"פיטנעס" מה הוא?

[בחינה 25]

א גוטן יעדער איינער.
די וועלט איז געווארן עפעס זייער ביזי מיט געזונט לעטצנס, יעדער וואס האט א מייק זאגט א מיינונג, די גאס איז פול מיט אינפארמאציע, און מיסאינפארמאציע... וויאזויקען מען וויסן וואס ס'ריכטיג?

לאמיר דא אהער ברענגען שאלות אויף געזונט, פארלירן וואג, דייעט, עקסערסייז, א.ד.ג.
האסט עפעס וואס דו ווילסט וויסן אין די ענינים? האסט געהערט פון עפעס וואס דארף צו ארבעטן? פרעג עס דא, און לאמיר עס אויסשמועסן.
אויב האסטו עפעס באקאנטשאפט אין די נושא, זיי משפיע אביסל פונעם אוצר... ס'דא ב''ה אסאאאאך פאלשע אינפארמאציע ביים עולם, בעיקר פון פלעצער וואו מ'קען נישט הערן א צווייטע צד. למשל, קיין איין אדווערטייזמענטס גייט דיך נישט זאגן וואס ער וויל נישט זאלסט הערן, אויך איז ב''ה נישטא קיין "בעד ריוויאס" אויף זאכן, קען יעדער שמויגער פארקויפן אז זיין שיטה אדער פראדוקט ארבעט די בעסטע...
וואלט געווען ריכטיג מ'זאל דא אהער ברענגען אלע אינפא וואס איז דא איבער דעם, און צווישן אסאך מיינונגען און בעיקר עקספיריענסעס עט מען אי''ה קענען ארויס קומען מיט עפעס...

א וויכטיגע חלק איז וואס הייסט אין די אלגעמיינע וועלט "מיטה באסטינג (myth busting)", א מיטה (מ'דארף אויפקומען אדער מיט אן אנדערע ווארט אדער מיט א בעסערע וועג עס צו שרייבן...) א באבסקע, איז א זאך וואס אז מ'שטעלט זיך אפ טראכטן פאר א מינוט, וואלסט עס קיינמאל נישט געדארפט גלייבן, נאר אדער ווייל 'יעדער' זאגט אזוי, אדער נאך ארגער, ווען א באקאנטע קוואל זאגט אזוי -פאר זיינע סיבות...- נעמט מען עס אן אזוי, און ס'ווערט א 'אנגענומענע פאקט'.
וואלט געווען א גוטע איידיע זיך צונויפשמועסן דא, וואס מ'קען אננעמען און צו די זאכן מאכן אפי' סענס א.א.וו.

איז לאז מיר אנפאנגען מיט איינס; 'וואס איז די בעסטע דייעט צו פארלירן וואג?'
איז קודם, איך, ווייס נישט. מיין שאלה איז בעיקר וויאזוי איינער קען זיך אויפשטעלן אין פובליק זאגן "דאס איז די בעסטע/איינציגסטע וועג" ווען איעדע מענטש איז אנדערש?

ווען איינער זאגט "FDH דייעט" -פרעסט די העלפט- איז די איינציגסטע וואס ארבעט!
איז עס טאקע אזוי? רוב מענטשן וואס איך קען, עסן נישט קיין סאך, און זענען איבעוואגיג. וויאזוי גייט 'עסן נאכווייניגער' העלפן? און ווי ווייניג דארף מען? 700 קאלאריעס א טאג איז גענוג ווייניג??

נאך איינס; פאלשע צוקער איז 'די זעלבע' נישט גוט ווי עכטע!
כ'בין נישט קיין גרויסער סייענטיסט איז ווייס איך נישט, באט, כ'ווייס יא אז אין די וועלט איז אנגענומען צו טרינקען 'דייעט קאוק' ווען מ'וויל פארלירן וואג. אויך ווייס איך אז ס'האט 0 קאלאריעס, איז פארוואס איז עס נישט גוט? ווייל ס'שמעקט זיס איז עס שוין אסור?

נאכדעם איז דא די באקאנטע מיסקאנסעפציעס מיט פעטיגע עסנס, איינער שרייט "ס'געזונט ס'נידערט קאלעסטעראל", איינער זאגט 'ס'אקעי, אבער נישט עסן קיין סאך דערפון ('אין מאדוראציע', מיין איך איז די ריכטיגע ספעלינג)', און 'נישט גוט - ס'האט אסאך קאלאריעס', איז נאך א שיטה...

אה, יא ציילן קאלאריעס אדער נישט, קוקן אויף קארבס אדער פעט, עסן אסאך פייבער, זיך קלענזן יעדע איינס און א דרייפערטל וואך, פראטיען איז די עיקר, אסאך פרוכט & וועדזשטעיבלס, אונטערמידיעט פאסטינג, די פיל און די נידל אדער קריעם... Wow איך בין צומישט...
און דאס איז נאך פאר עקסערסייז...
איז לאמיר אויפהערן סתם אזוי גלייבן אלעס וואס מענטשן מיט נגיעות זאגן אונז, און לאמיר אנהייבן אליינס פארשטיין 'וואס איז דאס פיטנעס?'

[א טויב]

צום אלעם ערשט איז זייער וויכטיג נישט אויסצימישן געזונט מיט אויסזען.

זייער אסאך וואס גייען אויף העווי עקסערסייז טעגליך זענען ניטאמאל איבערוואגיג אלץ געזונט אויס.
נאר ער וויל אויסזעהן בעסער, וואס דאס אליין האט עטליכע באדייטן וואס אויסזען בעסער מיינט, מאגער, 6 פעק וואס איז פאפעלער ביי בחורים, צו אנדערע הבלים. וכו.

[בחינה 25]

איבעוואג איז נישט די איינציגסטע געזונטהייט פראבלעם וואס איז דא ביינונז.
הארץ פראבלעמען, קאלעסטראל, הויכע בלוט דרוק, צוקער 2, קני ווייטאג וכו' האבן לאו דוקא מיט די אויסזעהן. און קענען יא ווערן פארראכטן מיט די ריכטיגע מהלכים...
חוץ מזה, וואס גייט מיך אן וואס דעם בחור'ס דרייוו איז, אויב דאס גייט מאכן דעם קומענדיגן דור געזונטער?
בויען מוסקלען וכו' איז דען אזוי סאך ארגער ווי תאוות האכילה - עסן וואס מ'זעהט אן טראכטן (זיך נישט קענען צוריקהאלטן ווען מ'זעהט תיקון גלייך נאך שחרית..) וכו' און בכלליות פירן אן אומגעזונטן לעבנסשטייגער?

[יאנטשי]

בויען מוסקלען וכו' איז אזוי סאך ארגער ווי תאוות האכילה - עסן וואס מ'זעהט אן טראכטן (זיך נישט קענען צוריקהאלטן ווען מ'זעהט תיקון גלייך נאך שחרית..) וכו' און בכלליות פירן אן אומגעזונטן לעבנסשטייגער?

צו עס איז פאקטיש ערגער ווייס איך נישט, אבער בויען די מוסקלען קומט דאך פון די יוונים, משא"כ תאוות אכילה נישט געווען אזוי אפגעפרעגט ביי אונז אונגארישע...

[בחינה 25]

בויען מוסקלען וכו' איז דען אזוי סאך ארגער ווי תאוות האכילה? - עסן וואס מ'זעהט אן טראכטן (זיך נישט קענען צוריקהאלטן ווען מ'זעהט תיקון גלייך נאך שחרית..) וכו' און בכלליות פירן אן אומגעזונטן לעבנסשטייגער?

צו עס איז פאקטיש ערגער ווייס איך נישט, אבער בויען די מוסקלען קומט דאך פון די יוונים, אבער בויען די מוסקלען קומט דאך פון די יוונים, משא"כ תאוות אכילה נישט געווען אזוי אפגעפרעגט ביי אונז אונגארישע...

דאקטעריי, פיזיקס, קומט אויך פון די יוונים...
און וועגן דעם? מ'זאל נישט ליגן אין בויען די מוסקלען, אבער מ'זאל אבער יא נוצן די חלקים וואס העלפט זיין געזונט.

טאקע דאס, און טאקע דאס האב איך געמיינט. תאוות אכילה איז א תאווה ווי אלע תאוות און ס'מאכט אונז חרוב.

[להגדיל הטראסק]

בויען מוסקלען וכו' איז אזוי סאך ארגער ווי תאוות האכילה - עסן וואס מ'זעהט אן טראכטן (זיך נישט קענען צוריקהאלטן ווען מ'זעהט תיקון גלייך נאך שחרית..) וכו' און בכלליות פירן אן אומגעזונטן לעבנסשטייגער?

צו עס איז פאקטיש ערגער ווייס איך נישט, אבער בויען די מוסקלען קומט דאך פון די יוונים, משא"כ תאוות אכילה נישט געווען אזוי אפגעפרעגט ביי אונז אונגארישע...

זאגסט א זיסע קאמענט,
אבער באמת, עס זענען באקאנט גרויסע רבי'ס וועלכע מאכן איבונגען...

ר' שלמה'לע באבובער זצ"ל פלעגט גיין שווימען.

[פשוט און גראד]

ייש"כ פארן פותח האשכול!!

--
שוין א אלטע מחשבה

עקסערסייז אלס א מצוה, איז געווענליך א נסיון מיט מניעות פונקט אויב נישט מער ווי אנדערע מצוות. פון די אנדערע זייט, אלס פאקט וועסטו נישט טרעפן עכטע ירא ה' זיך דרייען און דזים.

מאנכע וואס טוהן עקסערסייז יום ביומו, קוקט ענדערשט אויס ווי די מאטיוו זייערע באשטייט מער צו די זייט פון גוד לוקינג פיפעל - כוחי ועצם ידי סינדראם.

עיין בנעווי סיעלס סוגיא ועיין אין די גויאישע וועלט (ח"ו)

--
בעסיקלי בבחינת צדיקים ילכו בם ופושעים יכשלו בם.
--

נ.ב אויב די גאווערמענט וויל זיך סעיווען געלט פון די העלט אינשורענס אינסענטיווס פראגראם וואלט איך זיי מיעץ געווען אז אלס תנאי פון זיין קאווערט דארף מען מאכען עקסערסייז.
ועוד, ס'וואלט געווען א גיטע איידיע ווען די התעוררות פאר עקסערסייז זאל קומען פון די מחנה אלה' ווי @דער תהלים איד רופט עס.

[בחינה 25]

צוצולייגן א פוינט צו @פשוט און גראד ,
כ'מיין מ'קוקט אן עקסערסייז ביי אונז ווי לערנען נך, ווייסט אזויווי, אהא מ'דארף עס טון ווען כ'על פונקט זיין און די מאוד, ווערן נתעורר די ריכטיגע וועג, און האבן א טרעדמיל צווישן די הויז און ביה"מ...
אה, און קיינער זאל נישט זעהן...
און הערשט דעמאלטס הייבט זיך עס אן. וואס טוה איך? פוש אפס? פול-אפס? טרעדמיל? וויפיל? וויאזוי?

דאס זענען פון די סיבות פארוואס דו עסט נישט זעהן #מחנה אלה' אין דזשים וכו'
נישטא קיין אויפוואכונג - שעמט מען זיך צו זיין דער ערשטער,
נישטא קיין אינפא - ווייסט מען נישט וואס צו טון אפי' ווען מ'וויל שוין יא.

איז לאמיר דאס פראבירן צו טוישן, (איז אידטיש פאררעכנט אלס מחנה אלקים?) צוזאמנעמען אינפארמאציע, און מאכן אן אויפוואכונג!!

[בחינה 25]

#ווייטאג
כ'יעצט געזען אין ביה''מ
א 60+ יעריגער מיט א קעסט,
א 70+ יעריגער מיט א וואלקער,
כ'נישט געזען א 75 יעריגער וואס קען נישט ארויס פון דערהיים...
א זיידע - עמידה לברכות ביי א ברית, קען נישט ארויף גיין צום ארון הקודש (12 גארפיעלד)
סאך הכל פון האבן שוואכע פיס/קניען, און נישט קיין גוטע באלאנס.

איז דאס וויאזוי אונז דארפן אויסקוקן?
איז דארפן טוישן קני (knee replacement)ביי די 45, און נישט האבן קיין באלאנס ביי די 35 די נארם???

און כ'זאג דיר @יאנטשי די אורגענט קעיר איז נאך אזוי יוונ'יש ווי די דזשים...

[חנן]

#ווייטאג
כ'יעצט געזען אין ביה''מ
א 60+ יעריגער מיט א קעסט,
א 70+ יעריגער מיט א וואלקער,
כ'נישט געזען א 75 יעריגער וואס קען נישט ארויס פון דערהיים...
א זיידע - עמידה לברכות ביי א ברית, קען נישט ארויף גיין צום ארון הקודש (12 גארפיעלד)
סאך הכל פון האבן שוואכע פיס/קניען, און נישט קיין גוטע באלאנס.

איז דאס וויאזוי אונז דארפן אויסקוקן?
איז דארפן טוישן קני (knee replacement)ביי די 45, און נישט האבן קיין באלאנס ביי די 35 די נארם???

און כ'זאג דיר @יאנטשי די אורגענט קעיר איז נאך אזוי יוונ'יש ווי די דזשים...

קיינער איז נישט מחולק אז מען מוז מאכן עקסערסייז אלס געזונט. דער רמב"ם שרייבט דאך שוין אז מען דארף מאכן עקסערסייז יעדן איינציגן טאג בעפאר פרישטאג.

ס'איז נאר פארהאן א חילוק צווישן עקסערסייז וואס מען מאכט פאר די געזונט, און עקסערסייז וואס מען מאכט אויף אויסצוקוקן גוט, בויען מוסקלען און ספארט. די ערשטע איז א מצוה, די צווייטע איז א גוי'אישע יוונישע תאווה.

חכמה וואס קומט פון די יוונים (כמעט שוין גארנישט געבליבן דערפון. באמת.), איז אינגאנצן עפעס אנדערש ווי תאוות און מהלך המחשבה וואס קומט פון די יוונים, פונקט ווי פון אנדערע גוי'אישע פעלקער.

די יוונים האבן פארגעטערט דעם גוף. נישט קיין נשמה אדער עפעס העכערס. פשוט פראסט דעם גוף. בויען דעם גוף, שיין מאכן דעם גוף און זיך אהערשטעלן מיטן גוף (סיי מיטן געשטעל און סיי מיט וואס דער גוף קען באווייזן, ווי קאמפן און אנדערע ספארטס), האט דעריבער פארנומען א הויפט ארט אינעם יוונישן קולטור.

מיר אידן ווייסן אז דער גוף איז א כלי וואס איז דא צו באדינען דעם נשמה. דערפאר דארף מען זיכער מאכן אז דאס איז אין א גוטער געזונט צושטאנד עס זאל קענען אויספירן די פליכטן.

ודי בזה.

[בחינה 25]

איז לאמיר אנפאנגען מיט דייעט.
כ'על שרייבן פון ריסערטש וואס כ'האגעמאכט, די עולם ווערט געבעטן אריין צו פרעגן...

קודם די פאקטן.
קאלאריעס איז נישט קיין שלעכטע זאך!
ס'סך הכל א מעזשערמענט פון כח, למשל, א גאלאן גאזאלין א כח פאר 11 מייל לאקאל ק''י'ע טראפיק.
א סופער סנעק האט א כח פון 180 קאלאריעס.

ס'דא 3 מיני עסנס וואס האבן אנדערע סכומים פון קאלאריעס, ואלו הן:
פראטיען - 3.8 Calories per gram
קארבס - 4.2 Calories per gram
אלקהאל - 7 Calories per gram, ווייל ס'איז קאנצעטריעטע צוקער)
פעט - 9 Calories per gram

די חילוקים צווישן זיי איז נישט נאר אין קאלאריעס, נאר בעיקר אין זייערע פונקציעס פארן קערפער.

פראטיען, Amino Acids, איז די ציגל פארן בנין. פון דעם איז די קערפער צוזאמגעשטעלט, רוב איברים (ס'הייסט סמאטה -smooth- און קארדיאק), די מוסקלען סיסטעם (לעגעמענטס, טענדאנס, מוסקלען, ניורא-קאנעקטארס), ביינער סיסטעם (הארטע ביין, קארטעלידזש ביין, און די זשעלי ביי די עק פון די ביינער)
און קורצן, די פיזיקאל סטרוקטור איז געמאכט פון פראטיען.

פעט, Fatty Acids, האט אסאך מיני דזשאבס, אריינגערעכנט מאכן גליטשיג די ווענט פון סעלס, הארמאן'ס און וויטאמין רעגולעטאר,
נאכדעם איז דא מין פעט וואס די קערפער מאכט ס'הייסט טרייגליצערייד, ס'איז נישט א פעט וואס מען עסט, די קערפער שטעלט עס צאם פון צוקער...
פעט פון די בויך איז נישט די פעט וואס מ'עסט...

קארבס, Carbohydrates, איז בעיקר געמאכט פאר כח.
צווישן אלע איז דא פיר מיני קארבס וואסי יעצט נוגע.
קאמפלעקס קארבס וואס הייסט סטארטש.
סימפל קארבס וואס הייסט צוקער. און ס'אויך דא 'צוגעלייגטע צוקער'.
פייבער, אויך דא אפאר מיני, נישט נוגע פאר יעצט.

צוקער - קומט אריין שנעל אין די סיסטעם, ס'קען גיבן א בוסט פון כח. אויב אבער ס'ווערט נישט גענוצט גענוג שנעל, ווערט עס געסטארעדזשד, ווייסט וואו? אין די בויך...
סטארטש - קומט אריין אביסל שטייטער אין די סיסטעם, ס'גיבט כח רואיגער. אויב אבער ס'ווערט נישט גענוצט ביז סוף טאג, ווערט עס געסטארעדזשד, ווייסט וואו? אין די בויך...

פייבער - קומט אריין זייער שטייט אין די סיסטעם, ס'גיבט זייער שטייט כח. ד.ה. ס'האלט זייער לאנג זאט.
א געוויסע מין פייבער, גייט בכלל נישט אריין אין די 'כח סיסטעם', כאשר בא כן הולך, די מעלה איז אז ס'קען מיט נעמען ווער ס'וויל נישט ארויס גיין...

אויב די קערפער באקומט נישט גענוג כח פון צוקער, אדער אין אנדערע מצבים (למשל, מ'דארף טון א טעסק וואס דויערט זייער לאנג ואכמ'ל), וועט די קערפער נעמען פון די פעט פאר כח.

אין געוויסע מצבים (ווען מ'עסט זייער ווייניג, אדער זייער נישט אין א סדר) וועט די קערפער זיך נעמען צו די מוסקלען, און עס ניצן פאר כח.
דאס איז אזויווי נעמען די ווענט פון א שיף, צו הייצן דעם דאמף מאטאר...

עד כאן הפאקטן מכאן ואילך יעדעמס מיינונגען, וועלכע מהלך ס'בעסט.

[בחינה 25]

#ווייטאג
כ'יעצט געזען אין ביה''מ
א 60+ יעריגער מיט א קעסט,
א 70+ יעריגער מיט א וואלקער,
כ'נישט געזען א 75 יעריגער וואס קען נישט ארויס פון דערהיים...
א זיידע - עמידה לברכות ביי א ברית, קען נישט ארויף גיין צום ארון הקודש (12 גארפיעלד)
סאך הכל פון האבן שוואכע פיס/קניען, און נישט קיין גוטע באלאנס.

איז דאס וויאזוי אונז דארפן אויסקוקן?
איז דארפן טוישן קני (knee replacement)ביי די 45, און נישט האבן קיין באלאנס ביי די 35 די נארם???

און כ'זאג דיר @יאנטשי די אורגענט קעיר איז נאך אזוי יוונ'יש ווי די דזשים...

קיינער איז נישט מחולק אז מען מוז מאכן עקסערסייז אלס געזונט. דער רמב"ם שרייבט דאך שוין אז מען דארף מאכן עקסערסייז יעדן איינציגן טאג בעפאר פרישטאג.

ס'איז נאר פארהאן א חילוק צווישן עקסערסייז וואס מען מאכט פאר די געזונט, און עקסערסייז וואס מען מאכט אויף אויסצוקוקן גוט, בויען מוסקלען און ספארט. די ערשטע איז א מצוה, די צווייטע איז א גוי'אישע יוונישע תאווה.

חכמה וואס קומט פון די יוונים (כמעט שוין גארנישט געבליבן דערפון. באמת.), איז אינגאנצן עפעס אנדערש ווי תאוות און מהלך המחשבה וואס קומט פון די יוונים, פונקט ווי פון אנדערע גוי'אישע פעלקער.

די יוונים האבן פארגעטערט דעם גוף. נישט קיין נשמה אדער עפעס העכערס. פשוט פראסט דעם גוף. בויען דעם גוף, שיין מאכן דעם גוף און זיך אהערשטעלן מיטן גוף (סיי מיטן געשטעל און סיי מיט וואס דער גוף קען באווייזן, ווי קאמפן און אנדערע ספארטס), האט דעריבער פארנומען א הויפט ארט אינעם יוונישן קולטור.

מיר אידן ווייסן אז דער גוף איז א כלי וואס איז דא צו באדינען דעם נשמה. דערפאר דארף מען זיכער מאכן אז דאס איז אין א גוטער געזונט צושטאנד עס זאל קענען אויספירן די פליכטן.

ודי בזה.

נו און? איז וואס? וואס ווילסטו זאגן?
קיינער איז נישט מחולק?? מ'מאכט דען עקסערסייז ביי חסידישע אידן?
כ'זאג דיר דאך ווי מענטשן קוקן אויס, קומסטו מיר זאגן אז מ'טאר נישט ארבעטן פאר שיינקייט און ספארט? דרייסיג יעריגע זיידעס פאלן פון די פיס, און דו האסט א פראבלעם מיט בויען מוסקלען??

בויען זאל מען בויען! די תאוות עט מען אויסוואקסן, און מ'עט כאטש בלייבן געזונט.

און איך מיין אז די אלע יווני'שע מעשיות זענען פוילע תירוצים, עסן עסט מען דען יא ריכטיג? '...תהי מתפלל שלא תכנס מגדים/מעדנים לתוך פיך'. געסטו אכטונג?
אכילה גסה, פת שחרית, 'קדש עצמך במותר לך' אויך ביי א וואך נאכט. און 'ת''ח לא יהא גרגרן אלא אוכל מאכל הראוי להברות גופו וכו', און לא יאכל בכל מקום, זיכער נישט אין פובליק ביים לחיים טישל' איז קעיר גענומען?

און דאס איז נישט פון זיי, דאס איז פונונזערע, נארוואס?

[חנן]

#ווייטאג
כ'יעצט געזען אין ביה''מ
א 60+ יעריגער מיט א קעסט,
א 70+ יעריגער מיט א וואלקער,
כ'נישט געזען א 75 יעריגער וואס קען נישט ארויס פון דערהיים...
א זיידע - עמידה לברכות ביי א ברית, קען נישט ארויף גיין צום ארון הקודש (12 גארפיעלד)
סאך הכל פון האבן שוואכע פיס/קניען, און נישט קיין גוטע באלאנס.

איז דאס וויאזוי אונז דארפן אויסקוקן?
איז דארפן טוישן קני (knee replacement)ביי די 45, און נישט האבן קיין באלאנס ביי די 35 די נארם???

און כ'זאג דיר @יאנטשי די אורגענט קעיר איז נאך אזוי יוונ'יש ווי די דזשים...

קיינער איז נישט מחולק אז מען מוז מאכן עקסערסייז אלס געזונט. דער רמב"ם שרייבט דאך שוין אז מען דארף מאכן עקסערסייז יעדן איינציגן טאג בעפאר פרישטאג.

ס'איז נאר פארהאן א חילוק צווישן עקסערסייז וואס מען מאכט פאר די געזונט, און עקסערסייז וואס מען מאכט אויף אויסצוקוקן גוט, בויען מוסקלען און ספארט. די ערשטע איז א מצוה, די צווייטע איז א גוי'אישע יוונישע תאווה.

חכמה וואס קומט פון די יוונים (כמעט שוין גארנישט געבליבן דערפון. באמת.), איז אינגאנצן עפעס אנדערש ווי תאוות און מהלך המחשבה וואס קומט פון די יוונים, פונקט ווי פון אנדערע גוי'אישע פעלקער.

די יוונים האבן פארגעטערט דעם גוף. נישט קיין נשמה אדער עפעס העכערס. פשוט פראסט דעם גוף. בויען דעם גוף, שיין מאכן דעם גוף און זיך אהערשטעלן מיטן גוף (סיי מיטן געשטעל און סיי מיט וואס דער גוף קען באווייזן, ווי קאמפן און אנדערע ספארטס), האט דעריבער פארנומען א הויפט ארט אינעם יוונישן קולטור.

מיר אידן ווייסן אז דער גוף איז א כלי וואס איז דא צו באדינען דעם נשמה. דערפאר דארף מען זיכער מאכן אז דאס איז אין א גוטער געזונט צושטאנד עס זאל קענען אויספירן די פליכטן.

ודי בזה.

נו און? איז וואס? וואס ווילסטו זאגן?
קיינער איז נישט מחולק?? מ'מאכט דען עקסערסייז ביי חסידישע אידן?
כ'זאג דיר דאך ווי מענטשן קוקן אויס, קומסטו מיר זאגן אז מ'טאר נישט ארבעטן פאר שיינקייט און ספארט? דרייסיג יעריגע זיידעס פאלן פון די פיס, און דו האסט א פראבלעם מיט בויען מוסקלען??

בויען זאל מען בויען! די תאוות עט מען אויסוואקסן, און מ'עט כאטש בלייבן געזונט.

און איך מיין אז די אלע יווני'שע מעשיות זענען פוילע תירוצים, עסן עסט מען דען יא ריכטיג? '...תהי מתפלל שלא תכנס מגדים/מעדנים לתוך פיך'. געסטו אכטונג?
אכילה גסה, פת שחרית, 'קדש עצמך במותר לך' אויך ביי א וואך נאכט. און 'ת''ח לא יהא גרגרן אלא אוכל מאכל הראוי להברות גופו וכו', און לא יאכל בכל מקום, זיכער נישט אין פובליק ביים לחיים טישל' איז קעיר גענומען?

און דאס איז נישט פון זיי, דאס איז פונונזערע, נארוואס?

כאניש קיין אנונג פארוואס דו שרייסט. איך האב פשוט מסביר געווען דעם חילוק פאר די אידן וואס פארשטייען נישט. איך פערזענליך בין א שטארקער חסיד פון עקסערסייז. איך האב ביי מיר אינדערהיים א טרעדמיל אויף וואס איך לויף אסאך, און איך מאך כסדר די זיבן מינוט עקסערסייז. אין דזשים האב איך נאכנישט געהאט קיין געדולד צו גיין...

איך האב דיר נאר ארויסגעהאלפן אפווענדן די פוילע תירוצים פון יוונישע קולטור...

[בחינה 25]

קיינער איז נישט מחולק אז מען מוז מאכן עקסערסייז אלס געזונט. דער רמב"ם שרייבט דאך שוין אז מען דארף מאכן עקסערסייז יעדן איינציגן טאג בעפאר פרישטאג.

ס'איז נאר פארהאן א חילוק צווישן עקסערסייז וואס מען מאכט פאר די געזונט, און עקסערסייז וואס מען מאכט אויף אויסצוקוקן גוט, בויען מוסקלען און ספארט. די ערשטע איז א מצוה, די צווייטע איז א גוי'אישע יוונישע תאווה.

חכמה וואס קומט פון די יוונים (כמעט שוין גארנישט געבליבן דערפון. באמת.), איז אינגאנצן עפעס אנדערש ווי תאוות און מהלך המחשבה וואס קומט פון די יוונים, פונקט ווי פון אנדערע גוי'אישע פעלקער.

די יוונים האבן פארגעטערט דעם גוף. נישט קיין נשמה אדער עפעס העכערס. פשוט פראסט דעם גוף. בויען דעם גוף, שיין מאכן דעם גוף און זיך אהערשטעלן מיטן גוף (סיי מיטן געשטעל און סיי מיט וואס דער גוף קען באווייזן, ווי קאמפן און אנדערע ספארטס), האט דעריבער פארנומען א הויפט ארט אינעם יוונישן קולטור.

מיר אידן ווייסן אז דער גוף איז א כלי וואס איז דא צו באדינען דעם נשמה. דערפאר דארף מען זיכער מאכן אז דאס איז אין א גוטער געזונט צושטאנד עס זאל קענען אויספירן די פליכטן.

ודי בזה.

נו און? איז וואס? וואס ווילסטו זאגן?
קיינער איז נישט מחולק?? מ'מאכט דען עקסערסייז ביי חסידישע אידן?
כ'זאג דיר דאך ווי מענטשן קוקן אויס, קומסטו מיר זאגן אז מ'טאר נישט ארבעטן פאר שיינקייט און ספארט? דרייסיג יעריגע זיידעס פאלן פון די פיס, און דו האסט א פראבלעם מיט בויען מוסקלען??

בויען זאל מען בויען! די תאוות עט מען אויסוואקסן, און מ'עט כאטש בלייבן געזונט.

און איך מיין אז די אלע יווני'שע מעשיות זענען פוילע תירוצים, עסן עסט מען דען יא ריכטיג? '...תהי מתפלל שלא תכנס מגדים/מעדנים לתוך פיך'. געסטו אכטונג?
אכילה גסה, פת שחרית, 'קדש עצמך במותר לך' אויך ביי א וואך נאכט. און 'ת''ח לא יהא גרגרן אלא אוכל מאכל הראוי להברות גופו וכו', און לא יאכל בכל מקום, זיכער נישט אין פובליק ביים לחיים טישל' איז קעיר גענומען?

און דאס איז נישט פון זיי, דאס איז פונונזערע, נארוואס?

כאניש קיין אנונג פארוואס דו שרייסט. איך האב פשוט מסביר געווען דעם חילוק פאר די אידן וואס פארשטייען נישט. איך פערזענליך בין א שטארקער חסיד פון עקסערסייז. איך האב ביי מיר אינדערהיים א טרעדמיל אויף וואס איך לויף אסאך, און איך מאך כסדר די זיבן מינוט עקסערסייז. אין דזשים האב איך נאכנישט געהאט קיין געדולד צו גיין...

איך האב דיר נאר ארויסגעהאלפן אפווענדן די פוילע תירוצים פון יוונישע קולטור...

אנטשולדיגט פארן שרייען!
כ'הא גערעדט ווייטער צו די אידן וואס בלייבן פויל מיט די תירוצים...

[בחינה 25]

נעקסט איז עקסערסייז.
ווען מ'זאגט פאר א איד 'עקסערסייז' קען ער טראכטן פון דריי זאכן;
1. טאנצן, גיין טרעדמיל וכו', ס'הייסט 'קארדיא - הארץ עקסערסייז'
2. אויפהייבן וואג - ס'הייסט 'מוסקל עקסערסייז'
3. סטרעטשינג - ס'הייסט 'פלעקסעביליטי טרעינינג'

ס'דא אפאר סיבות צו וועלן מאכן עקסערסייז, און פארשטייט זיך אנדערע וועגן אנצוקומען דערצו;
געזונטע הארץ סיסטעם.
שטערקערע מוסקלען.
פילן בעסער/בלייבן געזונט (לאנגדזשעוויטי - נעמט אריין אין זיך פלעקסיביליטי און דזשוינטס זאלן נישט וויי טוען).

פארשטייט זיך יעדע פון די האט מהלכים און שיטות וויאזוי און וועלכע ס'די בעסטע וועג אנציקומען צי די ספעסיפיק גאול...

געזונטע הארץ קען מיינען;
1. ס'נעמט זיך נישט באכענען יעדעס מאל מ'בינדט זיך צו די שיך, אדער מ'גייט טרעפ.
2. ס'זאל קענען מיט איעדע הארץ-קלאפ טראגן מער בלוט אויפאמאל.
3. ס'קען אויפפיקן מער אקסיגען מיט יעדע אטעם.

צו וויסן ווי געזונט דו ביסט, צייל ווי שנעל דיין הארץ קלאפט ווען דו ביסט רואיג, ווי נענטער צו 50 הארץ-קלאפעס א מינוט אלץ געזונטער ביסטו!
נאך איינס, ווען דיין הארץ באכעט אמאל, למשל נאך 40 'דזשאמפינג דזשעקס' אדער נאכן לויפן סטעפסעס א.ד.ג. קוק אויפן זייגער ווילאנג עס דויערט ס'זאל ווערן צוריק צו נארמאל, ווי נענטער צו א מינוט, אלס בעסער איז.

צו מאכן די הארץ-לונגען-בלוט צירקולאציע געזונטער קען מען;
גיין ארום די לעיק,
טון די '7 מינוט עקסערסייז',
דזשאגן אויפן טרעדמיל,
און שווימען.
אדער קען מען טון זאכן וואס ארבעטן טאקע;
קורץ אבער שנעלע לויפן (ספרינטן בלע''ז),
אינטערוולס פון שווער & גרינג (למשל 30 סעקונדעס שווער/שנעל, און 10 סקונדעס גרינגער/שטייטער),
אדער א סעט פון אפאר 'קאלעסטיניקס' איינס נאכן צווייטן אן זיך אפשטעלן. (calisthenic exercises זענען עקסערסייזעס וואס נוצן רוב קערפער אויפאמאל, פול-אפס, לאנדזשעס, סקוואדס אלץ משל).

טון זאכן אז די הארץ זאל ווערן געזונטער, מיינט נישט דוקא אז ס'מאכט פארלירן וואג, דוקא נישט...

ווייטער נעקסט טיים, אויב דערעוילעם איז אינטערעסירט...

[אנדערער]

ווייטער נעקסט טיים, אויב דערעוילעם איז אינטערעסירט...

זיכער איז מען אינטערעסירט

[בחינה 25]

לאנגדזשעוויטי.
צוויי פון די זאכן וואס שטערן כלל ישראל אסאך, זענען;
1. דזשאוינט פעין. קניען טוען וויי, רוקן ווייטאג, אקסל, קנעכל, וכו'
2. סטיפנעס. זאכן רירן זיך נישט געשמאק, מ'קען נישט אויסשפרייטן די פיס אדער די ארעמעס אינגאנצן, ווער רעדט נאך פון אנרירן די ערד בשעת די קניען זענען גראד - כ'האפ דו כאפסט וואס כ'מיין...

דאס ברענגט אויך אז מ'האט נישט קיין באלאנס, מ'איז נישט פולי אין קאנטראל אזויווי מ'פלעגט זיין אמאל, יא, ווייס וואס כ'מיין?

--

סטאטיסטיק; א מענטש וואס פאלט, און איז נישט פלעקסיבל, האט א 62% מער א טשאנס זיך צו צוברעכן א האנט אדער פיס ווי איינער וואס איז פלעקסיבל...

שרעקעדיגע פאקט; איבער 800,000 הארץ אטאקעס זענען דא א יאר אין די USA, ס'דא ארום 85% טשאנס צו איבער לעבן.
אבער, אויב איינער פאלט ח''ו און צוברעכט זיך זיין היפ ביין, די טשאנסן אז ער גייט איבערלעבן די יאר פאלט מיט "פופציג פערצענט"!!

איז וואס קען מען טון? די קניען טוען דאך וויי? דאקטאר עט זאגן מ'זאל רוען, עט עס מער נישט ווייטאן...
איז דאס די רפואה?
מ'קען גיין אין ספא (שוויצבאד בלע''ז), און פאר א מאסאדזש, אויך קען מען נעמען די קארטעלידזש שאט, אדער גיין צום קייראפראקטאר, מ'קען אפי' מאכן א קני/ענקל ריפלעסמענט...
(נישט פארגעסן פון די סארנע מעטאד, וויטאמינען, הערבס, און פארשידענארטיגע אוילן, א 'ספעציעלן דייעט' א.א.וו.)
הצד השווה שבהן, אז איך דארף גארנישט טון, נאר ס'זאל געטון ווערן פאר מיר...

און אויך אז ס'נישט קיין 'לאנג טערמיניגע פיקס', און נאך פאר וואס ווען וואו, איז די ווייטאג צוריק, וחוזר חלילה...

איז אויב וויל מען יא לעבן נארמאל, געזונט אן קיין דזשאוינט ווייטאג, דארף מען פלעין, פשוט, דזשאסט זיכער מאכן אז די גאנצע רעינדזש/מהלך וואו די דזשאוינט קען זיך בייגן איז שטארק...

די דזשאוינטס זענען אזויווי אנגלען - הינדזשעס פון א טיר, דאס איז וואס ס'טוט.
ווען די טיר איז פארמאכט, איז די הינדזש אפען - 180°, ווען די טיר עפנט זיך אויף ווערט די דעגרי נומער קלענער,

מאכט סענס?

צוריק צום קני, ווען די פיס איז גראד, למשל ווען די מענטש שטייט, איז די דזשאוינט אפען 180°, ווען מ'זיצט, איז עס ארום 90°, א.א.וו. אז דו עס גוט באטראכטן, עסטו באמערקן, רוב מענטשן בייגן קיינמאל נישט זייער קניען - און אזוי אויך רוב אנדערע דזשאוינטס - אויף אזוי ווייט אז די דעגרי ענגל זאל זיין ווייניגער ווי 15/20 דעגרי. און דא איז וואו די מעשה הייבט זיך אן...
אז מ'נוצט עס נישט ווערט עס ראסטיג...
אין אנדערע ווערטער, ווען מ'וואקט בייגט מען די קני אביסל, ארויף די טרעפ, אביסל מער. אראפ די טרעפ, נאך מער. אז מ'זעצט זיך אראפ אזוי אן א בענקל (דיעפ סקוואד בלע''ז) בייגט עס די קניען אסאך מער. דעסי עפעס וואס נאר קליינע קינדער טוען, טאטעס זענען שוין צו גרויס פאר דעם, ס'פאסט שוין נישט צו זיצן אזוי...

קומט אויס אז די קניען בייגן זיך קיינמאל נישט אזוי ווייט, איז אין יענע פאזיציע, זענען די מוסקלען און טענדאנס (בענדליך וואס קאנעקטן די מוסקלען צו די ביינער) זייער שוואך, מ'פארלירט די מעגליכקייט צו נוצן יענע רעינדזש, איז אמאל אז מ'מאכט א גרויסער אדער טיפע טריט, פילט מען אזא קעלט אין אלע ביינער, אזא ווייטאג אז ס'שניידט...

און פארשטייט זיך אז טאנצן אדער לויפן ווערט ארויסגענומען פונעם וואקאבולער...

איז זייער פשוט - אז אפי' מ'האט נישט געטאן עקסערסייז ביז איצט - אז מ'עט יעצט אנהייבן בייגן די דזשאוינטס, און עס שטארקער מאכן דארט אין די 'פראון רעינדזשעס בלע''ז' (prone = שוואך/אויסגעשטעלט צו ווייטאג), וועט סיי די ווייטאג אוועק גיין, און מ'עט פיין קענען 'לויפן הויעך' און 'טאנצן שנעל' אן קיין ווייטאג...

פארקערט, פארקערט.

אז דו עסט נישט וועלן פילן ווייטאג, און דו עסט נישט וועלן נוצן די אומבאקוועמע רעינדזש, וועט די אומבאנוצטע רעינדזש ווערן גרעסער און גרעסער, ביז, פשוט גיין וועט זיין אן אפקומעניש.
און מ'עט דאמאלטס סייוויזוי דארפן טון די עקסערסייזעס...

שוין ממש א שאד נישט אנצוהייבן איצטערט...

---

נישט אז דו זאלסט זיך נעמען יעצט בייגן דזשאוינטס און זיך צווינגען צו גרעסערע רעינדזשעס ביז ווייטאג.
ס'דא מהלכים עס צו טון ריכטיג, מ'קען עס נאכזוכן. ס'דארף נישט וויי טון. יא ס'שווער אבער נישט ווייטאגליך.

מ'דארף רעדן דערפון. מ'זאל נישט מיינען אז ווייטאג אדער 'שוואכע לעבנס קוואליטעט' איז די נארם, ניין! און ס'זאל נישט זיין!

ס'דא א וועג ארויס! מ'קען ריווערסן קני פעין, און ס'דארף נישט זיין מיט א דזשאוינט ריפלעסמענט...

[הדסים]

לאנגדזשעוויטי.
צוויי פון די זאכן וואס שטערן כלל ישראל אסאך, זענען;
1. דזשאוינט פעין. קניען טוען וויי, רוקן ווייטאג, אקסל, קנעכל, וכו'
2. סטיפנעס. זאכן רירן זיך נישט געשמאק, מ'קען נישט אויסשפרייטן די פיס אדער די ארעמעס אינגאנצן, ווער רעדט נאך פון אנרירן די ערד בשעת די קניען זענען גראד - כ'האפ דו כאפסט וואס כ'מיין...

איז דאס א מאסט? איך קום נישט אפילו נאנט צו דעם..

[בחינה 25]

לאנגדזשעוויטי.
צוויי פון די זאכן וואס שטערן כלל ישראל אסאך, זענען;
1. דזשאוינט פעין. קניען טוען וויי, רוקן ווייטאג, אקסל, קנעכל, וכו'
2. סטיפנעס. זאכן רירן זיך נישט געשמאק, מ'קען נישט אויסשפרייטן די פיס אדער די ארעמעס אינגאנצן, ווער רעדט נאך פון אנרירן די ערד בשעת די קניען זענען גראד - כ'האפ דו כאפסט וואס כ'מיין...

איז דאס א מאסט? איך קום נישט אפילו נאנט צו דעם..

אלס קינד האסטו מסתמא יא געקענט, און דו פארלירסט עס ווייל דו ווערסט 'עלטער'...

דאס הייסט "מאביליטי דיקליינעשן" (Mobility Declination), אז מ'פארלירט פלעקעביליטי מיט די צייט. און - נעם עס נישט אן אלס סטראשע - ס'ווערט נאר מער און מער מיט די צייט, אויב מ'נעמט זיך נישט אין די הענטאריין...