ווי מער איך ליין דא, זעה איך אז דער עולם פארשטייט טאקע נישט וואס עס באדערט פאר
@מסתמא, דער עולם באגרייפט פשוט נישט וואס ער וויל קלארשטעלן.
דאס איז א די גרעסטע הוכחה לדברי וואס איך האב געשריבן
דא, וויאזוי אידישקייט און העכערע מושגים דארף ווערן אויפגעבויעט. מ'זעט אז אויב מישט מען אריין אנדערע זאכן אין א קינד'ס חינוך וועט די שכל עס אויפנעמען צומישט.
משל למה הדבר דומה, (ס'וועט זיך הערן נאריש, אבער הדברים עמוקים) ווען איינער באקט א מארבל קעיק ווייסט ער אז מ'דארף קודם אריינגיסן די ווייסע חלק און נאכדעם די ברוינע חלק און שטייטעלעך עס אויסמישן אז ס'זאל ווערן מארבל. אויב וועט ער עס אריינגיסן צוזאמען און שנעל אויסמישן וועט ער קיין מארבל קעיק נישט האבן, אפשר א בראוני קעיק. די זעלבע ביי אידישע יסודות און העכערע השגות מוז עס ווערן צוטיילט, די מח פון א מענטש מוז קודם באקומען די פשוט'ע יסודות און נאכדעם אריינגיסן העכערע השגות, ווייל אויב נישט קוקט מען אויס וויאזוי מ'קוקט אויס, מ'כאפט ניטאמאל די נקודת הדברים.
איך וועל געבן א פיצקעלע דוגמה, ס'איז דא אסאך גרעסערע דוגמאות אבער דאס קומט מיר יעצט ארויף, די מצוה פון אהבת ישראל. די פשוט'ע פשט אין דעם מצוה וויאזוי די ראשונים לערנען עס אפ, איז ווי דער 'חינוך' שרייבט, לאהוב כל אחד מישראל אהבת נפש, כלומר שנחמול על ישראל ועל ממונו כמו שאדם חומל על עצמו וממונו וכו', שורש המצוה ידוע, כי כמו שיעשה הוא בחבירו כן יעשה חבירו בו, ובזה יהיה שלום בין הבריות וכו'. ועובר עליה ולא נזהר בממון חבירו לשומרו, וכל שכן אם הזיק אותו בממון או צערו בשום דבר לדעת, ביטל עשה זה.
מ'קען אריינגיין אין אסאך פרטים דא, ווי ס'איז משמע בלשונו אז ס'איז מער א טעכנישע בפועל'דיגע אהבה צו טון גוטס מיט א צווייטען איד, און די תכלית איז אז מ'זאל זיך נישט קריגן און ס'זאל זיין שלום. אבער לאמיר נאר נעמען איין נקודה, דארף מען ליב האבן א בעל עבירה? איז דא א גמרא מפורשת (פסחים קי''ג) רב נחמן בר יצחק אמר דמצוה לשנאתו שנאמר (משלי ח, יג) יראת ה' שנאות רע. און אזוי שטייט צענדליגער פסוקים מפורשים אין משלי, און אין פוסקים ראשונים ואחרונים אז א רשע ובעל עבירה איז מצוה לשנאותו.
יעצט קוקטס וויאזוי 'חסידות' האט אפגעלערנט די מצוה, גענוי ווי ביי אנדערע מצוות לערנען זיי אפ א מצוה מיט א געטליכע אור, דער זעלבער דא ביי מצוות אהבת ישראל.
עפענטס אויף דעם הייליגן ספר התניא פרק ל''ב און לאמיר לערנען אינאיינעם, וז''ל: והנה על ידי קיום הדברים הנ"ל להיות גופו נבזה ונמאס בעיניו רק שמחתו תהיה שמחת הנפש לבדה, הרי זו דרך ישרה וקלה לבא לידי קיום מצות ואהבת לרעך כמוך לכל נפש מישראל למגדול ועד קטן. כי מאחר שגופו נמאס ומתועב אצלו, והנפש והרוח מי יודע גדולתן ומעלתן בשרשן ומקורן באלקים חיים, בשגם שכולן מתאימות ואב אחד לכולנה ולכן נקראו כל ישראל אחים ממש מצד שורש נפשם בה' אחד רק שהגופים מחולקים.
קודם זעה מיר דא אז דורך די גלעזער פון חסידות איז די מצוה א שטיק אור, א שטיק ג-טליכקייט, ס'איז א נשמה'דיגער אהבה, ס'איז דא א קשר פנימי צווישן אלע נשמות ישראל ווייל מיר אלע זענען א חלק אלוק ממעל. אלע נשמות ישראל זענען בעצם איינס, ממילא מצד הנשמה זענען מיר מאוחד באהבה רבה.
ממילא ווייל די אהבה איז א נשמה'דיגער אהבה, ס'איז א פנימיות'דיגער קשר צווישן אלע נשמות, קומט דער תניא צו ווייטער אין פרק נאכ'ן ברענגען די אויבנדערמאנטע גמרא, וז''ל: וגם המקורבים אליו והוכיחם ולא שבו מעונותיהם שמצוה לשנאותם מצוה לאהבם גם כן, ושתיהן הן אמת, שנאה מצד הרע שבהם ואהבה מצד בחינת הטוב הגנוז שבהם שהוא ניצוץ אלקות שבתוכם המחיה נפשם האלקית.
ער מאכט לומדי'שע חילוקים, שנאה מצד הרע שבהם ואהבה מצד בחינת הטוב הגנוז שבהם. דאס מיינט מיני' ובי' בויעט ער א בנין, טאקע ווייל ס'איז א אהבה פונעם נפש אלקית דאס ברענגט מיר ליב צו האבן יעדן איינציגן איד אפילו בעלי עבירה ווילאנג די ניצוץ אלקי ברענט נאך אין אים, און טאקע וויבאלד די אהבה איז צום חלק אלקי שבו וועל איך טאקע ליב האבן נאר זיין חלק הטוב און נישט זיין חלק הרע. א גאונות! (ויש לזה סמוכין מחכז''ל ופוסקים, אבער ער האט עס גענומען מיט'ן חסידיש'ן טעם העליון)
ולעצם הענין ווייס מיר אומצאליגע מימרות בכתב ובע''פ פון צדיקים בגודל מצוות אהבת ישראל, מ'האט זיך געקאכט אין דעם ביי אלע חסידים אן אויסנאם.
אבער ווען א ערליכע ריינע קינד גייט אין חדר דארף ער לערנען פשוט פשט פון מצוות אהבת ישראל, מ'דארף לערנען די פשוט'ע פסוקים אין משלי, די רבינו יונה'ס, מ'דארף ליב האבן א ערליכע איד, און מ'דארף נישט ליב האבן א בעל עבירה. פשוט אן קיין פלפולים. ווייל א קינד'ס שכל איז נאכנישט רייף צו פארשטיין די העכערע מושגים, וכ''ש אז ער איז נאכנישט רייף צו פארשטיין חילוקים פון שנאה מצד הרע שבהם ואהבה מצד בחינת הטוב הגנוז שבהם. און אויב וועט ער עס יא לערנען, וועט ער צוקומען צו די טעותים חמורים און זיין צומישט א גאנץ לעבן. משא''כ אויב וועט ער נתחנך ווערן מיט'ן אופן הפשוט, וועט ער שפעטער ווען ער איז שוין מיושב קענען גוט לערנען די הייליגע מושגין אן קיין טעותים.
וזה אצלי פשוט מאד מאד ואין צריך לאומרו.
איך בין א שטארקע חסיד, איך גיי אין פייער פאר תורת הבעל שם טוב ותלמידיו, און איך בין מאמין בדבריהם באמונה פשוטה, און איך האלט אז מ'דארף נישט בלייבן שטענדיג אין די קליינע שיך מיט די בעיסיק יסודות (כאטשיק ס'איז דברים גדולים מאד), א איד דארף ארויפגיין און זיך קונה זיין נאך מזון ושביעה לנשמה פון סיי וועלכע דרך, ספר, רבי, ס'ציט זיין הארץ. וע''ז אמרו ז''ל (סוכה כ''ח) דבר קטן הווייות דאביי ורבא, דבר גדול מעשה מרכבה.
איך האב מיין מיינונג, ביי מיר איז עס קלאר און איך דארף נישט זיכער מאכן אז יעדער האלט אזוי. איך בין נישט דער רבש''ע.
