אלעס איבער די נושא פון נעמען געלט פון גויאישע רעגירונג פאר חינוך

[בקיצור]

ווייס איך, ס'אזא סארט מסורה ווייל דער רב ז''ל האט אזוי געזאגט.

די פארשטייסט די שייכות פון נישט נעמען פאר די ישיבה און נישט נעמען פארן ביהמ"ד?

אויב פרעגסטו מיר, ניין איך פארשטיי נישט. אבער דארפסט פארשטיין אז איך קום מיט סאטמארע הקדמות.

און בעיקר האב איך שוין געשריבן, הגם ששערי תירוצים וחילוקים לא ננעלו, קשה לדחוק

איך וועל דיר מגלה זיין דעם ביאור הענין.

דער בעלזער רב ז"ל האט אנגעזאגט פאר די גבאי צדקה וואס גייען נאך געלט פאר די ישיבה, אז זיי זאלן נישט נעמען געלט פון אידן ווא סמיינען אז ס'איז זונטאג... ווייל זיי זענען יחידים און מ'טאר נישט נעמען פון זיי, צו ע"פ הלכה, וכנ"ל, צו טלס "כח הפועל בנפעל".
אבער פארן ת"ת האט ער מתיר געוועהן, ווייל ס'איז פון די רעגירונג, וואס געבט צוריק אונזער געלט, ופשוט.

אויך דער היינטיגער בעלזער רב לאזט נישט פאר די גבאי צדקה נעמען פון יחידים מחללי שבת, וכנ"ל.

[פארטריבן]

דער איינציסטער היתר אויף דעפ, סיי אין אמעריקע אין סיי אין א"י, איז אז מ'צאלט מיסים וארנוניות.
און אזוי האט גע'פסק'נט דער בעלזער רב זי"ע [כמובא בכת"י הגה"צ רבי יעקב יצחק ניימאנן זצ"ל ששמע ממנו]

אפשר ברענגסטו אהער דעם כת"י, העמיר קענען אליין זעהן וואס שטייט דארטן.

און הרב וואזנער זי"ע [מודפס בספרו "שבט הלוי].

וואס איז די פונקטליכע מראי מקום?

אגב, כפי ידיעתי האט הרב וואזנער געגעבן אן הסכמה אויף דעם חיבור 'פרשת הכסף' וואס איז געשטעלט צו מברר זיין באריכות די נושא פון נעמען געלט.

[בקיצור]

דער כת"י פון הגה"צ רבי יעקב יצחק ניימאנן זצ"ל. ער באציהט זיך צו נעמען געלט פון די מדינה פאר א רב. זעה די פונקטליכע תשובה פונעם רב זכרונו לברכה.

[בקיצור]

דער איינציסטער היתר אויף דעפ, סיי אין אמעריקע אין סיי אין א"י, איז אז מ'צאלט מיסים וארנוניות.
און אזוי האט גע'פסק'נט דער בעלזער רב זי"ע [כמובא בכת"י הגה"צ רבי יעקב יצחק ניימאנן זצ"ל ששמע ממנו]

אפשר ברענגסטו אהער דעם כת"י, העמיר קענען אליין זעהן וואס שטייט דארטן.

און הרב וואזנער זי"ע [מודפס בספרו "שבט הלוי].

וואס איז די פונקטליכע מראי מקום?

אגב, כפי ידיעתי האט הרב וואזנער געגעבן אן הסכמה אויף דעם חיבור 'פרשת הכסף' וואס איז געשטעלט צו מברר זיין באריכות די נושא פון נעמען געלט.

כ'מיין דו פארשטייסט אליין די חיליק פון א תשובה בספרו שבט הלוי צו א הסכמה אויף א ספר.
אוודאי האט הרב וואזנער געהאלטן אז ס'איז א שיינע חומרא נישט צו נעמען.

הרב וואזנער אליין האט גענומען געלט פאר זיין ישיבה. [אוי וויי]

[שבת קודש]

די טעמע דא איז איבער נעמען געלט אין אמעריקא, ביטע מאכן א עקסטערע טעמע איבער נעמען געלט אין א''י

[צווייטער]

אויף דעם האב איך געענטפערט אז די אויבנדערמאנטע גדולים האבן יא אנגענומען דעם טעם.

דאס זאג איך, זיי האבן געהאט אינגאנצן א אנדערע טעם האיסור און אויף דעם ארויף איז געזאגט געווארן די היתר.

די גדולי ישראל לדוגמא מרן הגרי''ז מבריסק זי''ע ומרן מסאטמאר זי''ע וואס האבן שטארק גע'אסר'ט האבן בכלל נישט געקוקט אויף דעם טעם, זיי האבן גע'אסר'ט אינגאנצן פאר עפעס אנדערש.

אין הכי נמי. זייער טעם איז געוועהן איבער א חשש פון זיך אריינמישן. בריסקער רב האט בהדיא חושש געוועהן סיי אין א"י און סיי אין חו"ל. לגבי סאטמארער רב דינגט מען זיך.

דאס איז לעצטענס נתחדש געווארן לצורך פרנסה... על אף ס'איז מבואר אין זיינע תורות זייער קלאר אויף וואס ער האט חייש געווען.

אבער, דאס איז ברור, די רשעות פון טרינקען דם צדיקים וחסידים אין א"י פארן זיך "אנשטאפן מיט די טריפה'נע געלטער" אין א"י, בשעת אין אמעריקע שטאפט מען זיך זעלבסט אן.

זאת ועוד, דע היפאקראטיע פון טענ'ן אז מ'קען זיך אן עצה געבן אן די שטאטישע געלטער אין א"י, ווען אין אמעריקע קען מען גראדע נישט.

[ואין להביא ראיה פון קליינע מוסדות'לעך, ופשוט].

גם אני מצטרף לדבריך

[Azoi Tzi Zugen]

דווקא בשיטת סאטמאר?

ווייל די אנדערע קהילות האבן דאך אפי' גענומען פון די ציונים אויך

וואס הייסט "אפילו" פון די ציונים?

ס'איז א הלכה פסוקה אין שלחן ערוך אז מ'טאר נישט נעמען געלט פון גוים.

דאן פארוואס האט דאס סאטמאר רב ז"ל נישט געשריבן אלס טעם האיסור?

[צווייטער]

די פארשטייסט די שייכות פון נישט נעמען פאר די ישיבה און נישט נעמען פארן ביהמ"ד?

אויב פרעגסטו מיר, ניין איך פארשטיי נישט. אבער דארפסט פארשטיין אז איך קום מיט סאטמארע הקדמות.

און בעיקר האב איך שוין געשריבן, הגם ששערי תירוצים וחילוקים לא ננעלו, קשה לדחוק

איך וועל דיר מגלה זיין דעם ביאור הענין.

דער בעלזער רב ז"ל האט אנגעזאגט פאר די גבאי צדקה וואס גייען נאך געלט פאר די ישיבה, אז זיי זאלן נישט נעמען געלט פון אידן ווא סמיינען אז ס'איז זונטאג... ווייל זיי זענען יחידים און מ'טאר נישט נעמען פון זיי, צו ע"פ הלכה, וכנ"ל, צו טלס "כח הפועל בנפעל".
אבער פארן ת"ת האט ער מתיר געוועהן, ווייל ס'איז פון די רעגירונג, וואס געבט צוריק אונזער געלט, ופשוט.

אויך דער היינטיגער בעלזער רב לאזט נישט פאר די גבאי צדקה נעמען פון יחידים מחללי שבת, וכנ"ל.

זיי זענען אויך שומרי שבת?

[צווייטער]

דער איינציסטער היתר אויף דעפ, סיי אין אמעריקע אין סיי אין א"י, איז אז מ'צאלט מיסים וארנוניות.
און אזוי האט גע'פסק'נט דער בעלזער רב זי"ע [כמובא בכת"י הגה"צ רבי יעקב יצחק ניימאנן זצ"ל ששמע ממנו]

אפשר ברענגסטו אהער דעם כת"י, העמיר קענען אליין זעהן וואס שטייט דארטן.

און הרב וואזנער זי"ע [מודפס בספרו "שבט הלוי].

וואס איז די פונקטליכע מראי מקום?

אגב, כפי ידיעתי האט הרב וואזנער געגעבן אן הסכמה אויף דעם חיבור 'פרשת הכסף' וואס איז געשטעלט צו מברר זיין באריכות די נושא פון נעמען געלט.

כ'מיין דו פארשטייסט אליין די חיליק פון א תשובה בספרו שבט הלוי צו א הסכמה אויף א ספר.
אוודאי האט הרב וואזנער געהאלטן אז ס'איז א שיינע חומרא נישט צו נעמען.

הרב וואזנער אליין האט גענומען געלט פאר זיין ישיבה. [אוי וויי]

ס'איז מיר גראדע א חידוש, איך דארף נאך פאר דעם סמוכין, און אויב יא ווען האט זיך דאס אנגעהויבן.

פון א שנעלע זוך אויף דעם סייט האב איך געזען אז זיי האבן גארנישט באקומען.

[צווייטער]

נאך

[בקיצור]

@צווייטער
ווי דו ווייסט איז די קנאות פילפאכיג פארמערט געווארן אין קהילת שבט הלו אין די לעצטע יארן.

הרב וואזנער פלעגט נעמען געלט פאר זיין ישיבה און האם אליינס גע'חתמ'עט אויף די פאפירן, אלס ראש ישיבה.

[בקיצור]

לכאורה איז יענע אסיפה געוועהן אויך בהשתתפות פרייע אידן.
אויב טאקע אזוי, איז דאס אין שארפע קאנטראסט מיט די הוראה פונעם בעלזער רב שליט"א.

[בקיצור]

דאס זאג איך, זיי האבן געהאט אינגאנצן א אנדערע טעם האיסור און אויף דעם ארויף איז געזאגט געווארן די היתר.

די גדולי ישראל לדוגמא מרן הגרי''ז מבריסק זי''ע ומרן מסאטמאר זי''ע וואס האבן שטארק גע'אסר'ט האבן בכלל נישט געקוקט אויף דעם טעם, זיי האבן גע'אסר'ט אינגאנצן פאר עפעס אנדערש.

אין הכי נמי. זייער טעם איז געוועהן איבער א חשש פון זיך אריינמישן. בריסקער רב האט בהדיא חושש געוועהן סיי אין א"י און סיי אין חו"ל. לגבי סאטמארער רב דינגט מען זיך.

דאס איז לעצטענס נתחדש געווארן לצורך פרנסה... על אף ס'איז מבואר אין זיינע תורות זייער קלאר אויף וואס ער האט חייש געווען.

וואס איז לעצטנס נתחדש געווארן?

ביטע ציטירן פון סאטמארער רב'ס ווערטער אין זיינע תורות.

[פארטריבן]

דער כת"י פון הגה"צ רבי יעקב יצחק ניימאנן זצ"ל. ער באציהט זיך צו נעמען געלט פון די מדינה פאר א רב. זעה די פונקטליכע תשובה פונעם רב זכרונו לברכה.

למעשה איז די גאנצע זאך פון בעלזער רב נאר א מעשה וועגן נעמען געלט פון די מדינה פאר א רבנות שטעלע
נישט קיין שום פסק צו נעמען געלט פאר מוסדות
און נישט קיין שום מקור אז ער האט מתיר געווען פאר ת"ת צו נעמען פון די מדינה רעגירונג

אגב, בין איך נייגעריג צו הערן פון די ידענים, אויב בחייו פון בעלזא רב ז"ל האט די רעגירונג בכלל געגעבן געלט פאר ת"ת אדער ישיבה וואס זענען נישט אונטער חינוך עצמאי?
ווייל ערגעץ האב איך געזעהן אז בשנת תשכ"ו האט זיך אנגעהויבן די תקציבים פאר מוסדות התורה.

[פארטריבן]

@צווייטער
ווי דו ווייסט איז די קנאות פילפאכיג פארמערט געווארן אין קהילת שבט הלו אין די לעצטע יארן.

הרב וואזנער פלעגט נעמען געלט פאר זיין ישיבה און האם אליינס גע'חתמ'עט אויף די פאפירן, אלס ראש ישיבה.

האסט נאכנישט געברענגט קיין שום דעקונג אז מען האט אמאל יא גענומען, און הרב וואזנער זאל נאך האבן גאר גע'חתמ'עט אויף די פאפירן,

ווי אויך ווארטן מיר נאך אויף די פונקטליכע מראי מקום אין שבט הלוי (דארט רעדט מען יא פון נעמען געלט פאר מוסדות התורה?)

[בקיצור]

דער כת"י פון הגה"צ רבי יעקב יצחק ניימאנן זצ"ל. ער באציהט זיך צו נעמען געלט פון די מדינה פאר א רב. זעה די פונקטליכע תשובה פונעם רב זכרונו לברכה.

למעשה איז די גאנצע זאך פון בעלזער רב נאר א מעשה וועגן נעמען געלט פון די מדינה פאר א רבנות שטעלע
נישט קיין שום פסק צו נעמען געלט פאר מוסדות
און נישט קיין שום מקור אז ער האט מתיר געווען פאר ת"ת צו נעמען פון די מדינה רעגירונג

אגב, בין איך נייגעריג צו הערן פון די ידענים, אויב בחייו פון בעלזא רב ז"ל האט די רעגירונג בכלל געגעבן געלט פאר ת"ת אדער ישיבה וואס זענען נישט אונטער חינוך עצמאי?
ווייל ערגעץ האב איך געזעהן אז בשנת תשכ"ו האט זיך אנגעהויבן די תקציבים פאר מוסדות התורה.

אין הכא נמי, יענער הוראה רעדט וועגן א רבנות שטעלע, טבער מ'זעהט די דעת קדשו פון בעלזער רב, ווי ער דרוקט זיך טויס אויף נעמען געלט פון די מדינה "דאס איז די קלענסטע!"
ווייל מ'גיבט זיי שטייערן.

חוץ פון דעם האט דער בעלזער רב זי"ע מתיר געוועהן פאר די ת"ת אין תל אביב צו נעמען געלט, ווי ס'האט פארציילט דער מנהל הגה"ח ר' סענדער דירנפעלד ז"ל. און אזוי אויך האט ער געענטפערט פארן נאוואמינקער רבי זצ"ל, ווי געדרוקט אין ספר בקודש פנימה.

[בקיצור]

@צווייטער
ווי דו ווייסט איז די קנאות פילפאכיג פארמערט געווארן אין קהילת שבט הלו אין די לעצטע יארן.

הרב וואזנער פלעגט נעמען געלט פאר זיין ישיבה און האם אליינס גע'חתמ'עט אויף די פאפירן, אלס ראש ישיבה.

האסט נאכנישט געברענגט קיין שום דעקונג אז מען האט אמאל יא גענומען, און הרב וואזנער זאל נאך האבן גאר גע'חתמ'עט אויף די פאפירן,

ווי אויך ווארטן מיר נאך אויף די פונקטליכע מראי מקום אין שבט הלוי (דארט רעדט מען יא פון נעמען געלט פאר מוסדות התורה?)

איך דארף טרעפן די מראה מקום אין שבט הלוי.

[פארטריבן]

אויף דעם האב איך געענטפערט אז די אויבנדערמאנטע גדולים האבן יא אנגענומען דעם טעם.

דאס זאג איך, זיי האבן געהאט אינגאנצן א אנדערע טעם האיסור און אויף דעם ארויף איז געזאגט געווארן די היתר.

די גדולי ישראל לדוגמא מרן הגרי''ז מבריסק זי''ע ומרן מסאטמאר זי''ע וואס האבן שטארק גע'אסר'ט האבן בכלל נישט געקוקט אויף דעם טעם, זיי האבן גע'אסר'ט אינגאנצן פאר עפעס אנדערש.

אין הכי נמי. זייער טעם איז געוועהן איבער א חשש פון זיך אריינמישן. בריסקער רב האט בהדיא חושש געוועהן סיי אין א"י און סיי אין חו"ל.

גראדע האט הרב וואזנער יא געהאלטן פון דעם חשש פון אריינמישען, און ער האט גע'חתמ'עט אויף די קול קורא פון תש"ה צוזאמען מיט אלע גדולי ארץ ישראל.

דאס איז אבער זיכער אז אפילו אויב זענען געווען אזעלכע וואס האבן נישט געהאלטן פון דעם חשש, איז עס איז נאר ווילאנג עס איז נאך געווען א 'חשש' פון אריינמישען, אבער ווען 'במציאות' מישען זיי זיך האט קיינער נישט מתיר געווען.

[פארטריבן]

@צווייטער
ווי דו ווייסט איז די קנאות פילפאכיג פארמערט געווארן אין קהילת שבט הלו אין די לעצטע יארן.

הרב וואזנער פלעגט נעמען געלט פאר זיין ישיבה און האם אליינס גע'חתמ'עט אויף די פאפירן, אלס ראש ישיבה.

האסט נאכנישט געברענגט קיין שום דעקונג אז מען האט אמאל יא גענומען, און הרב וואזנער זאל נאך האבן גאר גע'חתמ'עט אויף די פאפירן,

ווי אויך ווארטן מיר נאך אויף די פונקטליכע מראי מקום אין שבט הלוי (דארט רעדט מען יא פון נעמען געלט פאר מוסדות התורה?)

איך דארף טרעפן די מראה מקום אין שבט הלוי.

און אויך דעקונג אז הרב וואזנער 'פלעגט נעמען' און גע'חתמ'עט אויף די פאפירן.

[איד]

די טעמע דא איז איבער נעמען געלט אין אמעריקא, ביטע מאכן א עקסטערע טעמע איבער נעמען געלט אין א''י

דארט איז הארבער אדער גרינגער?

[צווייטער]

אין הכי נמי. זייער טעם איז געוועהן איבער א חשש פון זיך אריינמישן. בריסקער רב האט בהדיא חושש געוועהן סיי אין א"י און סיי אין חו"ל. לגבי סאטמארער רב דינגט מען זיך.

דאס איז לעצטענס נתחדש געווארן לצורך פרנסה... על אף ס'איז מבואר אין זיינע תורות זייער קלאר אויף וואס ער האט חייש געווען.

וואס איז לעצטנס נתחדש געווארן?

ביטע ציטירן פון סאטמארער רב'ס ווערטער אין זיינע תורות.

ס'איז דא זייער אסאך, קוק נאך אין די חידו''ת למסיבות זיינע דרשות סיי פאר די מוסדות אין חו''ל און סיי פאר די מוסדות אין א''י.

קוק נאר איין ציטאט מעצם כתי''ק אין ויואל משה, ווי ער שרייבט קלאר ארויס זיין פראבלעם מיט'ן נעמען געלט, ער דערמאנט נישט קיין איין ווארט וועגן כח הפועל בנפעל - וואס הגם ער האט שטארק פארפירט אויף דעם, אבער דאס איז מער א פנימיות'דיגער טעם - זיין עיקר פראבלעם איז קלאר וועגן זאגן דעות אין חינוך.

דאס וואס מ'האט גענומען געוויסע פראגראמען פאר די מוסדות לדוגמא לאנטש פראגראם, איז געווען ווייל לפי המצב פון די אמעריקאנע גאווערמענט יענע יארן איז נישט געווען קיין רעדע און קיין הו''א בכלל וועגן אריינרעדן אין די חינוך, וכמה הוכחות לדבר וברור למבקשי האמת.

[בקיצור]

דאס זאג איך, זיי האבן געהאט אינגאנצן א אנדערע טעם האיסור און אויף דעם ארויף איז געזאגט געווארן די היתר.

די גדולי ישראל לדוגמא מרן הגרי''ז מבריסק זי''ע ומרן מסאטמאר זי''ע וואס האבן שטארק גע'אסר'ט האבן בכלל נישט געקוקט אויף דעם טעם, זיי האבן גע'אסר'ט אינגאנצן פאר עפעס אנדערש.

אין הכי נמי. זייער טעם איז געוועהן איבער א חשש פון זיך אריינמישן. בריסקער רב האט בהדיא חושש געוועהן סיי אין א"י און סיי אין חו"ל.

גראדע האט הרב וואזנער יא געהאלטן פון דעם חשש פון אריינמישען, און ער האט גע'חתמ'עט אויף די קול קורא פון תש"ה צוזאמען מיט אלע גדולי ארץ ישראל.

דאס איז אבער זיכער אז אפילו אויב זענען געווען אזעלכע וואס האבן נישט געהאלטן פון דעם חשש, איז עס איז נאר ווילאנג עס איז נאך געווען א 'חשש' פון אריינמישען, אבער ווען 'במציאות' מישען זיי זיך האט קיינער נישט מתיר געווען.

אויב איז אסור צו נעמען אין א"י וועגן חשש אריינמישן, איז אויך אסור צו נעמען אין חו"ל וועגן חשש אריינמישן.
אויב איז אסור צו נעמען אין א"י וועגן אריינמישן במציאות, איז אויך אסור צו נעמען אין חו"ל וועגן אריינמישן במציאות.

איינער וואס ווייסט וועגן א מוסד איבער די גאנצער וועלט, אין א"י אדער אין חו"ל וואס פארמאגט פינף טויזנט משפחות, און נעמט נישט פון די מדינה, זאל זיך ביטע מעלדן.

[בקיצור]

@צווייטער
כ'האב נישט פארשטאנען. די מתירים זענען ממציא לצורך פרנסה אדער די אוסרים?

[איד]

אין הכי נמי. זייער טעם איז געוועהן איבער א חשש פון זיך אריינמישן. בריסקער רב האט בהדיא חושש געוועהן סיי אין א"י און סיי אין חו"ל.

גראדע האט הרב וואזנער יא געהאלטן פון דעם חשש פון אריינמישען, און ער האט גע'חתמ'עט אויף די קול קורא פון תש"ה צוזאמען מיט אלע גדולי ארץ ישראל.

דאס איז אבער זיכער אז אפילו אויב זענען געווען אזעלכע וואס האבן נישט געהאלטן פון דעם חשש, איז עס איז נאר ווילאנג עס איז נאך געווען א 'חשש' פון אריינמישען, אבער ווען 'במציאות' מישען זיי זיך האט קיינער נישט מתיר געווען.

אויב איז אסור צו נעמען אין א"י וועגן חשש אריינמישן, איז אויך אסור צו נעמען אין חו"ל וועגן חשש אריינמישן.
אויב איז אסור צו נעמען אין א"י וועגן אריינמישן במציאות, איז אויך אסור צו נעמען אין חו"ל וועגן אריינמישן במציאות.

איינער וואס ווייסט וועגן א מוסד איבער די גאנצער וועלט, אין א"י אדער אין חו"ל וואס פארמאגט פינף טויזנט משפחות, און נעמט נישט פון די מדינה, זאל זיך ביטע מעלדן.

סא לדעתך
איז נישט דא קיין שום חילוק צווישן א''י און חו''ל

@פארטריבן דו האלטסט אז ס'איז יא דא א חילוק?

[צווייטער]

@צווייטער
כ'האב נישט פארשטאנען. די מתירים זענען ממציא לצורך פרנסה אדער די אוסרים?

די מתירים, וואס האסטו נישט פארשטאנען?