אלעס ארום די אטאקעס אויפ'ן חינוך הטהור אין ניו יארק

[זייער קלאר]

פריער האט מען געשריבן אז עס איז ממש הפרדת הדת. יעצט האלט מען שוין אז סאיז נאר לכאורה...

כדי צו מאכן קלאר:
פריער האט מען געשריבען וואס די פראגראם 'פארלאנגט',
דהיינו הפרדת הדת [און דאס איז נישט 'לכאורה', נאר 'זייער קלאר']

און לויט ווי די רבנים שליט"א האבן מפרסם געווען איז דאס אסור, אפילו אויב 'למעשה' לערנט מען אפשר דארט 'לכאורה' יא איבער רעליגיע.

סתם אינטרעסאנט ווייס איך נישט אויב בדוקא אבער ביי DOE Public Schools איז ארויסגענומען די ווארט Talmudical...


image-9.png

די לעגאלע קארפארעישאן וואס גיבט זיך אפ מיט די העד-סטארט יו פי קעי פראגראמען פון דעם מוסד הייסט 'יוניידעט אקעדעמי'

[זייער קלאר]

מוסדות סקווירא סאטמאר ב"פ האבן צוגענומען נאך א לויער צום קעיס

[זייער קלאר]

יאפעד רעבעל האבן באקומען רשות צו נעמן א פרישער לויער,
ס"ה האבן זיי איצט פיר לויער'ס צום טיש

[totty]

יאפעד רעבעל האבן באקומען רשות צו נעמן א פרישער לויער,
ס"ה האבן זיי איצט פיר לויער'ס צום טיש

שרעקליך
אתה ישן והוא ער לך

[בקי ביחוס]

מוסדות סקווירא סאטמאר ב"פ האבן צוגענומען נאך א לויער צום קעיס

ספאלזינא איז נישט קיין נייע לויער, ער איז שוין געווען אין סופרים קאורט, פארוואס דורותינו זאגט אז ער איז ניי ווייס איך נישט.

[זייער קלאר]

מוסדות סקווירא סאטמאר ב"פ האבן צוגענומען נאך א לויער צום קעיס

ספאלזינא איז נישט קיין נייע לויער, ער איז שוין געווען אין סופרים קאורט, פארוואס דורותינו זאגט אז ער איז ניי ווייס איך נישט.

וואס מיינט 'ער איז שוין געווען אין סופרים קאורט'?

[בקי ביחוס]

מוסדות סקווירא סאטמאר ב"פ האבן צוגענומען נאך א לויער צום קעיס

ספאלזינא איז נישט קיין נייע לויער, ער איז שוין געווען אין סופרים קאורט, פארוואס דורותינו זאגט אז ער איז ניי ווייס איך נישט.

וואס מיינט 'ער איז שוין געווען אין סופרים קאורט'?

אין ניו יארק הייבט מען אן ביים "סופרים קאורט", און דערנאך גייט מען צום "אפעלאט".

[זייער קלאר]

ספאלזינא איז נישט קיין נייע לויער, ער איז שוין געווען אין סופרים קאורט, פארוואס דורותינו זאגט אז ער איז ניי ווייס איך נישט.

וואס מיינט 'ער איז שוין געווען אין סופרים קאורט'?

אין ניו יארק הייבט מען אן ביים "סופרים קאורט", און דערנאך גייט מען צום "אפעלאט".

נישט גענטפערט מיין שאלה
וואס מיינט אז ער איז שוין געווען אין סופרים קאורט?

[בקי ביחוס]

וואס מיינט 'ער איז שוין געווען אין סופרים קאורט'?

אין ניו יארק הייבט מען אן ביים "סופרים קאורט", און דערנאך גייט מען צום "אפעלאט".

נישט גענטפערט מיין שאלה
וואס מיינט אז ער איז שוין געווען אין סופרים קאורט?

ער האט שוין געארבעט פאר די מוסדות ווען זיי האבן געקלאגט די סטעיט אין די סופרים קאורט

[זייער קלאר]

אין ניו יארק הייבט מען אן ביים "סופרים קאורט", און דערנאך גייט מען צום "אפעלאט".

נישט גענטפערט מיין שאלה
וואס מיינט אז ער איז שוין געווען אין סופרים קאורט?

ער האט שוין געארבעט פאר די מוסדות ווען זיי האבן געקלאגט די סטעיט אין די סופרים קאורט

וואס מיינט ער האט שוין 'געארבייט' פאר די מוסדות?

[זייער קלאר]

נישט גענטפערט מיין שאלה
וואס מיינט אז ער איז שוין געווען אין סופרים קאורט?

ער האט שוין געארבעט פאר די מוסדות ווען זיי האבן געקלאגט די סטעיט אין די סופרים קאורט

וואס מיינט ער האט שוין 'געארבייט' פאר די מוסדות?

תשעה באב האט ער שריפטליך איינגעמאלדן פארן אפעלאט געריכט אז ער קומט אויך אריין אין בילד און צוגאב צו לויער בארשעוו

און מאנטאג דערויף האט ער שוין פארלאנגט א דרייסיג טאג פארלענגערונג אז ער זאל קענען אריינגעבן זיינע פאפירן

וואס ביז היינט האט בלויז בארשעוו אריינגעגעבן פאפירן

[בקי ביחוס]

ער האט שוין געארבעט פאר די מוסדות ווען זיי האבן געקלאגט די סטעיט אין די סופרים קאורט

וואס מיינט ער האט שוין 'געארבייט' פאר די מוסדות?

תשעה באב האט ער שריפטליך איינגעמאלדן פארן אפעלאט געריכט אז ער קומט אויך אריין אין בילד און צוגאב צו לויער בארשעוו

און מאנטאג דערויף האט ער שוין פארלאנגט א דרייסיג טאג פארלענגערונג אז ער זאל קענען אריינגעבן זיינע פאפירן

וואס ביז היינט האט בלויז בארשעוו אריינגעגעבן פאפירן

א פארלאנג אריינצוגעבן פאפירן האט ער אויך געמאכט ווען די קעיס איז נאך געווען פאר די סופרים קאורט, די פונקטליכע דעיט וואס ער האט עס אריינגעגעבן איז געווען ח"י תמוז פארגאנגענע יאר, אין פאקט האט ער געפיילט די טעכנישע פאפירן ווי אפירמעשאנס און קאורט ארדערס, ווי אויך האט ער אויפגעטרעטן צוזאמען מיט בארשאוו ביי די הירינגס,
יעצט וואס ס'מיינט 'געארבעט', אנטשולדיגט פארן ניצן די אויסדרוק, איך האב געמיינט צו זאגן 'פארטרעטן'.

[זייער קלאר]

וואס מיינט ער האט שוין 'געארבייט' פאר די מוסדות?

תשעה באב האט ער שריפטליך איינגעמאלדן פארן אפעלאט געריכט אז ער קומט אויך אריין אין בילד און צוגאב צו לויער בארשעוו

און מאנטאג דערויף האט ער שוין פארלאנגט א דרייסיג טאג פארלענגערונג אז ער זאל קענען אריינגעבן זיינע פאפירן

וואס ביז היינט האט בלויז בארשעוו אריינגעגעבן פאפירן

א פארלאנג אריינצוגעבן פאפירן האט ער אויך געמאכט ווען די קעיס איז נאך געווען פאר די סופרים קאורט, די פונקטליכע דעיט וואס ער האט עס אריינגעגעבן איז געווען ח"י תמוז פארגאנגענע יאר, אין פאקט האט ער געפיילט די טעכנישע פאפירן ווי אפירמעשאנס און קאורט ארדערס, ווי אויך האט ער אויפגעטרעטן צוזאמען מיט בארשאוו ביי די הירינגס,
יעצט וואס ס'מיינט 'געארבעט', אנטשולדיגט פארן ניצן די אויסדרוק, איך האב געמיינט צו זאגן 'פארטרעטן'.

ביז היינט האט ער בלויז געמאכט א פארלאנג אריינצוגעבן פאפירן, און בלויז געפיילט די טעכנישע פאפירן ווי אפירמעישאנס און קאורט ארדערס,
אבער בלויז בארשעוו האט למעשה אריינגעגעבן געשריבענע לעגאלע פאפירן צום געריכט.

ד.ה. ביז היינט האט ער בלויז צוגעהאלפן פון די זייט [מער אלס אן אסיסטענט]

איצט גייט ער לכאורה [צום ערשטן מאל] 'פאקטיש' אריינגעבן זיינע אייגענע געשריבענע פאפירן צום געריכט, [וואס פארדעם האט ער געבעטן אן עקסטענשאן פון 30 טעג]

נ.ב. אויב די קענסט אנצייגן ווען ער האט אויפגעטרעטן [בעל פה] פארן געריכט.

[Think and Thank]

איך האב שוין ב"ה א לאנגע צייט נישט אריינגעטראטן אין דעם דומפיגן ווינקל פון אידטיש, אבער יעצט האב איך פונקט אריינגעבלאנזשעט און איין אויסטויש האט געכאפט מיין אויג:

נ.ב. א יישר כח פאר די חשוב'ע הרוצה בעילום שמו וואס האט ארויסגעהאלפן פאר די חומר און פאר די איבריגע זאכן וואס קען זיין וועט נאך אמאל דא צונוצקומען...

קודם זעה איך אז איר ווייסט נישט ממש אלעס, איר ברויכט צוקומען צו הילף פון א הרוצה בעילום שמו...

אהא, הייסטעס אז איר, ר' זייער קלאר, ווייסט יא אלעס?

און די גרעסטע חידוש איז אז דער פערזענליכער אטאקירער פירט נאך אויס די סאמע זעלבע פאוסט:

[נ.ב. אויב איר קענט ביטע פראבירן צו האלטן די ווייטאג/אטאקעס אויף אן אנדערע געלעגנהייט, און פראבירן זיך קאנצטרירן אויף די פאקטן. ישר כח]

ווי זאגן חז"ל (ערכין טז:)? אם אמר לו טול קיסם מבין שיניך אמר לו טול קורה מבין עיניך.

[Think and Thank]

די טעמע רעד מען פון לימודי חול די איברגע וועט מען לייגען און די טעמע פון לימודי קודש
אבער אויף די חלק וואס ברענגט ארויס די יסכר פי דוברי שקר האט איר (כנראה בכוונה) נישט מגיב געווען קוקט אויס אז ס'איז נישט דא וואס

איך האב נישט געזעהן קיין שום פארבאט צו רעדן אין דעם טעמע פון לימודי קודש, בפרט ווען מען ברענגט זכרונות און מען שניידט בכוונה אראפ א שטיקל און מען ברענגט נאר א חלק, וואס זה דרכם כסל למו אזוי זענען געבויט אלע היתירים און ראיות ווען מען שניידט ארויס שטיקלעך און מען פארציילט נישט די גאנצע זאך.

בכלל זעה איך נישט קיין שום יסכר פי דוברי שקר ווען איינער ברענגט זכרונות אז אין 'קרוינהייטס' חדר (וואס איז נישט געווען אוועקגעשטעלט 'נאר' פאר סאטמאר) האט מען געלערנט אביסל מער לימודי חול,

נאכדערצו ווען די לימודי קודש זענען געווען פי כמה וכמה, און ווי דער רב זאגט דארט ספו לי' כתורא
און פאר ווער עס וויל זיך ווייטער מתעקש זיין איז אשאד יעדע ווארט, תו לא מידי.

גארנישט בכוונה ביזט א פלענע דן לכף חובה וואס זה דרכם כסל למו יעדעם דן צו זיין לכף חוב

ער זאגט אז סאיז געווען א סאטמארע חדר און מען האט געלערנט 2 שעה פעסט לימודי חול די איינצגסטע תריץ וואס איך קען הערען איז אז רבינו סר וכו

סאטמאר בארא פארק האט אלע יארן געלערנט צוויי שעה לימודי חול.

[קראכמאל]

סאטמאר מאנטריאל האט אויך אייביג געלערנט 2 שעה לימודי חול. [און דארט גילט נישט די תירוץ אז מען האט עס געטוהן וועגן רעגירונגס געלט, ווייל דורותינו זאגט דאך כסדר אז אין מאנטריאל האט מען נישט גענומען].

[זייער קלאר]

איך האב שוין ב"ה א לאנגע צייט נישט אריינגעטראטן אין דעם דומפיגן ווינקל פון אידטיש, אבער יעצט האב איך פונקט אריינגעבלאנזשעט און איין אויסטויש האט געכאפט מיין אויג:

נ.ב. א יישר כח פאר די חשוב'ע הרוצה בעילום שמו וואס האט ארויסגעהאלפן פאר די חומר און פאר די איבריגע זאכן וואס קען זיין וועט נאך אמאל דא צונוצקומען...

קודם זעה איך אז איר ווייסט נישט ממש אלעס, איר ברויכט צוקומען צו הילף פון א הרוצה בעילום שמו...

אהא, הייסטעס אז איר, ר' זייער קלאר, ווייסט יא אלעס?

און די גרעסטע חידוש איז אז דער פערזענליכער אטאקירער פירט נאך אויס די סאמע זעלבע פאוסט:

[נ.ב. אויב איר קענט ביטע פראבירן צו האלטן די ווייטאג/אטאקעס אויף אן אנדערע געלעגנהייט, און פראבירן זיך קאנצטרירן אויף די פאקטן. ישר כח]

ווי זאגן חז"ל (ערכין טז:)? אם אמר לו טול קיסם מבין שיניך אמר לו טול קורה מבין עיניך.

נישט געוואוסט אז איר זענט דער 'הרוצה בעילום שמו'...
מיט אנטשולדינגונג...

[Think and Thank]

איך האב שוין ב"ה א לאנגע צייט נישט אריינגעטראטן אין דעם דומפיגן ווינקל פון אידטיש, אבער יעצט האב איך פונקט אריינגעבלאנזשעט און איין אויסטויש האט געכאפט מיין אויג:

קודם זעה איך אז איר ווייסט נישט ממש אלעס, איר ברויכט צוקומען צו הילף פון א הרוצה בעילום שמו...

אהא, הייסטעס אז איר, ר' זייער קלאר, ווייסט יא אלעס?

און די גרעסטע חידוש איז אז דער פערזענליכער אטאקירער פירט נאך אויס די סאמע זעלבע פאוסט:

[נ.ב. אויב איר קענט ביטע פראבירן צו האלטן די ווייטאג/אטאקעס אויף אן אנדערע געלעגנהייט, און פראבירן זיך קאנצטרירן אויף די פאקטן. ישר כח]

ווי זאגן חז"ל (ערכין טז:)? אם אמר לו טול קיסם מבין שיניך אמר לו טול קורה מבין עיניך.

נישט געוואוסט אז איר זענט דער 'הרוצה בעילום שמו'...
מיט אנטשולדינגונג...

איך בין טאקע נישט.
צוריק צום ענין, איר ווייסט אלעס?

[זייער קלאר]

דורותינו גליון קלח פרשת שופטים תשפ"ו