סאטמאר (מהרי"י): נייעסן און שמועסן בתוככי הקהלה

[קרישקע]

עס איז נישט געווען קיין איין טיש ר"ה?

נישט די ערשטע נאכט, און נישט די צווייטע בייטאג?

א חידוש, ווייל ביי רבותינו הק' איז יא געווען

איז יעדעס יאר אזוי?

ביים רבי'ן ז"ל ווייס איך נישט

ביים בר"מ נישט

אוודאי קיין 'נעילת החג' ר"ה מאן דכר שמיה, קיינמאל

וכן נוהגין כהיום

נעילת החג טיש טאקע נישט - אבער קיין איין יום טוב נישט

אבער דער רבי זי"ע פלעגט פירן יעדע צווייטע טאג יום טוב מיטאג טיש ברבים, פונקט ווי מען טוט שבועות און שמח"ת

[קרישקע]

no

וואס איז פשט? געלט?

סאיז א קליינע חול המועד מיט ווייניג גרויסע טישן ממילא איז נישט ווערד די געלט פערמיטס כח וואס סקאסט אויפצושטעלן די סוכה,

די איינציגסטע פראבלעם איז נאר פאר די טיש שמיני עצרת נאכמיטאג געזעגענען פון די סוכה ווי סאיז ווי באקאנט פון די גרעסטע טישן, און ווי סהייסט יעצט וועט עס פארקומען אין די גרויסע בית מדרש

מיין רשימה פון טישן היי יאר חול המועד

ליל אושפיזא דיעקב
ליל אושפיזא דמשה
ליל אושפיזא דיוסף
ליל הושענא רבה
געזגענען פון סוכה

[געצל]

עס איז נישט געווען קיין איין טיש ר"ה?

נישט די ערשטע נאכט, און נישט די צווייטע בייטאג?

א חידוש, ווייל ביי רבותינו הק' איז יא געווען

איז יעדעס יאר אזוי?

ביים רבי'ן ז"ל ווייס איך נישט

ביים בר"מ נישט

אוודאי קיין 'נעילת החג' ר"ה מאן דכר שמיה, קיינמאל

וכן נוהגין כהיום

נעילת החג טיש טאקע נישט - אבער קיין איין יום טוב נישט

אבער דער רבי זי"ע פלעגט פירן יעדע צווייטע טאג יום טוב מיטאג טיש ברבים, פונקט ווי מען טוט שבועות און שמח"ת

ר"ה אויך?

[קרישקע]

ביים רבי'ן ז"ל ווייס איך נישט

ביים בר"מ נישט

אוודאי קיין 'נעילת החג' ר"ה מאן דכר שמיה, קיינמאל

וכן נוהגין כהיום

נעילת החג טיש טאקע נישט - אבער קיין איין יום טוב נישט

אבער דער רבי זי"ע פלעגט פירן יעדע צווייטע טאג יום טוב מיטאג טיש ברבים, פונקט ווי מען טוט שבועות און שמח"ת

ר"ה אויך?

יא

[יצב]

די רבי זי"ע, קוק אריין אין מחזור דברי יואל

סיי ליל א' און סיי יום ב נאכמיטאג, פארשטייט זיך נישט געווען אזא פארנעם ווי היינט, ווייל שמח"ת און שבועות איז אויך נישט געווען ווי היינט, אבער די רבי האט געפירט טיש און געבענטשט ווי יעדע נעלת החג טיש

רבינו הב"מ זי"ע, ביז ווען איך געדענק האט ער געפירט צווייטן טאג, און ע"פ רוב אויך ליל א

[בודקע]

וואס איז פשט? געלט?

סאיז א קליינע חול המועד מיט ווייניג גרויסע טישן ממילא איז נישט ווערד די געלט פערמיטס כח וואס סקאסט אויפצושטעלן די סוכה,

די איינציגסטע פראבלעם איז נאר פאר די טיש שמיני עצרת נאכמיטאג געזעגענען פון די סוכה ווי סאיז ווי באקאנט פון די גרעסטע טישן, און ווי סהייסט יעצט וועט עס פארקומען אין די גרויסע בית מדרש

מיין רשימה פון טישן היי יאר חול המועד

ליל אושפיזא דיעקב
ליל אושפיזא דמשה
ליל אושפיזא דיוסף
ליל הושענא רבה
געזגענען פון סוכה

ערשטע צוויי טעג/שבת חוה"מ, איז נישט דא קיין טישן?

[בית ישראל]

סאיז א קליינע חול המועד מיט ווייניג גרויסע טישן ממילא איז נישט ווערד די געלט פערמיטס כח וואס סקאסט אויפצושטעלן די סוכה,

די איינציגסטע פראבלעם איז נאר פאר די טיש שמיני עצרת נאכמיטאג געזעגענען פון די סוכה ווי סאיז ווי באקאנט פון די גרעסטע טישן, און ווי סהייסט יעצט וועט עס פארקומען אין די גרויסע בית מדרש

מיין רשימה פון טישן היי יאר חול המועד

ליל אושפיזא דיעקב
ליל אושפיזא דמשה
ליל אושפיזא דיוסף
ליל הושענא רבה
געזגענען פון סוכה

ערשטע צוויי טעג/שבת חוה"מ, איז נישט דא קיין טישן?

זיכער איז דא, נאר די טישן זענען סיי ווי אינעם סוכה אויף ראדני יעדע יאר.

[בודקע]

מיין רשימה פון טישן היי יאר חול המועד

ליל אושפיזא דיעקב
ליל אושפיזא דמשה
ליל אושפיזא דיוסף
ליל הושענא רבה
געזגענען פון סוכה

ערשטע צוויי טעג/שבת חוה"מ, איז נישט דא קיין טישן?

זיכער איז דא, נאר די טישן זענען סיי ווי אינעם סוכה אויף ראדני יעדע יאר.

אה, נישט געוואוסט

[נאו לעיבל]

ברעיקינג: באריכטן קומען אריין אז די סוכה ווערט נישט געבויעט די יאר ביי ויואל משה נאך וואס הנגיד יואל לאנדא האט צוגעזאגט פאר די קהלה אז ער גייט ארלעדיגן ביים מעיאר פערמיטן צו קענען בויען די סוכה אין די ביעם סענטער.

[שמעון סאמעט]

ברעיקינג: באריכטן קומען אריין אז די סוכה ווערט נישט געבויעט די יאר ביי ויואל משה נאך וואס הנגיד יואל לאנדא האט צוגעזאגט פאר די קהלה אז ער גייט ארלעדיגן ביים מעיאר פערמיטן צו קענען בויען די סוכה אין די ביעם סענטער.

קענסט שוין צוריק ארויס שיקן די באריכטן און צושפארן די טיר פון וואו עס איז אריינגעקומען....

[שמעגעני]

וואס איז מיט די שבתדיגע טישן/של"ס?

נעיבן בית המדרש גייט זיין א סוכה

ס'איז דא פלאץ דארט פאר אזא גרויסע? אדער גייט עס זיין אזוי ווי אמאל?

מען גייט צוריק אזוי ווי אמאל די עפל טיש גייט זיין אין בית המדרש

[נאו לעיבל]

ברעיקינג: באריכטן קומען אריין אז די סוכה ווערט נישט געבויעט די יאר ביי ויואל משה נאך וואס הנגיד יואל לאנדא האט צוגעזאגט פאר די קהלה אז ער גייט ארלעדיגן ביים מעיאר פערמיטן צו קענען בויען די סוכה אין די ביעם סענטער.

אפדעיט: עדעמס איז געווען אויף א באזוך אין די ביעם סענטער פאריגע דאנערשטאג מיט עסקני הקהלה וואס ארבעטן אז מען זאל עס נאך קענען נוצן פאר יו"ט.

[Think and Thank]

די רבי זי"ע, קוק אריין אין מחזור דברי יואל

סיי ליל א' און סיי יום ב נאכמיטאג, פארשטייט זיך נישט געווען אזא פארנעם ווי היינט, ווייל שמח"ת און שבועות איז אויך נישט געווען ווי היינט, אבער די רבי האט געפירט טיש און געבענטשט ווי יעדע נעלת החג טיש

רבינו הב"מ זי"ע, ביז ווען איך געדענק האט ער געפירט צווייטן טאג, און ע"פ רוב אויך ליל א

ר' יאנקעלע זי"ע דערציילט אויף א טעיפ ווי ער איז געווען ביים טיש ביים רבי זי"ע ר"ה ביינאכט, און ער איז געווען נייגעריג אויף וואס דער רבי וועט זאגן תורה (היות דער רבי פלעגט דאך געווענליך זאגן תורה אויף די וואכעדיגע פרשה). למעשה האט דער רבי געזאגט תורה אויף לדוד מזמור.

[געצל]

נעילת החג טיש טאקע נישט - אבער קיין איין יום טוב נישט

אבער דער רבי זי"ע פלעגט פירן יעדע צווייטע טאג יום טוב מיטאג טיש ברבים, פונקט ווי מען טוט שבועות און שמח"ת

ר"ה אויך?

יא

ריכטיג, נאכגעקוקט אין מחזור דב"י ברענגט ער טאקע אזוי

[געצל]

ברעיקינג: באריכטן קומען אריין אז די סוכה ווערט נישט געבויעט די יאר ביי ויואל משה נאך וואס הנגיד יואל לאנדא האט צוגעזאגט פאר די קהלה אז ער גייט ארלעדיגן ביים מעיאר פערמיטן צו קענען בויען די סוכה אין די ביעם סענטער.

אפדעיט: עדעמס איז געווען אויף א באזוך אין די ביעם סענטער פאריגע דאנערשטאג מיט עסקני הקהלה וואס ארבעטן אז מען זאל עס נאך קענען נוצן פאר יו"ט.

וואס איז דער מקור פון דיינע באריכטן?

[יאנטשי]

ברעיקינג: באריכטן קומען אריין אז די סוכה ווערט נישט געבויעט די יאר ביי ויואל משה נאך וואס הנגיד יואל לאנדא האט צוגעזאגט פאר די קהלה אז ער גייט ארלעדיגן ביים מעיאר פערמיטן צו קענען בויען די סוכה אין די ביעם סענטער.

אפדעיט: עדעמס איז געווען אויף א באזוך אין די ביעם סענטער פאריגע דאנערשטאג מיט עסקני הקהלה וואס ארבעטן אז מען זאל עס נאך קענען נוצן פאר יו"ט.

וואס איז דער מקור פון דיינע באריכטן?

זיינע אגדולים.

[הלבלר בקולמסו]

ברעיקינג: באריכטן קומען אריין אז די סוכה ווערט נישט געבויעט די יאר ביי ויואל משה נאך וואס הנגיד יואל לאנדא האט צוגעזאגט פאר די קהלה אז ער גייט ארלעדיגן ביים מעיאר פערמיטן צו קענען בויען די סוכה אין די ביעם סענטער.

אפדעיט: עדעמס איז געווען אויף א באזוך אין די ביעם סענטער פאריגע דאנערשטאג מיט עסקני הקהלה וואס ארבעטן אז מען זאל עס נאך קענען נוצן פאר יו"ט.

וואס איז דער מקור פון דיינע באריכטן?

קוק וויאזוי ער רופט אן דעם ביהמ"ד החדש און זאג אליינס.

[לכל קהלא]

דרך אגב

רביה"ק זי"ע האט קיינמאל געזאגט אזא סטעיטמענט ברבים

אוודאי האט ער נישט געוואלט מ זאל דאווענען אין בתי מדרשים ווי עס איז דא פרעמדע השקפות, כאטש ער האט דאס אויך נישט געזאגט ברבים

אבער דאווענען נאר אין סאטמאר? האט ער קיינמאל געזאגט, עכ"פ איך האב עס נאך נישט געטראפן

איין זאך וואס איז געדריקט ביי די אסיפה התאחדות אברכים אז מ זאל לערנען דייקא אין ביהמ"ד, לאפוקי אינדערהיים, אבער קיינמאל נישט פארלאנגט אפילו צו לערנען אין זיינע בתי מדרשים

איך ווייס אז ביידע סאטמארס פארקויפן אזוי, אבער עס האט נישט קיין מקור

אדרבה, איינער האט, כוועל מיך פרייען צו הערן

ר‘ פרץ לעפקאוויטש ברענגט עס אין נפלאים מעשיך אז די רבי האט עם געזאגט אז דאווענען זאלסטו ביי מיר אין ביהמ"ד מלוה מלכה. טישן אדרבה ואדרבה גיין צו פשעווארסק...

[יצב]

דער רבי האט עס געזאגט ספעסיפיק פאר אנטווערפן וואס איז געווען א שטארק ציוניסטישע שטאט

[עומד על תלת]

מען זאגט אז דער רבי זי‘‘ע, האט דווקא געוואלט עס זאל זיין נאך בתי מדרשים אין ק‘‘י...
זעהט אויס אויב גייט מען אין זיינע וועגן דארף עס נישט הייסן סאטמאר.

[לכל קהלא]

דער רבי האט עס געזאגט ספעסיפיק פאר אנטווערפן וואס איז געווען א שטארק ציוניסטישע שטאט

האלט דיך ביי דיינס....מען רעדט דא פון גיין צו פשעווארסק..... העלאו!

[לכל קהלא]

דער רבי האט עס געזאגט ספעסיפיק פאר אנטווערפן וואס איז געווען א שטארק ציוניסטישע שטאט

בין איך נייגעריג האסטו בכלל געוויסט פון דעם? אדער געשטעלט א הנחה אינעם רבינ'ס הוראה? ווייל פארוואס נישט...

[יצב]

דער רבי האט עס געזאגט ספעסיפיק פאר אנטווערפן וואס איז געווען א שטארק ציוניסטישע שטאט

האלט דיך ביי דיינס....מען רעדט דא פון גיין צו פשעווארסק..... העלאו!

פשווארסק יענע יארן, דער ציבור, איז געווען שטארק ציוניש געשטימט, פרעג דיך נאך

ר שאול הוטערער ע"ה א באבובער חסיד אבער א שטארקער מעריץ פון רבין, האט געפענט די סאטמארע ת"ת אין אנטווערפן ווייל מ' האט נישט געקענט לערנען מער מיט די שטאט קינדער

[לכל קהלא]

דער רבי האט עס געזאגט ספעסיפיק פאר אנטווערפן וואס איז געווען א שטארק ציוניסטישע שטאט

האלט דיך ביי דיינס....מען רעדט דא פון גיין צו פשעווארסק..... העלאו!

פשווארסק יענע יארן, דער ציבור, איז געווען שטארק ציוניש געשטימט, פרעג דיך נאך

ר שאול הוטערער ע"ה א באבובער חסיד אבער א שטארקער מעריץ פון רבין, האט געפענט די סאטמארע ת"ת אין אנטווערפן ווייל מ' האט נישט געקענט לערנען מער מיט די שטאט קינדער

מיך זאגסטו?כהער...
די ציבור וואלט איך נישט געזאגט אז זיי זענען געווען שטאק ציוניש אפשר א חלק..אבער קאם אן מ'רעדט דא פון גיין צו רבי איטציקל זי‘‘ע ווער נאך איז געווען א חסיד פונעם רבי'ן ווי ער...?

מאכן א הנחה סתם אזוי אויף א בפרישע הוראה נא....

[לכל קהלא]

דער רבי האט עס געזאגט ספעסיפיק פאר אנטווערפן וואס איז געווען א שטארק ציוניסטישע שטאט

האלט דיך ביי דיינס....מען רעדט דא פון גיין צו פשעווארסק..... העלאו!

פשווארסק יענע יארן, דער ציבור, איז געווען שטארק ציוניש געשטימט, פרעג דיך נאך

ר שאול הוטערער ע"ה א באבובער חסיד אבער א שטארקער מעריץ פון רבין, האט געפענט די סאטמארע ת"ת אין אנטווערפן ווייל מ' האט נישט געקענט לערנען מער מיט די שטאט קינדער

ר‘ שאול האט נישט געפענט סאטמאר ת‘‘ת..ער איז געווען א ווארעמע יוד און ארויסגעהלפן ווי ‘‘ער האט נאר געקענט ‘‘