהן כל צורכן ורבו המחלוקת בישראל ונחלקו לשתי כתות אלו מטמאין ואלו מטהרין ועוד אינה עתידה לחזור למקומה עד שיבוא בן דוד .


די גמרא אין שבת ברענגט א ברייתא אז הלל הזקן איז געווארן נשיא הונדערט יאר פאר'ן חורבן בית שני. דאס איז איבער הונדערט יאר נאך די מעשה פון חנוכה. און הערשט האט זיך די עכטע מחלוקת'ן אנגעהויבן ביי די תלמידים פון הלל ושמאי ווייל זיי אליין זענען נאר חולק געווען אויף 3 (לשיטת הבבלי) אדער פיר (לשיטת הירושלמי) זאכן.

[שטיינער]

דאס איז נאר ביי סנהדרין בירושלים. אבער בכללית איז געווען אסאך מחלוקת.

חכמי הדרום (לוד והסביבה) נאך פון די צייטן פון יהודה בן דרותאי האבן זיך נישט מכניע געווען צום סנהדרין כמבואר בגמ' פסחים. און דאס איז בתקופת שמעיה ואבטליון. ביז ר' עקיבא, נאך וואס זיינע תלמידים זענען אוועק האט גענומען תלמידים פון דרום, כמבואר בחז"ל. דאכט זיך מהר"ץ חיות אין בבא קמא שרייבט אז זיי זענען געבליבן אפגעטיילט ביז די תקופה פון ר' יוחנן.

אזוי אויך איז געווען פילצאליגע כיתות ביי כלל ישראל פון תחילת ימי החשמונאים, און זיי האבן זיך אסאך געקריגט גם בעניני הלכה, כמבואר בחז"ל, פילון, יוסופוס, כתבי קמורן, ועוד.

אזוי אויך זעהט מען קלאר פון חז"ל אז רוב ציבור זענען געווען עמי הארץ, וואס מיינט אז זיי זענען נישט געווען צו שטארק רעליגיעז און שטארק פיינט געהאט די חכמים.

סך הכל איז גאנץ קלאר אז ס'איז געווען גאר אסאך מחלוקות, נאר סנהדרין שבירושלים האט דאס אויסגע'פסק'נט. אבער נישט אייביג איז די השפעה פון סנהדרין געווען אזוי שטארק אפגערעדט אז אין געוויסע תקופות איז די סנהדרין געווען אונטער קאנטראל פון די צדוקים, כמבואר בחז"ל.

[הדסים]

דאס איז נאר ביי סנהדרין בירושלים. אבער בכללית איז געווען אסאך מחלוקת.

חכמי הדרום (לוד והסביבה) נאך פון די צייטן פון יהודה בן דרותאי האבן זיך נישט מכניע געווען צום סנהדרין כמבואר בגמ' פסחים. און דאס איז בתקופת שמעיה ואבטליון. ביז ר' עקיבא, נאך וואס זיינע תלמידים זענען אוועק האט גענומען תלמידים פון דרום, כמבואר בחז"ל. דאכט זיך מהר"ץ חיות אין בבא קמא שרייבט אז זיי זענען געבליבן אפגעטיילט ביז די תקופה פון ר' יוחנן.

אזוי אויך איז געווען פילצאליגע כיתות ביי כלל ישראל פון תחילת ימי החשמונאים, און זיי האבן זיך אסאך געקריגט גם בעניני הלכה, כמבואר בחז"ל, פילון, יוסופוס, כתבי קמורן, ועוד.

אזוי אויך זעהט מען קלאר פון חז"ל אז רוב ציבור זענען געווען עמי הארץ, וואס מיינט אז זיי זענען נישט געווען צו שטארק רעליגיעז און שטארק פיינט געהאט די חכמים.

סך הכל איז גאנץ קלאר אז ס'איז געווען גאר אסאך מחלוקות, נאר סנהדרין שבירושלים האט דאס אויסגע'פסק'נט. אבער נישט אייביג איז די השפעה פון סנהדרין געווען אזוי שטארק אפגערעדט אז אין געוויסע תקופות איז די סנהדרין געווען אונטער קאנטראל פון די צדוקים, כמבואר בחז"ל.

ער רעדט כנראה פון מחלוקת וואס זענען געבליבן מחלוקת, כדוגמת שמאי והלל, הגם מיר האבן אנגענומען ווי הלל איז עס נישט געווען אן איינשטימיגער פסק וואס האט מחייב געווען שמאי ותלמידיו.

[Think and Thank]

דאס איז נאר ביי סנהדרין בירושלים. אבער בכללית איז געווען אסאך מחלוקת.

חכמי הדרום (לוד והסביבה) נאך פון די צייטן פון יהודה בן דרותאי האבן זיך נישט מכניע געווען צום סנהדרין כמבואר בגמ' פסחים. און דאס איז בתקופת שמעיה ואבטליון. ביז ר' עקיבא, נאך וואס זיינע תלמידים זענען אוועק האט גענומען תלמידים פון דרום, כמבואר בחז"ל. דאכט זיך מהר"ץ חיות אין בבא קמא שרייבט אז זיי זענען געבליבן אפגעטיילט ביז די תקופה פון ר' יוחנן.

אזוי אויך איז געווען פילצאליגע כיתות ביי כלל ישראל פון תחילת ימי החשמונאים, און זיי האבן זיך אסאך געקריגט גם בעניני הלכה, כמבואר בחז"ל, פילון, יוסופוס, כתבי קמורן, ועוד.

אזוי אויך זעהט מען קלאר פון חז"ל אז רוב ציבור זענען געווען עמי הארץ, וואס מיינט אז זיי זענען נישט געווען צו שטארק רעליגיעז און שטארק פיינט געהאט די חכמים.

סך הכל איז גאנץ קלאר אז ס'איז געווען גאר אסאך מחלוקות, נאר סנהדרין שבירושלים האט דאס אויסגע'פסק'נט. אבער נישט אייביג איז די השפעה פון סנהדרין געווען אזוי שטארק אפגערעדט אז אין געוויסע תקופות איז די סנהדרין געווען אונטער קאנטראל פון די צדוקים, כמבואר בחז"ל.

כל זמן די סנהדרין איז געווען בתוקפה האט מען זיך נישט געקענט דינגען מיט די סנהדרין, ווייל א זקן ממרא איז חייב מיתה. עקביא בן מהללאל איז אויך מחולק געווען מיט די סנהדרין, אבער היות ער האט נישט גע'פסק'נט הלכה למעשה אנדערש ווי די סנהדרין (ווייל מען טאר נישט - כאטש ער האט עס געהערט ממרובין) האט מען אים נישט גע'הרג'עט (סנהדרין פח.). די זעלבע איז מיט יהודה בן דורתאי, וואס איז אוועקגעגאנגען פון ירושלים פשוט ווייל דארט איז ער נישט מחויב בחגיגה אפילו לשיטתיה (פסחים ע: רד"ה וישב). פסק'ענען הלכה למעשה אז מען זאל ברענגען א חגיגה אום שבת קעגן די פסק פון די סנהדרין האט ער זיך נישט געוואגט. אין אנדערע ווערטער, מ'האט געקענט האלטן אז די סנהדרין האט נישט ריכטיג גע'פסק'נט, אבער 'הלכה למעשה' איז נאר געווען די פסק פון די סנהדרין.

די פארשידענע כתות האבן זיך שוין טאקע אנגעהויבן בימי החשמונאים (בערך אינמיטן בית שני), אבער כ'וואלט דאס נישט גערופן מחלוקת אין הלכה (פונקט ווי די רעפארמער זענען נישט מחולק מיט די היינטיגע רבנים בעיני הלכה..). רוב ציבור זענען דוקא געווען אונטער די השפעה פון די חכמים כמבואר ביוסיפון.

למיטב ידיעתי טרעפט מען נאר איין קורצע תקופה (בימי שמעון בן שטח כמבואר במגילת תענית פרק י') וואס די צדוקים זענען געווען אין קאנטראל פון די סנהדרין. אדרבה, קארעקט מי איף איים ראנג.

אבער אפילו אויב אלעס וואס דו זאגסט זאל ווען זיין ריכטיג, האסטו נאכאלץ איבער 1,100 יאר פון עתניאל בן קנז ביז עס זענען געווארן מחלוקת בהלכה. ביז די תקופה פון די נס חנוכה איז זיכער נישט געווען אזא זאך.

[אברהם הלוי]

דאס איז נאר ביי סנהדרין בירושלים. אבער בכללית איז געווען אסאך מחלוקת.

חכמי הדרום (לוד והסביבה) נאך פון די צייטן פון יהודה בן דרותאי האבן זיך נישט מכניע געווען צום סנהדרין כמבואר בגמ' פסחים. און דאס איז בתקופת שמעיה ואבטליון. ביז ר' עקיבא, נאך וואס זיינע תלמידים זענען אוועק האט גענומען תלמידים פון דרום, כמבואר בחז"ל. דאכט זיך מהר"ץ חיות אין בבא קמא שרייבט אז זיי זענען געבליבן אפגעטיילט ביז די תקופה פון ר' יוחנן.

אזוי אויך איז געווען פילצאליגע כיתות ביי כלל ישראל פון תחילת ימי החשמונאים, און זיי האבן זיך אסאך געקריגט גם בעניני הלכה, כמבואר בחז"ל, פילון, יוסופוס, כתבי קמורן, ועוד.

אזוי אויך זעהט מען קלאר פון חז"ל אז רוב ציבור זענען געווען עמי הארץ, וואס מיינט אז זיי זענען נישט געווען צו שטארק רעליגיעז און שטארק פיינט געהאט די חכמים.

סך הכל איז גאנץ קלאר אז ס'איז געווען גאר אסאך מחלוקות, נאר סנהדרין שבירושלים האט דאס אויסגע'פסק'נט. אבער נישט אייביג איז די השפעה פון סנהדרין געווען אזוי שטארק אפגערעדט אז אין געוויסע תקופות איז די סנהדרין געווען אונטער קאנטראל פון די צדוקים, כמבואר בחז"ל.

כל זמן די סנהדרין איז געווען בתוקפה האט מען זיך נישט געקענט דינגען מיט די סנהדרין, ווייל א זקן ממרא איז חייב מיתה. עקביא בן מהללאל איז אויך מחולק געווען מיט די סנהדרין, אבער היות ער האט נישט גע'פסק'נט הלכה למעשה אנדערש ווי די סנהדרין (ווייל מען טאר נישט - כאטש ער האט עס געהערט ממרובין) האט מען אים נישט גע'הרג'עט (סנהדרין פח.). די זעלבע איז מיט יהודה בן דורתאי, וואס איז אוועקגעגאנגען פון ירושלים פשוט ווייל דארט איז ער נישט מחויב בחגיגה אפילו לשיטתיה (פסחים ע: רד"ה וישב). פסק'ענען הלכה למעשה אז מען זאל ברענגען א חגיגה אום שבת קעגן די פסק פון די סנהדרין האט ער זיך נישט געוואגט. אין אנדערע ווערטער, מ'האט געקענט האלטן אז די סנהדרין האט נישט ריכטיג גע'פסק'נט, אבער 'הלכה למעשה' איז נאר געווען די פסק פון די סנהדרין.

די פארשידענע כתות האבן זיך שוין טאקע אנגעהויבן בימי החשמונאים (בערך אינמיטן בית שני), אבער כ'וואלט דאס נישט גערופן מחלוקת אין הלכה (פונקט ווי די רעפארמער זענען נישט מחולק מיט די היינטיגע רבנים בעיני הלכה..). רוב ציבור זענען דוקא געווען אונטער די השפעה פון די חכמים כמבואר ביוסיפון.

למיטב ידיעתי טרעפט מען נאר איין קורצע תקופה (בימי שמעון בן שטח כמבואר במגילת תענית פרק י') וואס די צדוקים זענען געווען אין קאנטראל פון די סנהדרין. אדרבה, קארעקט מי איף איים ראנג.

אבער אפילו אויב אלעס וואס דו זאגסט זאל ווען זיין ריכטיג, האסטו נאכאלץ איבער 1,100 יאר פון עתניאל בן קנז ביז עס זענען געווארן מחלוקת בהלכה. ביז די תקופה פון די נס חנוכה איז זיכער נישט געווען אזא זאך.

ווי נעמסטי אז איינמאל זענען די צדוקים געווען אין קאנטראל?

[Think and Thank]

דאס איז נאר ביי סנהדרין בירושלים. אבער בכללית איז געווען אסאך מחלוקת.

חכמי הדרום (לוד והסביבה) נאך פון די צייטן פון יהודה בן דרותאי האבן זיך נישט מכניע געווען צום סנהדרין כמבואר בגמ' פסחים. און דאס איז בתקופת שמעיה ואבטליון. ביז ר' עקיבא, נאך וואס זיינע תלמידים זענען אוועק האט גענומען תלמידים פון דרום, כמבואר בחז"ל. דאכט זיך מהר"ץ חיות אין בבא קמא שרייבט אז זיי זענען געבליבן אפגעטיילט ביז די תקופה פון ר' יוחנן.

אזוי אויך איז געווען פילצאליגע כיתות ביי כלל ישראל פון תחילת ימי החשמונאים, און זיי האבן זיך אסאך געקריגט גם בעניני הלכה, כמבואר בחז"ל, פילון, יוסופוס, כתבי קמורן, ועוד.

אזוי אויך זעהט מען קלאר פון חז"ל אז רוב ציבור זענען געווען עמי הארץ, וואס מיינט אז זיי זענען נישט געווען צו שטארק רעליגיעז און שטארק פיינט געהאט די חכמים.

סך הכל איז גאנץ קלאר אז ס'איז געווען גאר אסאך מחלוקות, נאר סנהדרין שבירושלים האט דאס אויסגע'פסק'נט. אבער נישט אייביג איז די השפעה פון סנהדרין געווען אזוי שטארק אפגערעדט אז אין געוויסע תקופות איז די סנהדרין געווען אונטער קאנטראל פון די צדוקים, כמבואר בחז"ל.

כל זמן די סנהדרין איז געווען בתוקפה האט מען זיך נישט געקענט דינגען מיט די סנהדרין, ווייל א זקן ממרא איז חייב מיתה. עקביא בן מהללאל איז אויך מחולק געווען מיט די סנהדרין, אבער היות ער האט נישט גע'פסק'נט הלכה למעשה אנדערש ווי די סנהדרין (ווייל מען טאר נישט - כאטש ער האט עס געהערט ממרובין) האט מען אים נישט גע'הרג'עט (סנהדרין פח.). די זעלבע איז מיט יהודה בן דורתאי, וואס איז אוועקגעגאנגען פון ירושלים פשוט ווייל דארט איז ער נישט מחויב בחגיגה אפילו לשיטתיה (פסחים ע: רד"ה וישב). פסק'ענען הלכה למעשה אז מען זאל ברענגען א חגיגה אום שבת קעגן די פסק פון די סנהדרין האט ער זיך נישט געוואגט. אין אנדערע ווערטער, מ'האט געקענט האלטן אז די סנהדרין האט נישט ריכטיג גע'פסק'נט, אבער 'הלכה למעשה' איז נאר געווען די פסק פון די סנהדרין.

די פארשידענע כתות האבן זיך שוין טאקע אנגעהויבן בימי החשמונאים (בערך אינמיטן בית שני), אבער כ'וואלט דאס נישט גערופן מחלוקת אין הלכה (פונקט ווי די רעפארמער זענען נישט מחולק מיט די היינטיגע רבנים בעיני הלכה..). רוב ציבור זענען דוקא געווען אונטער די השפעה פון די חכמים כמבואר ביוסיפון.

למיטב ידיעתי טרעפט מען נאר איין קורצע תקופה (בימי שמעון בן שטח כמבואר במגילת תענית פרק י') וואס די צדוקים זענען געווען אין קאנטראל פון די סנהדרין. אדרבה, קארעקט מי איף איים ראנג.

אבער אפילו אויב אלעס וואס דו זאגסט זאל ווען זיין ריכטיג, האסטו נאכאלץ איבער 1,100 יאר פון עתניאל בן קנז ביז עס זענען געווארן מחלוקת בהלכה. ביז די תקופה פון די נס חנוכה איז זיכער נישט געווען אזא זאך.

ווי נעמסטי אז איינמאל זענען די צדוקים געווען אין קאנטראל?

איך האב דאך צוגעצייכנט מגילת תענית פרק י'.

[הדסים]

@אברהם הלוי זע באריכות אין דורות הראשונים פרק כ"ז.

[צווייטער]

אזוי אויך זעהט מען קלאר פון חז"ל אז רוב ציבור זענען געווען עמי הארץ, וואס מיינט אז זיי זענען נישט געווען צו שטארק רעליגיעז און שטארק פיינט געהאט די חכמים.

עמי הארץ מיינט נישט אז זיי זענען געווען שוואכער רעליגיעז, כמפורש במפרשי המשנה אבות (פ''ב מ''ה). בור - הוא שאין לו לא חכמה, ולא מידות. ועם הארץ - הוא שאין לו מעלות שכליות, אבל יהיו לו קצת מעלות המידות (פיה''מ רמב''ם). ולא עם הארץ חסיד - אבל ירא חטא אפשר שיהיה (הרע''ב).

ואדרבה מפורש ברש''י (סוכה מ''ג, ע''ב) עמי הארץ - שלא היו בקיאים באיסור טלטול והם היתה ידם עם הפרושים.

ומה שהפליגו חז''ל בכמה מקומות בשנאת עמי הארץ לת''ח הוא ענין אחר, וכוונתם על מעלת התורה ולומדיה וכמבואר במהר''ל.

[שטיינער]

אזוי אויך זעהט מען קלאר פון חז"ל אז רוב ציבור זענען געווען עמי הארץ, וואס מיינט אז זיי זענען נישט געווען צו שטארק רעליגיעז און שטארק פיינט געהאט די חכמים.

עמי הארץ מיינט נישט אז זיי זענען געווען שוואכער רעליגיעז, כמפורש במפרשי המשנה אבות (פ''ב מ''ה). בור - הוא שאין לו לא חכמה, ולא מידות. ועם הארץ - הוא שאין לו מעלות שכליות, אבל יהיו לו קצת מעלות המידות (פיה''מ רמב''ם). ולא עם הארץ חסיד - אבל ירא חטא אפשר שיהיה (הרע''ב).

ואדרבה מפורש ברש''י (סוכה מ''ג, ע''ב) עמי הארץ - שלא היו בקיאים באיסור טלטול והם היתה ידם עם הפרושים.

ומה שהפליגו חז''ל בכמה מקומות בשנאת עמי הארץ לת''ח הוא ענין אחר, וכוונתם על מעלת התורה ולומדיה וכמבואר במהר''ל.

כ'בין נישט יעצט בתוך הסוגיות, אבער דאכט זיך איז אין ברכות ווערט מבואר אז זיי פלעגן נישט לייגן תפילין און מזוזות, און נאך פארשידענע מצוות. דאס אז זיי זענען געווען מיט די פרושים איז בדרך כלל, אבער בפועל קוקט אויס אז זיי זענען געווען מער ענדליך צו מסורתי.

[שטיינער]

דאס איז נאר ביי סנהדרין בירושלים. אבער בכללית איז געווען אסאך מחלוקת.

חכמי הדרום (לוד והסביבה) נאך פון די צייטן פון יהודה בן דרותאי האבן זיך נישט מכניע געווען צום סנהדרין כמבואר בגמ' פסחים. און דאס איז בתקופת שמעיה ואבטליון. ביז ר' עקיבא, נאך וואס זיינע תלמידים זענען אוועק האט גענומען תלמידים פון דרום, כמבואר בחז"ל. דאכט זיך מהר"ץ חיות אין בבא קמא שרייבט אז זיי זענען געבליבן אפגעטיילט ביז די תקופה פון ר' יוחנן.

אזוי אויך איז געווען פילצאליגע כיתות ביי כלל ישראל פון תחילת ימי החשמונאים, און זיי האבן זיך אסאך געקריגט גם בעניני הלכה, כמבואר בחז"ל, פילון, יוסופוס, כתבי קמורן, ועוד.

אזוי אויך זעהט מען קלאר פון חז"ל אז רוב ציבור זענען געווען עמי הארץ, וואס מיינט אז זיי זענען נישט געווען צו שטארק רעליגיעז און שטארק פיינט געהאט די חכמים.

סך הכל איז גאנץ קלאר אז ס'איז געווען גאר אסאך מחלוקות, נאר סנהדרין שבירושלים האט דאס אויסגע'פסק'נט. אבער נישט אייביג איז די השפעה פון סנהדרין געווען אזוי שטארק אפגערעדט אז אין געוויסע תקופות איז די סנהדרין געווען אונטער קאנטראל פון די צדוקים, כמבואר בחז"ל.

כל זמן די סנהדרין איז געווען בתוקפה האט מען זיך נישט געקענט דינגען מיט די סנהדרין, ווייל א זקן ממרא איז חייב מיתה. עקביא בן מהללאל איז אויך מחולק געווען מיט די סנהדרין, אבער היות ער האט נישט גע'פסק'נט הלכה למעשה אנדערש ווי די סנהדרין (ווייל מען טאר נישט - כאטש ער האט עס געהערט ממרובין) האט מען אים נישט גע'הרג'עט (סנהדרין פח.). די זעלבע איז מיט יהודה בן דורתאי, וואס איז אוועקגעגאנגען פון ירושלים פשוט ווייל דארט איז ער נישט מחויב בחגיגה אפילו לשיטתיה (פסחים ע: רד"ה וישב). פסק'ענען הלכה למעשה אז מען זאל ברענגען א חגיגה אום שבת קעגן די פסק פון די סנהדרין האט ער זיך נישט געוואגט. אין אנדערע ווערטער, מ'האט געקענט האלטן אז די סנהדרין האט נישט ריכטיג גע'פסק'נט, אבער 'הלכה למעשה' איז נאר געווען די פסק פון די סנהדרין.

די פארשידענע כתות האבן זיך שוין טאקע אנגעהויבן בימי החשמונאים (בערך אינמיטן בית שני), אבער כ'וואלט דאס נישט גערופן מחלוקת אין הלכה (פונקט ווי די רעפארמער זענען נישט מחולק מיט די היינטיגע רבנים בעיני הלכה..). רוב ציבור זענען דוקא געווען אונטער די השפעה פון די חכמים כמבואר ביוסיפון.

למיטב ידיעתי טרעפט מען נאר איין קורצע תקופה (בימי שמעון בן שטח כמבואר במגילת תענית פרק י') וואס די צדוקים זענען געווען אין קאנטראל פון די סנהדרין. אדרבה, קארעקט מי איף איים ראנג.

אבער אפילו אויב אלעס וואס דו זאגסט זאל ווען זיין ריכטיג, האסטו נאכאלץ איבער 1,100 יאר פון עתניאל בן קנז ביז עס זענען געווארן מחלוקת בהלכה. ביז די תקופה פון די נס חנוכה איז זיכער נישט געווען אזא זאך.

סנהדרין איז נישט געווען בתקפו המלא פון מלכות יון, ווען זיי האבן געהארגעט יוסי בין יועזר, און יאסין (ישו - יהושע) האט איבערגענומען די כהונה גדולה.

יהודה בן דורתאי האט זיך געקריגט הלכה למעשה, נאר ער איז נישט געווען בכח אויסצופירן למעשה, ווייל די בית המקדש איז נישט געווען אונטער זיין קאנטראל. ער האט וואו עס קוקט אויס געהאט א אייגענע בית מדרש אין דרום מיט אייגענע מסורות און פסקים. די בית המדרש איז אנגעגאנגען ביז אינמיטן תקופת האמוראים, וכבר האריכו בזה רבים.

רוב ציבור זענען טאקע געווען "אפיציעל" פרושים, אבער נאר אפיציעל, די קנאים וואס זענען געווען פרושים האבן געטון וואס זיי האבן געוואלט, וכן די עמי הארץ.

די כיתות הפורשות איז טאקע מער דומה צו רעפארם וכדומה, אבער בימיהם האבן זיי געהאט גאנץ א שטארקע השפעה, און די פרושים האבן זיך געדארפט פארמעסטן מיט זיי. מ'האט נישט געקענט פסק'ענען זקן ממרא אויף זיי, די סנהדרין האט נישט געהאט די כח קעגן זיי. אפגערעדט אז רוב מלכי החשמונאים המאוחרים זענען געווען צדוקים.

אפילו יוסף ווען ער רעדט פון הלכות (נגד אפיון, קדמוניות) איז עס אנדערש פון די הלכות חז"ל. וכן פילון, דער מנהיג פון יהדות אלכסנדריה, איז אויך אנדערש אסאך מאל פון הלכות חז"ל (עי' על החוקים המיוחדים ושאר ספריו). די פשט דערפון קען זיין פארשידנס, ואכמ"ל.

אפילו בתוך הסנהדרין ווערט מבואר אין עדיות איז איין סנהדרין קען פסק'ענען קעגן א פריעדיגע סנהדרין, נאר אין איין דור דארף מען פסק'ענען וואו די יעצטיגע בית דין. א באקאנטע משל איז די היתר פון בועז ובית דינו אויף עמונית, וואס איז געווען אנגענומען לאיסור ביז דאן כמבואר במגילת רות.

[Think and Thank]

סנהדרין איז נישט געווען בתקפו המלא פון מלכות יון, ווען זיי האבן געהארגעט יוסי בין יועזר, און יאסין (ישו - יהושע) האט איבערגענומען די כהונה גדולה.

מלכות יון (אלכסנדר מוקדון טו בי עקזעקט) האט איינגענומען א"י 34 יאר נאך בנין בית שני (ע"ז ט.), אנהייב פון שמעון הצדיק'ס הנהגה. יוסי בן יועזר איז געווען עטליכע הונדערט יאר שפעטער אינמיטן די מעשה פון חנוכה, און אפילו דעמאלס זעהט מען נאר אז מען האט פארלוירן די שליטה פאר עטליכע יאר ביז די נס חנוכה. נאכדעם איז בפשטות די כח פון די חכמים צוריק ווי פריער, ווי מען זעהט דארט אין ע"ז אז הערשט פערציג יאר פאר'ן חורבן איז די מצב ארויס פון קאנטראל (בי"ד האט מער נישט געקענט דן זיין קיין רוצחים) און די סנהדרין איז דעריבער אוועקגעגאנגען פון לשכת הגזית צו חנות. עקביא בן מהללאל זאגט די גמרא (זעה ווייטער באריכות) אז מען וואלט אים גע'הרג'עט אלס זקן ממרא כאטש ער איז שוין געווען נאך הלל ושמאי (דאס מיינט אין די לעצטע הונדערט יאר פונ'ם בית שני).

דער תשב"ץ (ח"ג סי' ל"ז) איז מבאר באריכות אז די הונדערטער כהנים גדולים ביים בית שני (חוץ ממש געציילטע) זענען געווען צדיקים גמורים! חוץ די איין עוולה אז זיי האבן געצאלט געלט פאר די כהונה גדולה. און ער לייגט צו אז דאס צאלן געלט פאר שררות וכדומה איז דעמאלס געווען זייער נפרץ ממילא קען מען זיי נישט דן זיין אויף דעם וואס זיי זענען דורכגעפאלן דערמיט. די גמרא אין יומא (ט.) רופט עס טאקע אן 'ושנות רשעים תקצרנה', אבער דער ב"ח לייגט צו א שורה אין די גמרא (ומקורו בעין יעקב) אז די גאנצע חטא פון די כהנים גדולים איז געווען אז זיי האבן געצאלט געלט צו באקומען די כהונה גדולה (פונקט ווי דער תשב"ץ זאגט).

יהודה בן דורתאי האט זיך געקריגט הלכה למעשה, נאר ער איז נישט געווען בכח אויסצופירן למעשה, ווייל די בית המקדש איז נישט געווען אונטער זיין קאנטראל. ער האט וואו עס קוקט אויס געהאט א אייגענע בית מדרש אין דרום מיט אייגענע מסורות און פסקים. די בית המדרש איז אנגעגאנגען ביז אינמיטן תקופת האמוראים, וכבר האריכו בזה רבים.

דאס איז א שיינע הסבר, אבער רש"י (פסחים ע: ד"ה וישב) זאגט אן אנדערע הסבר אז די סיבה פארוואס ער איז אוועקגעגאנגען איז געווען כדי ער זאל זיין פטור פון ראי' אפילו לשיטתיה. די גמרא אין סנהדרין (פח.-פח:) שמועסט קלאר אויס אז אפילו אויב דער חולק האט מקובל פון זיינע רבי'ס און די סנהדרין זאגן מדעת עצמם פארקערט איז איינער וואס פסק'נט הלכה למעשה אנדערש ווי די סנהדרין הרג'עט מען אלס זקן ממרא.
עקביא בן מהללאל איז געווען שוין נאך הלל ושמאי (עי' תוס' יו"ט אבות ג' א'), און די גמרא שמועסט אויס אז די איינציגסטע סיבה פארוואס מען האט נישט גע'הרג'עט עקביא בן מהללאל איז נאר ווייל ער האט נישט גע'פסק'נט הלכה למעשה! די גמרא ווייסט נישט פון די איידיעס פון אנטלויפן קיין דרום אדער קיין שום אנדערע עצה, ווען ער וואלט ווען גע'פסק'נט הלכה למעשה וואלט מען אים גע'הרג'עט. און אויף דעם ברענגט די גמרא אז מתחילה איז נישט געווען קיין מחלוקת נאר אויף סמיכה, הלל ושמאי דריי, און הערשט משרבו תלמידי הלל ושמאי שלא שמשו כל צרכן האט זיך אנגעהויבן די פילע מחלוקת'ן.

טו סאם איט אפ: אין חז"ל זעהט מען אז ביז ממש די לעצטע תקופה פון בית שני איז די סנהדרין געווען פולשטענדיג אין קאנטראל עד כדי אומצוברענגען ווער עס פסק'נט אנדערש הלכה למעשה. צוויי אויסנאמען זענען געווען, ביי די מעשה פון חנוכה און ביי ינאי המלך. אז דו ווילסט טענה'ן אנדערש עליך להביא ראי'. אדרבה, ברענג מקורות לדבריך.

רוב ציבור זענען טאקע געווען "אפיציעל" פרושים, אבער נאר אפיציעל, די קנאים וואס זענען געווען פרושים האבן געטון וואס זיי האבן געוואלט, וכן די עמי הארץ.

וואלסט געקענט צוצייכענען מקורות פאר דיינע ווערטער?
בכלל, דאס וואס דו רופסט קנאים (וואס חז"ל רופן בריונים) זענען געווען סוף בית שני ווען די מצב איז שוין געווען טאטעלי אוט אף קאנטראל. פריער טרעפט מען נישט אזאנס למיטב ידיעתי.
די עמי הארץ האבן טאקע נישט געוואוסט אלע הלכות, אבער וואס זיי האבן געוואוסט האבן זיי מקיים געווען. ס'נישט אז זיי האבן געהאלטן אנדערש, נאר עס האט געהערשט אן אומוויסנהייט. און דאס האט זיך אויך אנגעהויבן הערשט בימי יוחנן כהן גדול, און הערשט איז עס געווען היבש איבערגעטריבן (רוב עמי הארץ מעשרים הם וחומרא דרבנן בעלמא הוא - לשון רש"י ברכות מז. ד"ה מאכילים וכ"פ שאר המפרשים את המשנה בדמאי).

די כיתות הפורשות איז טאקע מער דומה צו רעפארם וכדומה, אבער בימיהם האבן זיי געהאט גאנץ א שטארקע השפעה, און די פרושים האבן זיך געדארפט פארמעסטן מיט זיי. מ'האט נישט געקענט פסק'ענען זקן ממרא אויף זיי, די סנהדרין האט נישט געהאט די כח קעגן זיי. אפגערעדט אז רוב מלכי החשמונאים המאוחרים זענען געווען צדוקים.

דער רמב"ם שרייבט (פיה"מ פ"א מ"ג) אז די צדוקים און בייתוסים האבן אנהייב זיך געמוזט היטן נישט צו זאגן ברבים זאכן אויף וואס בית דין וואלט זיי גע'הרג'עט! די שפעטערדיגע מלכי החשמונאים, בערך אין די תקופה פון בית שמאי ובית הלל, זענען טאקע געווען צדוקים, און יענע תקופה האט די סנהדרין טאקע שוין נישט געהאט די זעלבע כח כאמור.

די צייט ווען די צדוקים האבן באקומען אן עכטע השפעה איז ווייטער געווען סוף בית שני.

אפילו יוסף ווען ער רעדט פון הלכות (נגד אפיון, קדמוניות) איז עס אנדערש פון די הלכות חז"ל. וכן פילון, דער מנהיג פון יהדות אלכסנדריה, איז אויך אנדערש אסאך מאל פון הלכות חז"ל (עי' על החוקים המיוחדים ושאר ספריו). די פשט דערפון קען זיין פארשידנס, ואכמ"ל.

ווייטער מענטשן פון סוף בית שני אויף וואס מיר זענען נישט מחולק איבער דעם מצב.

אפילו בתוך הסנהדרין ווערט מבואר אין עדיות איז איין סנהדרין קען פסק'ענען קעגן א פריעדיגע סנהדרין, נאר אין איין דור דארף מען פסק'ענען וואו די יעצטיגע בית דין. א באקאנטע משל איז די היתר פון בועז ובית דינו אויף עמונית, וואס איז געווען אנגענומען לאיסור ביז דאן כמבואר במגילת רות.

ריכטיג, א בית דין הגדול מחבירו בחכמה ובמנין קען מבטל זיין דברי בית דין חברו. אבער חוץ מזה וואס דאס איז גאר א זעלטענע זאך (אז א בית דין זאל זיין גדול בחכמה ובמנין און נאך זעלטענער אז זיי זאלן פאקטיש מבטל זיין דברי בית דין חבירו), וואלט איך עס נישט אנגעקוקט ווי א מחלוקת נאר א טויש אין הלכה.

און כאמור, סיי וויאזוי איז די שאלה צו ס'איז נישט געווען קיין מחלוקת פאר 1,100 יאר אדער פאר 1,300 יאר. אבער די ערשטע 1,100 יאר פון מתן תורה איז לכל הדיעות נישט געווען קיין מחלוקת'ן אין הלכה.