נוסחאות התפילה ופירוש המילות

[הדסים]

אז מ רעדט שוין, יעצט ווען א גרויסער ציבור לערנט מסכת ברכות, איז געווארן א מדובר וועגין די תפלה פון רב וואס מ' זאגט ביים ר"ח בענטשן, איז דא וואס זאגן בזכות תפלת רב אדער תפלת רבים

האט איינער אנגעוויזט א אינטערסאנטע ילקוט הגרשוני וואס זאגט אז ביידע נוסחאות זענן א טעות

IMG-20250707-WA0027.jpg

די מקור דערפון איז דער בני יששכר אין מגיד תעלומה (ברכות טז: אויף די גמרא המדובר)

אינטערעסאנט ווייל כ'מיין אז אין מונקאטש זאגט מען יא בזכות תפילת רבים.

[דריידל]

אז מ רעדט שוין, יעצט ווען א גרויסער ציבור לערנט מסכת ברכות, איז געווארן א מדובר וועגין די תפלה פון רב וואס מ' זאגט ביים ר"ח בענטשן, איז דא וואס זאגן בזכות תפלת רב אדער תפלת רבים

האט איינער אנגעוויזט א אינטערסאנטע ילקוט הגרשוני וואס זאגט אז ביידע נוסחאות זענן א טעות

IMG-20250707-WA0027.jpg

די מקור דערפון איז דער בני יששכר אין מגיד תעלומה (ברכות טז: אויף די גמרא המדובר)

אינטערעסאנט ווייל כ'מיין אז אין מונקאטש זאגט מען יא בזכות תפילת רבים.

אין מונקאטש איז נישטא קיין מנהג. די מנח"א האט נישט אויסגעלאזט די יה"ר נאר אנגעהויבן הויך מי שעשה נסים, כמובא בדרחו"ש.

[דריידל]

ביי מודים, "צור חיינו מגן ישענו אתה הוא לדור ודור נודה לך ונספר תהלתך" ,איז דא צוויי וועגן צו זאגן:

א) צור חיינו מגן ישענו אתה הוא לדור ודור, נודה לך ונספר תהלתך

ב) צור חיינו מגן ישענו אתה הוא, לדור ודור נודה לך ונספר תהלתך

ודעביד כמר עביד וכו'

[דריידל]

ביי שים שלום, כי באור פניך נתת לנו ה' א-לקנו תורת חיים
ואהבת חסד וצדקה וברכה ורחמים וחיים ושלום, האט נישט קיין פשט מפסיק זיין צווישן חסד-צדקה.

טראכט אריין די יו"ט'דיגע נוסח ווי דער עולם זאגט תורת חיייייים ואהבת חסד, סטאפ! וצדקאאאאאא וברכה כו'

[הדסים]

ביי מודים, "צור חיינו מגן ישענו אתה הוא לדור ודור נודה לך ונספר תהלתך" ,איז דא צוויי וועגן צו זאגן:

א) צור חיינו מגן ישענו אתה הוא לדור ודור, נודה לך ונספר תהלתך

ב) צור חיינו מגן ישענו אתה הוא, לדור ודור נודה לך ונספר תהלתך

ודעביד כמר עביד וכו'

אין אבודרהם שטייט צור חיינו, מגן ישענו, אתה הוא לדור ודור, נודה לך וכו'

ביי שים שלום, כי באור פניך נתת לנו ה' א-לקנו תורת חיים
ואהבת חסד וצדקה וברכה ורחמים וחיים ושלום, האט נישט קיין פשט מפסיק זיין צווישן חסד-צדקה.

טראכט אריין די יו"ט'דיגע נוסח ווי דער עולם זאגט תורת חיייייים ואהבת חסד, סטאפ! וצדקאאאאאא וברכה כו'

פארוואס נישט, לויט דיר דארף עס זיין 'אהבת חסד וצדקה'?

[דריידל]

ביי מודים, "צור חיינו מגן ישענו אתה הוא לדור ודור נודה לך ונספר תהלתך" ,איז דא צוויי וועגן צו זאגן:

א) צור חיינו מגן ישענו אתה הוא לדור ודור, נודה לך ונספר תהלתך

ב) צור חיינו מגן ישענו אתה הוא, לדור ודור נודה לך ונספר תהלתך

ודעביד כמר עביד וכו'

אין אבודרהם שטייט צור חיינו, מגן ישענו, אתה הוא לדור ודור, נודה לך וכו'

יא יא. אין סידור המפורש ברענגט ער די אבודרהם און אויך אז ס'דא וואס זאגן אנדערש

ביי שים שלום, כי באור פניך נתת לנו ה' א-לקנו תורת חיים
ואהבת חסד וצדקה וברכה ורחמים וחיים ושלום, האט נישט קיין פשט מפסיק זיין צווישן חסד-צדקה.

טראכט אריין די יו"ט'דיגע נוסח ווי דער עולם זאגט תורת חיייייים ואהבת חסד, סטאפ! וצדקאאאאאא וברכה כו'

פארוואס נישט, לויט דיר דארף עס זיין 'אהבת חסד וצדקה'?

מ'רעכינט אויס זיבן זאכן וואס די באשעפער געבט/האט געגעבן: 1. תורת חיים 2. ואהבת חסד 3. וצדקה 4. וברכה 5. ורחמים 6. וחיים 7. ושלום. פארוואס זאל מען מפסיק זיין אינדערמיט?

[הדסים]

► Show Spoiler

ביי מודים, "צור חיינו מגן ישענו אתה הוא לדור ודור נודה לך ונספר תהלתך" ,איז דא צוויי וועגן צו זאגן:

א) צור חיינו מגן ישענו אתה הוא לדור ודור, נודה לך ונספר תהלתך

ב) צור חיינו מגן ישענו אתה הוא, לדור ודור נודה לך ונספר תהלתך

ודעביד כמר עביד וכו'

אין אבודרהם שטייט צור חיינו, מגן ישענו, אתה הוא לדור ודור, נודה לך וכו'

יא יא. אין סידור המפורש ברענגט ער די אבודרהם און אויך אז ס'דא וואס זאגן אנדערש

ביי שים שלום, כי באור פניך נתת לנו ה' א-לקנו תורת חיים
ואהבת חסד וצדקה וברכה ורחמים וחיים ושלום, האט נישט קיין פשט מפסיק זיין צווישן חסד-צדקה.

טראכט אריין די יו"ט'דיגע נוסח ווי דער עולם זאגט תורת חיייייים ואהבת חסד, סטאפ! וצדקאאאאאא וברכה כו'

פארוואס נישט, לויט דיר דארף עס זיין 'אהבת חסד וצדקה'?

מ'רעכנט אויס זיבן זאכן וואס די באשעפער געבט/האט געגעבן: 1. תורת חיים 2. ואהבת חסד 3. וצדקה 4. וברכה 5. ורחמים 6. וחיים 7. ושלום. פארוואס זאל מען מפסיק זיין אינדערמיט?

1. ש'כח פארן מ"מ

2. אהא געמיינט דו זאגסט אז מ'דארף זאגן אהבת חסד אהבת צדקה וכדו'.

[קראכמאל]

ביי שים שלום, כי באור פניך נתת לנו ה' א-לקנו תורת חיים
ואהבת חסד וצדקה וברכה ורחמים וחיים ושלום, האט נישט קיין פשט מפסיק זיין צווישן חסד-צדקה.

טראכט אריין די יו"ט'דיגע נוסח ווי דער עולם זאגט תורת חיייייים ואהבת חסד, סטאפ! וצדקאאאאאא וברכה כו'

קום אין מיין ביהמ"ד (געווענליך דעם צווייטן טאג יו"ט....) וועסטו נישט הערן די סטאפ, עס פארט זייער שיין לפי פירוש המילות

[הדסים]

איין פלאץ וואו דער נוסח איז אביסל סותר דעם טייטש איז ביי מעריב 'זה קלי ענו ואמרו' עפ"י פשטות איז דער ריכטיגער וועג 'זה קלי ענו, ואמרו ה' ימלוך לעלם ועד'

[קראכמאל]

איין פלאץ וואו דער נוסח איז אביסל סותר דעם טייטש איז ביי מעריב 'זה קלי ענו ואמרו' עפ"י פשטות איז דער ריכטיגער וועג 'זה קלי ענו, ואמרו ה' ימלוך לעלם ועד'

און דאס זעלבע ביי "משה ובני ישראל לך ענו שירה בשמחה רבה, ואמרו כולם מי כמוך "
אדער "מתנשאים לעומת השרפים, לעומתם משבחים, ואומרים ברוך כבוד ה' ממקומו"
אזוי אויך "לברכה לה בחדוה בנהירו דאנפין, ולומר ברכו את ה' המבורך"

[הדסים]

איין פלאץ וואו דער נוסח איז אביסל סותר דעם טייטש איז ביי מעריב 'זה קלי ענו ואמרו' עפ"י פשטות איז דער ריכטיגער וועג 'זה קלי ענו, ואמרו ה' ימלוך לעלם ועד'

און דאס זעלבע ביי "משה ובני ישראל לך ענו שירה בשמחה רבה, ואמרו כולם מי כמוך "
אדער "מתנשאים לעומת השרפים, לעומתם משבחים, ואומרים ברוך כבוד ה' ממקומו"
אזוי אויך "לברכה לה בחדוה בנהירו דאנפין, ולומר ברכו את ה' המבורך"

כ'מיין אז נישט, די אלע פלעצער קומט נישט קיין שטריך צווישן משבחים און ואומרים משא"כ דארט איז נישט אז זה קלי האבן זיי געענטפערט און געזאגט ווי דער פשטות'דיגער נוסח פון זה קלי - ענו ואמרו.

[דריידל]

ביי נשמת - שעשית עם אבותינו ועמנו מלפנים ממצרים גאלתנו ה' אלקינו, איז דא דריי נסחאות:

1. שעשית עם אבותינו ועמנו. מלפנים ממצרים גאלתנו ה' אלקינו

2. שעשית עם אבותינו ועמנו מלפנים. ממצרים גאלתנו ה' אלקינו

3. שעשית עם אבותינו ועמנו. ממצרים גאלתנו ה' אלקינו

[דריידל]

איין פלאץ וואו דער נוסח איז אביסל סותר דעם טייטש איז ביי מעריב 'זה קלי ענו ואמרו' עפ"י פשטות איז דער ריכטיגער וועג 'זה קלי ענו, ואמרו ה' ימלוך לעלם ועד'

אויך ביי "את שם" וכולם מקבלים עליהם עול מלכות שמים זה מזה ונותנים באהבה רשות זה לזה. פון את שם ביז קדוש הוא איז א המשך צו וממליכין. וממליכין - וועם זענען זיי ממליך? את שם... קדוש הוא. וכולם מקבלים עליהם עול מלכות שמים זה מזה, איז א צווייטע זאך און דערנאך ונותנים באהבה רשות זה לזה להקדיש ליוצרם וכו'

די וועלט נוסח מאכט עס כאילו א גראם זה מזה - זה לזה.

דערמאנט מיך פון איינער וואס זאגט ביי כגוונה לעילא חד, לקבל חד.

[קראכמאל]

אין כתר, איז די אלגעמיינע שבת'דיגע נוסח געזעצט אזוי: יחד, כולם קדושה, לך ישלשו...
לויט די פירוש המילות דארף עס זיין: יחד כולם, קדושה לך ישלשו...

און באמת איז די "יחד כולם" א המשך צו פריער, כתר יתנו לך ה' אלקינו, ווער, מלאכים המוני מעלה, עם עמך ישראל קבוצי מטה, יחד כולם קדושה לך ישלשו...
איך האב נישט קיין אהנונג פארוואס מען שטעלט זיך בכלל אפ ביי "קבוצי מטה".

[מכבי]

...

און באמת איז די "יחד כולם" א המשך צו פריער, כתר יתנו לך ה' אלקינו, ווער, מלאכים המוני מעלה, עם עמך ישראל קבוצי מטה, יחד כולם קדושה לך ישלשו...
איך האב נישט קיין אהנונג פארוואס מען שטעלט זיך בכלל אפ ביי "קבוצי מטה".

לכאורה א ענדליכע סיבה פארוואס מען ענטפערט אמן ויקרב משיחיה....

[תינוק הבורח]

איין פלאץ וואו דער נוסח איז אביסל סותר דעם טייטש איז ביי מעריב 'זה קלי ענו ואמרו' עפ"י פשטות איז דער ריכטיגער וועג 'זה קלי ענו, ואמרו ה' ימלוך לעלם ועד'

אויך ביי "את שם" וכולם מקבלים עליהם עול מלכות שמים זה מזה ונותנים באהבה רשות זה לזה. פון את שם ביז קדוש הוא איז א המשך צו וממליכין. וממליכין - וועם זענען זיי ממליך? את שם... קדוש הוא. וכולם מקבלים עליהם עול מלכות שמים זה מזה, איז א צווייטע זאך און דערנאך ונותנים באהבה רשות זה לזה להקדיש ליוצרם וכו'

די וועלט נוסח מאכט עס כאילו א גראם זה מזה - זה לזה.

דערמאנט מיך פון איינער וואס זאגט ביי כגוונה לעילא חד, לקבל חד.

דער הפסק פאר את שם איז כדי שלא ישמע כגידוף.

[מכבי]

איין פלאץ וואו דער נוסח איז אביסל סותר דעם טייטש איז ביי מעריב 'זה קלי ענו ואמרו' עפ"י פשטות איז דער ריכטיגער וועג 'זה קלי ענו, ואמרו ה' ימלוך לעלם ועד'

און דאס זעלבע ביי "משה ובני ישראל לך ענו שירה בשמחה רבה, ואמרו כולם מי כמוך "
אדער "מתנשאים לעומת השרפים, לעומתם משבחים, ואומרים ברוך כבוד ה' ממקומו"
אזוי אויך "לברכה לה בחדוה בנהירו דאנפין, ולומר ברכו את ה' המבורך"

כ'מיין אז נישט, די אלע פלעצער קומט נישט קיין שטריך צווישן משבחים און ואומרים משא"כ דארט איז נישט אז זה קלי האבן זיי געענטפערט און געזאגט ווי דער פשטות'דיגער נוסח פון זה קלי - ענו ואמרו.

ביי "משה ובני ישראל לך ענו שירה בשמחה רבה, ואמרו כולם מי כמוך
קומט זיכער א הפסק נאך בשמחה רבה
ויש לדון בײ משבחים ואומרים

נאך א פלאץ ווי עס קומט א הפסק איז נאך " קדושה כולם כאחד עונים באימה,
ואומרים ביראה

[הדסים]

איין פלאץ וואו דער נוסח איז אביסל סותר דעם טייטש איז ביי מעריב 'זה קלי ענו ואמרו' עפ"י פשטות איז דער ריכטיגער וועג 'זה קלי ענו, ואמרו ה' ימלוך לעלם ועד'

אויך ביי "את שם" וכולם מקבלים עליהם עול מלכות שמים זה מזה ונותנים באהבה רשות זה לזה. פון את שם ביז קדוש הוא איז א המשך צו וממליכין. וממליכין - וועם זענען זיי ממליך? את שם... קדוש הוא. וכולם מקבלים עליהם עול מלכות שמים זה מזה, איז א צווייטע זאך און דערנאך ונותנים באהבה רשות זה לזה להקדיש ליוצרם וכו'

די וועלט נוסח מאכט עס כאילו א גראם זה מזה - זה לזה.

דערמאנט מיך פון איינער וואס זאגט ביי כגוונה לעילא חד, לקבל חד.

דער הפסק פאר את שם איז כדי שלא ישמע כגידוף.

דו רעדסט מסתמא פון קודשא בריך הוא אחד, לעילא לא יתיב על כורסיא.

[תינוק הבורח]

אויך ביי "את שם" וכולם מקבלים עליהם עול מלכות שמים זה מזה ונותנים באהבה רשות זה לזה. פון את שם ביז קדוש הוא איז א המשך צו וממליכין. וממליכין - וועם זענען זיי ממליך? את שם... קדוש הוא. וכולם מקבלים עליהם עול מלכות שמים זה מזה, איז א צווייטע זאך און דערנאך ונותנים באהבה רשות זה לזה להקדיש ליוצרם וכו'

די וועלט נוסח מאכט עס כאילו א גראם זה מזה - זה לזה.

דערמאנט מיך פון איינער וואס זאגט ביי כגוונה לעילא חד, לקבל חד.

דער הפסק פאר את שם איז כדי שלא ישמע כגידוף.

דו רעדסט מסתמא פון קודשא בריך הוא אחד, לעילא לא יתיב על כורסיא.

ניין, דער אריגינעלער נוסח איז ומעריצים ומקדישים וממליכים מיט את מם סופית.
ווען מען זאגט גלייך דערנאך את שם קען זיך עס הערן ווי מת וכו'.

[מכבי]

אויך ביי "את שם" וכולם מקבלים עליהם עול מלכות שמים זה מזה ונותנים באהבה רשות זה לזה. פון את שם ביז קדוש הוא איז א המשך צו וממליכין. וממליכין - וועם זענען זיי ממליך? את שם... קדוש הוא. וכולם מקבלים עליהם עול מלכות שמים זה מזה, איז א צווייטע זאך און דערנאך ונותנים באהבה רשות זה לזה להקדיש ליוצרם וכו'

די וועלט נוסח מאכט עס כאילו א גראם זה מזה - זה לזה.

דערמאנט מיך פון איינער וואס זאגט ביי כגוונה לעילא חד, לקבל חד.

דער הפסק פאר את שם איז כדי שלא ישמע כגידוף.

דו רעדסט מסתמא פון קודשא בריך הוא אחד, לעילא לא יתיב על כורסיא.

ניין
לויט נוסח אשכנז ווי מען זאגט וממליכים מיט א ענדע מם
קען זיך עס הערן ווי מת ח"ו
דער ליקוטי מהריח שרייבט אז דערפאר מאכן די חסידים אויך א הפסק

האקט

[הדסים]

דער הפסק פאר את שם איז כדי שלא ישמע כגידוף.

דו רעדסט מסתמא פון קודשא בריך הוא אחד, לעילא לא יתיב על כורסיא.

ניין, דער אריגינעלער נוסח איז ומעריצים ומקדישים וממליכים מיט את מם סופית.
ווען מען זאגט גלייך דערנאך את שם קען זיך עס הערן ווי מת וכו'.

אה איך האב געמיינט דו רעדסט ביי כגוונא, שטייט אז מ'זאל מפסיק זיין כדלעיל.

[דריידל]

איין פלאץ וואו דער נוסח איז אביסל סותר דעם טייטש איז ביי מעריב 'זה קלי ענו ואמרו' עפ"י פשטות איז דער ריכטיגער וועג 'זה קלי ענו, ואמרו ה' ימלוך לעלם ועד'

אויך ביי "את שם" וכולם מקבלים עליהם עול מלכות שמים זה מזה ונותנים באהבה רשות זה לזה. פון את שם ביז קדוש הוא איז א המשך צו וממליכין. וממליכין - וועם זענען זיי ממליך? את שם... קדוש הוא. וכולם מקבלים עליהם עול מלכות שמים זה מזה, איז א צווייטע זאך און דערנאך ונותנים באהבה רשות זה לזה להקדיש ליוצרם וכו'

די וועלט נוסח מאכט עס כאילו א גראם זה מזה - זה לזה.

דערמאנט מיך פון איינער וואס זאגט ביי כגוונה לעילא חד, לקבל חד.

דער הפסק פאר את שם איז כדי שלא ישמע כגידוף.

זייער שיין, אבער פארוואס אין די וועלט האסטי מיך צוטריט?

[דריידל]

דו רעדסט מסתמא פון קודשא בריך הוא אחד, לעילא לא יתיב על כורסיא.

ניין, דער אריגינעלער נוסח איז ומעריצים ומקדישים וממליכים מיט את מם סופית.
ווען מען זאגט גלייך דערנאך את שם קען זיך עס הערן ווי מת וכו'.

אה איך האב געמיינט דו רעדסט ביי כגוונא, שטייט אז מ'זאל מפסיק זיין כדלעיל.

אין די סידור "מתוק מדבש" האב איך אמאל געזעהן ברענגן פון איינעם אז מ'זאל נישט מפסיק זיין, און א הסבר פארוואס ס'איז אנדערש ווי קדיש, ווי די טו"ז שרייבט אז ס'איז כמו חירוף .

איינער האט די סידור נאכצוקוקן?

[הדסים]

ניין, דער אריגינעלער נוסח איז ומעריצים ומקדישים וממליכים מיט את מם סופית.
ווען מען זאגט גלייך דערנאך את שם קען זיך עס הערן ווי מת וכו'.

אה איך האב געמיינט דו רעדסט ביי כגוונא, שטייט אז מ'זאל מפסיק זיין כדלעיל.

אין די סידור "מתוק מדבש" האב איך אמאל געזעהן ברענגן פון איינעם אז מ'זאל נישט מפסיק זיין, און א הסבר פארוואס ס'איז אנדערש ווי קדיש, ווי די טו"ז שרייבט אז ס'איז כמו חירוף .

איינער האט די סידור נאכצוקוקן?

כ'האב נישט דעם סידור אבער ס'ליגט מיר אין קאפ א הסבר עפעס אז מ'וויל מדייק זיין אז אזויווי קוב"ה אחד לעילא ווערט למטה אויך אן התאחדות המידות.

[תינוק הבורח]

אויך ביי "את שם" וכולם מקבלים עליהם עול מלכות שמים זה מזה ונותנים באהבה רשות זה לזה. פון את שם ביז קדוש הוא איז א המשך צו וממליכין. וממליכין - וועם זענען זיי ממליך? את שם... קדוש הוא. וכולם מקבלים עליהם עול מלכות שמים זה מזה, איז א צווייטע זאך און דערנאך ונותנים באהבה רשות זה לזה להקדיש ליוצרם וכו'

די וועלט נוסח מאכט עס כאילו א גראם זה מזה - זה לזה.

דערמאנט מיך פון איינער וואס זאגט ביי כגוונה לעילא חד, לקבל חד.

דער הפסק פאר את שם איז כדי שלא ישמע כגידוף.

זייער שיין, אבער פארוואס אין די וועלט האסטי מיך צוטריט?

ווייל עס האט משמע געווען פון אייער תגובה אז די הפסק פאר את שם איז א טעות.