קהילה ורבנות והמסתעף

[Think and Thank]

דארט איז דאך געווען א אישו אזוי ווי אלע שטעט ווי ס'געווען שוואכערע סארט קהילות וכו'

אין קלויזנבורג איז די קהילה נישט געווען שוואכער נאר דער רב איז. און די נקודה וואס איך וויל ארויסברענגען איז אז ס'דא פעלער, א שטייגער וואו ווען מען האלט אז די קהילה אדער רב טויג נישט, איז מען בארעכטיגט זיך אפצוטיילן און מאכן אן אייגענע קהילה און מ'קען נישט שרייען 'מרא דאתרא'.

[Think and Thank]

די מונקאטשע רב איז באופן כללי געווען זייער שארף קעגן צוברעכן און עפענען קעגן א שטאטס רב א קהילה

מונקאטשער רב? אלע גדולי ישראל, אלע פוסקים אין אלע דורות זענען געווען זייער שארף באופן כללי קעגן צוברעכן די כח פון א קהילה און א רב.
אבער טאקע נאר באופן כללי. אין ספעציפישע פעלער טרעפט מען גענוג און נאך אין היסטאריע אז גדולי ישראל זאלן דוקא יא שטיצן דאס עפענען א פרישע קהילה און צוברעכן די כח פון א רב און קהילה.

[לעבעדיגע איד]

1 לא ידעתי. אולי נאר אויף די סאטמארע בנינים. כווייס נישט און סאיז מיך נישט נוגע.

2 בקיצור א נייע דערהער... שטייט קלאר וויאזוי זאכן דארפן ארבעטן... און מגייט פייפן דערויף מיט גרויסע פייפער ומשום איזה סיבה קלערסטו אז פארט האט עס תוקף בדיעבד. מהיכי תיתי? פארוואס עפעס? (גראדע פון די רמ”א בנוגע די רבנות מטעם איז משמע אז ווען די סיבה פון רבנות מטעם איז ווען נישטא איז דאס בכלל נישט קיין דיון בכלל... אבער איך גיי פון די אנדערע וועג, פארוואס פאלט דיר ביי אז סזאל האבן א תוקף אויב איז עס געטון געווארן שלא ע”פ דין שו”ע? על מה ולמה?)

רעב איד איר האט באשלאסען א מהלך וויאזוי אפצוטייטשען א רשב״א און איר האט טענות אז אלע גדולי ישראל פייפן דערויף מיט א גרויסע פייפער.. די רבי האט געשטעלט רבנים איבעראל אן קיין וואלן, די צאנזע רב האט געשטעלט רבנים אן קיין וואלן, ס׳איז באקאנט די מעשה אז מ׳האט גענומען די צאנזע רב אין פאליציי פרייטאג צונאכטס ווען ער איז געקומען זיך אננעמען פארן ייטב לב, די ייטב לב האט געשטעלט רבנים אן קיין וואלן, ועוד ועוד ועוד, ס׳איז געווען גאנצעטע מחלוקת ביי אסאך פלעצער צו ווען א רב האט געשטעלט א צווייטע רב צו ס׳איז לו ולזרעו אדער ולא לזרעו, אבער איין מינוט וואס טוט זיך מיט וואלן?!

איז דא א פשוט׳ע עצה מ׳שרייבט ״לא ידעתי״ און אז ס׳איז עניוועיס נישט נוגע ווייל איך האב א פשט אין א רשב״א און ווער ס׳טוט אנדערש ווי מיין פשט אין די רשב״א פייפט אויף די הלכה מיט א גרויסע פייפער,

אהובי ידידי, כ'ווייס נישט פון וואו דו נעמסט דיין אינפארמאציע איבער סיגוט צאנז וכו' און די טויזנטער רבנים וואס מען האט געשטעלט אן די הסכמה פונ'ם ציבור, אבער מיט'ן מציאות האט עס נישט קיין שייכות. צאנזער רב איז געווארן אויפגענומען דורך די קהילה. דער ייטב לב איז געווארן אויפגענומען דורך די סיגוטע קהילה. די מחלוקת'ער איבער רבנות איז געווען וועם די קהילה זאל אויפנעמען (עס זענען דא הלכות אין דעם אויך אז אויב דער זון איז ראוי דארף די קהילה אים אויפנעמען אבער אן די קהילה'ס אויפנאמע פאסירט גארנישט). נישט צאנזער רב און נישט דער ייטב לב און נישט סיי ווער אנדערש האט ארויפגעצווינגען א רב אויף א קהילה, און איבערשרייבן אז יא אן ברענגען סיי וועלכע מ"מ וועט נישט טוישן די פאקט.

וואס יא, דער רבי זי"ע האט געהאלטן אז די סאטמארע קהילה אין אמעריקע, וואס איז אינגאנצן אן אנדערע מציאות ווי א שטאט קהילה און איז בכלל נישט אין די בחינה פון ממנין פרנס על הציבור ווייל קיינער מוז בכלל נישט זיין קיין חלק פון דעם ציבור, איז זיין פריוואטער נכס און ער האט די רעכט אויפצונעמען וועם ער וויל פאר סיי וועלכע פאזיציע. דאס מיינט אבער נישט אז ער האט געהאלטן אז סיי ווער איז בכח אריינצושטעלן וועם ער וויל אלס 'שטאט'ס רב' אן די הסכמה פונ'ם ציבור.

אויפגענומען דורך די קהילה מיינט נישט אז ס׳איז געווען וואלן און אויף דעם איז מען דן צו ווען די קהילה נעמט אויף אן מאכן וואלן צו עס האט א תוקף, דאס איז זיכער אז נאכן צאנזע רב איז אין צאנז נישט געווען קיין וואלן ביזען קריג, וואס איז געווען פאר דעם בין איך נישט זיכער, און די זעלבע איז אין סיגוט פון נאך דעם ייטב לב נישט געווען קיין וואלן ביזען קריג, און קען זיין אז פאר דעם אויך נישט,

און דאס וואס דו שרייבסט איבער די חילוק וואס רביה״ק האט געהאלטן, האסט א מראה מקום אויף דעם אדער איז עס דיין אייגענע מיינונג?

[Think and Thank]

רעב איד איר האט באשלאסען א מהלך וויאזוי אפצוטייטשען א רשב״א און איר האט טענות אז אלע גדולי ישראל פייפן דערויף מיט א גרויסע פייפער.. די רבי האט געשטעלט רבנים איבעראל אן קיין וואלן, די צאנזע רב האט געשטעלט רבנים אן קיין וואלן, ס׳איז באקאנט די מעשה אז מ׳האט גענומען די צאנזע רב אין פאליציי פרייטאג צונאכטס ווען ער איז געקומען זיך אננעמען פארן ייטב לב, די ייטב לב האט געשטעלט רבנים אן קיין וואלן, ועוד ועוד ועוד, ס׳איז געווען גאנצעטע מחלוקת ביי אסאך פלעצער צו ווען א רב האט געשטעלט א צווייטע רב צו ס׳איז לו ולזרעו אדער ולא לזרעו, אבער איין מינוט וואס טוט זיך מיט וואלן?!

איז דא א פשוט׳ע עצה מ׳שרייבט ״לא ידעתי״ און אז ס׳איז עניוועיס נישט נוגע ווייל איך האב א פשט אין א רשב״א און ווער ס׳טוט אנדערש ווי מיין פשט אין די רשב״א פייפט אויף די הלכה מיט א גרויסע פייפער,

אהובי ידידי, כ'ווייס נישט פון וואו דו נעמסט דיין אינפארמאציע איבער סיגוט צאנז וכו' און די טויזנטער רבנים וואס מען האט געשטעלט אן די הסכמה פונ'ם ציבור, אבער מיט'ן מציאות האט עס נישט קיין שייכות. צאנזער רב איז געווארן אויפגענומען דורך די קהילה. דער ייטב לב איז געווארן אויפגענומען דורך די סיגוטע קהילה. די מחלוקת'ער איבער רבנות איז געווען וועם די קהילה זאל אויפנעמען (עס זענען דא הלכות אין דעם אויך אז אויב דער זון איז ראוי דארף די קהילה אים אויפנעמען אבער אן די קהילה'ס אויפנאמע פאסירט גארנישט). נישט צאנזער רב און נישט דער ייטב לב און נישט סיי ווער אנדערש האט ארויפגעצווינגען א רב אויף א קהילה, און איבערשרייבן אז יא אן ברענגען סיי וועלכע מ"מ וועט נישט טוישן די פאקט.

וואס יא, דער רבי זי"ע האט געהאלטן אז די סאטמארע קהילה אין אמעריקע, וואס איז אינגאנצן אן אנדערע מציאות ווי א שטאט קהילה און איז בכלל נישט אין די בחינה פון ממנין פרנס על הציבור ווייל קיינער מוז בכלל נישט זיין קיין חלק פון דעם ציבור, איז זיין פריוואטער נכס און ער האט די רעכט אויפצונעמען וועם ער וויל פאר סיי וועלכע פאזיציע. דאס מיינט אבער נישט אז ער האט געהאלטן אז סיי ווער איז בכח אריינצושטעלן וועם ער וויל אלס 'שטאט'ס רב' אן די הסכמה פונ'ם ציבור.

אויפגענומען דורך די קהילה מיינט נישט אז ס׳איז געווען וואלן און אויף דעם איז מען דן צו ווען די קהילה נעמט אויף אן מאכן וואלן צו עס האט א תוקף, דאס איז זיכער אז נאכן צאנזע רב איז אין צאנז נישט געווען קיין וואלן ביזען קריג, וואס איז געווען פאר דעם בין איך נישט זיכער, און די זעלבע איז אין סיגוט פון נאך דעם ייטב לב נישט געווען קיין וואלן ביזען קריג, און קען זיין אז פאר דעם אויך נישט,

און דאס וואס דו שרייבסט איבער די חילוק וואס רביה״ק האט געהאלטן, האסט א מראה מקום אויף דעם אדער איז עס דיין אייגענע מיינונג?

וואלן איז איין זאך, און שטעלן בכח איז א צווייטע זאך. דו האסט אראפגעשטעלט אן הנחה אז צאנזער רב, דער ייטב לב, דער רבי זי"ע און נאך גדולי ישראל האבן געשטעלט רבנים אויף די אייגענע האנט אן די הסכמה פון קהל. אויף דעם האב איך קאמענטירט אז דאס איז נישט ריכטיג. צו דער 'נמלכין עם הציבור' מיינט דוקא וואלן ווי מסתמא זאגט אדער ס'קען זיין דורך אן אסיפה מיט די ערוועלטע ראשי קהילה איז א באזונדערע שמועס אין וואס איך האב זיך בכלל נישט אריינגעמישט. איך האב זיך בלויז באצויגן צו דיין פאלשע הנחה אז דער ייטב לב מיט צאנזער רב און דער רבי האבן געשטעלט רבנים אויף די אייגענע האנט. יא, דער רבי האט אין אסאך שטעט געארבעט אז די ראשי קהילה זאלן אויפנעמען א געוויסן מענטש, אבער די באשלוס האט זיך געוואנדן אין די ראשי קהילה און נישט אלעמאל האבן זיי נאכגעגעבן די בקשות פון רבי'ן.

בנוגע די חילוק צווישן שטאטישע קהילות און אייגענע ווי סאטמאר אין אמעריקע, האב איך אזוי געזען און געהערט כמ"פ אויף כמה פלעצער, אבער כ'געדענק נישט כעת קיין מ"מ. אזויפיל איז לכאורה קלאר אז דא אין אמעריקע האט ער אוועררידען די וואלן פאר קהל (א שטייגער ווי דאס אויפנעמען ר' יחזקאל שמש), עפעס וואס ער האט נישט געטון אין אייראפע.

[לעבעדיגע איד]

אהובי ידידי, כ'ווייס נישט פון וואו דו נעמסט דיין אינפארמאציע איבער סיגוט צאנז וכו' און די טויזנטער רבנים וואס מען האט געשטעלט אן די הסכמה פונ'ם ציבור, אבער מיט'ן מציאות האט עס נישט קיין שייכות. צאנזער רב איז געווארן אויפגענומען דורך די קהילה. דער ייטב לב איז געווארן אויפגענומען דורך די סיגוטע קהילה. די מחלוקת'ער איבער רבנות איז געווען וועם די קהילה זאל אויפנעמען (עס זענען דא הלכות אין דעם אויך אז אויב דער זון איז ראוי דארף די קהילה אים אויפנעמען אבער אן די קהילה'ס אויפנאמע פאסירט גארנישט). נישט צאנזער רב און נישט דער ייטב לב און נישט סיי ווער אנדערש האט ארויפגעצווינגען א רב אויף א קהילה, און איבערשרייבן אז יא אן ברענגען סיי וועלכע מ"מ וועט נישט טוישן די פאקט.

וואס יא, דער רבי זי"ע האט געהאלטן אז די סאטמארע קהילה אין אמעריקע, וואס איז אינגאנצן אן אנדערע מציאות ווי א שטאט קהילה און איז בכלל נישט אין די בחינה פון ממנין פרנס על הציבור ווייל קיינער מוז בכלל נישט זיין קיין חלק פון דעם ציבור, איז זיין פריוואטער נכס און ער האט די רעכט אויפצונעמען וועם ער וויל פאר סיי וועלכע פאזיציע. דאס מיינט אבער נישט אז ער האט געהאלטן אז סיי ווער איז בכח אריינצושטעלן וועם ער וויל אלס 'שטאט'ס רב' אן די הסכמה פונ'ם ציבור.

אויפגענומען דורך די קהילה מיינט נישט אז ס׳איז געווען וואלן און אויף דעם איז מען דן צו ווען די קהילה נעמט אויף אן מאכן וואלן צו עס האט א תוקף, דאס איז זיכער אז נאכן צאנזע רב איז אין צאנז נישט געווען קיין וואלן ביזען קריג, וואס איז געווען פאר דעם בין איך נישט זיכער, און די זעלבע איז אין סיגוט פון נאך דעם ייטב לב נישט געווען קיין וואלן ביזען קריג, און קען זיין אז פאר דעם אויך נישט,

און דאס וואס דו שרייבסט איבער די חילוק וואס רביה״ק האט געהאלטן, האסט א מראה מקום אויף דעם אדער איז עס דיין אייגענע מיינונג?

וואלן איז איין זאך, און שטעלן בכח איז א צווייטע זאך. דו האסט אראפגעשטעלט אן הנחה אז צאנזער רב, דער ייטב לב, דער רבי זי"ע און נאך גדולי ישראל האבן געשטעלט רבנים אויף די אייגענע האנט אן די הסכמה פון קהל. אויף דעם האב איך קאמענטירט אז דאס איז נישט ריכטיג. צו דער 'נמלכין עם הציבור' מיינט דוקא וואלן ווי מסתמא זאגט אדער ס'קען זיין דורך אן אסיפה מיט די ערוועלטע ראשי קהילה איז א באזונדערע שמועס אין וואס איך האב זיך בכלל נישט אריינגעמישט. איך האב זיך בלויז באצויגן צו דיין פאלשע הנחה אז דער ייטב לב מיט צאנזער רב און דער רבי האבן געשטעלט רבנים אויף די אייגענע האנט. יא, דער רבי האט אין אסאך שטעט געארבעט אז די ראשי קהילה זאלן אויפנעמען א געוויסן מענטש, אבער די באשלוס האט זיך געוואנדן אין די ראשי קהילה און נישט אלעמאל האבן זיי נאכגעגעבן די בקשות פון רבי'ן.

בנוגע די חילוק צווישן שטאטישע קהילות און אייגענע ווי סאטמאר אין אמעריקע, האב איך אזוי געזען און געהערט כמ"פ אויף כמה פלעצער, אבער כ'געדענק נישט כעת קיין מ"מ. אזויפיל איז לכאורה קלאר אז דא אין אמעריקע האט ער אוועררידען די וואלן פאר קהל (א שטייגער ווי דאס אויפנעמען ר' יחזקאל שמש), עפעס וואס ער האט נישט געטון אין אייראפע.

ליין איבער אלע מיינע תגובות וועסטו זעהן אז איך האב גערעדט דייקא פון וואלן, און דאס איז א גאנצע צייט אונזער וויכיח.

[Think and Thank]

אויפגענומען דורך די קהילה מיינט נישט אז ס׳איז געווען וואלן און אויף דעם איז מען דן צו ווען די קהילה נעמט אויף אן מאכן וואלן צו עס האט א תוקף, דאס איז זיכער אז נאכן צאנזע רב איז אין צאנז נישט געווען קיין וואלן ביזען קריג, וואס איז געווען פאר דעם בין איך נישט זיכער, און די זעלבע איז אין סיגוט פון נאך דעם ייטב לב נישט געווען קיין וואלן ביזען קריג, און קען זיין אז פאר דעם אויך נישט,

און דאס וואס דו שרייבסט איבער די חילוק וואס רביה״ק האט געהאלטן, האסט א מראה מקום אויף דעם אדער איז עס דיין אייגענע מיינונג?

וואלן איז איין זאך, און שטעלן בכח איז א צווייטע זאך. דו האסט אראפגעשטעלט אן הנחה אז צאנזער רב, דער ייטב לב, דער רבי זי"ע און נאך גדולי ישראל האבן געשטעלט רבנים אויף די אייגענע האנט אן די הסכמה פון קהל. אויף דעם האב איך קאמענטירט אז דאס איז נישט ריכטיג. צו דער 'נמלכין עם הציבור' מיינט דוקא וואלן ווי מסתמא זאגט אדער ס'קען זיין דורך אן אסיפה מיט די ערוועלטע ראשי קהילה איז א באזונדערע שמועס אין וואס איך האב זיך בכלל נישט אריינגעמישט. איך האב זיך בלויז באצויגן צו דיין פאלשע הנחה אז דער ייטב לב מיט צאנזער רב און דער רבי האבן געשטעלט רבנים אויף די אייגענע האנט. יא, דער רבי האט אין אסאך שטעט געארבעט אז די ראשי קהילה זאלן אויפנעמען א געוויסן מענטש, אבער די באשלוס האט זיך געוואנדן אין די ראשי קהילה און נישט אלעמאל האבן זיי נאכגעגעבן די בקשות פון רבי'ן.

בנוגע די חילוק צווישן שטאטישע קהילות און אייגענע ווי סאטמאר אין אמעריקע, האב איך אזוי געזען און געהערט כמ"פ אויף כמה פלעצער, אבער כ'געדענק נישט כעת קיין מ"מ. אזויפיל איז לכאורה קלאר אז דא אין אמעריקע האט ער אוועררידען די וואלן פאר קהל (א שטייגער ווי דאס אויפנעמען ר' יחזקאל שמש), עפעס וואס ער האט נישט געטון אין אייראפע.

ליין איבער אלע מיינע תגובות וועסטו זעהן אז איך האב גערעדט דייקא פון וואלן, און דאס איז א גאנצע צייט אונזער וויכיח.

איך ווייס אז דו האסט זיך באצויגן צו די וואלן חלק, אבער דו האסט געברענגט א ראי' איינמאל און נאכאמאל פון דעם וואס דער ייטב לב, דער צאנזער רב און דער רבי זי"ע האבן געשטעלט רבנים אויף די אייגענע האנט, און דאס איז פשוט נישט אמת.

[לעבעדיגע איד]

יא, דער רבי האט אין אסאך שטעט געארבעט אז די ראשי קהילה זאלן אויפנעמען א געוויסן מענטש, אבער די באשלוס האט זיך געוואנדן אין די ראשי קהילה און נישט אלעמאל האבן זיי נאכגעגעבן די בקשות פון רבי'ן.

אבער ווען זיי האבן נאכגעגעבן און אויפגענומען אן קיין וואלן, האט עס געהאט א תוקף להלכה?

דאס איז אונזער וויכיח.

[לעבעדיגע איד]

וואלן איז איין זאך, און שטעלן בכח איז א צווייטע זאך. דו האסט אראפגעשטעלט אן הנחה אז צאנזער רב, דער ייטב לב, דער רבי זי"ע און נאך גדולי ישראל האבן געשטעלט רבנים אויף די אייגענע האנט אן די הסכמה פון קהל. אויף דעם האב איך קאמענטירט אז דאס איז נישט ריכטיג. צו דער 'נמלכין עם הציבור' מיינט דוקא וואלן ווי מסתמא זאגט אדער ס'קען זיין דורך אן אסיפה מיט די ערוועלטע ראשי קהילה איז א באזונדערע שמועס אין וואס איך האב זיך בכלל נישט אריינגעמישט. איך האב זיך בלויז באצויגן צו דיין פאלשע הנחה אז דער ייטב לב מיט צאנזער רב און דער רבי האבן געשטעלט רבנים אויף די אייגענע האנט. יא, דער רבי האט אין אסאך שטעט געארבעט אז די ראשי קהילה זאלן אויפנעמען א געוויסן מענטש, אבער די באשלוס האט זיך געוואנדן אין די ראשי קהילה און נישט אלעמאל האבן זיי נאכגעגעבן די בקשות פון רבי'ן.

בנוגע די חילוק צווישן שטאטישע קהילות און אייגענע ווי סאטמאר אין אמעריקע, האב איך אזוי געזען און געהערט כמ"פ אויף כמה פלעצער, אבער כ'געדענק נישט כעת קיין מ"מ. אזויפיל איז לכאורה קלאר אז דא אין אמעריקע האט ער אוועררידען די וואלן פאר קהל (א שטייגער ווי דאס אויפנעמען ר' יחזקאל שמש), עפעס וואס ער האט נישט געטון אין אייראפע.

ליין איבער אלע מיינע תגובות וועסטו זעהן אז איך האב גערעדט דייקא פון וואלן, און דאס איז א גאנצע צייט אונזער וויכיח.

איך ווייס אז דו האסט זיך באצויגן צו די וואלן חלק, אבער דו האסט געברענגט א ראי' איינמאל און נאכאמאל פון דעם וואס דער ייטב לב, דער צאנזער רב און דער רבי זי"ע האבן געשטעלט רבנים אויף די אייגענע האנט, און דאס איז פשוט נישט אמת.

שוין קען זיין אז כ׳האב מיר געדארפט בעסער ארויסברענגן.

[ראובן]

@Think and Thank אינטערסאנט וואס דו זאגסט. די רבי האט געהאט פארן קריג פיל מיט קאנסוס'ן פון שטעט און ער האט דאס געגעבן פאר דרשה געשאנק וכדו'. האט ער דען געפרעגט די קהילה דארט?

[Think and Thank]

@Think and Thank אינטערסאנט וואס דו זאגסט. די רבי האט געהאט פארן קריג פיל מיט קאנסוס'ן פון שטעט און ער האט דאס געגעבן פאר דרשה געשאנק וכדו'. האט ער דען געפרעגט די קהילה דארט?

לייגסט עס אראפ כאילו ווען דער רבי איז געגאנגען צו א חתונה האט ער מיטגענומען איינס פון די הונדערטער קאנסוסן וואס האבן זיך געדרייט ביי אים אין שטוב און עס אוועקגעגעבן פאר'ן חתן אלס דרשה געשאנק, און אויטאמאטיש איז דער חתן געווארן רב אין יענע שטאט... אדברה, ברענג א ספעציפישע מעשה מיט א ספעציפישע שטאט וועט מען זען וואס איז דארט געווען.

[מסתמא]

נאכדעם איז דא די צווייטע נקודה, ווען ס'איז דא אין שטאט א קהילה מיט א רב, צו מען מעג זיך אפטיילן און מאכן אן אייגענע קהילה. בשייכות מיט דעם וויל איך דערציילן א שטיקעלע היסטאריע:

אין די שטאט קלויזנבורג איז געווען אן ארטאדאקסישע קהילה, וואס דער רב (רב גלאזנער) איז געווען א מזרחי'סט. א הייפעלע ערליכע אידן אין שטאט האבן זיך אפגעטיילט און מייסד געווען אן אייגענע קהילה, און זיי האבן אויפגענומען אלס רב נישט קיין אנדערער ווי רביה"ק מסאטמאר זי"ע. נאך א שטיק צייט האבן זיי געבעטן דעם רבי'ן ער זאל זיי שיקן איינעם וואס זאל זיין ביי זיי אין שטאט ווייל עס איז שווער אנצוגיין מיט א רב נאר פונדערווייטנס, האט דער רבי זיי דעמאלס געשיקט זיין פלומעניק, וואס איז דערנאך געווארן בארימט אין די וועלט אלס דער קלויזנבורגער רב זצ"ל.

שטעלט זיך די פראגע, היתכן?! וויאזוי האט דער רבי זיך געטרויעט צו אננעמען די רבנות פון א שטאט וואו עס איז דא א רב מיט א קהילה? און נאכדעם נאך אהינשיקן א רב כדי אונטערצוברעכן די הנהגה פונ'ם שטאט'ס רב?!

דו ברענגסט פון הרב גלאזנער... איך האב א צווייטע דוגמא, אין די שטאט זענטא איז געווען אן אוועקגעשטעלטע שטרענג ארטאדאקסישע קהילה מיט אן ערליכער רב און דער ברך משה איז אנגעקומען און געעפנט א פרישע קהילה ועל שם זה הרבנות היה נקרא דער זענטער רב

[מסתמא]

וכן אין גאלאנטא איז געווען 2 ארטאדאקסישע קהילות. אין שטאט סערדעהעל איז געווען 3. בלי שום מחלוקת אדער הלכה‘דיגע עירעורים

[לעבעדיגע איד]

נאכדעם איז דא די צווייטע נקודה, ווען ס'איז דא אין שטאט א קהילה מיט א רב, צו מען מעג זיך אפטיילן און מאכן אן אייגענע קהילה. בשייכות מיט דעם וויל איך דערציילן א שטיקעלע היסטאריע:

אין די שטאט קלויזנבורג איז געווען אן ארטאדאקסישע קהילה, וואס דער רב (רב גלאזנער) איז געווען א מזרחי'סט. א הייפעלע ערליכע אידן אין שטאט האבן זיך אפגעטיילט און מייסד געווען אן אייגענע קהילה, און זיי האבן אויפגענומען אלס רב נישט קיין אנדערער ווי רביה"ק מסאטמאר זי"ע. נאך א שטיק צייט האבן זיי געבעטן דעם רבי'ן ער זאל זיי שיקן איינעם וואס זאל זיין ביי זיי אין שטאט ווייל עס איז שווער אנצוגיין מיט א רב נאר פונדערווייטנס, האט דער רבי זיי דעמאלס געשיקט זיין פלומעניק, וואס איז דערנאך געווארן בארימט אין די וועלט אלס דער קלויזנבורגער רב זצ"ל.

שטעלט זיך די פראגע, היתכן?! וויאזוי האט דער רבי זיך געטרויעט צו אננעמען די רבנות פון א שטאט וואו עס איז דא א רב מיט א קהילה? און נאכדעם נאך אהינשיקן א רב כדי אונטערצוברעכן די הנהגה פונ'ם שטאט'ס רב?!

דו ברענגסט פון הרב גלאזנער... איך האב א צווייטע דוגמא, אין די שטאט זענטא איז געווען אן אוועקגעשטעלטע שטרענג ארטאדאקסישע קהילה מיט אן ערליכער רב און דער ברך משה איז אנגעקומען און געעפנט א פרישע קהילה ועל שם זה הרבנות היה נקרא דער זענטער רב

ניין, די ברך משה האט באקומען די קאנסוס פין די קהילה און א שטיק צייט שפעטער האט ער אהינגעמופט, ער האט נישט געהאט קיין שייכות מיטען מייסד זיין די קהילה,

[Think and Thank]

נאכדעם איז דא די צווייטע נקודה, ווען ס'איז דא אין שטאט א קהילה מיט א רב, צו מען מעג זיך אפטיילן און מאכן אן אייגענע קהילה. בשייכות מיט דעם וויל איך דערציילן א שטיקעלע היסטאריע:

אין די שטאט קלויזנבורג איז געווען אן ארטאדאקסישע קהילה, וואס דער רב (רב גלאזנער) איז געווען א מזרחי'סט. א הייפעלע ערליכע אידן אין שטאט האבן זיך אפגעטיילט און מייסד געווען אן אייגענע קהילה, און זיי האבן אויפגענומען אלס רב נישט קיין אנדערער ווי רביה"ק מסאטמאר זי"ע. נאך א שטיק צייט האבן זיי געבעטן דעם רבי'ן ער זאל זיי שיקן איינעם וואס זאל זיין ביי זיי אין שטאט ווייל עס איז שווער אנצוגיין מיט א רב נאר פונדערווייטנס, האט דער רבי זיי דעמאלס געשיקט זיין פלומעניק, וואס איז דערנאך געווארן בארימט אין די וועלט אלס דער קלויזנבורגער רב זצ"ל.

שטעלט זיך די פראגע, היתכן?! וויאזוי האט דער רבי זיך געטרויעט צו אננעמען די רבנות פון א שטאט וואו עס איז דא א רב מיט א קהילה? און נאכדעם נאך אהינשיקן א רב כדי אונטערצוברעכן די הנהגה פונ'ם שטאט'ס רב?!

דו ברענגסט פון הרב גלאזנער... איך האב א צווייטע דוגמא, אין די שטאט זענטא איז געווען אן אוועקגעשטעלטע שטרענג ארטאדאקסישע קהילה מיט אן ערליכער רב און דער ברך משה איז אנגעקומען און געעפנט א פרישע קהילה ועל שם זה הרבנות היה נקרא דער זענטער רב

ניין, די ברך משה האט באקומען די קאנסוס פין די קהילה און א שטיק צייט שפעטער האט ער אהינגעמופט, ער האט נישט געהאט קיין שייכות מיטען מייסד זיין די קהילה,

נניח, האט ער אבער נישט געהאלטן אז די נייע קהילה איז פראבלעמאטיש להלכה אדער על פי השקפה.

[הלבלר בקולמסו]

דאס צאמשטעלן א "קהילה" מיט א "שטאט" איז א פארדאקס.

אויב מענטשן וואס וואוינען אין דעט "שטאט", און באלאנגען אין א אנדערע "קהילה", האבן נישט קיין רעכט צו לייגן זייערע שמחות אין דעם לוח השמחות פון דעם "שטאט", ווייזטו אז דער "שטאט" איז נישט מחייב די "שטאט" איינוואוינער, נאר די מיטגלידער פון יענעם "קהילה".

אויב אויף די מאפע פון דיין "שטאט" ווערן אפיעלע קהל'שיע שולן פאררעכנט אלס "פריוואטע" בתי מדרשים, מיינט עס אז די "קהילות" זענען נישט אונטערגעווארפן אונטער דיין "שטאט".

אויב די אפיציעלע "שטאטישע" אנגעלעגנהייטן ווערן אפגעמאכט דורך די מיטגלידערשאפט פון איין "קהילה" מיינט דאס אז זיי געוועלטיגן בלויז אויף דעם קהילה וואס איז אונטער זיי.


אין אנדערע ווערטער. אינדערהיים איז נישט געווען קיין "שטאט" עס איז געווען א "שטאטישע קהילה". די "קהילה" פון דער "שטאט" האט צוגעשטעלט אלעס פאר די תושבי העיר, און האט אויך מחייב געווען אלעס פאר זיי.

עס קען נישט זיין אז א פריוואטע "קהילה" זאל זיין בעל הבית אויף אנדערע "קהילות" ווייל זיי פארוואלטן אויפ'ן "שטאט".
מאך אפ דיין מיינונג, אויב ביסטו א א "שטאט", דאן דארפסטו אייניג פארטרעטן אלע מענטשן וואס וואוינען אין דעם "שטאט", אפגעזען אין וועלכע "קהילה" מען באלאנגט. זיי געהעריג רעכענען אלס תושבי העיר, און רעכענען זייערע קהילות אלס איינער וואס האט די רעכט דא צו זיין.
אויב אנערקענסטו בלויז די מענשטן פון דיין "קהילה", דאן ביסטו נישט מער ווי א לאקאלע "קהילה" און די קענסטו נישט פארטרעטן יעדן איינעם וואס האט באשלאסן צו קויפן א הויז אין דעם תחום פון דעם טעראטאריע, און זיך פאררופן אז ס'איז דיין "שטאט".

[גד'ל]

די מונקאטשע רב איז באופן כללי געווען זייער שארף קעגן צוברעכן און עפענען קעגן א שטאטס רב א קהילה

דער רבי ז"ל האט געהאט מיט אים חילוקי דעות וועגן דעם עס איז דא א בריוו פונעם רבין צו אים אז ע"פ הלכה קען מען עס נישט שטערן

[גאלדבערג]

די מונקאטשע רב איז באופן כללי געווען זייער שארף קעגן צוברעכן און עפענען קעגן א שטאטס רב א קהילה

דער רבי ז"ל האט געהאט מיט אים חילוקי דעות וועגן דעם עס איז דא א בריוו פונעם רבין צו אים אז ע"פ הלכה קען מען עס נישט שטערן

די בריוו איז מפורסם?

[לעבעדיגע איד]

דו ברענגסט פון הרב גלאזנער... איך האב א צווייטע דוגמא, אין די שטאט זענטא איז געווען אן אוועקגעשטעלטע שטרענג ארטאדאקסישע קהילה מיט אן ערליכער רב און דער ברך משה איז אנגעקומען און געעפנט א פרישע קהילה ועל שם זה הרבנות היה נקרא דער זענטער רב

ניין, די ברך משה האט באקומען די קאנסוס פין די קהילה און א שטיק צייט שפעטער האט ער אהינגעמופט, ער האט נישט געהאט קיין שייכות מיטען מייסד זיין די קהילה,

נניח, האט ער אבער נישט געהאלטן אז די נייע קהילה איז פראבלעמאטיש להלכה אדער על פי השקפה.

כ׳האב בכלל נישט גערעדט פון די נושא פון קהילה מופרדת, כ׳ווייס אפילו נישט צו אין זענטא איז געווען א עקסטערע קהילה צו נישט און אויב יא פארוואס מ׳האט זיך אפגעטיילט, כ׳ווייס סך הכל אז די קהילה ווי די ברך משה איז געווען רב האט ער נישט מייסד געווען, נאר ער האט באקומען א קאנסוס (כ׳מיין אלס חתן) און נאך א שטיק צייט אהינגעמופט.

[לעבעדיגע איד]

דאס צאמשטעלן א "קהילה" מיט א "שטאט" איז א פארדאקס.

אויב מענטשן וואס וואוינען אין דעט "שטאט", און באלאנגען אין א אנדערע "קהילה", האבן נישט קיין רעכט צו לייגן זייערע שמחות אין דעם לוח השמחות פון דעם "שטאט", ווייזטו אז דער "שטאט" איז נישט מחייב די "שטאט" איינוואוינער, נאר די מיטגלידער פון יענעם "קהילה".

אויב אויף די מאפע פון דיין "שטאט" ווערן אפיעלע קהל'שיע שולן פאררעכנט אלס "פריוואטע" בתי מדרשים, מיינט עס אז די "קהילות" זענען נישט אונטערגעווארפן אונטער דיין "שטאט".

אויב די אפיציעלע "שטאטישע" אנגעלעגנהייטן ווערן אפגעמאכט דורך די מיטגלידערשאפט פון איין "קהילה" מיינט דאס אז זיי געוועלטיגן בלויז אויף דעם קהילה וואס איז אונטער זיי.


אין אנדערע ווערטער. אינדערהיים איז נישט געווען קיין "שטאט" עס איז געווען א "שטאטישע קהילה". די "קהילה" פון דער "שטאט" האט צוגעשטעלט אלעס פאר די תושבי העיר, און האט אויך מחייב געווען אלעס פאר זיי.

עס קען נישט זיין אז א פריוואטע "קהילה" זאל זיין בעל הבית אויף אנדערע "קהילות" ווייל זיי פארוואלטן אויפ'ן "שטאט".
מאך אפ דיין מיינונג, אויב ביסטו א א "שטאט", דאן דארפסטו אייניג פארטרעטן אלע מענטשן וואס וואוינען אין דעם "שטאט", אפגעזען אין וועלכע "קהילה" מען באלאנגט. זיי געהעריג רעכענען אלס תושבי העיר, און רעכענען זייערע קהילות אלס איינער וואס האט די רעכט דא צו זיין.
אויב אנערקענסטו בלויז די מענשטן פון דיין "קהילה", דאן ביסטו נישט מער ווי א לאקאלע "קהילה" און די קענסטו נישט פארטרעטן יעדן איינעם וואס האט באשלאסן צו קויפן א הויז אין דעם תחום פון דעם טעראטאריע, און זיך פאררופן אז ס'איז דיין "שטאט".

ווער זאגט? עס איז געבויט אויף הלכה אדער סברה?

(אגב זייט מ׳האט עס אהערגעברענגט אין תורה פארום רעדט מען נישט פון קיין געוויסע שטאט, נאר בכלליות די נושא.)

[לעבעדיגע איד]

וכן אין גאלאנטא איז געווען 2 ארטאדאקסישע קהילות. אין שטאט סערדעהעל איז געווען 3. בלי שום מחלוקת אדער הלכה‘דיגע עירעורים

אין גאלאנטע איז יא געווען א פייערדיגע מחלוקה איבער׳ן אויפנעמען א איידעם פונעם רב און ס׳איז געווען א דין תורה איבער דעם און דעמאלטס האט זיך עס צוטיילט צו צוויי קהילות און מיט די יארן האט עס אפגעשטילט,

[לעבעדיגע איד]

לויט ווי ער שרייבט דא איז בכלל נישט אזוי פשוט געווען די ענין פון אפטיילן א קהילה

IMG_7883.jpeg (127.86 KiB) געזען געווארן 140 מאל

[Think and Thank]

די בעלזא קהילה אין מונקאטש איז געווען משועבד צו די גרויסע קהילה?! די חסיד'ישע קהילה אין אוהעל איז געווען משועבד צו די גרויסע קהילה?! ר' ירמיה לעוו האט דאך גע'אסר'ט זייער שחיטה! די איינציגסטע זאך מיט וואס סערדאהעלי איז געווען אן אויסנאם איז געווען ליגעליטי, אז דארט האט מען ערלעדיגט אז ביידע זאלן מעגן לעגאל הייסן ארטאדאקס און זיך נישט מוזן רופן ספרדים וכדומה.

איינער ברענגט אז א צווייטער מיינט און יענער רעדט אין די וועלט אריין.

[ראובן]

@Think and Thank אינטערסאנט וואס דו זאגסט. די רבי האט געהאט פארן קריג פיל מיט קאנסוס'ן פון שטעט און ער האט דאס געגעבן פאר דרשה געשאנק וכדו'. האט ער דען געפרעגט די קהילה דארט?

לייגסט עס אראפ כאילו ווען דער רבי איז געגאנגען צו א חתונה האט ער מיטגענומען איינס פון די הונדערטער קאנסוסן וואס האבן זיך געדרייט ביי אים אין שטוב און עס אוועקגעגעבן פאר'ן חתן אלס דרשה געשאנק, און אויטאמאטיש איז דער חתן געווארן רב אין יענע שטאט... אדברה, ברענג א ספעציפישע מעשה מיט א ספעציפישע שטאט וועט מען זען וואס איז דארט געווען.

מוזשאי?

[אמת’דיג]

צו זאגן אז אויב די שטאטישע קהילה אנערקענט נישט די אנדערע קהילה זענען זיי נישט די שטאטישע קהילה, איז היימיש פאבריצירט.
אין שטאט סיגוט איז געווען די כהנישע קהילה און מוסדות און מהאט זיי נישט אנערקענט סגעווען א איסור חרם אויף די קהילה, זייער פלייש איז געווען אסור, ווייל זיי האבן געפענט קעגן די מרא דאתרא. אזוי איז געווען און יעדע שטאט וואס סהאט זיך געפענט א קהילה קעגן מרא דאתרא.

[מסתמא]

וכן אין גאלאנטא איז געווען 2 ארטאדאקסישע קהילות. אין שטאט סערדעהעל איז געווען 3. בלי שום מחלוקת אדער הלכה‘דיגע עירעורים

אין גאלאנטע איז יא געווען א פייערדיגע מחלוקה איבער׳ן אויפנעמען א איידעם פונעם רב און ס׳איז געווען א דין תורה איבער דעם און דעמאלטס האט זיך עס צוטיילט צו צוויי קהילות און מיט די יארן האט עס אפגעשטילט,

בלי עירעור האב איך מיך באצויגן צו דעם אז מען האט געגרינדעט א ‘פרישע‘ קהילה בלי עירעור.