סאטמאר (מהר"א): נייעסן און שמועסן בתוככי הקהלה

[בודקע]

די גייסט נישט וועגן דיין פעטער , פאפ דיר נישט,
די האסט דיין פעטער אין בוידעם ווי גרויס דיין יאר איז , אפילו ער פרעגט דיר ווי די ביזט געווען , די גייסט וועגן די ווילסט גיין, וזה הא!
און עס גייט גארנישט געשען אז די גייסט נישט,
עס גייט דיר אן אדער וועט דיר באדערן צו דיין פעטער גייט ער קומען אדער נישט ווען די מאכסט חתונה א קינד?

ליגנט.

[אינטערן טיש]

מיין זיידע וויל דאך איך זאל קומען, וואס טוה איך?

אלעס וואס דיין זיידע וויל טוסטו? זאג מיר דעם ריינעם אמת,
Don't kid yourself
די גייסט פאר דאנעט וועגן ,אז מען זאל צוריק קומען צו דיין שמחה אדער וועגן אנדערע זאכן ,
נעקסטע מאל קענסטו רוהיג בלייבן אינדערהיים

און אויב נישט אלעס פאלגט ער זיין זיידע?

און אויב האט ער דיסיידעד דא יא צו פאלגן?

אקוראט דאס זאג איך , ער פאלגט נאר וואס ער וויל ,און ער גייט צו די חתונה וועגן ער וויל! נישט וועגן קוגל און נישט וועגן זיין זיידע

[אינטערן טיש]

די גייסט נישט וועגן דיין פעטער , פאפ דיר נישט,
די האסט דיין פעטער אין בוידעם ווי גרויס דיין יאר איז , אפילו ער פרעגט דיר ווי די ביזט געווען , די גייסט וועגן די ווילסט גיין, וזה הא!
און עס גייט גארנישט געשען אז די גייסט נישט,
עס גייט דיר אן אדער וועט דיר באדערן צו דיין פעטער גייט ער קומען אדער נישט ווען די מאכסט חתונה א קינד?

ליגנט.

איך ווייס נישט ווי ליגענט קומט דא אריין,
די האסט נישט גענטפערט אויף די צווייטע העלפט צוויי שאלות

[בודקע]

אלעס וואס דיין זיידע וויל טוסטו? זאג מיר דעם ריינעם אמת,
Don't kid yourself
די גייסט פאר דאנעט וועגן ,אז מען זאל צוריק קומען צו דיין שמחה אדער וועגן אנדערע זאכן ,
נעקסטע מאל קענסטו רוהיג בלייבן אינדערהיים

און אויב נישט אלעס פאלגט ער זיין זיידע?

און אויב האט ער דיסיידעד דא יא צו פאלגן?

אקוראט דאס זאג איך , ער פאלגט נאר וואס ער וויל ,און ער גייט צו די חתונה וועגן ער וויל! נישט וועגן קוגל און נישט וועגן זיין זיידע

נישט קיין חילוק פארוואס ער פאלגט,
זיין זיידע וויל.
ער פאלגט.
ער וויל אז ווען ער קומט אן זאל ער האבן וואס אריין צו נעמען אין מויל.

[הדסים]

די גייסט נישט וועגן דיין פעטער , פאפ דיר נישט,
די האסט דיין פעטער אין בוידעם ווי גרויס דיין יאר איז , אפילו ער פרעגט דיר ווי די ביזט געווען , די גייסט וועגן די ווילסט גיין, וזה הא!
און עס גייט גארנישט געשען אז די גייסט נישט,
עס גייט דיר אן אדער וועט דיר באדערן צו דיין פעטער גייט ער קומען אדער נישט ווען די מאכסט חתונה א קינד?

למאי נ"מ? דער וואס רופט ברויך צושטעלן, איך בין נישט געקומען דא אפעלירן פאר רחמנות.

[בודקע]

די גייסט נישט וועגן דיין פעטער , פאפ דיר נישט,
די האסט דיין פעטער אין בוידעם ווי גרויס דיין יאר איז , אפילו ער פרעגט דיר ווי די ביזט געווען , די גייסט וועגן די ווילסט גיין, וזה הא!
און עס גייט גארנישט געשען אז די גייסט נישט,
עס גייט דיר אן אדער וועט דיר באדערן צו דיין פעטער גייט ער קומען אדער נישט ווען די מאכסט חתונה א קינד?

ליגנט.

איך ווייס נישט ווי ליגענט קומט דא אריין,
די האסט נישט גענטפערט אויף די צווייטע העלפט צוויי שאלות

אויף אלעס חוץ אויף די שאלות.

צום שאלה, יא סבאדערט.

[אינטערן טיש]

אראפרייסן מאן דכר שמיה? א יונגערמאן וואס רופט א מספר געסט, אפגערעדט אויב פון אויסשטאט, און ער שטעלט צו ווייניג עסן, איז עס ח***יש.

ווילסט שפארן, כל הכבוד, גלייב מיר דיין נעפיו וועט דיר בענטשן ביז'ן הימל פאר'ן אים נישט לאדענען.

הלואי הערן די נעפיוס אויף קומען צו חתונות,עס וועט שפארן אסאך געלט פאר מחותנים, די נעפיוס קענען רוהיג בלייבן אינדערהיים,
חתונות וועלן ווערן ווי א בר מצוה ,און יעדער וועט הנאה האבן דערפון , ווי קלענער די שמחה איז ,איז די שמחה גרעסער,
און עס וועט שפארן מיליאנען פאר כלל ישראל

מ'קען אנהייבן מאכן אינדערהיים לשיטתך.
פארוואס זאל עס נישט זיין ווי א אפשערן?
א חתונה איז אייביג אין אלע דורות געווען א זאך וואס יעדער וואס האט הענט און פיס קומט זיך מיטפרייען.
נישט אויף יעדע שמחה שטייט כל המשמח וכו', ווילאנג מ'ארבייט אויף נארמאלע מהלכים צו מאכן ביליג איז אקעי, גיין זאגן אז מ'זאל נישט קומען איז קוריאז.

וועלכע דורות?
איך האב געהאט ב"ה א שיינע פאר זיידעס מלחמה איבערלעבער, און גערעדט צו גענוג מלחמה איבערלעבער וויאזוי חתונות האבן אויסגעזען דורות צוריק
איין זיידע האט מיר געזאגט אז ביי זיי אין דארף לעבן ארשיווע ווי די רבי זי"ע איז געווען רב ,
האט מען געשטעלט א חופה פון פיר שטאנגען אין זייער הויף ערב שבת עם חשיכה ,און דאס איז געווען די חתונה ווי אידן זענען געקומען זיך מיטפרייען מיט די שמחה, שפעטער ביי סעודת שבת האבן מיט געגעסן די נאנטע געסט

[אינטערן טיש]

ליגנט.

איך ווייס נישט ווי ליגענט קומט דא אריין,
די האסט נישט גענטפערט אויף די צווייטע העלפט צוויי שאלות

אויף אלעס חוץ אויף די שאלות.

צום שאלה, יא סבאדערט.

אההההה סא די מיינסט פשוט דיר ווען די גייסט צו דיין פעטערס שמחה ,ווילסט ער זאל צוריק קומען צו דיר, סא לאז ארויס דיין פעטער מיט דיין זיידע ביטע, זיי אפען מיט דיר באמת, און לעבט נישט אין שקר

[אינטערן טיש]

און אויב נישט אלעס פאלגט ער זיין זיידע?

און אויב האט ער דיסיידעד דא יא צו פאלגן?

אקוראט דאס זאג איך , ער פאלגט נאר וואס ער וויל ,און ער גייט צו די חתונה וועגן ער וויל! נישט וועגן קוגל און נישט וועגן זיין זיידע

נישט קיין חילוק פארוואס ער פאלגט,
זיין זיידע וויל.
ער פאלגט.
ער וויל אז ווען ער קומט אן זאל ער האבן וואס אריין צו נעמען אין מויל.

איך וויל א ojc פון טויזענט דאלאר ביי מיין פעטערס חתונה

[Think and Thank]

כ'מיין אז כ'בין נאך קיינמאל נישט געווען אין כינור דוד בכלל ממילא קען איך נישט עכט האבן א מיינונג, אבער ווען @דער תהלים איד רייסט אראפ אן אויפטו פון קהילת מהר"א, און כדי אים צו ענטפערן מוז פלוני אים (אים! דער תהלים איד!) דערקלערן אלס העיטער וואס רייסט סתם אזוי אראפ יעדע גוטע זאך וואס מען טוט צו העלפן איד, האט פלוני פארלוירן די ארגומענט. אויב דער תהלים איד האט איינגעזען אז עפעס פון די מהר"א סיסטעם - בפרט עפעס מיט וואס זיי טוען זיך שטארק אויף אלס תקנה און אויפטו - טויג נישט, איז א סימן אז די מצב איז ביטער.

[Think and Thank]

אקוראט דאס זאג איך , ער פאלגט נאר וואס ער וויל ,און ער גייט צו די חתונה וועגן ער וויל! נישט וועגן קוגל און נישט וועגן זיין זיידע

נישט קיין חילוק פארוואס ער פאלגט,
זיין זיידע וויל.
ער פאלגט.
ער וויל אז ווען ער קומט אן זאל ער האבן וואס אריין צו נעמען אין מויל.

איך וויל א ojc פון טויזענט דאלאר ביי מיין פעטערס חתונה

סאו דו האלטסט אז ס'איז נארמאל צו רופן א מענטש צו א שמחה און אים נישט צושטעלן עפעס צו נעמען אין מויל?

[ויצא]

גארנישט פון די סדר החתנוה היינטגע טעג האט שכות מיט נארמאל

[שמח]

כ'מיין אז כ'בין נאך קיינמאל נישט געווען אין כינור דוד בכלל ממילא קען איך נישט עכט האבן א מיינונג, אבער ווען @דער תהלים איד רייסט אראפ אן אויפטו פון קהילת מהר"א, און כדי אים צו ענטפערן מוז פלוני אים (אים! דער תהלים איד!) דערקלערן אלס העיטער וואס רייסט סתם אזוי אראפ יעדע גוטע זאך וואס מען טוט צו העלפן איד, האט פלוני פארלוירן די ארגומענט. אויב דער תהלים איד האט איינגעזען אז עפעס פון די מהר"א סיסטעם - בפרט עפעס מיט וואס זיי טוען זיך שטארק אויף אלס תקנה און אויפטו - טויג נישט, איז א סימן אז די מצב איז ביטער.

אדער האט די צווייטע באנוצער פון זיין אקאונט עס געשריבן...

[בני יואל]

אדער איז די נישט געבן קוגל א בחינה פון וועד הקהילות, איינמאל מהייבט אן מיט איינס האט עס שוין לעכער…

[אינטערן טיש]

נישט קיין חילוק פארוואס ער פאלגט,
זיין זיידע וויל.
ער פאלגט.
ער וויל אז ווען ער קומט אן זאל ער האבן וואס אריין צו נעמען אין מויל.

איך וויל א ojc פון טויזענט דאלאר ביי מיין פעטערס חתונה

סאו דו האלטסט אז ס'איז נארמאל צו רופן א מענטש צו א שמחה און אים נישט צושטעלן עפעס צו נעמען אין מויל?

נארמאל איז א סעטטינג אויף די וואש מאשין,
זיך פאר חובת'ן פאר א חתונה נאכט פון אפאר שעה איז זיכער פאריקט

[רעאליסטיש]

טוט זיך דא א טאנעריי פון עטליכע זייטן אויב עס דארף אריינגיין אינעם כינור דוד פעקעדש (די ביליגסטע זאל פון דער וועלט, לפי ידיעתי, עכ"פ און סאטמאר זיכער) נאך 3 קוגלעך, אדער סאיז גוט אזוי ווי יעצט אז ווער עס וויל לייגט צו קוגל און ווער נישט נישט...

[מאטיאש]

איך וויל א ojc פון טויזענט דאלאר ביי מיין פעטערס חתונה

סאו דו האלטסט אז ס'איז נארמאל צו רופן א מענטש צו א שמחה און אים נישט צושטעלן עפעס צו נעמען אין מויל?

נארמאל איז א סעטטינג אויף די וואש מאשין,
זיך פאר חובת'ן פאר א חתונה נאכט פון אפאר שעה איז זיכער פאריקט

נארמאל מיינט וואס איז לאגיש אויסגעהאלטן צי טיען,

סאיז נישט נארמאל זיך צי פאר חובת'ן פאר א חתונה נאכט, און ריפען אויס שטאטישע מענטשן ווען די האסט נישט קיין געלט זיי צי שטעלן עפעס צי נעמען אין מויל.

[חיימ'קע]

וויפיל קאסט א תנאים ביים רבין?

$1300

[בן תורה]

וויפיל קאסט א תנאים ביים רבין?

$1300

אמאל געווען. קאסט שוין $1600

[Think and Thank]

איך וויל א ojc פון טויזענט דאלאר ביי מיין פעטערס חתונה

סאו דו האלטסט אז ס'איז נארמאל צו רופן א מענטש צו א שמחה און אים נישט צושטעלן עפעס צו נעמען אין מויל?

נארמאל איז א סעטטינג אויף די וואש מאשין,
זיך פאר חובת'ן פאר א חתונה נאכט פון אפאר שעה איז זיכער פאריקט

סאו דו גייסט יעצט שרייבן אלעס אין דער וועלט אבי נישט אדרעסירן די נקודה וואס דו ביזט ביזי אראפרייסן. גאט איט.

[בודקע]

איך וויל א ojc פון טויזענט דאלאר ביי מיין פעטערס חתונה

סאו דו האלטסט אז ס'איז נארמאל צו רופן א מענטש צו א שמחה און אים נישט צושטעלן עפעס צו נעמען אין מויל?

נארמאל איז א סעטטינג אויף די וואש מאשין,
זיך פאר חובת'ן פאר א חתונה נאכט פון אפאר שעה איז זיכער פאריקט

קיינער ווערט נישט פאר'חובות'ט פון א בעקעלע קוגל.

[בודקע]

אקוראט דאס זאג איך , ער פאלגט נאר וואס ער וויל ,און ער גייט צו די חתונה וועגן ער וויל! נישט וועגן קוגל און נישט וועגן זיין זיידע

נישט קיין חילוק פארוואס ער פאלגט,
זיין זיידע וויל.
ער פאלגט.
ער וויל אז ווען ער קומט אן זאל ער האבן וואס אריין צו נעמען אין מויל.

איך וויל א ojc פון טויזענט דאלאר ביי מיין פעטערס חתונה

טאקע די זעלבע...

[בודקע]

איך ווייס נישט ווי ליגענט קומט דא אריין,
די האסט נישט גענטפערט אויף די צווייטע העלפט צוויי שאלות

אויף אלעס חוץ אויף די שאלות.

צום שאלה, יא סבאדערט.

אההההה סא די מיינסט פשוט דיר ווען די גייסט צו דיין פעטערס שמחה ,ווילסט ער זאל צוריק קומען צו דיר, סא לאז ארויס דיין פעטער מיט דיין זיידע ביטע, זיי אפען מיט דיר באמת, און לעבט נישט אין שקר

ניין.

כ'האב נישט דאס געשריבן.

לאמיר גיין קלאר, סבאדערט פאר מיין פעטער אויב איך -זיין נעפיו- קומט נישט צו זיינע שמחות.

און פאר מיך וואלט לכאורה אויך געבאדערט ווען מיין פעטער קומט נישט צו מיך.

קיינער גייט נישט צו א קרוב'ס שמחה מיט די כוונה אז ער זאל קומען ביי מיך, אפשר אפשר ביי חברים איז דאס די קעיס.

[אינטערן טיש]

סאו דו האלטסט אז ס'איז נארמאל צו רופן א מענטש צו א שמחה און אים נישט צושטעלן עפעס צו נעמען אין מויל?

נארמאל איז א סעטטינג אויף די וואש מאשין,
זיך פאר חובת'ן פאר א חתונה נאכט פון אפאר שעה איז זיכער פאריקט

קיינער ווערט נישט פאר'חובות'ט פון א בעקעלע קוגל.

וויאזוי קומט אן א חתונה צו 100 אלפים?
א בעקעלע קוגל דא און נאך א זאך דא און עפעס דארט

[סוחר]

אמר"ש, וויל איך צולייגן די זעלבע זאך בנוגע כנור דוד.

דער זאל איז א רעוואלוציע, עפעס נישט נארמאל. ס'איז נישט דא אין די וועלט אזאנס. א חתונה פאר $3500 א צד (דוכט זיך), ס'איז פאר'ן מחותן א מין רעליס, נישט פשוט. ס'קאסט אים נאך ביליגער ווי דער שבת שבע ברכות! די גאנצע חתונה, מיט'ן בדחן און די מוזיק און אלסדינג.

געבענטשט זאלן זיין די טייערע עסקנים וואס גיבן זיך אוועק דערפאר, דער קעיטערער וואס ארבעט שווער פאר ווייניג געלט טאג טעגליך, און די מוסדות וואס גיבן אוועק זייער הכנסה פאר'ן ציבור.

אבער, די זעבע איינע זאך קרענקט מיר, און מען קען דאס טוישן מיט א קלייניקייט.

חזיר'יש טאר נישט זיין קיין אפציע! לעולם יהא אדם.

פארוואס נאר אין דעם זאל קען איך אנקומען צו א חתונה און טרעפן אזא מחזה ווי דעם בילד. דאס איז נישט נארמאל. העכער די פרייז פונעם מינימום פעקעדזש, און ס'זאל זיין עפעס אין מויל צו נעמען פאר יעדן וואס קומט אריין. ס'איז א קלייניקייט, מיט א טרעפעלע מער געלט, פשוט פאר די מענטשהייט. ס'איז א סוויטש אין מח וואס מ'דארף רוקן וואו צמצום שטעלט זיך אפ.

image000008.jpg

כ‘קען באמת נישט גלייבן אז דו האלטסט וואס דו זאגסט דא. אבער כ‘קען אויך נישט כאפן וואס עס ברענגט דיר צו שרייבן אזא תגובה... אזויפיל בין איך זיכער, אז ווען איך צווייטער שרייבט דא אזא תגובה וואלט געווען ערווארטעט אז די נעקסטע תגובה זאל זיין א שווערע פארדאמונג פון @דער תהלים איד ...