זיידי ביידען האט זיך אויסגעגליטשט, ער קאלעכט אויף כוחות – לאמיר אבער טראכטן ניכטער

[נקודות טובות]

זקנה איז נאר א מעלה ביי א איד אזווי ס'שטייט כל זמן שמזקינים דעתן מתיישבת עליהם, משא''כ ביי א גוי איז עס א חסרון אזווי ס'שטייט כל זמן שמזקינים דעתן מיטרפת עליהן.

יעצט קענט איר נאכאמאל איבערליינען און זען אז רבי יוחנן לערנט אונז אנדערש אויס. און כדבריו איז גע'פסק'נט אין רמב"ם ושלחן ערוך.

עס מיינט נישט אז ער האט צוליב דעם א צלילות הדעת. אבער מכלל כיבוד לא יצא.

[רואה חשבונות]

וואס פעלט?

איך ווייס צו פעלט איז דאס ריכטיגע ווארט.

דאס וואס איר שרייבט אז איר פארשטייט אז געוויסע האלטן אז ער איז "בכלל רשע".

דו האלטס נישט פון זיינע פאליסיס, אקעי. טראמפ איז בעסער, פיין, אבער א רשע. גיוו מי עי ברעיק.

ער איז נישט קיין רשע, דירעקט א פיינער מענטש א ציוני וואס האט ליב אידן און ס'נישט קיין ענין אנצורופן א מושל א רשע ווען ער איז בכלל נישט דאס. לא מיניה ולא מקצתיה.

די פרעכע געשראבעכצער קומט פון די צולאזטע סאשעל מידיע ווי יעדער בר בי טוויטערער דחד יומא קען שרייבן וואס זיין הארץ גליסט און קלוגע נארמאלע באזעסענע שרייבן עס נאך.

ערשטענס, איך בין מקבל די קריטיק באהבה. און איך וועל מיך זעהן צו פארבעסערן.
צווייטענס, איר קענט זיכער זיין אז מיינע געשרייבעכצער זענען נישט באיינפלוסט פון די סאשעל מידיע וועלט.
דריטענס, איך האב נישט געמיינט צו זאגן אז ער איז א רשע. נאר אין פאל איינער וועט האלטען אז ער איז בגדר רשע פארן שטיצען חוקי תועבה, האב איך אויף דעם געזאגט אז מיט דעם קען איך מסכים זיין. אויב דו ווילסט נישט שטימען דעמאקראט, ווייל זיי שטיצען תועבה, בין איך מסכים. אבער די חסרון איז נישט ווייל ער איז א זיידע!

עס האט מיר פערזענליך זייער געבאדערט די פארגאנגענע פאר יאר וואס מען מאכט אזוי חוזק פון די עידזש פונעם פרעזידענט, און ספעציעל די פארגאנגענע פאר וואכען ווען מען האט כסדר געהערט אז צוויי אלטע זעצערס גייען זיך שטעלן פאר א דיבאטע. איך שפיר אז נישט דאס איז ריכטיג, און אויך דאס חוזק מאכן להבדיל פון די רבי זי"ע סענדז סטריט אידן.... אם חכמה אין כאן, זקנה יש כאן...

כ'האב ח"ו נישט געמיינט קיין קריטיק. זיי מיר מוחל אויב ס’איז אזוי משמע געווען.

כמעט יעדער איז היינט באיינפלוסט פון סאושל מידיע, אינקלודינג מיי סעלף, כאטשיג איך האב נישט קיין צוטריט. אבעוויעסלי נישט אלע פון כלי ראשון און אסאך מאל אפילו נישט פון כלי שני, אבער די ווינט אין די גאס קומט גאר אסאך פון יענעם מקום.

אגב, ס'איז אויך אבעוויעס אז איר זענט נישט באיינפלוסט פון כלי ראשון ווייל ווען יא וואלט איר נישט געשריבן דעם ארטיקל.

[נקודות טובות]

ערשטענס, איך בין מקבל די קריטיק באהבה. און איך וועל מיך זעהן צו פארבעסערן.
צווייטענס, איר קענט זיכער זיין אז מיינע געשרייבעכצער זענען נישט באיינפלוסט פון די סאשעל מידיע וועלט.
דריטענס, איך האב נישט געמיינט צו זאגן אז ער איז א רשע. נאר אין פאל איינער וועט האלטען אז ער איז בגדר רשע פארן שטיצען חוקי תועבה, האב איך אויף דעם געזאגט אז מיט דעם קען איך מסכים זיין. אויב דו ווילסט נישט שטימען דעמאקראט, ווייל זיי שטיצען תועבה, בין איך מסכים. אבער די חסרון איז נישט ווייל ער איז א זיידע!

עס האט מיר פערזענליך זייער געבאדערט די פארגאנגענע פאר יאר וואס מען מאכט אזוי חוזק פון די עידזש פונעם פרעזידענט, און ספעציעל די פארגאנגענע פאר וואכען ווען מען האט כסדר געהערט אז צוויי אלטע זעצערס גייען זיך שטעלן פאר א דיבאטע. איך שפיר אז נישט דאס איז ריכטיג, און אויך דאס חוזק מאכן להבדיל פון די רבי זי"ע סענדז סטריט אידן.... אם חכמה אין כאן, זקנה יש כאן...

כ'האב ח"ו נישט געמיינט קיין קריטיק. זיי מיר מוחל אויב ס’איז אזוי משמע געווען.

כמעט יעדער איז היינט באיינפלוסט פון סאושל מידיע, אינקלודינג מיי סעלף, כאטשיג איך האב נישט קיין צוטריט. אבעוויעסלי נישט אלע פון כלי ראשון און אסאך מאל אפילו נישט פון כלי שני, אבער די ווינט אין די גאס קומט גאר אסאך פון יענעם מקום.

אגב, ס'איז אויך אבעוויעס אז איר זענט נישט באיינפלוסט פון כלי ראשון ווייל ווען יא וואלט איר נישט געשריבן דעם ארטיקל.

מענין לענין. האב איך אמאל געהערט א דרשה פון רבי יחזקאל ווייס. ער איז מסביר ווי אזוי אומוועלנדיג ווערט מען נשפע פון יעדע זאך. ער האט גערעדט דעמאלטס וועגן עדווערדייזמענטס. זאגט ער דארט אז ער זעהט אן עד פון א פירנעטשער סטאר וואס ליינט זיך you deserve a recliner. כדרך רבי יחזקאל געבט ער א שריי.
!!!you deserve a recliner??? you deserve two pech
האסט געלערנט היינט? האסט געדאווענט ווי א איד? וויפיל תאווה איז געליגען אין דיין עסן? א ריקליינער דעסירווסטו? מעגסט דיך אפרוען, אבער דעסירווען דעסירווסטו צוויי פעטש!

[שבת קודש]

איך רעספעקטיר דעם זיידן ביידען צוליב זיין עידזש, וויי נאט... שטערט מיר צו רעספעקטירן דעם פארקאלעכטן זיידן...

דער ראולי פאולי פון קארעא,

@נקודות טובות וואס זאגסטו צו דעם? מעג מען חוזק מאכן פון א רשע איבער זיין אויסזעהן וואס דער באשעפער האט אים געמאכט?

[אנדערער]

איך רעספעקטיר דעם זיידן ביידען צוליב זיין עידזש, וויי נאט... שטערט מיר צו רעספעקטירן דעם פארקאלעכטן זיידן...

דער ראולי פאולי פון קארעא,

@נקודות טובות וואס זאגסטו צו דעם? מעג מען חוזק מאכן פון א רשע איבער זיין אויסזעהן וואס דער באשעפער האט אים געמאכט?

ניין מען טאר נישט

[נקודות טובות]

איך רעספעקטיר דעם זיידן ביידען צוליב זיין עידזש, וויי נאט... שטערט מיר צו רעספעקטירן דעם פארקאלעכטן זיידן...

דער ראולי פאולי פון קארעא,

@נקודות טובות וואס זאגסטו צו דעם? מעג מען חוזק מאכן פון א רשע איבער זיין אויסזעהן וואס דער באשעפער האט אים געמאכט?

יישר כח פאר'ן דאס אריינווארפען. איך האב געקלערט צו איך זאל רעדן דערפון אינעם ערשטען פאוסט, אבער איך האב נישט לבסוף. ווייל למעשה זענען דאס באזונדערע נושאים, הגם עס איז ענליך.

באמת קען מען דאס צוטיילען אין צוויי. 1) חוזק מאכן פון א דבר חיצוני, וואס טוט בעצם נישט ריפלעקטירן די פנימי. 2) חוזק מאכן פון א זאך וואס דער אויבערשטער האט באשאפען.

לגבי די ערשטע חלק, איז דא אמאל ווען עס איז דא צוויי צדדים און ווען איינער לייגט פאר א טענה, וועט דער צווייטער אפשפעטען פון אים מיט א דבר חצוני. א משל פאר דעם וועט זיין אז אויב זאל פרעזידענט ביידען פארלייגען א טענה ביי א דיבאטע, און טראמפ זאל אפענטפערן מיט ביטול און זאגן "אך דער אלטער שוטה וואס געדנקט נישט זיין נאמען אפי', און ווייסט נישט אויב ער איז יעצט אויף אדער ער שלאפט'". דאס איז באמת זייער נעריש, ווייל ער האט נישט אפגענטפערט די עצם טענה, נאר אנשטאט יענעם שטיל געמאכט מיט א נערישע ביטול. דאס קומט פון קטנות און מידות גרועות. א קלוגער באזעצענער וואס קוקט זיך צו אן צו זיין פארמישט מיט נגיעות וועט ווערן גערעגט פון אזא אויפירונג. און די סיבה איז פשוט. און טראמפ איז געווען א יחיד מומחה אין דעם צו קענען בוליען זיינע קעגנער, הגם אסאך מאל האבן זיי געהאט גערעכטע טענות. ער האט זיי אבער שטיל געמאכט מיט ביטול.

איך האב נישט קיין טענות אויף טראמפ זעלבסט, ווייל ער איז א גוי ואין לו תורה. און מידות איז א חלק פון די תורה. אבער א איד וואס זעהט דאס צו, וועט ביי אים ווערן אטאמאטיש אדאפטירט דאס חוזק מאכן פון א דבר חיצוני, אנשטאט זיך צו באציען צום נושא. און דאס איז מוליד ביי אים מידות גרועות. ווען עס שטייען צוויי פאליטיקאנטען וואס שלאגען זיך ווער עס זאל זיין פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטען. און אום דירעקט זיין די מאכטפולסטע פיגור אויף די וועלט. און זיי זענען פארנומען ווער עס האט א גרעסערע האנט, איז עס מגונה מאוד. און פון דאס צוזעהן און איבער הערן, גייט דאס אריין אינעם מענטש אליינס. דערמאן דיך נאר ווער עס האט געגעבן שפעט נעמען אויף די פירער פון צפון קארעא.... יא טראמפ מיט זיינע טוויטס!

לגבי די צווייטע חלק אויב עס איז דא א פראבלעם צו רעדן אויף עפעס פון באשעפערס יצירה, איז באקאנט די גמרא אין מסכת תענית דף כ'.

מעשה שבא רבי אלעזר בן רבי שמעון ממגדל גדור מבית רבו והיה רכוב על החמור ומטייל על שפת נהר ושמח שמחה גדולה והיתה דעתו גסה עליו מפני שלמד תורה הרבה. נזדמן לו אדם אחד שהיה מכוער ביותר, אמר לו שלום עליך רבי, ולא החזיר לו. אמר לו ריקה כמה מכוער אותו האיש, שמא כל בני עירך מכוערין כמותך? אמר לו איני יודע, אלא לך ואמור לאומן שעשאני כמה מכוער כלי זה שעשית. כיון שידע בעצמו שחטא ירד מן החמור ונשתטח לפניו ואמר לו נעניתי לך מחול לי אמר לו איני מוחל לך עד שתלך לאומן שעשאני ואמור לו כמה מכוער כלי זה שעשית היה מטייל אחריו עד שהגיע לעירו יצאו בני עירו לקראתו והיו אומרים לו שלום עליך רבי רבי מורי מורי אמר להם למי אתם קורין רבי רבי אמרו לו לזה שמטייל אחריך אמר להם אם זה רבי אל ירבו כמותו בישראל אמרו לו מפני מה אמר להם כך וכך עשה לי אמרו לו אעפ"כ מחול לו שאדם גדול בתורה הוא אמר להם בשבילכם הריני מוחל לו ובלבד שלא יהא רגיל לעשות כן.

דער מהרש"א אויפן פלאץ איז מסביר אז דער מענטש איז געווען א שווארצער, און ווען רבי אלעזר האט אים געפרעגט אויב אלע מענטשען אין זיין שטאט זענען אזוי שווארץ און שלעכט אויסזעהענד האט ער אים גענטפערט איך ווייס נישט.

רצונו לומר שאיני יודע לומר לך שהם מכוערין, כדאמרינן בפרק יש נוחלין דאפילו בגנות בהמה טמאה לא דיבר הכתוב. והטעם, משום שנותן חסרון ביצירה. אבל אתה שאמרת עלי כמה מכוער, אתה נותן חסרון ביצירה. לך לאומן שעשאני כי זה גם חסרון הוא לאומן שעושה כלי מכוער.

איר הערט ווערטער פונעם מהרש"א? דאס קלאסעפעצירן מענטשען לויט די קאליר אדער אויסזעהן, קען זיך גרעניצען מיט חלילה נותן זיין חסרון ביצירה! דיסקרימענירן לויט די ראסע קען צומאל זיין היפך התורה! די מהרש"א ענדיגט צו דארט, אז דער מענטש האט געזאגט פאר רבי אלעזר ובלבד שלא יהא רגיל לעשות כן. פרעגט די מהרש"א וואס מיינט רגיל? עס דארף ווען שטיין ובלבד שלא יעשה כן? נאר וואס דען, דלפעמים יעשה כן ובלבד שלא יהא עושה דבר המרגיל אותו לעשות כן. דהיינו שלא יהא דעתו גסה שהוא מרגילו לעשות כן לספר בגנות בני אדם כמו שעשה.

פונקטלעך ווי אזוי מען לערנט פשט אין מהרש"א וועל איך לאזן פאר דיר אליינס צו פארשטיין, אבער עכ"פ צו האבן א לייכטע שפראך און אפציעל חוזק מאכן פון די אויסזעהן פון א מענטש איז חלילה נותן חסרון ביצירה.