כת לב טהור אין גוואטעמאלע

[טאטע טאטע]

א גוטן טייערע חברים אויף אידטיש.

מיין נאמען איז משה חיים צבי מלכא - מלפנים ספרא דדיינא פון קהילת לב טהור, כעת אין גוואטומאלא סיטי, און אי"ה בקרוב אין ניו יארק.

ידידכם משה חיים צבי מלכא

אגב פארוואס בלייבסטו מיט'ן נאמען "משה"? ווי איך פארשטיי האט נחמן דיר דאס צוגעלייגט איז עס נישט צייט צו צוריקגיין צום ארגינעלן נאמען?

[שוהם]

► Show Spoiler

א גוטן טייערע חברים אויף אידטיש.

מיין נאמען איז משה חיים צבי מלכא - מלפנים ספרא דדיינא פון קהילת לב טהור, כעת אין גוואטומאלא סיטי, און אי"ה בקרוב אין ניו יארק.

איך מיין ענק ווייסן אז האב אסאך צו רעדן און צו שמועסן מיט מיינע אידישע ברודער, סיי דא, און סיי איבער די וועלט, ועוד חזון למועד אי"ה.

אבער נישט דאס איז מיין ציל מיטן עפענען אט דער ניק.

מיין יעצטיגע ציל מיטן עפענען דער ניק איז אזוי ווי איך ווייס אז עס זענען דא אסאך פראגן איבער לב טהור וואס מענטשן קענען באשטיין צו הערן פון מיר, סיי בכלליות, און סיי איבער דער לעצטער שטורעמישער יאר וואס איז אריבער, מען האט אסאך געהערט, גערעדט, דערציילט, און איך האב שטארק חשק צו קענען ענטפערן, און זיך אויסשמועסן, בסייעתא דשמיא.

דעריבער וויל איך אז מען זאל מיר קענען אפן פרעגן סיי וואס, און איך וועל פראבירן צו ענטפערן די פראגן אין א אינטערוויו וואס וועט בע"ה ערשיינען אין די נאנטע וואכן, און מעגליך אז איך וועל אויך ענטפערן טייל פראגן דא אויף אידיטיש, אויב עס וועט זיין שייך.

מען קען מיר פרעגן פראגן סיי דא ברבים, סיי אין אישי, און ווי געזאגט, דער גרעסטער טייל פון די פראגן וועל איך פראבירן צו ענטפערן בע"ה אינעם אפיציעלע אינטערוויו, און מיין ציל מיט דער ניק איז צו באקומען א אריינבליק איבער וואס דער עולם וויל הערן פון מיר.

איך וויל אבער יא זיין אויפריכטיג, פאר די תעולות פון דער ענין האט אויך איינער פון מיינע נאנטע ידידים פון ניו יארק - נישט פון לב טהור - ציטריט צו דער ניק, און ער וועט בע"ה ארבעטן אינאיינעם מיט מיר צו אדרעסירן די פראגן און קאמאנטארן.

ידידכם משה חיים צבי מלכא

ברוכים הבאים צו הר"ר חיים צבי שליט"א מלפנים ספרא דדיינא דק"ק לב טהור בעיר בבל אשר במדינת גואטעמאלא,

אחדשה"ט, האב איך געוואלט פרעגן א כלליות'דיגע שאלה.
אזויווי יעדער אין לב טהור ווייסט, האט די רבי ז"ל מייסד געוועהן קהילת לב טהור מיט א מטרה צו אויפשטעלן א קהילה וואס וועט מקיים זיין גאנץ אידישקייט מיט אלע פרטים על דרך ישראל סבא מיט א ריינע אמונה וואס דאס רעכנט אריין התנגדות לציונות ולמדינתם הטמאה, דקדוק הלכה, צניעות, כשרות וכו' וכו' אלעס אן קיין פשרות און אן קיין חשבונות פון "היינטיגע צייטן" און צו די גאס האלט אז ס'איז נארמאל כידוע. אבער א חלק און מ'קען אפשר אפילו זאגן די עיקר חלק פון לב טהור איז געבויט אויף עבודה שבלב, דהיינו מצוות התלויות בלב, אהבה, יראה, דבקות אזויווי ס'ווערט אוסגעשמועסט אין אלע ספרים הקדושים.און די רבי ז"ל האט געהאלטן אז בעיקבתא דמשיחא קען א מענטש נישט דינען דער אייבערשטער מיט זיינע אייגענע כוחות, נאר ער ברויך האבן א באזונדערע הארה מלמעלה, און דאס איז מען זוכה נאר דורך עבודת ההתבוננות. און לכבוד דעם האט ער מחבר געוועהן זיין ספר אור הוי' און פארפאסט פארשידענע נוסחאות פון התבוננות אז ס'זאל זיין א דבר השווה לכל נפש, און אז דורך דעם זאל מען קענען צוקומען צו מקיים זיין אלע מצוות שבלב און צוקומען צו גרויסע הארות אין עבודת ה'. און לויט ווי מ'הערט איז די עבודת ההתבוננות למעשה געוועהן א שטארקע חלק פון לב טהור פאר'ן דאווענען און אינמיטן דאווענען וכו'.

איז מיין שאלה יעצט, קודם כל וויפיל פון די עולם האט באמת מיטגעהאלטן מיט אלע טיפע לימודים און באמת מתבונן געוועהן פאר שעות ארוכות (נישט סתם געקלאצט מיט פארמאכטע אויגן), און בעיקר, האט דער עולם געשפירט אז מ'איז באמת נתעלה דערפון און מ'קומט טאקע צו צו אהבה ויראה, מדרגות אדער הארות אין עבודת ה'?
נ.ב. איך אנטשולדיג זיך פאר אלע וואס עס באדערט זיי אז איך יומענייז לב טהור צו פיהל. איך האלט אז די מצוה פון באשמוצן לב טהור איז א מצוה שאפשר להיעשות ע"י אחרים וואס אסאך זענען מקיים בשלימות ובהידור רב און ס'פעלט נישט אויס מיין הילף.

ווען כבין אוועק גיגאנגען פון לב טהור האט די ריש מתיבתא זיך אפגירעדט צו איינעם אז ער האט פארלוירן איינע פון זיינע ערנסטע מענטשן
ער האט זיך ממש נישט גערישט אויף דעם ער האט גימיינט אז כוועל זיך לאזן פון די סיסטעם פאר אייביג.
וואס כקען די זאגן באמת, אן קיין שום כעס און שנאה: אויב סדא אזא זאך פון יראה ואהבה מדריגות און הארה וכו איז עס זיכער נישט אין לב טהורס לימודים, הגם סאיז מיר אינטערעסאנט ווייל שלמה האט דאך גימאכט גאר א שיינע תמצית פון קבלה חסידות און מוסר סא אויב נישט ביי דעיע סארט לימודים איז ווי יא?
בקיצור סדא ווייניג מענטשן וואס האבן געטוהן אין דעיע לימודים מיט אזא תמימות און ערנסטקייט ווי איך, און דערווייל האבן זיי נישט אנגעקומען צו גארנישט.
ענדערש ארבעט אויף דיין מידות בין אדם לחברו מכבד זיין מעריך זיין א צווייטן, מוותר על מידותיו, זיך לערנען ווי אזוי אויסהערן און געבן א גוטע געפיהל פאר יענעם, גייסטו זיך קאנעקטן צו דיין מידות און פנמיות, און אזוי צו דיין נשמה און דוירך דעם אפשר צו די אייבערשטער וואס רוהט און דיר.
מיין מיינונג, פון זיכן גרויסע זאכן קומט מען נישט אן קיין ערגעץ.

די איינציגסטע זאך וואס איך האב יא גילערנט אויסער שלמהס ספרים איז גיווען תנ"ך. און די מוסר און חיזוק וואס די נביאים געבן אונז איז נאר אויף בין אדם לחברו.
לגבי די לימודי קבלה וואס מהאט גילערנט אין לב-טהור האלט איך אז דאס איז גיווען די טיר פאר אלע שלעכטע זאכן.

אויב איך מעג פרעגן, איז דאס געווען די סיבה פון דיין אנטלויפן אדער לכה"פ משפיע געווען אויף דיין באשלוס?

ענטפער נאר אויב דו ווילסט.

[טאטע טאטע]

2. ס'איז נישטא דארט קיינער, אבער קיינער, וואס קען אזוי גוט שרייבן די מליצות און די פסוקים, אויסער חיים צבי מלכא מיט יעקב נחום אדער יואל וויינגארטן,

אינטערסאנט פארוואס אבער זיינע תגובות דא קוקן ממש נישט אויס זיין שפראך, איך האב געליינט אסאך אבער אסאך פון זיינע באשרייבנוגען און דאס איז עפעס אינגאנצן אנדערש

[משה חיים צבי]

א גוטן טייערע חברים אויף אידטיש.

מיין נאמען איז משה חיים צבי מלכא - מלפנים ספרא דדיינא פון קהילת לב טהור, כעת אין גוואטומאלא סיטי, און אי"ה בקרוב אין ניו יארק.

ידידכם משה חיים צבי מלכא

אגב פארוואס בלייבסטו מיט'ן נאמען "משה"? ווי איך פארשטיי האט נחמן דיר דאס צוגעלייגט איז עס נישט צייט צו צוריקגיין צום ארגינעלן נאמען?

די אמת איז אז די צאמשטעל פון "משה" מיט "חיים צבי" איז א סאטמער נאמען.
ס'איז מיר א חשיבות צו הייסן נאך אזעלכע צדיקים.
ממילא איז מיר גוט אזוי.

[בודקע]

א גוטן טייערע חברים אויף אידטיש.

מיין נאמען איז משה חיים צבי מלכא - מלפנים ספרא דדיינא פון קהילת לב טהור, כעת אין גוואטומאלא סיטי, און אי"ה בקרוב אין ניו יארק.

ידידכם משה חיים צבי מלכא

אגב פארוואס בלייבסטו מיט'ן נאמען "משה"? ווי איך פארשטיי האט נחמן דיר דאס צוגעלייגט איז עס נישט צייט צו צוריקגיין צום ארגינעלן נאמען?

די אמת איז אז די צאמשטעל פון "משה" מיט "חיים צבי" איז א סאטמער נאמען.
ס'איז מיר א חשיבות צו הייסן נאך אזעלכע צדיקים.
ממילא איז מיר גוט אזוי.

.

[טאטע טאטע]

א גוטן טייערע חברים אויף אידטיש.

מיין נאמען איז משה חיים צבי מלכא - מלפנים ספרא דדיינא פון קהילת לב טהור, כעת אין גוואטומאלא סיטי, און אי"ה בקרוב אין ניו יארק.

ידידכם משה חיים צבי מלכא

אגב פארוואס בלייבסטו מיט'ן נאמען "משה"? ווי איך פארשטיי האט נחמן דיר דאס צוגעלייגט איז עס נישט צייט צו צוריקגיין צום ארגינעלן נאמען?

די אמת איז אז די צאמשטעל פון "משה" מיט "חיים צבי" איז א סאטמער נאמען.
ס'איז מיר א חשיבות צו הייסן נאך אזעלכע צדיקים.
ממילא איז מיר גוט אזוי.

טאקע א שיינעם נאמען

[פופציגער]

סתם, גארנישט, פלעין, אין די צייט וואס מיר רעדן נאך פון די טריפ קיין גואטאמאלע, איז שוין העסקן ר’ יצחק טייכמאן ווידער אויפן פליגער, דאסמאל אויפ’ן וועג פאר א איין טאגיגע באזוך אין ארץ ישראל צו אפטראגן די רומפלער קינדער טרעפן זייער טאטן וועלכע ווערט האפנטליך ארויסגעלאזט אויף בעיל.

די חברה כאפן פלייטס ווי מיר פארן צו די ארבעט.

"יא, אברומי גרינהוט קאלט מיר פריער צי כ’קען מיטקומען קיין גואטאמאלע, סא איך פאר" זאגט מיר ר’ יצחק פאריגע וואך מיטוואך איינמעלדנדיג אז ער פארט קיין גואטאמאלע.

שטילערהייט ווייס איך אז ר’ אברומי גרינהוט האט אים נישט געמאלדן די לעצטע מינוט פאר שלעכטיגקייט נאר סיי ער און סיי ר’ יהושע העשיל בלום האבן אויך נישט געוואוסט אויף זיכער אז מען פארט ביז יענעם טאג.

אזוי ארבעט עס דארט.

אגב, ווער ס’קען צוטרעפן וויפיל טיקעטס ר’ אברהם גרינהוט’ס קרעדיט קארטל האט געקויפט אין די לעצטע יאר גייט אריין אין א גורל און קומט קיינמאל נישט ארויס.

[שעפעריש]

סתם, גארנישט, פלעין, אין די צייט וואס מיר רעדן נאך פון די טריפ קיין גואטאמאלע, איז שוין העסקן ר’ יצחק טייכמאן ווידער אויפן פליגער, דאסמאל אויפ’ן וועג פאר א איין טאגיגע באזוך אין ארץ ישראל צו אפטראגן די רומפלער קינדער טרעפן זייער טאטן וועלכע ווערט האפנטליך ארויסגעלאזט אויף בעיל.

image000000 (1).jpg (22.99 KiB) געזען געווארן 1603 מאל

[טיש און בענקל]

א גוטן טייערע חברים אויף אידטיש.

מיין נאמען איז משה חיים צבי מלכא - מלפנים ספרא דדיינא פון קהילת לב טהור, כעת אין גוואטומאלא סיטי, און אי"ה בקרוב אין ניו יארק.

ידידכם משה חיים צבי מלכא

אגב פארוואס בלייבסטו מיט'ן נאמען "משה"? ווי איך פארשטיי האט נחמן דיר דאס צוגעלייגט איז עס נישט צייט צו צוריקגיין צום ארגינעלן נאמען?

די אמת איז אז די צאמשטעל פון "משה" מיט "חיים צבי" איז א סאטמער נאמען.
ס'איז מיר א חשיבות צו הייסן נאך אזעלכע צדיקים.
ממילא איז מיר גוט אזוי.

טאקע א "מלכותדיגע" נאמען.

[ים התלמוד]

לגבי די לימודי קבלה וואס מהאט גילערנט אין לב-טהור האלט איך אז דאס איז גיווען די טיר פאר אלע שלעכטע זאכן.

וויאזוי?

נאך א שאלה. ווען מ'האט געלערנט די אלע לימודים האבן עס געלערנט מיט די מקורות ווי כתבי אריז"ל, דעת תבונות, ספרי הרה"ק מסטראשעלע זי"ע וכדומה?

[גרינטליך]

► Show Spoiler

א גוטן טייערע חברים אויף אידטיש.

מיין נאמען איז משה חיים צבי מלכא - מלפנים ספרא דדיינא פון קהילת לב טהור, כעת אין גוואטומאלא סיטי, און אי"ה בקרוב אין ניו יארק.

איך מיין ענק ווייסן אז האב אסאך צו רעדן און צו שמועסן מיט מיינע אידישע ברודער, סיי דא, און סיי איבער די וועלט, ועוד חזון למועד אי"ה.

אבער נישט דאס איז מיין ציל מיטן עפענען אט דער ניק.

מיין יעצטיגע ציל מיטן עפענען דער ניק איז אזוי ווי איך ווייס אז עס זענען דא אסאך פראגן איבער לב טהור וואס מענטשן קענען באשטיין צו הערן פון מיר, סיי בכלליות, און סיי איבער דער לעצטער שטורעמישער יאר וואס איז אריבער, מען האט אסאך געהערט, גערעדט, דערציילט, און איך האב שטארק חשק צו קענען ענטפערן, און זיך אויסשמועסן, בסייעתא דשמיא.

דעריבער וויל איך אז מען זאל מיר קענען אפן פרעגן סיי וואס, און איך וועל פראבירן צו ענטפערן די פראגן אין א אינטערוויו וואס וועט בע"ה ערשיינען אין די נאנטע וואכן, און מעגליך אז איך וועל אויך ענטפערן טייל פראגן דא אויף אידיטיש, אויב עס וועט זיין שייך.

מען קען מיר פרעגן פראגן סיי דא ברבים, סיי אין אישי, און ווי געזאגט, דער גרעסטער טייל פון די פראגן וועל איך פראבירן צו ענטפערן בע"ה אינעם אפיציעלע אינטערוויו, און מיין ציל מיט דער ניק איז צו באקומען א אריינבליק איבער וואס דער עולם וויל הערן פון מיר.

איך וויל אבער יא זיין אויפריכטיג, פאר די תעולות פון דער ענין האט אויך איינער פון מיינע נאנטע ידידים פון ניו יארק - נישט פון לב טהור - ציטריט צו דער ניק, און ער וועט בע"ה ארבעטן אינאיינעם מיט מיר צו אדרעסירן די פראגן און קאמאנטארן.

ידידכם משה חיים צבי מלכא

ברוכים הבאים צו הר"ר חיים צבי שליט"א מלפנים ספרא דדיינא דק"ק לב טהור בעיר בבל אשר במדינת גואטעמאלא,

אחדשה"ט, האב איך געוואלט פרעגן א כלליות'דיגע שאלה.
אזויווי יעדער אין לב טהור ווייסט, האט די רבי ז"ל מייסד געוועהן קהילת לב טהור מיט א מטרה צו אויפשטעלן א קהילה וואס וועט מקיים זיין גאנץ אידישקייט מיט אלע פרטים על דרך ישראל סבא מיט א ריינע אמונה וואס דאס רעכנט אריין התנגדות לציונות ולמדינתם הטמאה, דקדוק הלכה, צניעות, כשרות וכו' וכו' אלעס אן קיין פשרות און אן קיין חשבונות פון "היינטיגע צייטן" און צו די גאס האלט אז ס'איז נארמאל כידוע. אבער א חלק און מ'קען אפשר אפילו זאגן די עיקר חלק פון לב טהור איז געבויט אויף עבודה שבלב, דהיינו מצוות התלויות בלב, אהבה, יראה, דבקות אזויווי ס'ווערט אוסגעשמועסט אין אלע ספרים הקדושים.און די רבי ז"ל האט געהאלטן אז בעיקבתא דמשיחא קען א מענטש נישט דינען דער אייבערשטער מיט זיינע אייגענע כוחות, נאר ער ברויך האבן א באזונדערע הארה מלמעלה, און דאס איז מען זוכה נאר דורך עבודת ההתבוננות. און לכבוד דעם האט ער מחבר געוועהן זיין ספר אור הוי' און פארפאסט פארשידענע נוסחאות פון התבוננות אז ס'זאל זיין א דבר השווה לכל נפש, און אז דורך דעם זאל מען קענען צוקומען צו מקיים זיין אלע מצוות שבלב און צוקומען צו גרויסע הארות אין עבודת ה'. און לויט ווי מ'הערט איז די עבודת ההתבוננות למעשה געוועהן א שטארקע חלק פון לב טהור פאר'ן דאווענען און אינמיטן דאווענען וכו'.

איז מיין שאלה יעצט, קודם כל וויפיל פון די עולם האט באמת מיטגעהאלטן מיט אלע טיפע לימודים און באמת מתבונן געוועהן פאר שעות ארוכות (נישט סתם געקלאצט מיט פארמאכטע אויגן), און בעיקר, האט דער עולם געשפירט אז מ'איז באמת נתעלה דערפון און מ'קומט טאקע צו צו אהבה ויראה, מדרגות אדער הארות אין עבודת ה'?
נ.ב. איך אנטשולדיג זיך פאר אלע וואס עס באדערט זיי אז איך יומענייז לב טהור צו פיהל. איך האלט אז די מצוה פון באשמוצן לב טהור איז א מצוה שאפשר להיעשות ע"י אחרים וואס אסאך זענען מקיים בשלימות ובהידור רב און ס'פעלט נישט אויס מיין הילף.

ווען כבין אוועק גיגאנגען פון לב טהור האט די ריש מתיבתא זיך אפגירעדט צו איינעם אז ער האט פארלוירן איינע פון זיינע ערנסטע מענטשן
ער האט זיך ממש נישט גערישט אויף דעם ער האט גימיינט אז כוועל זיך לאזן פון די סיסטעם פאר אייביג.
וואס כקען די זאגן באמת, אן קיין שום כעס און שנאה: אויב סדא אזא זאך פון יראה ואהבה מדריגות און הארה וכו איז עס זיכער נישט אין לב טהורס לימודים, הגם סאיז מיר אינטערעסאנט ווייל שלמה האט דאך גימאכט גאר א שיינע תמצית פון קבלה חסידות און מוסר סא אויב נישט ביי דעיע סארט לימודים איז ווי יא?
בקיצור סדא ווייניג מענטשן וואס האבן געטוהן אין דעיע לימודים מיט אזא תמימות און ערנסטקייט ווי איך, און דערווייל האבן זיי נישט אנגעקומען צו גארנישט.
ענדערש ארבעט אויף דיין מידות בין אדם לחברו מכבד זיין מעריך זיין א צווייטן, מוותר על מידותיו, זיך לערנען ווי אזוי אויסהערן און געבן א גוטע געפיהל פאר יענעם, גייסטו זיך קאנעקטן צו דיין מידות און פנמיות, און אזוי צו דיין נשמה און דוירך דעם אפשר צו די אייבערשטער וואס רוהט און דיר.
מיין מיינונג, פון זיכן גרויסע זאכן קומט מען נישט אן קיין ערגעץ.

די איינציגסטע זאך וואס איך האב יא גילערנט אויסער שלמהס ספרים איז גיווען תנ"ך. און די מוסר און חיזוק וואס די נביאים געבן אונז איז נאר אויף בין אדם לחברו.
לגבי די לימודי קבלה וואס מהאט גילערנט אין לב-טהור האלט איך אז דאס איז גיווען די טיר פאר אלע שלעכטע זאכן.

@מענדי קעניג דיין אמת'קייט און אפענקייט געפונט מען נישט!!!
איר זענט ממש א זעלטענער ערשיינונג!!!

[בערל דער פייפער]

2. ס'איז נישטא דארט קיינער, אבער קיינער, וואס קען אזוי גוט שרייבן די מליצות און די פסוקים, אויסער חיים צבי מלכא מיט יעקב נחום אדער יואל וויינגארטן,

אינטערסאנט פארוואס אבער זיינע תגובות דא קוקן ממש נישט אויס זיין שפראך, איך האב געליינט אסאך אבער אסאך פון זיינע באשרייבנוגען און דאס איז עפעס אינגאנצן אנדערש

א גוטן טייערע חברים אויף אידטיש.

איך וויל אבער יא זיין אויפריכטיג, פאר די תעולות פון דער ענין האט אויך איינער פון מיינע נאנטע ידידים פון ניו יארק - נישט פון לב טהור - ציטריט צו דער ניק, און ער וועט בע"ה ארבעטן אינאיינעם מיט מיר צו אדרעסירן די פראגן און קאמאנטארן.

ידידכם משה חיים צבי מלכא

קוקט אויס אז דער נאנטע ידיד איז אקטיוו

[זאנוויל ראזענבערג]

גייט אריין אין א גורל און קומט קיינמאל נישט ארויס.

איך טראכט דערוועיגן.

זאגזשע נאר איין זאך. עירקאנדישן איז דא דארט?

[ברוך אברהם]

סתם, גארנישט, פלעין, אין די צייט וואס מיר רעדן נאך פון די טריפ קיין גואטאמאלע, איז שוין העסקן ר’ יצחק טייכמאן ווידער אויפן פליגער, דאסמאל אויפ’ן וועג פאר א איין טאגיגע באזוך אין ארץ ישראל צו אפטראגן די רומפלער קינדער טרעפן זייער טאטן וועלכע ווערט האפנטליך ארויסגעלאזט אויף בעיל.

די חברה כאפן פלייטס ווי מיר פארן צו די ארבעט.

"יא, אברומי גרינהוט קאלט מיר פריער צי כ’קען מיטקומען קיין גואטאמאלע, סא איך פאר" זאגט מיר ר’ יצחק פאריגע וואך מיטוואך איינמעלדנדיג אז ער פארט קיין גואטאמאלע.

שטילערהייט ווייס איך אז ר’ אברומי גרינהוט האט אים נישט געמאלדן די לעצטע מינוט פאר שלעכטיגקייט נאר סיי ער און סיי ר’ יהושע העשיל בלום האבן אויך נישט געוואוסט אויף זיכער אז מען פארט ביז יענעם טאג.

אזוי ארבעט עס דארט.

אגב, ווער ס’קען צוטרעפן וויפיל טיקעטס ר’ אברהם גרינהוט’ס קרעדיט קארטל האט געקויפט אין די לעצטע יאר גייט אריין אין א גורל און קומט קיינמאל נישט ארויס.

זייער מאמע האט נעכטען פארלאזט גאטאמאלא קיין ארץ ישראל מיט איהר ברודער ר' שמעון חיון.

[גארנישט]

► Show Spoiler

אסאך אסאך האט מען אין די לעצטע פאר טעג גערעדט, איבער די גיבורי כח, כלל ישראל'ס העלדן, וועלכע האבן געמאכט די דרייסטישע שריט, און ארומגעדרייט דעם דאשיק צו שטיין לימין עוז די עסקנים הדגולים שיחי', די קידוש ד' הילכעט, דער עולם איז פיל מיט האפענונג אז זיי זאלן מצליח זיין זיך אוועקצושטעלן כדבעי, זיי זאלן זיך פיין איינגלידערן צווישן היימישע אידן, און אנהויבן א נייע בלאט.

אסאך אסאך איז געזאגט געווארן איבער זייער מצב, דער עולם פרובירט אריין צו קריכן אין זייער וועלט, אין זייער מצב, פארשטיין וואס זיי גייען דורך, פארשטיין זייערע נפשיות'דיגע יסורים, דער עולם קומט אריין קלאר מיט חיזוק, מיט גוטע ווערטער, מיט עידוד ועצה ותשויה, מיט א גרויס ווארימקייט.

איצט, ווער געדענקט נאך די נחשונים? די מייסדי כנישתא חדא, און שפעטער אנהויב פון די שטורעמדיגע תקופה די וואס זענען פון די ערשטע ארויסגעגאנגען, די וואס האבן געבראכן די אייז און אויסגעטרעטן דעם וועג פאר אלע וואס זענען טאקע נאכגעקומען אין די קומענדיגע וואכן און חדשים, ביז מיר שטייען ווי מיר שטייען, תלי''ת.

איינער קלערט אז פילייכט זענען זיי נאכנישט מסודר? איינער קלערט אז עפעס פעלט זיי נאך?

ב''ה מיט הילף פון די אקטיווע איבערגעגעבענע עסקנים בכל מקומות מושבותיהן העלפט מען די אידן זיך אוועקשטעלן, און דאס הארץ צאפלט פאר פרייד זעענדיג ווי צוביסלעך צוביסלעך פארגעסן די אידן פון דעם שווערן עבר, זיי בויען זיך אויף פונדאסניי, און יעדער איינער זעט פאר א לעכטיגען עתיד.

ווער רעדט נאך ווען מען זעט די לעכטיגע קינדערליך, זיך שפילן זארגלאז, פיל מיט לעבהאפט, גייענדיג אין די הייליגע מוסדות התורה, עס שרייט זיך אויס א לויב צום אייבערשטען.

עס דארף טאקע דערמאנט ווערן, די אנשים על העדה כ''ק מרנן האדמו''רים שליט''א מסאטמאר, וועלכע זענען אנטקעגן געקומען די עסקנים און די יוצאים, און באאויפטראגט די מוסדות אשר תחת דגלם בכל מקום שהם אנצונעמען די טייערע קינדער, נאכן זען און איבערצייגט ווערן אז עס שטעקט נישט אין דעם קיין שום סכנה ח''ו, און אדרבה ואדרבה, די קינדער וועלן נאך מיט די צייט אנהויבן בליען און שיינען, און פיל פיל צוגעבן פאר די מוסדות.

אזוי איז דאס אין וויליאמסבורג, אזוי איז דאס אין בורו פארק, אזוי איז דאס אין קרית מלך רב קרית יואל, און אפי' אין די ווייטע בני ברק.

דוכט זיך מען האט אויסגעלאזט איין שטאט... מאנסי? יא מאנסי, וואס גייט פאר?

מען האלט שוין א שיינע פאר טאג אריין אין די סקול יאר, און 2 משפחות פון יוצאים זענען נאכנישט מסודר, און טאקע 2 משפחות וואס זענען שוין דא א לאנגע וויילע, און זענען ביידע פון די סאמע מסודר'דיגסטע משפחות, די עלטערן האבן ביידע דזשאב''ס און זענען גרייט צו צאלן געהעריג שכ''ל, זיי האבן שוין ביידע גענומען פריוואטע לערערינס צוצולערנען, זיי האבן שוין ביידע געשיקט די קינדער צו א מומחה (אויף די פארלאנג פון די הנהלה) וועלכע האט באשטעטיגט אז עס איז נישטא קיין שום חשש אנצונעמען די קינדער, די קינדער זענען שוין געווען אין דעי קעמפ אויף טריי או''ט, און קיין שום פראבלעם האט מען ביי זיי פאשטייט זיך נישט געטראפן.

ביידע פון זיי, רעדט מען פון עלטערן וועלכע געהערן פולשטענדיג צו דעם פלאץ און קהילה, לכל דבר וענין, און זיי פרובירן זיך אריינצוזעצן לשעה ולדורות.

די הנהלת המוסד אליינס זאגט אז זיי זעען נישט באמת קיין סיבה נישט אנצונעמען די קינדער, זיי האבן פשוט מורא פאר זייער נאמען.

מען דארף ארויסברענגען לשבח עטליכע אידן וועלכע האבן זיך אוועקגעגעבן דערויף בלו''נ, און געטוען כל מיני השתדלות'ער עס צו מסדר זיין, א שטייגער ווי ר' ישראל מרדכי ראזנבערג שיחי' בריח התיכון פון די לאקאלע קהילה, ועדיין לא נושענו.

און דאס איז א חוץ די אפענע פארלעצונג פון די קלארע הוראה פון כ''ק אדמו''ר מסאטמאר שליט''א וועלכער האט פרעזענדליך אנגערופן פארארדענען אז די קינדער זאלן אריינגענומען אין די מוסד.

אלזא, מיר האבן נישט קיין טענות אויף קיינעם, אויב שפירן די חברי ההנהלה אז דער עולם וועט זיין ברוגז אז מען נעמט זיי אן, איז עס באמת א שווערע נסיון (טראץ וואס עס א ק''ו פון פר' ילדי.. ווי סאטמאר זענען געווען די עומדים בראש וכו' ואכמ''ל), אבער, תושבי אידטיש, וועלכע זענען ווארים פאר די זאך, און זיי פארדריסט פארקערט, אז מען לאזט די קינדער זיצן אינדערהיים, נאך וואס זיי האבן שוין אזויפיל געליטן, מען האט זיי שוין אזויפיל מאל פארהאסטידזשט, גולה אחר גולה גלתה, זיי זאלן ביטע לאזן הערן זייער מיינונג אז דאס איז וואס טוט זיי וויי.

און עס איז צום האפן, אז ווען די הנהלה וועט הערן ווי שטארק דער עולם קוקט אראפ אזאנע עקשנות'ער, און זיי וועלן פארשטיין אז דאס ברענגט זיי נישט קיין כבוד נאר דאס פארקערטע, וועלן זיי שנעל אראפקריכן פון בוים, און עס וועט זיין א ישועה פאר די טייערע משפחות.


מען זוכט נישט קיינעם צו באשמיצן דא, און ווי געזאגט, פארשטייען מיר די נסיון פון די נוגעים בדבר, מיר ווילן פשוט אז די א.ד. מעסידזש זאל דעליווערט ווערן, דער עולם וויל יא מען זאל אננעמען די קינדער, פינטל, און פארשטייט זיך אז אויכעט די איצטיגע שריט איז אויכעט נאר גענומען געווארן נאכ'ן אויסלויפן פון מיטלען.

א קידוש ד' ווי אונזער חשוב'ע גאסט איז שוין ארויף אויבנאן בזכות דעם עולם'ס לייק'ס
און ביי די וועי עס האט ב''ה פיין אויפגעטוען
און זאכן גייען אין א גוטע ריכטונג

[גארנישט]

► Show Spoiler

א גוטן טייערע חברים אויף אידטיש.

מיין נאמען איז משה חיים צבי מלכא - מלפנים ספרא דדיינא פון קהילת לב טהור, כעת אין גוואטומאלא סיטי, און אי"ה בקרוב אין ניו יארק.

איך מיין ענק ווייסן אז האב אסאך צו רעדן און צו שמועסן מיט מיינע אידישע ברודער, סיי דא, און סיי איבער די וועלט, ועוד חזון למועד אי"ה.

אבער נישט דאס איז מיין ציל מיטן עפענען אט דער ניק.

מיין יעצטיגע ציל מיטן עפענען דער ניק איז אזוי ווי איך ווייס אז עס זענען דא אסאך פראגן איבער לב טהור וואס מענטשן קענען באשטיין צו הערן פון מיר, סיי בכלליות, און סיי איבער דער לעצטער שטורעמישער יאר וואס איז אריבער, מען האט אסאך געהערט, גערעדט, דערציילט, און איך האב שטארק חשק צו קענען ענטפערן, און זיך אויסשמועסן, בסייעתא דשמיא.

דעריבער וויל איך אז מען זאל מיר קענען אפן פרעגן סיי וואס, און איך וועל פראבירן צו ענטפערן די פראגן אין א אינטערוויו וואס וועט בע"ה ערשיינען אין די נאנטע וואכן, און מעגליך אז איך וועל אויך ענטפערן טייל פראגן דא אויף אידיטיש, אויב עס וועט זיין שייך.

מען קען מיר פרעגן פראגן סיי דא ברבים, סיי אין אישי, און ווי געזאגט, דער גרעסטער טייל פון די פראגן וועל איך פראבירן צו ענטפערן בע"ה אינעם אפיציעלע אינטערוויו, און מיין ציל מיט דער ניק איז צו באקומען א אריינבליק איבער וואס דער עולם וויל הערן פון מיר.

איך וויל אבער יא זיין אויפריכטיג, פאר די תעולות פון דער ענין האט אויך איינער פון מיינע נאנטע ידידים פון ניו יארק - נישט פון לב טהור - ציטריט צו דער ניק, און ער וועט בע"ה ארבעטן אינאיינעם מיט מיר צו אדרעסירן די פראגן און קאמאנטארן.

ידידכם משה חיים צבי מלכא

ברוכים הבאים צו הר"ר חיים צבי שליט"א מלפנים ספרא דדיינא דק"ק לב טהור בעיר בבל אשר במדינת גואטעמאלא,

אחדשה"ט, האב איך געוואלט פרעגן א כלליות'דיגע שאלה.
אזויווי יעדער אין לב טהור ווייסט, האט די רבי ז"ל מייסד געוועהן קהילת לב טהור מיט א מטרה צו אויפשטעלן א קהילה וואס וועט מקיים זיין גאנץ אידישקייט מיט אלע פרטים על דרך ישראל סבא מיט א ריינע אמונה וואס דאס רעכנט אריין התנגדות לציונות ולמדינתם הטמאה, דקדוק הלכה, צניעות, כשרות וכו' וכו' אלעס אן קיין פשרות און אן קיין חשבונות פון "היינטיגע צייטן" און צו די גאס האלט אז ס'איז נארמאל כידוע. אבער א חלק און מ'קען אפשר אפילו זאגן די עיקר חלק פון לב טהור איז געבויט אויף עבודה שבלב, דהיינו מצוות התלויות בלב, אהבה, יראה, דבקות אזויווי ס'ווערט אוסגעשמועסט אין אלע ספרים הקדושים.און די רבי ז"ל האט געהאלטן אז בעיקבתא דמשיחא קען א מענטש נישט דינען דער אייבערשטער מיט זיינע אייגענע כוחות, נאר ער ברויך האבן א באזונדערע הארה מלמעלה, און דאס איז מען זוכה נאר דורך עבודת ההתבוננות. און לכבוד דעם האט ער מחבר געוועהן זיין ספר אור הוי' און פארפאסט פארשידענע נוסחאות פון התבוננות אז ס'זאל זיין א דבר השווה לכל נפש, און אז דורך דעם זאל מען קענען צוקומען צו מקיים זיין אלע מצוות שבלב און צוקומען צו גרויסע הארות אין עבודת ה'. און לויט ווי מ'הערט איז די עבודת ההתבוננות למעשה געוועהן א שטארקע חלק פון לב טהור פאר'ן דאווענען און אינמיטן דאווענען וכו'.

איז מיין שאלה יעצט, קודם כל וויפיל פון די עולם האט באמת מיטגעהאלטן מיט אלע טיפע לימודים און באמת מתבונן געוועהן פאר שעות ארוכות (נישט סתם געקלאצט מיט פארמאכטע אויגן), און בעיקר, האט דער עולם געשפירט אז מ'איז באמת נתעלה דערפון און מ'קומט טאקע צו צו אהבה ויראה, מדרגות אדער הארות אין עבודת ה'?
נ.ב. איך אנטשולדיג זיך פאר אלע וואס עס באדערט זיי אז איך יומענייז לב טהור צו פיהל. איך האלט אז די מצוה פון באשמוצן לב טהור איז א מצוה שאפשר להיעשות ע"י אחרים וואס אסאך זענען מקיים בשלימות ובהידור רב און ס'פעלט נישט אויס מיין הילף.

ווען כבין אוועק גיגאנגען פון לב טהור האט די ריש מתיבתא זיך אפגירעדט צו איינעם אז ער האט פארלוירן איינע פון זיינע ערנסטע מענטשן
ער האט זיך ממש נישט גערישט אויף דעם ער האט גימיינט אז כוועל זיך לאזן פון די סיסטעם פאר אייביג.
וואס כקען די זאגן באמת, אן קיין שום כעס און שנאה: אויב סדא אזא זאך פון יראה ואהבה מדריגות און הארה וכו איז עס זיכער נישט אין לב טהורס לימודים, הגם סאיז מיר אינטערעסאנט ווייל שלמה האט דאך גימאכט גאר א שיינע תמצית פון קבלה חסידות און מוסר סא אויב נישט ביי דעיע סארט לימודים איז ווי יא?
בקיצור סדא ווייניג מענטשן וואס האבן געטוהן אין דעיע לימודים מיט אזא תמימות און ערנסטקייט ווי איך, און דערווייל האבן זיי נישט אנגעקומען צו גארנישט.
ענדערש ארבעט אויף דיין מידות בין אדם לחברו מכבד זיין מעריך זיין א צווייטן, מוותר על מידותיו, זיך לערנען ווי אזוי אויסהערן און געבן א גוטע געפיהל פאר יענעם, גייסטו זיך קאנעקטן צו דיין מידות און פנמיות, און אזוי צו דיין נשמה און דוירך דעם אפשר צו די אייבערשטער וואס רוהט און דיר.
מיין מיינונג, פון זיכן גרויסע זאכן קומט מען נישט אן קיין ערגעץ.

די איינציגסטע זאך וואס איך האב יא גילערנט אויסער שלמהס ספרים איז גיווען תנ"ך. און די מוסר און חיזוק וואס די נביאים געבן אונז איז נאר אויף בין אדם לחברו.
לגבי די לימודי קבלה וואס מהאט גילערנט אין לב-טהור האלט איך אז דאס איז גיווען די טיר פאר אלע שלעכטע זאכן.

יא יא, גערעדט לעצטענס מיט איינע פון די בחורים יוצאי ל''ט, און געזען ווי ער האלט אין גמ' וכו', אבער פון צומצום קו רשימו און עגולים ויושר האט ער געוואוסט למען ד'

[גרינטליך]

► Show Spoiler

אסאך אסאך האט מען אין די לעצטע פאר טעג גערעדט, איבער די גיבורי כח, כלל ישראל'ס העלדן, וועלכע האבן געמאכט די דרייסטישע שריט, און ארומגעדרייט דעם דאשיק צו שטיין לימין עוז די עסקנים הדגולים שיחי', די קידוש ד' הילכעט, דער עולם איז פיל מיט האפענונג אז זיי זאלן מצליח זיין זיך אוועקצושטעלן כדבעי, זיי זאלן זיך פיין איינגלידערן צווישן היימישע אידן, און אנהויבן א נייע בלאט.

אסאך אסאך איז געזאגט געווארן איבער זייער מצב, דער עולם פרובירט אריין צו קריכן אין זייער וועלט, אין זייער מצב, פארשטיין וואס זיי גייען דורך, פארשטיין זייערע נפשיות'דיגע יסורים, דער עולם קומט אריין קלאר מיט חיזוק, מיט גוטע ווערטער, מיט עידוד ועצה ותשויה, מיט א גרויס ווארימקייט.

איצט, ווער געדענקט נאך די נחשונים? די מייסדי כנישתא חדא, און שפעטער אנהויב פון די שטורעמדיגע תקופה די וואס זענען פון די ערשטע ארויסגעגאנגען, די וואס האבן געבראכן די אייז און אויסגעטרעטן דעם וועג פאר אלע וואס זענען טאקע נאכגעקומען אין די קומענדיגע וואכן און חדשים, ביז מיר שטייען ווי מיר שטייען, תלי''ת.

איינער קלערט אז פילייכט זענען זיי נאכנישט מסודר? איינער קלערט אז עפעס פעלט זיי נאך?

ב''ה מיט הילף פון די אקטיווע איבערגעגעבענע עסקנים בכל מקומות מושבותיהן העלפט מען די אידן זיך אוועקשטעלן, און דאס הארץ צאפלט פאר פרייד זעענדיג ווי צוביסלעך צוביסלעך פארגעסן די אידן פון דעם שווערן עבר, זיי בויען זיך אויף פונדאסניי, און יעדער איינער זעט פאר א לעכטיגען עתיד.

ווער רעדט נאך ווען מען זעט די לעכטיגע קינדערליך, זיך שפילן זארגלאז, פיל מיט לעבהאפט, גייענדיג אין די הייליגע מוסדות התורה, עס שרייט זיך אויס א לויב צום אייבערשטען.

עס דארף טאקע דערמאנט ווערן, די אנשים על העדה כ''ק מרנן האדמו''רים שליט''א מסאטמאר, וועלכע זענען אנטקעגן געקומען די עסקנים און די יוצאים, און באאויפטראגט די מוסדות אשר תחת דגלם בכל מקום שהם אנצונעמען די טייערע קינדער, נאכן זען און איבערצייגט ווערן אז עס שטעקט נישט אין דעם קיין שום סכנה ח''ו, און אדרבה ואדרבה, די קינדער וועלן נאך מיט די צייט אנהויבן בליען און שיינען, און פיל פיל צוגעבן פאר די מוסדות.

אזוי איז דאס אין וויליאמסבורג, אזוי איז דאס אין בורו פארק, אזוי איז דאס אין קרית מלך רב קרית יואל, און אפי' אין די ווייטע בני ברק.

דוכט זיך מען האט אויסגעלאזט איין שטאט... מאנסי? יא מאנסי, וואס גייט פאר?

מען האלט שוין א שיינע פאר טאג אריין אין די סקול יאר, און 2 משפחות פון יוצאים זענען נאכנישט מסודר, און טאקע 2 משפחות וואס זענען שוין דא א לאנגע וויילע, און זענען ביידע פון די סאמע מסודר'דיגסטע משפחות, די עלטערן האבן ביידע דזשאב''ס און זענען גרייט צו צאלן געהעריג שכ''ל, זיי האבן שוין ביידע גענומען פריוואטע לערערינס צוצולערנען, זיי האבן שוין ביידע געשיקט די קינדער צו א מומחה (אויף די פארלאנג פון די הנהלה) וועלכע האט באשטעטיגט אז עס איז נישטא קיין שום חשש אנצונעמען די קינדער, די קינדער זענען שוין געווען אין דעי קעמפ אויף טריי או''ט, און קיין שום פראבלעם האט מען ביי זיי פאשטייט זיך נישט געטראפן.

ביידע פון זיי, רעדט מען פון עלטערן וועלכע געהערן פולשטענדיג צו דעם פלאץ און קהילה, לכל דבר וענין, און זיי פרובירן זיך אריינצוזעצן לשעה ולדורות.

די הנהלת המוסד אליינס זאגט אז זיי זעען נישט באמת קיין סיבה נישט אנצונעמען די קינדער, זיי האבן פשוט מורא פאר זייער נאמען.

מען דארף ארויסברענגען לשבח עטליכע אידן וועלכע האבן זיך אוועקגעגעבן דערויף בלו''נ, און געטוען כל מיני השתדלות'ער עס צו מסדר זיין, א שטייגער ווי ר' ישראל מרדכי ראזנבערג שיחי' בריח התיכון פון די לאקאלע קהילה, ועדיין לא נושענו.

און דאס איז א חוץ די אפענע פארלעצונג פון די קלארע הוראה פון כ''ק אדמו''ר מסאטמאר שליט''א וועלכער האט פרעזענדליך אנגערופן פארארדענען אז די קינדער זאלן אריינגענומען אין די מוסד.

אלזא, מיר האבן נישט קיין טענות אויף קיינעם, אויב שפירן די חברי ההנהלה אז דער עולם וועט זיין ברוגז אז מען נעמט זיי אן, איז עס באמת א שווערע נסיון (טראץ וואס עס א ק''ו פון פר' ילדי.. ווי סאטמאר זענען געווען די עומדים בראש וכו' ואכמ''ל), אבער, תושבי אידטיש, וועלכע זענען ווארים פאר די זאך, און זיי פארדריסט פארקערט, אז מען לאזט די קינדער זיצן אינדערהיים, נאך וואס זיי האבן שוין אזויפיל געליטן, מען האט זיי שוין אזויפיל מאל פארהאסטידזשט, גולה אחר גולה גלתה, זיי זאלן ביטע לאזן הערן זייער מיינונג אז דאס איז וואס טוט זיי וויי.

און עס איז צום האפן, אז ווען די הנהלה וועט הערן ווי שטארק דער עולם קוקט אראפ אזאנע עקשנות'ער, און זיי וועלן פארשטיין אז דאס ברענגט זיי נישט קיין כבוד נאר דאס פארקערטע, וועלן זיי שנעל אראפקריכן פון בוים, און עס וועט זיין א ישועה פאר די טייערע משפחות.


מען זוכט נישט קיינעם צו באשמיצן דא, און ווי געזאגט, פארשטייען מיר די נסיון פון די נוגעים בדבר, מיר ווילן פשוט אז די א.ד. מעסידזש זאל דעליווערט ווערן, דער עולם וויל יא מען זאל אננעמען די קינדער, פינטל, און פארשטייט זיך אז אויכעט די איצטיגע שריט איז אויכעט נאר גענומען געווארן נאכ'ן אויסלויפן פון מיטלען.

א קידוש ד' ווי אונזער חשוב'ע גאסט איז שוין ארויף אויבנאן בזכות דעם עולם'ס לייק'ס
און ביי די וועי עס האט ב''ה פיין אויפגעטוען
און זאכן גייען אין א גוטע ריכטונג

מיר דארפן נישט קיין גוטע ריכטינג.
מיר דארפן די זאך מסודר!!!
ס'זאל נישט זיין חם ושלום א קטרוג אויף כלל ישראל, אויף יום הדין.
כלל ישראל קומט דער יאר מיט א סאך זכותים צו ראש השנה.
מיר קענען נישט צו לאזן אז וועגען א ביסל נאמען מיט כבוד, זאלן זיך אידישע קינדער נאס מאכן די פנים'ער מיט טרערן, ווייל מטרינקט זייער בלוט.

אויף דעם קען מען זאגן "טף למה באו כדי לתן שכר למביאיהם"

[גארנישט]

איך בין געווען פריער ביי ר' יואל העניך אין שטוב
איך וועל אודאי נישט ארויפלייגן קיין בילדער פון קיין נשים
אבער פרובירט זיך אליינס פארצושטעלן צוויי מיידלעך שטייען ביים פענסטער...

[סאלי]

סתם, גארנישט, פלעין, אין די צייט וואס מיר רעדן נאך פון די טריפ קיין גואטאמאלע, איז שוין העסקן ר’ יצחק טייכמאן ווידער אויפן פליגער, דאסמאל אויפ’ן וועג פאר א איין טאגיגע באזוך אין ארץ ישראל צו אפטראגן די רומפלער קינדער טרעפן זייער טאטן וועלכע ווערט האפנטליך ארויסגעלאזט אויף בעיל.

די חברה כאפן פלייטס ווי מיר פארן צו די ארבעט.

"יא, אברומי גרינהוט קאלט מיר פריער צי כ’קען מיטקומען קיין גואטאמאלע, סא איך פאר" זאגט מיר ר’ יצחק פאריגע וואך מיטוואך איינמעלדנדיג אז ער פארט קיין גואטאמאלע.

שטילערהייט ווייס איך אז ר’ אברומי גרינהוט האט אים נישט געמאלדן די לעצטע מינוט פאר שלעכטיגקייט נאר סיי ער און סיי ר’ יהושע העשיל בלום האבן אויך נישט געוואוסט אויף זיכער אז מען פארט ביז יענעם טאג.

אזוי ארבעט עס דארט.

אגב, ווער ס’קען צוטרעפן וויפיל טיקעטס ר’ אברהם גרינהוט’ס קרעדיט קארטל האט געקויפט אין די לעצטע יאר גייט אריין אין א גורל און קומט קיינמאל נישט ארויס.

זייער מאמע האט נעכטען פארלאזט גאטאמאלא קיין ארץ ישראל מיט איהר ברודער ר' שמעון חיון.

וועמענס מאמע?

[ברוך אברהם]

סתם, גארנישט, פלעין, אין די צייט וואס מיר רעדן נאך פון די טריפ קיין גואטאמאלע, איז שוין העסקן ר’ יצחק טייכמאן ווידער אויפן פליגער, דאסמאל אויפ’ן וועג פאר א איין טאגיגע באזוך אין ארץ ישראל צו אפטראגן די רומפלער קינדער טרעפן זייער טאטן וועלכע ווערט האפנטליך ארויסגעלאזט אויף בעיל.

די חברה כאפן פלייטס ווי מיר פארן צו די ארבעט.

"יא, אברומי גרינהוט קאלט מיר פריער צי כ’קען מיטקומען קיין גואטאמאלע, סא איך פאר" זאגט מיר ר’ יצחק פאריגע וואך מיטוואך איינמעלדנדיג אז ער פארט קיין גואטאמאלע.

שטילערהייט ווייס איך אז ר’ אברומי גרינהוט האט אים נישט געמאלדן די לעצטע מינוט פאר שלעכטיגקייט נאר סיי ער און סיי ר’ יהושע העשיל בלום האבן אויך נישט געוואוסט אויף זיכער אז מען פארט ביז יענעם טאג.

אזוי ארבעט עס דארט.

אגב, ווער ס’קען צוטרעפן וויפיל טיקעטס ר’ אברהם גרינהוט’ס קרעדיט קארטל האט געקויפט אין די לעצטע יאר גייט אריין אין א גורל און קומט קיינמאל נישט ארויס.

זייער מאמע האט נעכטען פארלאזט גאטאמאלא קיין ארץ ישראל מיט איהר ברודער ר' שמעון חיון.

וועמענס מאמע?

מרת רומפלער.

[גארנישט]

לגבי די לימודי קבלה וואס מהאט גילערנט אין לב-טהור האלט איך אז דאס איז גיווען די טיר פאר אלע שלעכטע זאכן.

וויאזוי?

נאך א שאלה. ווען מ'האט געלערנט די אלע לימודים האבן עס געלערנט מיט די מקורות ווי כתבי אריז"ל, דעת תבונות, ספרי הרה"ק מסטראשעלע זי"ע וכדומה?

נו אודאי אז נישט
די ספרים זענען דאך מזוייף
בלויז וואס איז עבר בכור המבחן תחת עיניו הטהורות של רוח אפינו משיח ד' זי''ע
דאס מעג מען לערנען

זאגט מיר נעכטן א בחור ''תכלית הבריאה להטיב עם בריותיו'' עס איז א שטיקל פון די נוסח.... ה''י

[מסתמא]

► Show Spoiler

אסאך אסאך האט מען אין די לעצטע פאר טעג גערעדט, איבער די גיבורי כח, כלל ישראל'ס העלדן, וועלכע האבן געמאכט די דרייסטישע שריט, און ארומגעדרייט דעם דאשיק צו שטיין לימין עוז די עסקנים הדגולים שיחי', די קידוש ד' הילכעט, דער עולם איז פיל מיט האפענונג אז זיי זאלן מצליח זיין זיך אוועקצושטעלן כדבעי, זיי זאלן זיך פיין איינגלידערן צווישן היימישע אידן, און אנהויבן א נייע בלאט.

אסאך אסאך איז געזאגט געווארן איבער זייער מצב, דער עולם פרובירט אריין צו קריכן אין זייער וועלט, אין זייער מצב, פארשטיין וואס זיי גייען דורך, פארשטיין זייערע נפשיות'דיגע יסורים, דער עולם קומט אריין קלאר מיט חיזוק, מיט גוטע ווערטער, מיט עידוד ועצה ותשויה, מיט א גרויס ווארימקייט.

איצט, ווער געדענקט נאך די נחשונים? די מייסדי כנישתא חדא, און שפעטער אנהויב פון די שטורעמדיגע תקופה די וואס זענען פון די ערשטע ארויסגעגאנגען, די וואס האבן געבראכן די אייז און אויסגעטרעטן דעם וועג פאר אלע וואס זענען טאקע נאכגעקומען אין די קומענדיגע וואכן און חדשים, ביז מיר שטייען ווי מיר שטייען, תלי''ת.

איינער קלערט אז פילייכט זענען זיי נאכנישט מסודר? איינער קלערט אז עפעס פעלט זיי נאך?

ב''ה מיט הילף פון די אקטיווע איבערגעגעבענע עסקנים בכל מקומות מושבותיהן העלפט מען די אידן זיך אוועקשטעלן, און דאס הארץ צאפלט פאר פרייד זעענדיג ווי צוביסלעך צוביסלעך פארגעסן די אידן פון דעם שווערן עבר, זיי בויען זיך אויף פונדאסניי, און יעדער איינער זעט פאר א לעכטיגען עתיד.

ווער רעדט נאך ווען מען זעט די לעכטיגע קינדערליך, זיך שפילן זארגלאז, פיל מיט לעבהאפט, גייענדיג אין די הייליגע מוסדות התורה, עס שרייט זיך אויס א לויב צום אייבערשטען.

עס דארף טאקע דערמאנט ווערן, די אנשים על העדה כ''ק מרנן האדמו''רים שליט''א מסאטמאר, וועלכע זענען אנטקעגן געקומען די עסקנים און די יוצאים, און באאויפטראגט די מוסדות אשר תחת דגלם בכל מקום שהם אנצונעמען די טייערע קינדער, נאכן זען און איבערצייגט ווערן אז עס שטעקט נישט אין דעם קיין שום סכנה ח''ו, און אדרבה ואדרבה, די קינדער וועלן נאך מיט די צייט אנהויבן בליען און שיינען, און פיל פיל צוגעבן פאר די מוסדות.

אזוי איז דאס אין וויליאמסבורג, אזוי איז דאס אין בורו פארק, אזוי איז דאס אין קרית מלך רב קרית יואל, און אפי' אין די ווייטע בני ברק.

דוכט זיך מען האט אויסגעלאזט איין שטאט... מאנסי? יא מאנסי, וואס גייט פאר?

מען האלט שוין א שיינע פאר טאג אריין אין די סקול יאר, און 2 משפחות פון יוצאים זענען נאכנישט מסודר, און טאקע 2 משפחות וואס זענען שוין דא א לאנגע וויילע, און זענען ביידע פון די סאמע מסודר'דיגסטע משפחות, די עלטערן האבן ביידע דזשאב''ס און זענען גרייט צו צאלן געהעריג שכ''ל, זיי האבן שוין ביידע גענומען פריוואטע לערערינס צוצולערנען, זיי האבן שוין ביידע געשיקט די קינדער צו א מומחה (אויף די פארלאנג פון די הנהלה) וועלכע האט באשטעטיגט אז עס איז נישטא קיין שום חשש אנצונעמען די קינדער, די קינדער זענען שוין געווען אין דעי קעמפ אויף טריי או''ט, און קיין שום פראבלעם האט מען ביי זיי פאשטייט זיך נישט געטראפן.

ביידע פון זיי, רעדט מען פון עלטערן וועלכע געהערן פולשטענדיג צו דעם פלאץ און קהילה, לכל דבר וענין, און זיי פרובירן זיך אריינצוזעצן לשעה ולדורות.

די הנהלת המוסד אליינס זאגט אז זיי זעען נישט באמת קיין סיבה נישט אנצונעמען די קינדער, זיי האבן פשוט מורא פאר זייער נאמען.

מען דארף ארויסברענגען לשבח עטליכע אידן וועלכע האבן זיך אוועקגעגעבן דערויף בלו''נ, און געטוען כל מיני השתדלות'ער עס צו מסדר זיין, א שטייגער ווי ר' ישראל מרדכי ראזנבערג שיחי' בריח התיכון פון די לאקאלע קהילה, ועדיין לא נושענו.

און דאס איז א חוץ די אפענע פארלעצונג פון די קלארע הוראה פון כ''ק אדמו''ר מסאטמאר שליט''א וועלכער האט פרעזענדליך אנגערופן פארארדענען אז די קינדער זאלן אריינגענומען אין די מוסד.

אלזא, מיר האבן נישט קיין טענות אויף קיינעם, אויב שפירן די חברי ההנהלה אז דער עולם וועט זיין ברוגז אז מען נעמט זיי אן, איז עס באמת א שווערע נסיון (טראץ וואס עס א ק''ו פון פר' ילדי.. ווי סאטמאר זענען געווען די עומדים בראש וכו' ואכמ''ל), אבער, תושבי אידטיש, וועלכע זענען ווארים פאר די זאך, און זיי פארדריסט פארקערט, אז מען לאזט די קינדער זיצן אינדערהיים, נאך וואס זיי האבן שוין אזויפיל געליטן, מען האט זיי שוין אזויפיל מאל פארהאסטידזשט, גולה אחר גולה גלתה, זיי זאלן ביטע לאזן הערן זייער מיינונג אז דאס איז וואס טוט זיי וויי.

און עס איז צום האפן, אז ווען די הנהלה וועט הערן ווי שטארק דער עולם קוקט אראפ אזאנע עקשנות'ער, און זיי וועלן פארשטיין אז דאס ברענגט זיי נישט קיין כבוד נאר דאס פארקערטע, וועלן זיי שנעל אראפקריכן פון בוים, און עס וועט זיין א ישועה פאר די טייערע משפחות.


מען זוכט נישט קיינעם צו באשמיצן דא, און ווי געזאגט, פארשטייען מיר די נסיון פון די נוגעים בדבר, מיר ווילן פשוט אז די א.ד. מעסידזש זאל דעליווערט ווערן, דער עולם וויל יא מען זאל אננעמען די קינדער, פינטל, און פארשטייט זיך אז אויכעט די איצטיגע שריט איז אויכעט נאר גענומען געווארן נאכ'ן אויסלויפן פון מיטלען.

א קידוש ד' ווי אונזער חשוב'ע גאסט איז שוין ארויף אויבנאן בזכות דעם עולם'ס לייק'ס
און ביי די וועי עס האט ב''ה פיין אויפגעטוען
און זאכן גייען אין א גוטע ריכטונג

מיר דארפן נישט קיין גוטע ריכטינג.
מיר דארפן די זאך מסודר!!!
ס'זאל נישט זיין חם ושלום א קטרוג אויף כלל ישראל, אויף יום הדין.
כלל ישראל קומט דער יאר מיט א סאך זכותים צו ראש השנה.
מיר קענען נישט צו לאזן אז וועגען א ביסל נאמען מיט כבוד, זאלן זיך אידישע קינדער נאס מאכן די פנים'ער מיט טרערן, ווייל מטרינקט זייער בלוט.

אויף דעם קען מען זאגן "טף למה באו כדי לתן שכר למביאיהם"

ר’ יואל העניך איז דאך א צדיק, א מציל ומושיע! מי הוא זה ואיזהו וואס האלט אז ער איז נישט ראוי צו ווערן אריינגענומען? די מאס שלעכטיקייט, סאדיזם, ראסיזם, הפקירות, און שמוציגע גרויליגע גאוה וואס ליגט אינטער דאס אים לאזן מיטמאכן מיט די מוסדות איז אומאקצעפטירבאר.

נעמטס ביטע נאטיץ פון די ראש/ראשי המוסדות וועלכע ווייזן אים די רוקן און קומט צוריק קוקן אין עטליכע יאר וויפיל פון זייערע קינדער זענען שוין ליידער נישט אידיש. עס איז בדוק ומנוסה. דאס איז פון די זאכן וואס כביכול זאגט בחנונו נא בזאת, קוק טאמער איך בלייב שולדיג פאר שופכי דם!

סארי פאר די שפראך, עס קרענקט מיר און דער אמת מוז געזאגט ווערן.

[גרינטליך]

איך בין געווען פריער ביי ר' יואל העניך אין שטוב
איך וועל אודאי נישט ארויפלייגן קיין בילדער פון קיין נשים
אבער פרובירט זיך אליינס פארצושטעלן צוויי מיידלעך שטייען ביים פענסטער...

אוי באשעפער אין הימל, אידישער קינדער וואס האבן מיט געמאכט אין זייער פאר יאר אויף דעם ערד קוגל, מער ווי רוב דערוואקסענע מענטשן אין מאנסי.
און ס'נאך דא מענטשן וואס דערוואגען זיך צו טרינקען די קינדער מיט זייער עלטערינס בלוט, וועגען כבוד המדומה.
ווייל זיי רעדן זיך איין גאר, אז זיי גייען האבן מיט דעם א בעסערע נאמען.
מסתמא וועלען מענטשן זעהן זייער גאלדענע מידות טובות, און אהבת ישראל, מיט לשם שמים'דיגע ארבעט, און זיך פשוט צוכאפען טוהן מיט זיי שידוכים.

ניין מיר שרייען אויס דא מיט טיפע הארץ ווייטאג, אידיש בלוט איז נישט הפקר.

טוט'ס שנעל תשובה, און פארעכט די זינד, און פארבירטס געבן דיע קינדער מיט זייער מיטגעמאכטע עלטערין די בעסטע געפיהל שייך.

רופט אן די קינדער און זאג זיי, וואס א כבוד אין א זכות איז צו האבן אזעלעכע הייליגע אידישער קינדערליך ביי ענק אין מוסד.

יא יא, ווייל דאס איז די אמת!!!

[גארנישט]

הצדיק שמעון פאזען האט מיר געזאגט אז ער האט א אלטע חבר א איד וואס האט ליידער געגליטשט
און יענער איז א נאנטע קרוב פון איינער פון די גאר גרויסע אין די מוסד פון וואס מען רעדט
ר' שמעון האט אויפגעהויבן א טלפאן צו יענעם איד ער זאל אים טוען א טובה און אנרופן זיין קרוב משפחה זאגן אז ער וויל באמת תשובה טוען און אריינלייגן זיין קינד אין די מוסד...

וואס קלערט איר איז געווען די תשובה?

[גרינטליך]

הצדיק שמעון פאזען האט מיר געזאגט אז ער האט א אלטע חבר א איד וואס האט ליידער געגליטשט
און יענער איז א נאנטע קרוב פון איינער פון די גאר גרויסע אין די מוסד פון וואס מען רעדט
ר' שמעון האט אויפגעהויבן א טלפאן צו יענעם איד ער זאל אים טוען א טובה און אנרופן זיין קרוב משפחה זאגן אז ער וויל באמת תשובה טוען און אריינלייגן זיין קינד אין די מוסד...

וואס קלערט איר איז געווען די תשובה?

איך מיין אז ר' שמעון פאזען דארף אראפגייען צים מוסד צוזאמען מיט די קינדער און זיי אריינלייגן, איך וויל זעהן ווער גייט זיך וואגן קעגן שטעלען ר' שמעון.