סאטמאר (מהרי"י): נייעסן און שמועסן בתוככי הקהלה

[ירא השם]

די פאקטישע בעלות איז נאך א שאלה, ווער איז די פאקטישע בעל הבית , פארשטייסט?

דער וואס זיצט ביים רודער, בכלל נישט קיין שאלה. אויב איז עס ווען א שאלה וויאזוי זיצט קהלת מהרי"י אין ראדני, קינגסטערס, זופניק, סאוט אכט וכו'?.

און מהרי"י איז טאקע געזעצן אין ביהמ"ד החדש/ביעמס סענטער אויך יארן לאנג. די איינציגסטע וועג וויאזוי די חסידי מהר"א האבן באוויזן זיי ארויסצוהאלטן איז געווען נאך וואס ס'האט אויסגעבראכן א שטיקל פייערל און מ'האט געדארפט ארויסנעמען א פערמיט צו קענען ווייטער נוצן די בנין, זענען די חסידי מהר"א געלאפן צום סיטי (אדער אין געריכט, כ'געדענק שוין נישט די דיטעילס) מיט א טענה אז ארויסגעבן א פערמיט הייסט שוין נישט סטאטוס קווא, און אזוי איז עס געבליבן.

---

אין אומפארבינדעטע נייעס, ווער פארמאגט אלס היינט צו טאגס שעירס פון בעדפארד ראס קארפארעישאן?

איך האב אפאר טויזענט דאלאר אין זיצן, פון וועים קען מען עס אפנעמען?

[Think and Thank]

דער וואס זיצט ביים רודער, בכלל נישט קיין שאלה. אויב איז עס ווען א שאלה וויאזוי זיצט קהלת מהרי"י אין ראדני, קינגסטערס, זופניק, סאוט אכט וכו'?.

און מהרי"י איז טאקע געזעצן אין ביהמ"ד החדש/ביעמס סענטער אויך יארן לאנג. די איינציגסטע וועג וויאזוי די חסידי מהר"א האבן באוויזן זיי ארויסצוהאלטן איז געווען נאך וואס ס'האט אויסגעבראכן א שטיקל פייערל און מ'האט געדארפט ארויסנעמען א פערמיט צו קענען ווייטער נוצן די בנין, זענען די חסידי מהר"א געלאפן צום סיטי (אדער אין געריכט, כ'געדענק שוין נישט די דיטעילס) מיט א טענה אז ארויסגעבן א פערמיט הייסט שוין נישט סטאטוס קווא, און אזוי איז עס געבליבן.

---

אין אומפארבינדעטע נייעס, ווער פארמאגט אלס היינט צו טאגס שעירס פון בעדפארד ראס קארפארעישאן?

איך האב אפאר טויזענט דאלאר אין זיצן, פון וועים קען מען עס אפנעמען?

פון דעם פאר וועם דו צאלסט פאר מצות...

[ירא השם]

און מהרי"י איז טאקע געזעצן אין ביהמ"ד החדש/ביעמס סענטער אויך יארן לאנג. די איינציגסטע וועג וויאזוי די חסידי מהר"א האבן באוויזן זיי ארויסצוהאלטן איז געווען נאך וואס ס'האט אויסגעבראכן א שטיקל פייערל און מ'האט געדארפט ארויסנעמען א פערמיט צו קענען ווייטער נוצן די בנין, זענען די חסידי מהר"א געלאפן צום סיטי (אדער אין געריכט, כ'געדענק שוין נישט די דיטעילס) מיט א טענה אז ארויסגעבן א פערמיט הייסט שוין נישט סטאטוס קווא, און אזוי איז עס געבליבן.

---

אין אומפארבינדעטע נייעס, ווער פארמאגט אלס היינט צו טאגס שעירס פון בעדפארד ראס קארפארעישאן?

איך האב אפאר טויזענט דאלאר אין זיצן, פון וועים קען מען עס אפנעמען?

פון דעם פאר וועם דו צאלסט פאר מצות...

וואס האט דאס מיט די מצות? ווער עס גייט עס צום סוף ניצן וועט זיך דארפן פארעכענען מיט די וואס האבן געקויפט זיצן

[קרישקע]

דער וואס זיצט ביים רודער, בכלל נישט קיין שאלה. אויב איז עס ווען א שאלה וויאזוי זיצט קהלת מהרי"י אין ראדני, קינגסטערס, זופניק, סאוט אכט וכו'?.

און מהרי"י איז טאקע געזעצן אין ביהמ"ד החדש/ביעמס סענטער אויך יארן לאנג. די איינציגסטע וועג וויאזוי די חסידי מהר"א האבן באוויזן זיי ארויסצוהאלטן איז געווען נאך וואס ס'האט אויסגעבראכן א שטיקל פייערל און מ'האט געדארפט ארויסנעמען א פערמיט צו קענען ווייטער נוצן די בנין, זענען די חסידי מהר"א געלאפן צום סיטי (אדער אין געריכט, כ'געדענק שוין נישט די דיטעילס) מיט א טענה אז ארויסגעבן א פערמיט הייסט שוין נישט סטאטוס קווא, און אזוי איז עס געבליבן.

---

אין אומפארבינדעטע נייעס, ווער פארמאגט אלס היינט צו טאגס שעירס פון בעדפארד ראס קארפארעישאן?

איך האב אפאר טויזענט דאלאר אין זיצן, פון וועים קען מען עס אפנעמען?

פון וועם די האסט עס געקויפט....

[ירא השם]

און מהרי"י איז טאקע געזעצן אין ביהמ"ד החדש/ביעמס סענטער אויך יארן לאנג. די איינציגסטע וועג וויאזוי די חסידי מהר"א האבן באוויזן זיי ארויסצוהאלטן איז געווען נאך וואס ס'האט אויסגעבראכן א שטיקל פייערל און מ'האט געדארפט ארויסנעמען א פערמיט צו קענען ווייטער נוצן די בנין, זענען די חסידי מהר"א געלאפן צום סיטי (אדער אין געריכט, כ'געדענק שוין נישט די דיטעילס) מיט א טענה אז ארויסגעבן א פערמיט הייסט שוין נישט סטאטוס קווא, און אזוי איז עס געבליבן.

---

אין אומפארבינדעטע נייעס, ווער פארמאגט אלס היינט צו טאגס שעירס פון בעדפארד ראס קארפארעישאן?

איך האב אפאר טויזענט דאלאר אין זיצן, פון וועים קען מען עס אפנעמען?

פון וועם די האסט עס געקויפט....

כהאב עס געקויפט פון די בעה"ב פון ביהמ"ד
פערצופאל האב איך געהאנדעלט מיט ר יעקב כהנא ע"ה

[קרישקע]

איך האב אפאר טויזענט דאלאר אין זיצן, פון וועים קען מען עס אפנעמען?

פון וועם די האסט עס געקויפט....

כהאב עס געקויפט פון די בעה"ב פון ביהמ"ד
פערצופאל האב איך געהאנדעלט מיט ר יעקב כהנא ע"ה

אלזא בעט עס פון די היינטיגע בעה"ב ר' אברהם בראך (לויט ווי איך האב דא געליינט אז מען דארף עס אפקויפן פון אים)

אדער יואל לאנדא

[אסרוחג]

אפשר מאכט מען וואלן צווישן די וואס האבן געגעבן געלט און געקויפט זיצן?...

בתנאי אז מען טוט די זעלבע אין קרית יואל מיט די גרויסע בית המדרש, וואלן צווישן די וואס האבן געבויט דעם בית המדרש, און געקויפט די זיצן...

כ'מיין מ'מישט דא אביסל
דא איז דא צוויי נקודות
איינס, ווער זענען די אמת'ע ראשי קהלה און וועם ס'באלאנגט, און ווער ס'זענען די גרויסע נדבנים
צווייטנס, אידן האבן אריינגעצאלט אפגעהארעוועטע געלט צו האבן א זיץ און דאס ביהמ"ד איז געגאנגען פייפן

די עיקר טענה דא איז דא אויף די צווייטע חלק, די אלע אידן וואס האבן געצאלט געלט פאר א זיץ, געב זיי צוריק די קרן וואס זיי האבן אריינגעצאלט, קענסטו נוצן די פראפערטי
אין ביהמ"ד הגדול אין קרית יואל האט מען פון קיינעם נישט צוגענומען קיין זיצן, נאך עד היום זענען דארט דא זיצן וואס באלאנגן צו אידן וואס טרעטן נישט אריין אין ביהמ"ד, זיי פארדינגען עס און דער דינגער צאלט די רענט
כ'האב מיטגעהאלטן א מעשה פון א אינגערמאן וואס האט געוואלט אפקויפן א זיץ פון א איד וואס האט באלאנגט ביי מהר"יי, און דער איד האט געזאגט ער וויל עס נישט פארקויפן, ווייל ער האלט אז דאס ביהמ"ד גייט נאך צוריק אנקומען צו זיי, האט אים דער אינגערמאן געזאגט איך שרייב דיר אונטער אויב דאס ביהמ"ד גייט צוריק צו ענק באקומסטו צוריק דעם זיץ, און די מכירה איז דורך, אינצווישן איז שוין דער איד אנגעקומען בעולם האמת, און דער אינגערמאן נוצט עס געזונטערהייט

[ירא השם]

דערווייל פארלאנג איך גארנישט

ווען כוועל זען איינער נעמט איבער די ביהמ"ד וועל איך מיט נאך 100טער אידן באשליסן וואס צו טון, האלטן דעם זיץ/ן אדער צוריקבעטן דאס געלט פון די וואס וועלן פארקויפן די זיצן

[שפאט ביליג]

דערווייל פארלאנג איך גארנישט

ווען כוועל זען איינער נעמט איבער די ביהמ"ד וועל איך מיט נאך 100טער אידן באשליסן וואס צו טון, האלטן דעם זיץ/ן אדער צוריקבעטן דאס געלט פון די וואס וועלן פארקויפן די זיצן

גראדע טאקע געטראכט דערפון ,אז די אלע הונדערטער אידן קענען רופן צו דין תורה ,מיין טאטע און זיידעס האבן דארט א שיין ביסל געלט זיצן דארט

[קרישקע]

דערווייל פארלאנג איך גארנישט

ווען כוועל זען איינער נעמט איבער די ביהמ"ד וועל איך מיט נאך 100טער אידן באשליסן וואס צו טון, האלטן דעם זיץ/ן אדער צוריקבעטן דאס געלט פון די וואס וועלן פארקויפן די זיצן

גראדע טאקע געטראכט דערפון ,אז די אלע הונדערטער אידן קענען רופן צו דין תורה ,מיין טאטע און זיידעס האבן דארט א שיין ביסל געלט זיצן דארט

מען גייט נישט געבן די זיצן פאר די וואס האבן עס געקויפט?

[ירא השם]

דערווייל פארלאנג איך גארנישט

ווען כוועל זען איינער נעמט איבער די ביהמ"ד וועל איך מיט נאך 100טער אידן באשליסן וואס צו טון, האלטן דעם זיץ/ן אדער צוריקבעטן דאס געלט פון די וואס וועלן פארקויפן די זיצן

גראדע טאקע געטראכט דערפון ,אז די אלע הונדערטער אידן קענען רופן צו דין תורה ,מיין טאטע און זיידעס האבן דארט א שיין ביסל געלט זיצן דארט

מען גייט נישט געבן די זיצן פאר די וואס האבן עס געקויפט?

איך גלייב אזוי, און אויב יענער וועט עס נישט דארפן וועט ער עס קענן פארקויפן

[דער תהלים איד]

בתנאי אז מען טוט די זעלבע אין קרית יואל מיט די גרויסע בית המדרש, וואלן צווישן די וואס האבן געבויט דעם בית המדרש, און געקויפט די זיצן...

גראדע א גוטע עצה... גוט עפ"י שכל רעד איך.

ווען ר' שלמה מיכל ראזנער און ר' משה פר"מ וואלטן געהאלטן אז דער ברך משה זי"ע איז נישט בעה"ב צו שטעלן ראשי קהלה און דער ביהמ"ד איז זייערס, וואלטן זיי עס טאקע אויך געקענט טון. למעשה האבן זיי געטון אנדערש (ווייל זיי האבן נישט געהאלטן אזוי).

דאס איז דאך מיין פוינט, די א.ג. חסידים האלטן אז ער איז נישט געווען בעל הבית, בזמן וואס די "שונאים" האבן יא פארשטאנען אז ער איז די גענצליכע בעל הבית.

דו מישסט אריין א צווייטע נושא, מיט פארגלייכן צוויי ווילד-אנדערע זאכן.

איך האב גערעדט לגבי די געדאנק וואס איינער זאגט אז ווען די ביעמס צענטער שטייט אין א קאנפליקט זאל מען מאכן וואלן צווישן די וואס האבן עס באצאלט און געקויפט זיצן.

[קרישקע]

גראדע טאקע געטראכט דערפון ,אז די אלע הונדערטער אידן קענען רופן צו דין תורה ,מיין טאטע און זיידעס האבן דארט א שיין ביסל געלט זיצן דארט

מען גייט נישט געבן די זיצן פאר די וואס האבן עס געקויפט?

איך גלייב אזוי, און אויב יענער וועט עס נישט דארפן וועט ער עס קענן פארקויפן

אפשר וועט יואלי לאנדא אויכט צוריק געבן די געלט פאר יעדעם וואס האט געקויפט זיצן?

[הלבלר בקולמסו]

ווען דער רבי וואלט געלאזט מסר'ן וואלטן מען שוין לאנג געקענט פארהאנדלען מיט די מתיבתא שטחים וואס מען נוצט היינט פאר דירות, און די ווייסע שול, מיט די איבערגעשריבענע בית החיים - שטח הישן (נישט יואלי.. א צווייטער).

[נאסע שמאטעס]

ביסט אלעמאל געווען אזא גלויביגער?

מ'לאזט ב"ה מסר'ן (כ'מיין בכלל אז מוסרים מעג מען מסרן...) נאר בתנאי אז מען האט שאנסן...

[שפאט ביליג]

נישט דא קיין בית המדרש און נישט דא קיין זיצן , אלע חלומות קענען זיך בארוהיגן , דאס מקום גייט נישט אין ערגעץ אזוי שנעל, אשאד צו דמיון'ען

[הלבלר בקולמסו]

ביסט אלעמאל געווען אזא גלויביגער?

מ'לאזט ב"ה מסר'ן (כ'מיין בכלל אז מוסרים מעג מען מסרן...) נאר בתנאי אז מען האט שאנסן...

פאר וועלכע תגובה, נוצטו וועלכע ניק?

איך בין סתם נייגעריג...

[נאסע שמאטעס]

ביסט אלעמאל געווען אזא גלויביגער?

מ'לאזט ב"ה מסר'ן (כ'מיין בכלל אז מוסרים מעג מען מסרן...) נאר בתנאי אז מען האט שאנסן...

פאר וועלכע תגובה, נוצטו וועלכע ניק?

איך בין סתם נייגעריג...

איך האב דיך אמאל געטשעפעט מיט מיין געוועזענע ניק? איך געדענק שוין נישט.

טאמער יא בעט איך דיך איבער מיט די נייע...

[לעבעדיגע איד]

ווען דער רבי וואלט געלאזט מסר'ן וואלטן מען שוין לאנג געקענט פארהאנדלען מיט די מתיבתא שטחים וואס מען נוצט היינט פאר דירות, און די ווייסע שול, מיט די איבערגעשריבענע בית החיים - שטח הישן (נישט יואלי.. א צווייטער).

כ׳האב דיר א גוטע עצה, מסר, און זאג נישט אויס פאר׳ן רבי׳ן.

[שטייפע קוגל]

ווען דער רבי וואלט געלאזט מסר'ן וואלטן מען שוין לאנג געקענט פארהאנדלען מיט די מתיבתא שטחים וואס מען נוצט היינט פאר דירות, און די ווייסע שול, מיט די איבערגעשריבענע בית החיים - שטח הישן (נישט יואלי.. א צווייטער).

ווען האט מען לעצטע מאל געבעטן רשות פון רבי'ן צו מעגן מסר'ן און ער האט נישט ערלויבט?

[שינאווער]

ביסט אלעמאל געווען אזא גלויביגער?

מ'לאזט ב"ה מסר'ן (כ'מיין בכלל אז מוסרים מעג מען מסרן...) נאר בתנאי אז מען האט שאנסן...

פאר וועלכע תגובה, נוצטו וועלכע ניק?

איך בין סתם נייגעריג...

איך האב דיך אמאל געטשעפעט מיט מיין געוועזענע ניק? איך געדענק שוין נישט.

טאמער יא בעט איך דיך איבער מיט די נייע...

[שוהם]

ווען דער רבי וואלט געלאזט מסר'ן וואלטן מען שוין לאנג געקענט פארהאנדלען מיט די מתיבתא שטחים וואס מען נוצט היינט פאר דירות, און די ווייסע שול, מיט די איבערגעשריבענע בית החיים - שטח הישן (נישט יואלי.. א צווייטער).

ווען האט מען לעצטע מאל געבעטן רשות פון רבי'ן צו מעגן מסר'ן און ער האט נישט ערלויבט?

ביה"ח?

[לעבעדיגע איד]

ווען דער רבי וואלט געלאזט מסר'ן וואלטן מען שוין לאנג געקענט פארהאנדלען מיט די מתיבתא שטחים וואס מען נוצט היינט פאר דירות, און די ווייסע שול, מיט די איבערגעשריבענע בית החיים - שטח הישן (נישט יואלי.. א צווייטער).

ווען האט מען לעצטע מאל געבעטן רשות פון רבי'ן צו מעגן מסר'ן און ער האט נישט ערלויבט?

בכלל וויאזוי איז עס צוגעגאנגען? מ׳האט געהאלטען אז אפשר מעג מען איז מען אריין צום רבי׳ן פרעגען? האט מען אנגעפרעגט ביים בית דין צדק פאר דעם? וואס האבן זיי גע׳ענטפערט? האט מען דאס מאל געפרעגט נאר דעם רבי׳ן און נישט די דיינים? אויב איינער ווייסט וויאזוי ס׳איז צוגעגאנגען זאל אריינקומען מיט דיטעילס,

[Think and Thank]

ווען דער רבי וואלט געלאזט מסר'ן וואלטן מען שוין לאנג געקענט פארהאנדלען מיט די מתיבתא שטחים וואס מען נוצט היינט פאר דירות, און די ווייסע שול, מיט די איבערגעשריבענע בית החיים - שטח הישן (נישט יואלי.. א צווייטער).

ווען האט מען לעצטע מאל געבעטן רשות פון רבי'ן צו מעגן מסר'ן און ער האט נישט ערלויבט?

ביה"ח?

די רעדע איז נישט סתם גיין אין ערכאות (וואס איז א מקצוע פאר זיך), נאר גיין אין ערכאות אין א קעיס וואס די אנדערע זייט האט געפעלשט דאקומענטן און דאס געווינען אזא קאורט קעיס מיינט איינזעצן אפאר אידן. דאס איז די סיבה פארוואס הגאון ריח"מ פרידמאן זצ"ל האט גע'פסק'נט אז מען טאר נישט קיין אין קאורט איבער די בית החיים.

[שטייפע קוגל]

ווען האט מען לעצטע מאל געבעטן רשות פון רבי'ן צו מעגן מסר'ן און ער האט נישט ערלויבט?

ביה"ח?

די רעדע איז נישט סתם גיין אין ערכאות (וואס איז א מקצוע פאר זיך), נאר גיין אין ערכאות אין א קעיס וואס די אנדערע זייט האט געפעלשט דאקומענטן און דאס געווינען אזא קאורט קעיס מיינט איינזעצן אפאר אידן. דאס איז די סיבה פארוואס הגאון ריח"מ פרידמאן זצ"ל האט גע'פסק'נט אז מען טאר נישט קיין אין קאורט איבער די בית החיים.

אקעי, איך קען מיך נישט אויס מיט די בית החיים פאליטיק. אבער ס'איז געווען די ראב"ד נישט די רבי. מאכט מער סענס.