היסטאריע, דרכי הנהגה און דרך מלחמה קעגן השכלה, דורך גדולי אונגארן

[מסתמא]

איך מיין אז דו ביסט היבש מגזם אין די 'גארנישטקייט' פון די קאנצעליי.

די קאנצעליי האט נישט געהאט קיין כח צו באצווינגען די קהילות איר צו פאלגן מיט כסדר‘דיגע פרישע באשלוסן און תקנות וכו‘, מהאט עס אוועקגעשטעלט איינמאל מיט די קלארע יסודות פון תורה ומסורה וחסל.

הרה”ג ר‘ יונתן שטייף זצ”ל אלץ ראב”ד פעסט אין זיין מכתב נגד האגודה שרייבט ער דאס אלץ די סיבה פארוואס ער איז זיך מנגד צו די אגודה. יעדע רב און קהילה דארף האבן איר עצמאות, זאגט ער. די ארטאדאקסישע לשכה האט עס בשום פנים ואופן אוועקגענומען.

די איבעריגע הין און צוריק פון oh yeah oh no אין דרכי בכך ובפרט ווען כהאב נישט די צייט יעצט אויכעט נישט

[הדסים]

@און וואס נאך, די מחלוקה אין סיגוט איז געווען ווייל די קאנצעליי האט יא ערלויבט געוויסע זאכן וואס איז געווען אנגענומען לאיסור אין יענע מקומות.

[תינוק הבורח]

אין פולין\ליטא, איז די 'פרומערע' צד פון ר' חיים בריסקער געווען אז מ'טאר זיך נישט אונטערווארפן קיין שום ארגאניזאציע, מיט זיין באקאנטן משל פון עלעקטריסיטי.

די ליטווישע זענען געווען א האלבע וועלט אוועק בריחוק מקום און נאך אסאך מער ווייט אוועק קולטורעל. גאליציע איז געווען אינטער די האפסבורגע אוגאריש-עסטרייכער אימפעריע און האט געהאט א נענטערע גאווערנמענט סטרוקטור און רעאליטעט ווי די ליטאים אדער די ליטווישע חסידותן וועלכע זענען געווען אינטער די צארישע און שפעטער קאמוניסטישע רוסישע קולטור.

אין רוסלאנד ואגפיה האט די רעגירונג באצווינגען רבנים מטעם. די ארטאדאקסישע אידן (פי‘ די שומרי תורה ומצוות, די חרדים ווי מרופט עס היינט) האבן אפיציעל זיך מייאש געווען אז די קהילה און אידישקייט סטרוקטור זאל האלטן אידישקייט. די רעגירונג האט זיך משתלט געווען דערויף, אפגערעדט אז מהאט נישט געקענט מאכן קיין טיילונג און באקומען סיי וועלכע עצמיות. אין די רוסישע ספערע האט נישט געהערשט קיין מינימאלע נארמאלקייט אדער פרייהייט.

די רעאליטעט אין די רוסישע מקומות האט געפירט אז די היימישע אידן האבן זיך אפגעטרייסלט פון די אפיציעלע סיסטעמס און זיך געמאכט אייגענע מקום מקלט‘ס, דער מיט זיין חסידישע שטיבל, דער מיט זיין ישיבה וכו‘ וכו‘ ר‘ חיים עוזר האט הערשט נאכן ערשטן וועלטס קריג אוועקגעשטעלט דעם עולם הישיבות זעענדיג די נחיצות פון האבן א קערפערשאפט, אנגעהויבן האט זיך עס מיט שטיצע פאר כוללים און ישיבות, און עס איז אריבער צו אן איחוד מיט א געלט סיסטעם פון אויפטרייבן און פארטיילן געלט, במידת מה האט הרב ש”ך געענדיגט דעם ארבעט מיטן אוועקשטעלן די ליטווישע דגל התורה.

עכ”פ, ווען מען וואוינט אין א נארמאלע רעגירונג וואו פרייהייט און עמאנציפאציע איז אן עכטע זאך, קען מען נוצן אט די פרייהייטס באגריפן וואס די פורקים נוצן צו פייפן אויף יהדות און מיט דעם זעלבן טול פייפן אויף זיי. איך מעג מיך אפטיילן פון דיר און מיך פירן מיין אייגענע וועג... אזויווי דו פורק עול טוסט צו מיר. אין פאקט אין אונגארן ביזן צווייטן וועלטס קריג זענען די אלע פארטייען געווען זייער שוואך ווייל די אידן האבן גענאסן פון א גוט לעבן און זיי זענען געווען נאטורליכע פאטריאטן, לאמיר עס אנרופן הכרת הטוב.

משא”כ אין פוילן וואו די אידן זענען געווען גאנצע 10% פראצענט פונעם לאנד און געהאט פארטרעטער אינעם סיים לרחצה האבן די אידן געשפירט די שנאה און זיך קיינמאל אידענטיפיצירט אלץ פוילישע. די דרוק אויף די אידן אין די רוסישע פוילישע ספערע האט געפירט דערצו אז זיי זאלן שפירן אז די אידן האבן נישט קיין עתיד און מען מוז עפעס טון דערצו, במילה האבן די אלע פארטייען זיך געמערט ווי שוואמען נאך א רעגן, די אידישיסטן, די בונדיסטן, די קאמוניסטן, די ציוניסטן. בקיצור די ארימקייט און צרות האט מעביר געווען אסאך אידן ליידער מדעתם ומדעת קונם

לעניננו, אונגארן איז געווען א צווייטע מציאות און רעאליטעט און אזויווי מיר טרעפן אין אלע תשובה ספרים אז איין רב פסקנט נישט אין א צווייטע רב‘ס תחום איז א כ”ש וכ”ש אז די ליטווישע גדולים האבן נישט געהאט וואס אריינצורעדן אין אונגארן בנוגע די מלחמות. רוב האבן טאקע גארנישט געזאגט, און די וועלכע האבן געקרומט איז עס געקומען מחמת חוסר בקיאותם אין די רעאליטעט אויפן גראונד, ווי מען רופט עס.

לסיכום, אין בריסק זענען נישט געווען קיין מנין פרויען מיט צוגעדעקטע האר בעפארן קריג. די הארבסטע עבירות האבן זיך צושפרייט אין פוילן-ליטא בעפארן קריג, עס איז געווען גאר שוואך. אונגארן נישט! ובפרט אויבערלאנד. א שיפפשוהל יונגל איז אין קיין טעאטער נישט געגאנגען אפילו בטעות. א פרעסבורגע יונגל האט זיך נישט דערוואגט צו טון קיין עבירות. אין סערדאהעל האט מיין עלטער פעטער געזעהן א טאטע אראפלאזן פראסקעס פאר א כלה מיידל עידזש פארן אהיימקומען שבת נאכמיטאג אפאר מינוט שפעטער ווי אפגעמאכט. אין גאנץ אונגארן האט געשפרודלט א יהדות, זה בכה וזכה, יעדער אויף זיין דרך און שטייגער, א גאלאנטע ישיבה, א סעקעלהעדע ישיבה, א נייטרא ישיבה, א פרעסבורגע ישיבה, סאיז געווען א וועלט. ר‘ אביגדור מיללערס בוך איבער די מלחמה באציט זיך צו וואס ער האט געזעהן אין פוילן-ליטע, ער האט קיינמאל נישט קענענגעלערנט אונגארן.

אונטערשטע שורה. הכר נא למי החותמת ולמי הפתילים מיט א בליק אויף צוריק.

דיינע פאקטן זענען פשוט נישט ריכטיג.
אין פוילן און אין ליטא זענען די איבער פופציג פראצענט געווען חרדי'ש געשטימט, בעת אין אונגארן זענען די ארטאדאקסן געווען פערציג פראצענט פון די אידישע פאפולאציע.
ווי אויך זענען די נעאלאגן געווען סאך מער אסימילירט און ווי די נישט פרומע אין פוילן און אין ליטא (לכאורה אלס תוצאה פונעם self fulfilling prophecy הנ"ל)

[מסתמא]

דיינע פאקטן זענען פשוט נישט ריכטיג.
אין פוילן און אין ליטא זענען די איבער פופציג פראצענט געווען חרדי'ש געשטימט, בעת אין אונגארן זענען די ארטאדאקסן געווען פערציג פראצענט פון די אידישע פאפולאציע.
ווי אויך זענען די נעאלאגן געווען סאך מער אסימילירט און ווי די נישט פרומע אין פוילן און אין ליטא (לכאורה אלס תוצאה פונעם self fulfilling prophecy הנ"ל)

נאכן טיילונג רעד איך ווען מען האט אפיציעל בוחר געווען, די רעפארמער/נעעלאגן האבן זיך אפיציעל ארויסגעשריבן ביים טיילונג וחסל, געענדיגט מיט זיי. יהדות אונגארן איז די יהדות הארטאדאקסן, רעפארמער איז יינם יין נסך, פון זיי רעדט מען אפילו נישט.
לגבי פוילן ווייס איך נישט אויב 20% פראצענט אידן זענען געווען שומרי תורה ומצוות, ליטא רוסלאנד איז אפגערעדט. אין פוילן ליטא זענען ביי די היימישסטע פארגעקומען די ערגסטע, דאס זענען אנדיספיוטעד פאקטן. יא א ברייטע פרומע אידיש האט מען גערעדט, קינדער פון קאסקעטלעך הויזן זאקן עלטערן, סאיז געפאלן שטיקער, סאיז פשוט צאמגעפאלן דאס יהדות = די שמירת התורה והמצוות.

[תינוק הבורח]

דיינע פאקטן זענען פשוט נישט ריכטיג.
אין פוילן און אין ליטא זענען די איבער פופציג פראצענט געווען חרדי'ש געשטימט, בעת אין אונגארן זענען די ארטאדאקסן געווען פערציג פראצענט פון די אידישע פאפולאציע.
ווי אויך זענען די נעאלאגן געווען סאך מער אסימילירט און ווי די נישט פרומע אין פוילן און אין ליטא (לכאורה אלס תוצאה פונעם self fulfilling prophecy הנ"ל)

נאכן טיילונג רעד איך ווען מען האט אפיציעל בוחר געווען, די רעפארמער/נעעלאגן האבן זיך אפיציעל ארויסגעשריבן ביים טיילונג וחסל, געענדיגט מיט זיי. יהדות אונגארן איז די יהדות הארטאדאקסן, רעפארמער איז יינם יין נסך, פון זיי רעדט מען אפילו נישט.
לגבי פוילן ווייס איך נישט אויב 20% פראצענט אידן זענען געווען שומרי תורה ומצוות, ליטא רוסלאנד איז אפגערעדט. אין פוילן ליטא זענען ביי די היימישסטע פארגעקומען די ערגסטע, דאס זענען אנדיספיוטעד פאקטן. יא א ברייטע פרומע אידיש האט מען גערעדט, קינדער פון קאסקעטלעך הויזן זאקן עלטערן, סאיז געפאלן שטיקער, סאיז פשוט צאמגעפאלן דאס יהדות = די שמירת התורה והמצוות.

דו ביסט אוחז החבל בשני ראשים, און פוילן זענען אויך הונדערט פראצענט פון די שומרי תומ"צ געווען שומתו"צ...

[מסתמא]

דיינע פאקטן זענען פשוט נישט ריכטיג.
אין פוילן און אין ליטא זענען די איבער פופציג פראצענט געווען חרדי'ש געשטימט, בעת אין אונגארן זענען די ארטאדאקסן געווען פערציג פראצענט פון די אידישע פאפולאציע.
ווי אויך זענען די נעאלאגן געווען סאך מער אסימילירט און ווי די נישט פרומע אין פוילן און אין ליטא (לכאורה אלס תוצאה פונעם self fulfilling prophecy הנ"ל)

נאכן טיילונג רעד איך ווען מען האט אפיציעל בוחר געווען, די רעפארמער/נעעלאגן האבן זיך אפיציעל ארויסגעשריבן ביים טיילונג וחסל, געענדיגט מיט זיי. יהדות אונגארן איז די יהדות הארטאדאקסן, רעפארמער איז יינם יין נסך, פון זיי רעדט מען אפילו נישט.
לגבי פוילן ווייס איך נישט אויב 20% פראצענט אידן זענען געווען שומרי תורה ומצוות, ליטא רוסלאנד איז אפגערעדט. אין פוילן ליטא זענען ביי די היימישסטע פארגעקומען די ערגסטע, דאס זענען אנדיספיוטעד פאקטן. יא א ברייטע פרומע אידיש האט מען גערעדט, קינדער פון קאסקעטלעך הויזן זאקן עלטערן, סאיז געפאלן שטיקער, סאיז פשוט צאמגעפאלן דאס יהדות = די שמירת התורה והמצוות.

דו ביסט אוחז החבל בשני ראשים, און פוילן זענען אויך הונדערט פראצענט פון די שומרי תומ"צ געווען שומתו"צ...

ניין. זייערע קינדער און משפחות זענען ציפאלן. אין פוילן ליטא זענען געווען בלול די כופרים מיט די שמרנים און סאיז געפאלן שטיקער, סאיז פשוט צאמגעפאלן דאס יהדות דארטן, עס צו זאגן גראב. סאו מיר רעדן פון די זעלבע זאך - וואו זענען די שמרנים שענער געשטאנען? די תירוץ איז קלאר

[שטיינער]

@מסתמא כ'האב נישט קיין צייט פאר לאנגע טענה'רייען, אבער אייערע פאקטן זענען נישט ריכטיג.
1. די לשכה האט נישט געהאט קיין פלאץ פאר מאדערן-ארטארדאקסישע רבנים נוסח דייטשלאנד, ממילא זענען זיי געבליבן שטאטוסקוו. זאגן אז די לשכה האט מקבל געווען יעדע ארטארדאקסישע קהילה איז שקר. דער מחנה חיים און דער מילי דאבות שרייבן אז הלוואי וואלט מישקאלץ נישט געווארן ארטאדאקסיש. איר קענט זיך פארשטעלן וואס וואלט געווען מיט מער מאדערענע קהילות.
2. די שיטה פון טיילונג איז קלאר א אונגארישע שיטה. זאגן אז דער נצי"ב שרייבט דאס מחוסר ידיעה איז נישט ריכטיג. אויך איז ער נישט דער איינציגסטער. הג"ר יעקב שאול אלישר האט געשריבן א בריוו קעגן די טיילונג. דער לעמבערגער רב הגאון בעל מצפה אריה שרייבט אויך אין א בריוו קעגן דעם טיילונג.
איבער די דיעות פון רבני מזרח אייראפע קוק די מאמר

כחרבות בגוף האומה.pdf

(714.97 KiB) דאונלאודעד 2 מאל

אזוי אויך אין דייטשלאנד וואס האט, אויב עפעס, מער געדארפט א טיילונג, האבן פון די גרעסטע רבנים, א שטייגער ווירצבורגער רב, געהאלטן קעגן מאכן א טיילונג. און דער מציאות איז געווען אז ס'איז כמעט נישט געווען קיין חילוק פון א ישורין קהילה ביז די ארטארדאקסישע שוהל פון די אלגעמיינע קהילה.
נעם למשל פראנקפורט, וואס די ישורין קהילה איז געווען אינטער הרב הירש און הרב ברויאר, האט די אלגעמיינע קהילה געהאט א גרויסע פרומע בית המדרש מיט חשובע רבנים און דיינים, א שטייגער הרב מרדכי הורוויץ מחבר ספר מטה לוי. און די דיין דעם באקאנטן גאון הרב מנחם מענדל קירשבוים מחבר ספר מנחם משיב.
אזוי אויך וויען האט די אלגעמיינע קהילה געהאט אסאך פרומע בתי מדרשים, בעיקר פאר אידן פון מזרח אייראפע. בעת די ערשטע קריג האבן אסאך רבנים פון מזרח אייראפע אנגעקומען קיין וויען און אסאך זענען געגאנגען צו די אלגעמיינע קהילות. צווישן זיי כמה אדמור"י בית רוז'ין. קוק די מאמר

על דרכה של חסידות רוז'ין על רקע פולמוס הפרדת הקהילות.pdf

(1.22 MiB) דאונלאודעד 5 מאל

3. זאגן אז אין די ארטארדאקסישע קהילות איז נישט געווען אייגענע האר און חילול שבת וכדומה איז שקר. קוק אין אלע דרשות ספרים וועסטו טרעפן דרשות קעגן געמישטע געטענץ און נאך ערגער. אזוי אויך שרייבן אסאך אונגארישע רבנים אז רוב פרויען גייען אייגענע האר. כ'האב לעצטנס געזעהן אין שו"ת מנחת אשר (גאלדבערגער), אז זיין רבי דער לבושי מרדכי, פאר ער פלעגט מאכן די ברכה ביים חופה, פלעגט ער פארטרייבן די פרויען מיט זיין שטעקן, ווייל זיי פלעגן האבן אפן די האר, ושער באשה ערוה. אזוי אויך איז באקאנט אז אין די גרויסע שטעט ווי חוסט קלויזנבורג וכדומה איז געווען ארטארדאקסישע מחללי שבת, שאל אביך ויגדך. די תקנות הלשכה זאגט אז די ראש הקהל מעג נישט זיין קיין מחלל שבת בפרהסיא.

שוין גענוג מאריך געווען, אבער אויב מיין פאוסט טריגערט אייך דאן מוזט איר עס נישט ליינען.

[מסתמא]

@מסתמא כ'האב נישט קיין צייט פאר לאנגע טענה'רייען, אבער אייערע פאקטן זענען נישט ריכטיג.
1. די לשכה האט נישט געהאט קיין פלאץ פאר מאדערן-ארטארדאקסישע רבנים נוסח דייטשלאנד, ממילא זענען זיי געבליבן שטאטוסקוו. זאגן אז די לשכה האט מקבל געווען יעדע ארטארדאקסישע קהילה איז שקר. דער מחנה חיים און דער מילי דאבות שרייבן אז הלוואי וואלט מישקאלץ נישט געווארן ארטאדאקסיש. איר קענט זיך פארשטעלן וואס וואלט געווען מיט מער מאדערענע קהילות.

2. זאגן אז אין די ארטארדאקסישע קהילות איז נישט געווען אייגענע האר און חילול שבת וכדומה איז שקר. קוק אין אלע דרשות ספרים וועסטו טרעפן דרשות קעגן געמישטע געטענץ און נאך ערגער. אזוי אויך שרייבן אסאך אונגארישע רבנים אז רוב פרויען גייען אייגענע האר. כ'האב לעצטנס געזעהן אין שו"ת מנחת אשר (גאלדבערגער), אז זיין רבי דער לבושי מרדכי, פאר ער פלעגט מאכן די ברכה ביים חופה, פלעגט ער פארטרייבן די פרויען מיט זיין שטעקן, ווייל זיי פלעגן האבן אפן די האר, ושער באשה ערוה. אזוי אויך איז באקאנט אז אין די גרויסע שטעט ווי חוסט קלויזנבורג וכדומה איז געווען ארטארדאקסישע מחללי שבת, שאל אביך ויגדך. די תקנות הלשכה זאגט אז די ראש הקהל מעג נישט זיין קיין מחלל שבת בפרהסיא.

1 נישט וואר. ברענג מקורות. ברענגסט א 'מימרא' פון אן אויסגערופענער קנאי דער גרויסער מחנה חיים אלץ ראיה אז מהאט נישט און מוואלט נישט מקבל געווען דייטשישע קהילות. דיין ארגיומענט שטייט אויף הינערנע פיס TO SAY THE LEAST. וויאזוי הייסט די קהילה וועמען די קאנצעליי האט נישט אנגענומען??? אין כזה דבר!!!

2 אה.. איך לייקן עפעס אז סאיז געווען פירצות? לייג עס ביחס צו פוילן ליטא, עס איז ממש א ווערטל. בנוסף לזה אין אונטערלאנד איז געווען אסאך מער פירצות ביי די היימישע ווי אין אויבערלאנד, ברענגסט מיר סיגוט און מונקאטש אלץ ראיה... א גוט מארגן. ווייסטו וואו אויפן מאפע מאדע איז? אונטערלאנד. אבער נחזור לעניננו, לייג דאס אלעס רעלאטיוו צו פוילן ליטא. און באופן כללי די מעמד און מצב פון די ארטאדאקסישע אידן, זייערע שטובער און קינדער, האט יהדות ושמירת התורה והמצוות געבליעט.

[תינוק הבורח]

@מסתמא כ'האב נישט קיין צייט פאר לאנגע טענה'רייען, אבער אייערע פאקטן זענען נישט ריכטיג.
1. די לשכה האט נישט געהאט קיין פלאץ פאר מאדערן-ארטארדאקסישע רבנים נוסח דייטשלאנד, ממילא זענען זיי געבליבן שטאטוסקוו. זאגן אז די לשכה האט מקבל געווען יעדע ארטארדאקסישע קהילה איז שקר. דער מחנה חיים און דער מילי דאבות שרייבן אז הלוואי וואלט מישקאלץ נישט געווארן ארטאדאקסיש. איר קענט זיך פארשטעלן וואס וואלט געווען מיט מער מאדערענע קהילות.

2. זאגן אז אין די ארטארדאקסישע קהילות איז נישט געווען אייגענע האר און חילול שבת וכדומה איז שקר. קוק אין אלע דרשות ספרים וועסטו טרעפן דרשות קעגן געמישטע געטענץ און נאך ערגער. אזוי אויך שרייבן אסאך אונגארישע רבנים אז רוב פרויען גייען אייגענע האר. כ'האב לעצטנס געזעהן אין שו"ת מנחת אשר (גאלדבערגער), אז זיין רבי דער לבושי מרדכי, פאר ער פלעגט מאכן די ברכה ביים חופה, פלעגט ער פארטרייבן די פרויען מיט זיין שטעקן, ווייל זיי פלעגן האבן אפן די האר, ושער באשה ערוה. אזוי אויך איז באקאנט אז אין די גרויסע שטעט ווי חוסט קלויזנבורג וכדומה איז געווען ארטארדאקסישע מחללי שבת, שאל אביך ויגדך. די תקנות הלשכה זאגט אז די ראש הקהל מעג נישט זיין קיין מחלל שבת בפרהסיא.

1 נישט וואר. ברענג מקורות. ברענגסט א 'מימרא' פון אן אויסגערופענער קנאי דער גרויסער מחנה חיים אלץ ראיה אז מהאט נישט און מוואלט נישט מקבל געווען דייטשישע קהילות. דיין ארגיומענט שטייט אויף הינערנע פיס TO SAY THE LEAST

2 אה.. איך לייקן עפעס אז סאיז געווען פירצות? לייג עס ביחס צו פוילן ליטא, עס איז ממש א ווערטל. בנוסף לזה אין אונטערלאנד איז געווען אסאך מער פירצות ביי די היימישע ווי אין אויבערלאנד, ברענגסט מיר סיגוט און מונקאטש אלץ ראיה... א גוט מארגן. ווייסטו וואו אויפן מאפע מאדע איז? אונטערלאנד. אבער נחזור לעניננו, לייג דאס אלעס רעלאטיוו צו פוילן ליטא. און באופן כללי די מעמד און מצב פון די ארטאדאקסישע אידן, זייערע שטובער און קינדער, האט יהדות ושמירת התורה והמצוות געבליעט.

ווער האט גערעדט פון סיגוט און מונקאטש?

[און וואס נאך]

@און וואס נאך, די מחלוקה אין סיגוט איז געווען ווייל די קאנצעליי האט יא ערלויבט געוויסע זאכן וואס איז געווען אנגענומען לאיסור אין יענע מקומות.

איך פארשטיי נישט, איך האב פארשטאנן פון @מסתמא אז די קאנצעליי האט אלסדינג מתיר געווען, ווארום זיי האבן זיך נישט אריינגעמישט אין די קהלות. יעצט זאגסטו אז מ'האט געהאט א פראבלעם מיט דעם אז זיי האבן עפעס מתיר געווען?! (און וואס איז אז זיי זענן מתיר? זיי האבן געצוואונגן קהלת סיגוט מתיר צו זיין אויך?)

איך ווארט נאך אויף א תשובה פון @מסתמא וואס פארא ברירה האט אונגארן געהאט אין תרכ"ו. ווען די שטאטוטן פון די רעפארמער ווערן אנגענומן, וויאזוי וואלט א איד געקענט היטן תורה?

(ר' חיים עוזר שרייבט אין א בריוו וועגן פראנקפורט אז ער קען נישט זאגן קיין דעה. ער פרעגט א קשיא - ביים גרויסע מחלוקת וועגן די טיילונג אין פראנקפורט, פארוואס האט רשר"ה זצ"ל נישט געפרעגט ביי גדולי ישראל, א שטייגער ווי דער מלבי"ם אדער ר' ישראל סאלאנטער? ער ענטפערט אז עס איז נישט מעגליך צו פסקנן אזא זאך פונדערווייטענס, ווען איינער וואוינט נישט אין די לאנד און קען נישט די נאטור פון די בני המדינה. איך וואוין נישט אין אונגארן פון תרכ"ו, און עס זעט אויס אז איך האב דא די זעלבע פראבלעם.)

[מסתמא]

איך ווארט נאך אויף א תשובה פון @מסתמא וואס פארא ברירה האט אונגארן געהאט אין תרכ"ו. ווען די שטאטוטן פון די רעפארמער ווערן אנגענומן, וויאזוי וואלט א איד געקענט היטן תורה?

מען וואלט נישט, איך זאג אין ערגעץ נישט אז מען וואלט יא.

ועם כל זה, די טיילונג שיטה איז נישט נאר געקומען מחמת נחיצות, גראדע איז געווען א נחיצות. מען קען נישט ערלויבן יהדות און א קהילה געמישט מיט כופרים ופורקים, די ליניע איז שו"ע ומסורה.

אגב די סטעיטמענט 'רוב אונגארן רעפארמער' איז מלא שקר, די עלעקשאנס צום קאנגרעס איז געווען מתחילה אומיושרדיג ציטיילט אז די ארטאדאקסן זאלן ארויסקומען ווייניגער און די רעפארמער מער, דברים ידועים.

אגב, דא איז געליגן א טיעפערע מלחמה, די אונגארישע סעפעראטיסטישע נאציאנאליסטן האבן געשטיפט רעפארם בכדי צו גרעסער מאכן די מאדיארישע פאלק און זיך אפרייסן פון עסטרייך = זיי האבן מיט פרייהייט און עמאנציפאציע קיין שייכות געהאט. געהעריגע גרויליגע משתלטים. ווידעראום פראנץ יאזעף וואס האט געוואלט שוואך מאכן די אונגארישע סעפעראטיסטישע נאציאנאליסטן האט דוקא געוואלט די הצלחה פון די ארטאדאקסיע.

[מסתמא]

@און וואס נאך, די מחלוקה אין סיגוט איז געווען ווייל די קאנצעליי האט יא ערלויבט געוויסע זאכן וואס איז געווען אנגענומען לאיסור אין יענע מקומות.

איך פארשטיי נישט, איך האב פארשטאנן פון @מסתמא אז די קאנצעליי האט אלסדינג מתיר געווען, ווארום זיי האבן זיך נישט אריינגעמישט אין די קהלות. יעצט זאגסטו אז מ'האט געהאט א פראבלעם מיט דעם אז זיי האבן עפעס מתיר געווען?! (און וואס איז אז זיי זענן מתיר? זיי האבן געצוואונגן קהלת סיגוט מתיר צו זיין אויך?)

איך האב שוין פריער געשריבן 'יש טיילונג ויש טיילונג' די גרויסע אונגארישע טיילונג איז פון אידן וואס שפייען אויף שו"ע ומסורה. נאכדעם האסטו די חסידישע סיגוטע/מונקאטשע טיילונג פון סיי ווער מאדערענער פון מיר (וואס אימער דאס מיינט). מהאט שוין גערעדט דערפון אויבן באריכות.