בריוון צו די בחורים אין גוואטעמאלא שעלטער

[משיח משיח]

בְּנֵ֤י צִיּוֹן֙ הַיְקָרִ֔ים הַמְסֻלָּאִ֖ים בַּפָּ֑ז אֵיכָ֤ה נֶחְשְׁבוּ֙ לְנִבְלֵי־חֶ֔רֶשׂ מַעֲשֵׂ֖ה יְדֵ֥י יוֹצֵֽר׃

@גארנישט נישטא קיין ווערטער אויף דיין הערליכע בריוו'עלע, אזוי פיל הארץ און געפיל,
שכרך הרבה מאוד

[קרני פרה]

לכבוד די טייערע הייליגע לעכטיגע ברודער פישעלע נ”י און אלימלך ברוך נ”י

איך וויל שוין לאנג שרייבן פאר ענק אפאר ווערטער, אבער איך בין נישט אנגעקומען דערצו.
נישט ווייל איך בין געווען צו פארנומען... נאר יעדע מאל איך פרוביר צו שרייבן טראכט איך,
וואס קען איך ענק דען זאגן? איך פארשטיי דען ענקער צער? ניין! איך ווייס אז קיינער נאר דער הייליגער באשעפער קען עס פארשטיין.
וועלכע חיזוק קען איך ענק געבן? וועלכע שיינע תורות קען אייך באמת מחזק זיין? איך פרוביר צו טראכטן וואס וואלט איך געוואלט הערן, אויב איך וואלט געווען אויף ענקער פלאץ, איך קען נישט טראכטן וואס וואלט באמת מיר געמאכט פריילעך.

איך קען נאר זאגן איין זאך, ענקערע טרויעריגע בליקן שטייט פאר מיינע אויגן א גאנצען טאג, עס שרייט ארויס ווי מיט א שטום שפראך, אלע אונזערע חברים זענען שוין אויף די פריי ב”ה, און נאר פון אונז האט מען עפעס פארגעסן, פארוואס? קיינער קימערט זיך נישט וועגן אונז. ?
וויל איך ענק זאגן אז ניין! דער הייליגער באשעפער האט נישט פארגעסן, חס ושלום. די געטרייע עסקנים האבן אויך נישט פארגעסן, זיי ארבעטן און שלאפן נישט רואיג, צו זען די בעסטע שנעלסטע וועג ענק צו באפרייען, איך האלט נאר אביסל מיט די פעולות זיי טועהן פאר ענק,
איך, מיט נאך אסאך אידען דא אין אמעריקא טראכטן פון ענק כמעט יעדע מינוט פון טאג, און זארגען זיך וואס ענק מאכן. מיר קענען שוין נישט ווארטען ענק צו אויפנעמען דא אין אמעריקא ביי אונז, צוזאמען מיט אלע חברים

אונז וויל מיר הערן פון ענק וואס ענק מאכן? ענק האבן למעשה באקומען פאריגע וואך די זאכן וואס ענק האבן געבעטן? אדער מען דארף עס נאך שיקען?
וואס טוהען ענק דארט א גאנצען טאג? ס’איז דא עפעס וואס צו טוהן? משה עמרם לערנט מיט ענק? וואס?
אפשר קען מען זען עפעס א וועג וויאזוי ענק קענען צוריק שרייבן? הלוואי

איך האב געהערט ענק האבן אזוי ערליך געזאגט די איכה מיט די קינות, ענקערע טרערן וועלן זיכער פועל’ן ביי די שכינה הק’

אבער יעצט דארף מען זיין אביסל פריילעך, אפילו ס’איז שווער, אבער מען האט שוין געענדיגט די ימי בין המצרים וואס מען דארף זיין טרויריג, ענק זאלן וויסן עס שטייט פון הייליגען אר”י , אז יעדע קליינע מצווה, א ברכה, א תורה, וואס קומט פון אזא שווערע פלאץ פון ניסיונות , מאכט א מוראדיגע שמחה דארט אין הימל, די מלאכים טאנצען פון פרייד, און מיר דארפן זיך מיטפרייען מיט זייער שמחה.

דער אייבערשטער וועט ענק העלפן צוזאמען מיט אלע אידען, אמן

יעצט צו ר’ שמואל משה עמרם נר”ו
איך בין זיכער אז עס איז זייער שווער דארט פאר דיר, דו בענקסט דיר אוודאי צו דיין ניסן שלמה אלישע נ”י, אבער האלט דיר בשמחה, אונז קוקן ארויס אויף דיר ווען דו אי”ה בקרוב קומען דא קיין אמעריקע זיך צוריק פאראייניגען מיט דיין משפחה. ביזדערווייל זיי ווייטער מחזק פישל מיט אלימלך ברוך, לערן און פארברענג מיט זיי, און מאך זיכער אז זיי בלייבן פריילעך, און מיט האפענונג אויף גוטע טעג בקרוב אויף דער פריי, צווישען ערליכע אידען

[גרינטליך]

עמרם משה'לע

איך גיי דיר נישט פרעגען ווי אזוי די האסט געפאסט, ווייל איך בין זעכער אז די ביזט אזוי ציגעוואוינט געווארען צי פאסטן אז טאמער די וועסט אמאל גיין 10 טעג וואס די וועסט עסען צי דער זעט. וועסט די זיך פיהלן נישט גוט.
אבער איך וועל דיר פרעגען צי די ביזט געווארען נאנטער צים שכינה הקדושה, דארך זיין בשמחה.
ווייל אין השכינה שורה אלא מתוך שמחה (של מצוה), און זיין בשמחה ווייל מווייסט מהאט א גוט'ע טאטע אין הימל וועם מקען זיך אלעמאל פארלאזען אויף איז א גרויסע מצוה.

אלימלך ברוך, געב א קניפ דיין ברידער פישל אין בעקעלע, ווייל ער פיהרט זיך אויף אזוי הייליג און איז מקדש שם שמים בסתר ובגלוי, אויף א זעלטענע אופן.

פישל איך וויל וויסען ווי דיין נייע בית מדרש און שעלטער געפונט זיך, ווייל כלל ישראל זאגט א ווערטעל אז דארט ווי ס'דא 2 יודן אין שטאט איז פארהאן 2 שוהלן אין שטאט, איינס ווי מגייט אריין און איינס ווי מגייט נישט אריין.

וויצן אין דער זייט,מיר דאווענען אלע ענק זאלן ארויס גיין פון דארט.

אויב עט'ס ווילט פארט געבען א שמייכל ליין ווייטער:
ס' מיר אנגעפאלן גאר אוואזשענע פלאן, ווער ווייסט אפשר וועט דאס עפעס העלפן.

טוהט'ס אן א טלית און טוהט'ס אויס די שיך.
נעמט'ס א שופר, ד' מינים הושענות, האניג, מגילה, מצה, מרור, חרוסת, קעז קיכן (שבועות- די מנהג עסען מאכלי חלב),
נעם און די רעכטע האנט די שופר מיט די ד' מינים, אויב ענק קענען פארשאפן א ספר תורה, נעמט דאס אויכעט אין די רעכטע האנט.
בידכם השמאלית, כאפ אן די הושענות, מצות מיט מרור.
שמיר אן די פינגערס מיט האניג, חרוסת, קעז קיכן

און אויף איין מאל נעמטס ענק בלאזן די שופר, און שאקלן די לולב, און היסן (פאר זאגן די עשרת בני המן און אטעם), טאנצן מיט תורה
אבער פארגעס נישט צי קלאפן די הושענות אויף די זעלבע צייט פונקטליך, אויב ס'געלאנגט נישט צי טוהן אלע אויף איין מאל מיינט איר דארפט
דאס טוהן נאכאמאל.
מסתמא ווען די גוים אין די שעלטערס, וועלען זען וועלען זיי מיינען ענק טוהן כישוף און זיי וועלען מורא האבען פון ענק, און זיכער ארויסלאזען

טאמער דאס וועט נישט העלפן קענען ענק צירוק גיין צי אונזער אלטע ירושה פון אלע דורות וואס דאס הייסט תפילה, אבער מתוך שמחה, אמונה ובטחון

@גרינטליך

[גרינטליך]

נאך א בריוול צי ידידי תושבים עראים, און שעלטער תחת שלטון ממשלת גוואטימאלע,

אחדשה"ט

הנני לברכם בכל מילי דמיטב.

ברוך'ל, דיין נאמען ברענגט אלעמאל א ברכה, אפשר איז כדאי צי נעמען א שפאציר און די שעלטער צימער ציזאמען מיט פישל'ע, יא א שפאציר.
מאכט צי ענקער אויגן, ענק זענען יעצט צוויי אלט מיט יארן אבער פריש און געזונט זיידעס אין די צייטן פון די בית המקדש השלישי וואס וועט געבויט ווערן בקרוב. ס'בלאזט א געשמאק זינעדיגע ווינטל, פינקט גוט און געשמאק.

ס'איז א עולם התיקון, עטץ זענען ביידע ריזיגע תלמודי חכמים, וואס דינען די באשעפער 24 שעה א טאג.

עט'ס האבען א פאר טויזענט גוי'שע עבדים, (ווייל ענק גיין ציצית, און דער וואס גייט ציצית וועט זוכה זיין צי 2,800 עבדים עם באדינען לעתיד לבוא).
ס'וואקסט פרישע ברויט אופן בוים, און די הויף פון שטיב.
אלע משפחות זענען פאראייניגט אן קיין שום ווייטאג אויף קיינעם, ווייל ס' א עולם התיקון.
ענק האבען הונדרעטער אייניקלעך, (אפשר טויזענטער גאר).

און אופן וועג צום בית המקדש מעביר סדרא זיין ערב שבת (אזוי פארציילט די מדרש, פלעגען יודן טוהן ביי בית ראשון), זענען ענק משבח דעם באשעפער, ווי אלע שווערקייטן פון די יונגער יארן האבן זיך איבערגעדרייט לטובה.

און ענק וועלען לאכן ביז א יונגל געבוירן נאך די בנין הבית וועט אדארך גיין, און קוקן אויף ענק מיט באוואונדערטע אויגן.
עט'ס וועט זיך ביידע אונטער שמייכלן, "עה וואס פארשטייט א קינד געבוירן נאך די בניין בית המקדש, ער ווייסט נישט אויף וואס ער דארף לויבן די באשעפער.

און ענק נעמען זיך לערנען ווייטער די הייליגע גמרא בעל פה, תוך כדי הליכה, לבנין בית השלישי בתפארתינו.

יעצט ווען ענק האבן שוין די גיסטע, גיי צי דעם עמרם משה, געב עם א שמייכל, און נעמטס עם ארויס, פאר א פאר מינוט ציזאמען מיט ענק אויף דעם שפאציר.
ע"כ.

וויסען זאלן ענק, אז ס'שטייט פון די שפת אמת זצ"ל, אז פאר יעדער מצוה א יוד טוהט, אוודאי יעדער משהו תורה ער לערנט.
בויעט מען א חלק פון די בית המקדש אונז אלע ווארטן אזוי שטארק דעראויף.

אבער ווי זאגט דער וועלט ביז די קרעטשמע דארף מען אויכעט א גלעזעלע ברוינפען, ביז משיח קומט, זאל ענק שוין גוט זיין.
צדיקים האבן צי געזאגט, ס וועט גאר גוט זיין פאר יודן נאך איידער משיח וועט קומן.

@גרינטליך

[על פי תורה]

שטארקע בריוו!

בס"ד

טייערע ליבע לעכטיגע יידישע קינדער
פישל מיט אלימלך ברוך נ"י
שלום וברכה.

איך קען אייך נישט און איר קענט מיר אויך נישט דערווייל, אבער אין די טעג איז יעדע יודיש הארץ אזוי נאנט צו ענק.

ס'זעט טאקע אויס אביסל מאדנע צו שרייבען א בריוו פאר איינער וואס מ'האט איהם קיינמאל נישט געטראפען און געזען, אבער אין אזא מין מאדנע און פארדרייטע מצב איז דאס פון די זאכען וואס זען אויס די ווייניגסטע מאדנע דא...

איך שרייב ענק פון טיפען הארצען, מ'פילט מיט מיט ענק אזוי שטארק, ס'טוט אזוי וויי און מ'האפט פאר אייער ישועה בקרוב.

איך ווייס אז מעגליך הערט מען שוין אזויפיל ווערטער פון חיזוק און מ'עקלט זיך שוין פון דעם אדער ס'גייט שווער אריין אין קאפ, אבער וואס זאל מען טון? דאס איז די מציאות. מ'טראכט וועגען ענק, און דאס הארץ ברענט מיט הרגשים.

די בענקשאפט, דער צער, די צומישעניש, דעם פיינט האבען מיט דעם ליב האבען צוזאמען.

אלעס איז אזוי שווער און ביטער, און מ'זעט נישט קיין עק, על כל פנים – אזוי שפירט מען זיך.

איך האב געהערט וואס ענק זענען אדורך, די אלע יארען וואס מ'איז אריבער, פון זיין רעבינ'ס אייניקלעך, שפעטער - דעם חכמ'ס קינדער, ביז יעצט שפירנדיג אזוי אליין - צושפילט און אויסגענארט.

מיר האבען מיט געהאלטען מיט א געציטערטע הארץ פונדערווייטנס ווי אזוי די זעלכע זיסע קינדערלעך ווי ענק – פישל מיט אלימלך ברוך - האבען זיך געטראפען איין טאג, אין א פרעמדע פלאץ. אן די טאטע [וואס איז שוין א תקופה נישט געווען מיט אייך צוזאמען], אן די מאמע, און אן די ברודער'ס, אליין אליין.

נישט נאר דאס, נאר אלעס וואס מ'האט געוויסט איז שוין נישט דא, יעדע באקאנטע זאך טוישט זיך, ס'שפירט זיך אז די וועלט האט זיך אינגאנצען איבער געדרייט, און ס'איז אזוי שווער אז ס'שרייט זיך די שאלה: וואס וועט זיין? זענען מיר געבוירען געווארן צו ליידען? אזוי וועט אויסקוקען אונזער לעבן?

וויל איך ענק זאגען, טייערע ברודער.
עטס זענט נישט אליין!!

עטס זענט בכלל נישט שולדיג אין די מצב וואס האט ענק געברענגט ביז אהער,
א וודאי און א וודאי נישט אין די יעצטיגע מצב.
יעצט אויכעט - זענען ענק נישט אליין, און ענק האבען נאך א גרויסען עתיד.
אויף אייערע כוחות דארף איך דאך נישט דערציילען פאר ענק, ווער נאך אזויווי ענק ווייסט וועלכע זאכען זענען ענק שוין א דורך געגאנגען, איר האט נישט געוויסט ווי אזוי וועט מען האבען כוחות ווייטער און צום סוף האט מען געהאט, און נאך אסאך אסאך מער וויפיל מ'האט געמיינט...
נאר וואס דען? יעצט איז שוין אריבער אזויפיל צייט, און מ'איז זיך שוין מייאש אביסעלע, איז ניין!! ניין!

זייט'ס ענק נישט מייאש, ענק האבען נאך ריזיגע כוחות וואס עטס קענט זיך גאר נישט פארשטעלען בכלל, גלייבט'ס אין דעם און איר וועט עס טאקע זען.
עטס קענט ענק נאר דמיונ'ען אייער לעכטיגע עתיד, אזא גוטע עתיד, ס'גייט נאך זיין אזוי גוט וואס ס'גייט אויסמעקען אלעס וואס איז געווען, בעסער געזאגט – מרפא זיין דאס וואס איז געווען.

א עתיד פיל מיט ליבשאפט, ווארעמקייט, געשמאקייט און פרייד.
א עתיד מיט מענטשען וואס גייען ענק באמת זען און מיט פילען.

פון וואנעט ווייס איך? ווייל איך קען מענטשען וואס זענען אריבער אויף אנדערע אופנים וואס ענק גייען יעצט אריבער און שפעטער האבען זיי געהאט אסאך מער א שענערע עתיד פון רוב מענטשען אויף די וועלט.

נישט אלעס קען מען מסביר זיין אבער דאס איז די מציאות. א פאקט.

און אויב אין די גאר שווערע מינוטען שפירען ענק פארלוירען, זאלט עטס פראבירען צו דמיונ'ען וואס גייט זיין, בקרוב ממש, נישט אין נאך אסאך צייט ארום, וועלען ענק זיין אויף דער פריי, מיט א ריזיגען שמייכל אויפן פנים, ארומגענומען מיט א מורא'דיגע אהבה.

[למעשה יעצט אויכעט ווען מ'וואלט געקענט מיט אונזערע גשמיותדיגע אויגען זען, וואלט מען געזעהן ווי שטארק זענען ענק ארומגענומען פון אלע זייטן מיט די זארג און די תפילות פון יידישע קינדער בכל קצווי תבל].

אפילו טאמער ס'פרעגט זיך ווי אזוי קען מען אויסמעקען א גאנצע עבר מיט זכרונות און השקפות און געפילען, די תשובה איז אז מ'דארף עס נישט אויסמעקען.
אין די וועלט איז די סדר אז יעדע זאך, סיי גוט און סיי שלעכט וואס א מענטש גייט אריבער, דארף ער דאס מיט נעמען מיט זיך און עס צו לייגען צו בויען מיט דעם זיין נפש.

פארגעסט נישט וואס אייערע כוחות און טאלאנטען זענען, אז בקרוב ממש גייט איר עס קענען באווייזען פאר אלעמען.
האלטס ענק שטארק, האחים הגיבורים פישל מיט אלימלך ברוך, א יוד איז קיינמאל נישט אליין.
מ'מעג זיך אויסוויינען די נשמה ביינאכט (און בייטאג אויכעט...)
אונז אלע וויינען מיט, כאטשיג וואס מיר קענען נישט האבען א השגה אין אייערע געפילען, אפילו אז ס'איז שוין נמאס געווארן פאר ענק און קען זיין אז ענק גלייבען שוין נישט קיין איין ווארט פון נחמה.

האלטס ענק נאך א טאג, נאך א רגע, נאך א אטעם, נאך א נאכטעל'ע.
ס׳איז נישט קיין ווייטע חלום, ס׳איז שוין דא אונטער'ן טיר.
א מאל אין אזא מצב קען מען פילען אפגעריסען, ווי געהער איך, וואס בין איך, צו ווי גיי איך?
מען דארף עס נאך אויסשמועס'ן באריכות, אבער אויפ'ן שפיץ גאפל וויל איך ענק זאגען –
די שורש פון די מענטש געפינט זיך ביי איהם אליין, נישט ביי די ארומיגע זיינע,
מיר גלייבען אז אונז זענען געשיקט געווארן צו די וועלט מיט א שליחות, און אלעס וואס מיר דארפען האבען אין קאפ איז – וואס איז מיין שליחות? און ווי אזוי קען איך עס ממלא זיין?
ענק געהערן צום רבש"ע, ער האט ענק באשאפען און ער געבט די כוחות, ער איז אייער טאטע, אייער מאמע, ער איז א-ל-ע-ס.

ענק האבען א נשמה! רצונות, שאיפות, שאלות, טענות, מחשבות. שטייט פון צדיקים אז די אייבערשטער האט אריינגעשטעלט א כח אין א נשמה פון א ייד, וואס ווייזט איהם די וועג, וואס איז איהם מחבר צו זיין שורש.

די אייבערשטער איז מיט ענק דארטען, יעדער פון ענק איז ביי איהם אזוי חשוב און גרויס, האלט'ס ענק פעסט פישעלע און אלימלך ברוך, רעדט'ס צו איהם, וויינט'ס צו איהם, ס'קומען גוטע צייטען.

איך וויל ענק זאגען נאך עפעס, קען זיין ס'איז ביי אייך פשוט אבער איך פיל עס פאר וויכטיג צו זאגען,
איך האב די זכות א ביסל צו זען און קענען די טייערע יודען וואס געבען זיך אוועק פאר אייערע הצלה, זיי זענען אמתדיג'ע יידען וואס מיינען נאר ענקער טובה, נישט פאר פאליטי"ק, נישט צו געווינען קיינעם, נישט פאר זייערע כבוד, זיי ווילען נאר איין זאך, אז פאר ענק זאל זיין גוט, ענק זאלען זיין פריילעך און פילען אז איר קענט זיין וואס איר זענט, און האבען א גליקליכע לעבן באמת.

איך ווייס אז ענק זענען שוין גענוג זאט פון אלע וואס ווילן און וואס האבען געוואלט אייער טובה... עטס קענט עס שוין פון אלץ קליינע קינדער...
צוליב דעם זאג איך, זיי זוכען נישט אייער 'טובה', נאר זיי זוכען באמת ס'זאל ענק זיין גוט, ענק זאלען פילען א רוהיגקייט און א געשמאקייט אין הארץ.
איך בין זיכער, אז זיי וועלען אלעס! טון אויף די וועלט ענק ארויס צונעמען פון דארט און ברענגען צו א גוטע פלאץ.

פישל! אלימלך ברוך! ביטע - געדענקט'ס נאך עפעס, די כח פון זיין פאזעטיוו (אין א גוטע גוסטע) איז גאר גאר שטארק,
אז ענק רעדן איינער מיט'ן צווייטען – פראבירט'ס משכנע זיין איינער דעם צווייטען אז ס'גייט זיין א פעסטע עתיד, לאכט'ס וועגן דעם, גרייט'ס ענק צו דעם, גרייט'ס שוין א שמייכל – כאילו איר זענט שוין דארט, [איך קען אייך געבען דוגמאות וואס גייט אייך מאכען שמייכלען, אבער איך מיין אז אליינס וועט איר אויס טרעפען בעסערע דוגמאות פון מיינע...].

אויף דער פריי איז אויכעט דא זאכען וואס מאכט א מענטש בייז, אפשר אפילו ערגער ווי ביי די שעלטער, ווייל ביי די שעלטער איז דאס מער ווייניגער די זעלבע זאכען און אזוי אין די וועלט איז יעדען טאג נייע זאכען... ווארט'ס, וועט עטס זעהן...

זאגט'ס איינער צום צווייטען די מעלות וואס ער האט, דו טויגסט צו דעם, און דו צו דעם, רעדסט איינער צום צווייטען - ניין, ס'איז פארקערט, די מעלה האסטו, נישט איך [למעשה, איר זאלט זיך קריגען אויף גוטע זאכען, זייט'ס משכנע איינער דעם צווייטען אין זיינע מעלות, יעדער טאג כאטש איין מעלה]. איך פארלא זיך אויף ענק...

בקיצור, ענק האבען אסאך אויף וואס צו טראכטען, טראכט'ס נישט נאר וועגן אייער פריוואטע לעבן, טראכט'ס אויף אלעס, רוחניות, גשמיות – נישט יעדע ספק וואס ווערט נתעורר דארף יעצט א תשובה, מ'וועט נאך האבען צייט אלעס צו מברר זיין, יעצט געבט'ס א שמייכל און דמיונט'ס אויף דעם.

[אגב, ס'איז וויכטיג צו דערמאנען אז גרויסע החלטות אויף לעבן דארף מען קיינמאל נישט נעמען אליין. ווען עס קומט צו וויכטיגע שאלות – דארף מען זיך אדורך רעדן מיט א ערליכער עלטערע מענטש וואס קען אייך באמת און פארשטייט די משמעות פון די זאך].

זאגט'ס א גאנצע צייט צו זיך:
מיר זענען נישט אליין, מיר לעבן און אונז וועלען דאס איבער לעבן, אין גרויסען בעז"ה!

ס'איז נאך דא אסאך וואס צו שרייבען און מ'וועט נאך האבען די געלעגנהייט בל"נ בקרוב, איך פלאן אי"ה אויכעט זיך זעצן שרייבען פאר אייער טייערע לעכטיגע שכן משה עמרם נ"י.

איך האב אנגעהויבען מיט דעם אז ס'איז שווער צו שרייבען א בריוו פאר איינער וואס מ'קען נישט – נישט געטראפען און נישט געזען, אבער אין אמת'ן שפיר איך יעצט נאכ'ן ענדיגען שרייבען, אז דעם שרייבען פאר ענק האט מיר געמאכט פול נענטער, פילענדיג ממש ווי ענק דערציילען פאר אונז אלעס וואס ענק מאכען מיט [איך פרעג מיר אזוי, ביסט זיכער טאקע אז דו האסט זיי קיינמאל נישט געזעהן און געטראפען?!...].

פישל'ע! אלימלך ברוך!
שטארקט'ס ענק, ברודערלעך. האט'ס נישט מורא, סאיז נענטער ווי ווייטער בעז"ה.

ידידכם אוהבכם המתפלל בעדכם מארץ הקודש שתזכו לגאולה קרובה
פינחס מנחם שידלובסקי
חיפה ת"ו

ווי קום איך אריין אין בילד? דאס איז שוין פאר אן אנדערע בריוו...

[שמואל פוקס]

"משה עמרם", וואס טוט זיך?

דו לעבסט?

[גרינטליך]

עמרם?

איך האב א גריס פאר דיר.

וועסט נישט גלייבן פון וועמען...

ליין די גאנצע בריוו וועסט די קענען אויסרעכענן אליין.

אבער איך לאז פישל און אלימלך ברוך די צי העלפען, דארך זייער ליינען די בריוו אויכעט, ווייל איך האב אין דער בריוו א באהאלטענע גריס פאר זיי אויכעט.

פישל, און אלימלך ברוך איך האב פאר ענק אויכעט א גריס פון איינער אנדערש, ענק וועלען אויך דארפן ליינען ד'גאנצע בריוועלע אויס צי רעכענען, וועמען.

ס'געווען נאך די אויס פאסטן מוצאי תשעה באב.

בין איך געגאנגען אין שוהל, ווי מ'פירט זיך ביי אונז און בית המדרש, מאכט מען א סיום מוצאי תשעה באב, און מ'מאכט א סעודה מיט בשר ויין.
אזוי ווי ס'איז נהוג געווען ביי חסידים אין אלע דורות.
האט איינער גאמאכט א סיום אויף א מסכת גמרא, א צווייטע א סיום אויף א אן אנדערע מסכת גמרא א דריטע האט געמאכט א סיום מדרש

די מדרש אין איכה ענדיגט צי.

כי אם מאס מאסתנו וקצפת עלינו עד מאד.

שמועס'ט אויס די מדרש.

אדער זענען די יודן מיאוס- פארעקעלט אדער איז השם יתברך קצפת ברוגז, פארוואס שרייבט די פסוק ביידע.

זאגט די מדרש, אז א זאך וואס איז פארעקעלט, איז זייער שווער צירוק ווערען ב"חן'ט אבער אז איינער איז ברוגז קען ער זיך איבערבעטען.

שמועסט אוי די מדרש, אז וקצפת עלינו עד מאוד, איז די אויס שמועס פון מאס מאסתנו, אז די מעשים פון די יודן זענען אפשר מיאוס מיט עקל, אבער די אויבערשטער איז נאר געווען ברוגז אויף די יודן און אונז וועל מיר זיך קענען איבערבעטען מיט די יודן.

אונז יודן זענען מחיוב צי זיין הדבק בדרכיו פון הקב"ה, אזוי לערנען אונז חז"ל "הדבק במידותיו- מה הוא רחום וחנון אף את תהא רחון וחנון" אונזער תיקון ארויס גיין פון גלות
וועט נאר זיין אזוי ווי דער בעל שם טוב, האט אונז געלערנט, דארך אריין לייכטען און א אנדערע יוד.
די בעל שם טוב זאגט אויפן פסוק "ה' צלך", די באשעפער און זיין שאטן, אזוי ווי די ביסט דן א צווייטער יוד אזוי איז מען דיין די מענטש בשעת מעשה.
און א צווייטע ווארט, זאגט ער נאך מער.
די גמרא ברענגט דאך און מסכת ראש השנה, (דף ט"ו.) אז לויט ר' נתן איז אדם נידון בכל שעה, איז די בעל שם מסביר, ווען א מענטש זייט א חסרון ביי א צווייטע יוד, אזוי ווי ער איז דן יענעם אין זיינע אייגינער אויגען אזוי פונקטליך מדה במדה, איז מען עם דן דעמאלסט.

כלל ישראל, איז פארקראכן געווארען מהאט געהאט א חורבן בית המקדש, שטייט און די גמרא (שבת דף נה. ,וכן באיכה רבה), מהאט געוואלט
די צדיקים זאלן מקרב זיין די רשעים וואס האבן געזונדגט אלע ג' עבירות חמורות ביותר, און זיי מעורר זיין באהבה מוסתרת בתוכחת מגולה צי תשובה טוהן.

אבער די צדיקים האבן געזאגט וואס קען איך טוהן איך בין וואויל און פארטיג, זאלן די יודן וואס האבן זיך אויסגעמישט צווישען די גוים אליין א עצה געבען מיט זייער עוונות רח"ל. איך בין נישט מוחה (ווי משמע אין מדרש, ע"י דיבורים)

האט די אויבערשטער, געהייסן שרייבן א ת' אויף די שטערען אפילו פון די צדיקים אלץ א סימן פון תמות.

כמעט 2,000 יאר ווארטן מיר שוין אויף דעם תיקון השלם, אז כלל ישראל, זאל זיך פארעכטען און משיח זאל קומען.

פאר די ימי הבעל שם טוב, פלעגען זיין מגידים וואס פלעגען ארום פארן די דערפעלעך אין מאכן פרנסה, ביי געבען מוסר און שוהל, ביים ארון הקודש
פאר די פשוט'ע יודן, זיי מסביר זיין ווי זיי זענען גרויסע רשעים, בעלי עבירה,און זיי מאכן ברוגז די רבונו של עולם מיט זייער גאנצע קיום, אין בעיקר אז זיי זענען גארנישט ווערט.
עד שבא ה"בעל שם טוב" און דאס אפגעשטעלט ביי זיך אויף שטעלען גלייך נאך די "מגידים" און געזאגט פארן "מגיד" אלע עבירות פון די "מגידים" וואס צי מאל זענען געווען חמורים ביותר, און בעיקר מסביר געווען פאר די פשוט עם הארצים ווי חשוב זייער ברכות פארן עסען, זייער שמירת שבת כפי ידיעתם זייער לייגן תפילין און דאווענען כפי יכולתם, ווער רעט נאך פון אויב זיי האבן געקענט זאגן א פסוק תהלים צי וואס.

אויף די זעלבע צייט איז די בעל שם טוב געווען פארנומען מאכען גרויסע בני עלייה, בעלי רוח הקודש, בעלי מדריגה א סאך מאל פון פשוט'ע מענטשן.

די מדרשים ענדיגט צי אז נאך וקצפת עלינו עד מאוד זאגט מען נאך אמאל איבער די פסוק פריער "השיבנו ה' אליך ונשובה חדש ימינו כקדם"
(רש"י אויפן פלאץ ברענגט דאס אויכט אראפ). וויבאלט דאס איז די ענטפער אפילו מהאט געזונדעגט מאס מאסתנו וקצפת עלינו עד מאוד, זאל זיין השיבנו ה' אליך ונשובה חדש ימינו כקדם.
מ'פארציילט נאך פון איינער פון די גרויסע רבי'ס א תלמיד פון הרבי ר' בונם מפשיסחא זצ"ל, מיט די נאמען הרבי ר' העניך מאלכסנדר זצ"ל.
האט געגעבען צי פארשטיין וואס איז די לשון השיבנו-קער אונז צירוק ונשובה און אונז וועלען מיר צירוק קערן.
האט ער מסביר געווען מיט א משל דעם אויך די שמחה און נחמה פון נחמו נחמו עמי, דארך די מעשה מיט שלמה המלך.

נאך שלמה המלך וואס האט געריטען אויף עופות און געקעניקט אויף די עליונים ותחתונים (מגילה דף י"א:) און אשמדאי מלך השדים איז געווען זיין
קנעכט. און פלוצלינג האט עם אשמדאי פארווארפען צי די אנדערע עק וועלט.
שלמה איז ארום געגאנגען זיכן עפעס צי עסן.
קומט ער אן צי א הויז פון א וואוילע פויער, וואס געבט שלמה צי עסן א גאנצע סעודה, און שלמה המלך פאנגט זיך אן אויס צי וויינען.
איך בין געווען שלמה המלך. רוב מענטשען האבן עם געהאקט אויפן קאפ מיט שטעקן און נישט געגלייבט, אבער אונז רעדען די וואס האבן עם יא אויף גענומען ערענסט.
האט די ערשטע בעל האכסניא, האט עם מאכיל געווען א סעודה. דער נאך עם געבען צי עסן און הערן זיין מעשה, מיט געוויינט מיט עם אוי נעביך שלמה קוק וואס איז געווארן פון דיר.
וואס וועט דא זיין מיט דיר, פון די מושל פון די וועלט ביסט די א היימלאזע פארשוין, וואס איז מקבץ על יד יל יד א משהו עסן. נעביך אויף דיר.
אוי אוי, און מיט געוויינט מיט עם.

די צווייטע בעל האכסניא, האט נישט געהאט קיין סאך צי געבען עסן נאר א ביסל ברויט מיט וואסער. שלמה המלך האט זיך דעזעטיגט, און אויכט פארציילט זיין לאגע, צים בעל האכסניא זיינער.
קרעכצט מיט זיין בעל האכסניא לאזט אויכעט א טרער צוויי, און זאגט עם דער באשעפער וועט העלפן ס'טאקע געווען א ריזיגע פאל, אבער די זעלבע רבונו של עולם וואס האט דיר געמאכט די ערשטע מאל אזא גרויסע קעניג, וועט דיר אוודאי העלפן ס'טאקע שווערע צייטן פאר דיר יעצט, אבער ס'וועט דיר נאך זיין גאר גוטע צייטן בקרוב.

פרעג איך ענק, מיינע טייערע ידידים, יושבי השעלטר, פישל, עמרם משה מיט אלימלך ברוך, פון וועמען האט שלמה געהאט מער חיזוק, פון די ערשטע צי פון די צווייטע בעל אכסניא?!
אודאי פון די צווייטע אפילו ער האט נישט געגעסען דארט נאר ברויט און וואסער.

פירט אויס הרבי ר' העניך זצ"ל, פון וועמען שעפט די באשעפער מער, פון די יוד וואס בלייבט ציבראכן במרה שחורה, ווייל ער רעט זיך איין ער דינט די באשעפער? אדער דער יוד וואס נאך די צייט חז"ל און די ראשונים ואחרונים האבן געהייסן קלאגן האט זיך גענדיגט די קלאגעריי.
און יעצט גייט ער זיך נעמען די דינען די רבוש"ע בשמחה, ווייל מיר גיין אי"ה צירוק גיין צי די אמאליגע גלארייכע אמפיריה פון די בית המקדש בקרוב.

דאס איז פשט והשבינו ה' אליך ונשובה, רבוש"ע די וועסט אונז מקרב זיין און אונז וועלען תשובה טוהן און ס'וועט זיין חדש ימינו כקדם.

די נמשל איז מיט אלע פון אונז, זיי בין אדם למקום, און סיי ווי אזוי אונז קוק'ן אן אנדערע יודן, בין אדם לחבירו.

האט עט'ס שוין געטראפן מיין גריס?
אויב עט'ס וועט איבער ליינען א פאר מאל וועט עט'ס אודאי טרעפן מיין גריס פאר יעדער איינער פון ענק באזונדער.
ידידכם, הזוכר ממכם בכל עת
@גרינטליך

[אהא]

בס"ד
ערב חמשה עשר באב-נחמו ת'הא ש'נת פ'דות ה'בחורים
לכבוד די חשובע און טייערע בחורים משה עמרם ראזנער און אפרים פישל און אלימלך ברוך העלבראנץ שיחיו

איר זאלט וויסן אז כלל ישראל טראכט פון אייך און ווארט שוין אויף די מינוט צו הערן די בשורה אז איר גייט שוין ארויס פון די שעלטערס
און מיר זענער זיכער יעדן רגע אז אט אט קומט אן די בשורה
בעזהשי"ת די שבת גייט דאך זיין א גרויסער יו"ט לא היו ימים טובים בישראל כחמשה עשר באב... און אזוי אויך שבת נחמו בעזהשי"ת וועט קומען יו"ט מיט די נחמה אין גיכען
איר זאלט וויסען אז אייער כח אין הימעל איז גרויס און איר קענט אסאך אויספועל'ן נוצט אויס דעם גרויסער טאג און פועל'ט ישועות פאר זיך און אייער משפחות און פאר גאנץ כלל ישראל
מיר האבן אייך אויך אינזינען און מיר ווארטען אייך שוין צו זעהן אינדרויסען אינגיכען
א גוט שבת

[גרינטליך]

ע א ר
מ ל ו
ר י ך
ם מ פ
מ ל י
ש ך ש
ה ב ל
אויב עטס האט נישט פארשטאנען איך האב פשוט געשריבן ענק 3 נעמען אראפ צי וועגס, צי מאכן אינטערסאנט.

האנט בין איך באמת געיאגט און צייט, אבער ליפטר בלא כלום א"א.
זאג איך ענק אזוי, הערט'ס מיר צי טייערע ברידער.

איך זיץ דא אין א אפיס אין ניו יורק, אליין און א צימער, אדער אזוי וואלט מען געקענט מיינען, אן אמת אריין, זיץ איך נישט דא אליין, ווייל "לית אתר פנוי מיניה"= ס'נישט פארהאן קיין פלאץ ווי די באשעפער איז נישט דארט.
אזוי ווי די מעשה פון איינער פון די פריערדיגע רבי'ס זצ"ל (כמה גירסאות וועמען), ווען ער איז געווען 2 יאר אלט, האט א גאסט אין שטוב עם געזאגט, איך געב דיר א רענדל (ארטיגע גרעסטע מטבע בימים ההם) האט דעם רבי זיינידיג בלויז 2 יאר אלט אופן פלאץ צירוק גענטפערט איך געב דיר 2 (רענדליך) טאמער די זאגסט מיר ווי ער איז נישט!

דאס איז פון איין זאט א מורא'דיג חיזוק, די באשעפער איז דארט ציזאמען מיט ענק, און געבט ענק די כוחות, זיך האלטן שטאלץ אז די ביסט א יוד, אין בעיקר, דינען די בורא בשמחה.
מאידך איז דאס אסער מחייב אויכעט, די רבונו של עולם איז איבעראל, מדארף אפהיטען די תורה ומצות שטענדיג, במחשבה דיבור ומעשה.

אפילו ס'קומט אן שווער, האבן מיר געהאט די אלע דורות וואס יוד'ן האבן זיך מוסר נפש געווען בשעת השמד, און זיך געלאזט פאניגען און גע'הרג'ט ווערן אויף קידוש השם.

די תורה ווייסט אונז די וועג, וואס מ'ווייסט דארך לערנען ש"ס ופוסקים, טאמער ענק קענען עפעס לערנען בהתמדה אפילו א שעה א טאג, געלערנט גמרא צי שלחן ערוך מיט די גאנצע חיות וועט עט'ס שפירן ווי אנדערע מענטשן
@גרינטליך

[שמואל פוקס]

א גוטן ערב שבת, ערב חמשה עשר באב - "חמשה" איז אותיות "שמחה", "עשר" מיינט א יו"ד - צוזאמען מיינט דאס "א פרייליכע איד" - אזוי זאגט די גמרא קלאר, "לא היה ימים טובים לישראל, כחמשה עשר באב".

צו מיינע טייערע ידידים, אהובים וחשובים, וועלכע געפינען זיך דארט אין די טיפענישן אין גואטאמאלא, פישל, אלימלך ברוך מיט משה עמרם.

וואס הערט זיך עפעס גוט?

ביי מיר איז חמשה עשר באב א ספעציעלע יום-טוב, וויבאלד דעמאלס געפאלט אויס מיין יום-הלדת, האב איך דעריבער נאך א סיבה צו זיין פרייליך, בפרט אז איך בין געבוירן געווארן אום שבת, און דאס יאר געפאלט אויס חמשה עשר באב אום שבת. יעצט, ווער קען אויסרעכענען וויפיל יאר צוריק עס איז געווען, און ווי אלט איך ווער אצינד? - צען קאצאלעס פאר ווער עס רעכנט דאס אויס!

וואס הערט זיך דארט עפעס גוט? - דא הערט מען כסדר די נייעס, יעדן טאג קומען ארויס נאך קינדער און די שעלטערס ווערן ליידיגער און ליידיגער פון טאג צו טאג. קוקט אויס אז ענק דארפן אכטונג געבן אז קיינער בלייבט דארט נישט איבער, פון ענקער שעלטער זענט עטס געבליבן די לעצטע. מאכט נאר זיכער צו פארלעשן די לעקטער, ווען ענק קומען ארויס פון דארט, א שאד גוי'איש געלט!

הלוואי ווען איך קען עפעס צוריקהערן פון ענק, אויב ענק קענען צוריקשרייבן אויף עפעס א וועג, אדער לאזן א גרוס אז איר האט עס געליינט. ס'גיבט אסאך חיזוק, אויב מען ווייסט און מען הערט לעבעדיג אז מען ליינט עס. עס איז מחזק צו שרייבן נאך. אגב, ביי וועלכע פרק פון די נוסח האלטן ענק אצינד, ווי אזוי גייט ענקער התחזקות?

דער עיקר איז, אז מען זאלן שנעל קענען מבשר זיין בשורות טובות, און נאך אביסל זאלן מיר שוין נישט האבן פאר וועמען צו שרייבן דארט, ווייל איר וועט שוין אלע זיין אינדרויסן און מיר וועלן זיך שוין קענען טרעפן פערזענליך באנפין נהירין.

הכותב וחותם באהבה רבה וידידות נאמנה
שמואל פוקס

[גרינטליך]

א גוטן ערב שבת,

אלימלך ברוך די נחמה קומט שוין, חז"ל זאגען דאס וואס ס'שטייט 2 מאל די ווארט נחמו נחמו, איינס פאר די חורבן בית המקדש און די צווייטער פאר אלעמאל ביז משיח וואט שוין קומען און גיכן.

פישל, פארשטייסט וואס מרעדט צי דיר?

די אויבערשטער אליין וועט דיר טרייסטן און געבען די כוחות, זיך שטארקן!

עמרם משה,

משיח איז שוין אויפן וועג, מדארף זיך נאר האלטן בשמחה, א שיין פנים וועט מען האבן, ווען משיח קומט אין די 3 חשובע צדיקים, עמרםמשהאלימלךברוךמיטפישל

וועלען קומען ציבראכענע הייט, אן קיין שמחה של מצוה.

ענק אלע זענען גערעכט, לב נשבר ונדכה אלוקים לא תבזה, אבער מדארף זיין בשמחה פארט.

ס'געווען א מעשה ביי איינער פון די גרויסע רבי'ס זצ"ל פונעם לעצטן דור, וואס ס'געווען א חסיד וואס האט זיך אויסגעוויינט צים רבי זצ"ל, אויף אלע זיינער צרות.

האט עם דעם רבי גענטפערט, זיי בשמחה (=דאס וועט דיר העלפן) האט ער געזאגט איך קען נישט, (פון רוב צרות), האט עם דער רבי גענטפערט "פארפאלן אין הימל האט מען ליב שמחה" (נאר אויב די וועסט זיין בשמחה, וועסטו געהאלפן ווערן) יענער האט געפאלגט, און געטוהן פעולות חיצוניות זיך צי ברענגען שמחה (טאנצן, שפרינגן, זינגן, און כשר'ע ווערטליך), און ער האט באמת געהאט א ישועה און אלע פראבלעמען.

עט'ס הערטס?
"פארפאלן אין הימל האט מען ליב שמחה"

@גרינטליך

[גרינטליך]

וואס הערט די זיך?

וואס מאכסט דו?

יא די, עמרם משה'לע,

ווי אזוי שפירסט טי זיך היינט, פישל'ע (היינט געהערט אז די הייסט זכריה מרדכי פישל)?

די ביסט עפעס געשלאפן ביי נאכט?

ברוך'ל טייערע, ווי אזוי איז אריבער נאך א שבת אין שעלטער?

ס'געווען שבת ט"ו באב, א טאג וואס חז"ל לערנען אונז 6 גוטע זאכן וואס זענען געשען צי כלל ישראל אויף ט"ו באב.
איינס אוז יום שהותרו שבטים לבוא זה בזה (אז שי צוייטע דור פון די וואס זענען אריין אין ארץ ישראל, האט שוין געמעגט חתונה האבן איין שבט מיט'ן צוייטען שבט), איך בין זיכער אז דער טאג האט נאך משמעות'ן בזמן הזה, אזא יודישע קינדער וואס זיצען א קארגע זימון אפגעזונדערט פון כלל ישראל און א תפיסה וואס הייסט שעלטער

זאל'ן אויכעט מעגען זיך מישן מיט אנדערע יודן אויף די וועלט, דארך שוין קענען ארויס גיין איין מאל פאר אלעמאל ארויס פון דעם שעלטער.

נאך אזאך איז געווען אז די שטארבן און די מדבר האט זיך גענדיגט (מ'האט געוויסט זיכער אז די גזירה איז פאראיבער ווייל ס' שוין געווען א פילע לבנה), נאך א סימנא מילתא, אז ס'צייט די צרות זאלן זיך שוין ענדיגן איין מאל פאר אלעמאל.

נאך איינער פון די זאכן: אין ביהמ"ק איז געווען א אויפגאבע, צי האקן האלץ, פאר די מערכה, און וויבאלט (און די צפון האלב וועלט) איז די זין שטערקסטער און חודש תמוז, אפילו אז אב איז אויכעט הייס, אבער איינמאל, ס'גייט אריבער א האלב חודש
איז שוין נישט די זעלבע הייס, איז מען חושש אז אפשר די ווערים וועלען שוין זיך קענען אן עצה געבען צי לעבען און די בוים ווייל די האלץ ווערט שוין נישט אזוי אויס געטרונקענט פון די זין, און די עצי המערכה טארן נישט האבן קיין ווערים פלעגט מען שניידן אין די פאר וואכען פון אנהייב תמוז, ביז ט"ו אב. האבן די יודן וואס האבן געשניטען די ביימער, נישט געהאט אזוי פיהל צייט צי קענען לערנען די תורה.
ממילא אויב מ'האט שוין נישט געקענט מער שניידן די האלץ, איז געווארען מער צייט אויף לערנען תורה, זאגט די גמרא אז לא היו ימים טובים לישראל כט"ו אב ויום הכיפורים.

אוודאי וועט נמשך די יום טוב פאר ענק אויכעט ענק זאלן שוין קענען ארויסקומען, צווישען כל ישראל אחיו, כדאי זיך קענען זעצן לערנען גמרא מיט שלחן ערוך כדאי ענק זאלן אויכט האבן דעם ברכה.

@גרינטליך

[גרינטליך]

@על פי תורה
די בריוו'ן ווערען נאך געשיקט טאג טעגליך, ווייל איך שרייב יעדער טאג א בריוו.
און ס'זעט מיר אויס איך בין רוב טעג די איינציגסטער וואס שרייבט.
האב איך עפעס פארפאסט אז ס'מער נישט נוגע די אלע בריוו?

[על פי תורה]

@על פי תורה
די בריוו'ן ווערען נאך געשיקט טאג טעגליך, ווייל איך שרייב יעדער טאג א בריוו.
און ס'זעט מיר אויס איך בין רוב טעג די איינציגסטער וואס שרייבט.
האב איך עפעס פארפאסט אז ס'מער נישט נוגע די אלע בריוו?

איך האב באקומען פון זיי א גרוס דעם פארלאפענעם פרייטאג
אז זיי ליינען יעדן טאג די בריוון
און עס בלאזט אין זיי אריין א געוואלדיגע חיות
יעדע בריוו וואס דו שרייבסט איז אן עקסטערע הצלת נפשות!

[גרינטליך]

@על פי תורה
די בריוו'ן ווערען נאך געשיקט טאג טעגליך, ווייל איך שרייב יעדער טאג א בריוו.
און ס'זעט מיר אויס איך בין רוב טעג די איינציגסטער וואס שרייבט.
האב איך עפעס פארפאסט אז ס'מער נישט נוגע די אלע בריוו?

איך האב באקומען פון זיי א גרוס דעם פארלאפענעם פרייטאג
אז זיי ליינען יעדן טאג די בריוון
און עס בלאזט אין זיי אריין א געוואלדיגע חיות
יעדע בריוו וואס דו שרייבסט איז אן עקסטערע הצלת נפשות!

יישר כח.
איז דא א סארט בריוו וואס רעט צי זיי מער? (ערענסט, לאכעדיג, מעשה'ליך, סתם זיס, א געמיש פון א ביסל פון אלעס)

[גרינטליך]

@על פי תורה
די בריוו'ן ווערען נאך געשיקט טאג טעגליך, ווייל איך שרייב יעדער טאג א בריוו.
און ס'זעט מיר אויס איך בין רוב טעג די איינציגסטער וואס שרייבט.
האב איך עפעס פארפאסט אז ס'מער נישט נוגע די אלע בריוו?

איך האב באקומען פון זיי א גרוס דעם פארלאפענעם פרייטאג
אז זיי ליינען יעדן טאג די בריוון
און עס בלאזט אין זיי אריין א געוואלדיגע חיות
יעדע בריוו וואס דו שרייבסט איז אן עקסטערע הצלת נפשות!

@על פי תורה
יישר כח.
איז דא א סארט בריוו וואס רעט צי זיי מער? (ערענסט, לאכעדיג, מעשה'ליך, סתם זיס, א געמיש פון א ביסל פון אלעס)

[גארנישט]

טייערע ברודער אין גוואטאמאלא!

וואס מאכט איר?
וויאזוי גייט עס?
מען טוט ביישטיין די נסיונות?
אויב אמאל יא אפי' אויב ח''ו אמאל נישט איז געוואלדיג! דער רבוש''ע ווייסט איר מצב מער ווי איר אליינס, און דער רבוש''ע ווייסט וואס יעדע קליין ביסל התגברות איז, זייט'ס שטאלץ, מאכט'ס צו אייערע אויגן פאר איין מינוט, און שטעלט אייך פאר ווי דער רבוש''ע אליינס און אלע מלאכי מרום שטייען און קוקן מיט שטאלץ וויאזוי אידן אין א שעת נסיון וואס געדענקט זיך ממש נישט אין די מאדערענע היסטאריע האלטן זיך שטארק מיט מסירת נפש ממש, און אויב איז אייך שווער זיך פארצושטעלן אזאלעכע העכערע זאכן, דאן האב איך פאר אייך א מציאות'דיגע זאך, איר דארפט זיך נישט פארשטעלן איך דערצייל אייך פשוט א מציאות, גאנץ וויליאמסבורג גאנץ קרית יואל גאנץ מאנסי גאנץ לאנדאן, די גאנצע היימישע וועלט שטייט און שטוינט, שטייט און שטאלצירט מיט אייך הייליגע ברודער קדושים וטהורים, אידן וואס זענען מקדש שם שמים, און רופן אויס בשם ד' א'ל עולם אינעם שער נו''ן.

זייט'ס וויסן און זייט'ס מחשיב אייער פאזיציע!

הייליגע ברודער, איך בין יעצט אויף וועקאציע, און איך זוך א חברותא, איר ווילט אפשר לערנען מיט מיר? וויאזוי קען מען לערנען פונדערווייטענס? איך ווייל שרייבן און איר וועט עס ליינען... און אויב האט איר וואס מגיב צו זיין, איז בעה''י בקרוב ממש ווען עס וועט שוין מער נישט זיין פונדערווייטענס וועט מען זיך שוין פארשטענדיגן בלי''נ.

וואס זאל מען לערנען?
ווען מען איז אויף אפרוה זוכט מען עפעס לייכט, אפשר עפעס אין תנ''ך? וואס זאגט איר אויף דעם? אבער לאמיר כאטש נעמען עפעס וואס איר האט נאכנישט געלערנט... איך גלייב אז ספר איוב האט איר נאכנישט געלערנט עס איז פון די שווערע ספרים אין תנ''ך, איז לאמיר פרובירן צו אריבערגיין בקיצור וואס עס שטייט אין ספר איוב.
מסכים?
געגאנגען!

אין די צייטן פון איוב וועלכער איז געווען פון די חסידי אומות העולם, האט דער רבוש''ע כביכול געקלערט אז ער וועט געבן פאר'ן שטן זיך מטפל צו זיין מיט איוב, אזוי ער זאל פארנומען מיט אים און נישט האבן קיין צייט צו מקטרג זיין אויף כלל ישראל, און אינעם טאג פון ראש השנה האט דער אייבערשטער געזאגט פאר'ן שטן השמת לבך על עבדי איוב כי אין כמוהו בכל הארץ איש תם וישר וירא אלקים צו האסטו אויפגעפאסט אויף מיין קנעכט אויב אז עס איז נישט דא ווי אים אין די גאנצע וועלט.

האט דער שטן געענפערט: איז דאס דען א קונץ אז איוב איז א עובד ד'? איז עס דען פאר אומזיסט? דו רבוש''ע האסט אים דאך געגעבן פון אלעס גוט'ס, קינדער, רייכקייט, און הצלחה אין אלסדינג, אויב די וועסט אים דאס אלעס אוועקנעמן דאן וועט מען זען אויב ער האט באמת מורא פון דיר רבוש''ע.

דער שטן האט דאן באקומען רשות צו מאכן נסיונות פאר איוב, און עס זענען אנגעקומען פיינט פון איוב און זיי האבן צוגענומען זיין גאנצע האב און גוטס, דערנאך איז זיין הויז איינגעפאלן אויף זיינע זוהן און טעכטער און זיי זענען אלע געשטארבן, האט איוב געזאגט ד' נתן וד' לקח יהי שם ד' מבורך! איוב האט מקבל געווען די יסורים פון רבוש''ע באהבה.
האט דער רבוש''ע געזאגט פארן שטן זעסטו דאך אז איוב איז געבליבן א צדיק אפי' נאך אלע נסיונות, האט דער שטן געענפערט: דאס איז אלעס נאר ווילאנג זיין גוף איז נאך אומבארירט, אויב וועט ער קראנק ווערן וועט דאס זיין די ריכטיגע מבחן אויב איז באמת געטריי דעם רבוש''ע, האט דער רבוש''ע געגעבן רשות פאר'ן שטן און ער האט געשעדיגט איוב אלע זיינע איברים טויטליכע קלעפ, און ער האט אים נאך צוגעלייגט קרעץ אויף א געפערליכע אופן פון קאפ ביז פיס...

איוב שווייגט און ער איז מקבל די גזר דין באהבה... אבער אין זיין הארץ האט זיך אריינגע'גנב'עט א מחשבה'לע אפשר... אפשר... איז דער רבוש''ע נישט משגיח בתחתונים... אפשר פירט זיך די וועלט אליינס... אפשר איז דא פארשידענע כוחות אין די בריאה וואס זענען גורם די מצבים פונעם מענטש און עס איז נישט גלייך פונעם רבוש''ע, דאן זענען אנגעקומען די חברים פון איוב אים צו באזוכן און איוב האט זיי אנגעהויבן מרמז זיין די מחשבה'לעך וואס לויפן אים ארום אין קאפ, און דאס איז אלס צוליב די גרויסע קושיא אויף די הנהגה פונעם רבוש''ע מיט אים, ווי קען זיין אזא גרויסע צדיק האט באטראפן אזאלכע יסורים קשים ומרים.

די חברים פון איוב האבן אבער נישט מקבל געווען זיינע דיבורים, און זיי האבן אים נישט געגלייבט און געזאגט אז זיכער האט ער באהאלטענע עבירות וואס צוליב דעם זענען אים געקומען די אלע שטראפן, און זיי האבן גע'כעס'ט אויף איוב פארוואס ער גלייבט נישט אין השגחת ד'.

איוב האט זיך אבער פארענפערט אז ער האט אויכעט אלעמאל געגלייבט אינעם אייבערשטן און בלויז יעצט נאך די אלע פאסירונגען קלערט ער אזוי, צוליב דעם וואס ער איז זיכער אז ער האט נישט קיין עבירות און עס איז נישט דא קיין סיבה צו זיינע יסורים.

דער רמב''ן שרייבט אז אט אט די קושיא פון צדיק ורע לו א צדיק וואס גייט אים שלעכט זה דבר שמכאיב את הלבבות ומדאיב המחשבות, וממנו לבדו נמשכו רבים בכל הדורות לכפירה גמורה, ווען מענטשן זעען ווי דער און יענער וואס זיי זענען רשעים גמורים זענען מצליח, און אנדערע וואס זענען דווקא צדיקים ליידן אזויפיל, און אט די קושיא אז די שורש פון אלע כופרים וואס טוען ווידערשפעניגען אין די הייליגע אמונה.

אבער די אמת איז זאגט דער רמב''ן אז יסורים קומען צו א צדיק אדער כדי ער זאל אפקומען זיינע עבירות אויף די וועלט (און דער רמב''ן שרייבט דא די באקאנטע פחד'דיגע דיבורים אז אפי' אויב דער רבוש''ע וואלט צוגענומען פון איין צדיק אויף דער וועלט יעדע טובה וואס איז נאר שייך, און ער וואלט געפייניגט געווארן מיט די יסורים פון איוב זיין גאנץ לעבן – איוב האט נאר געהאט די יסורים פאר 12 חדשים – איז דאס א חסד פונעם רבוש''ע אז ער זאל נישט געשטראפט ווערן אין גיהונים, און עס זאל נישט צוגענומען ווערן פון זיין גן עדן!).

פירט דער רמב''ן אויס אז גראדע איוב איז נישט געווען אזוי, און ער האט נישט געהאט קיין עבירות בכלל, און דאס וואס ער איז אריבער יסורים איז א גרויסער סוד וואס דער רמב''ן וויל נישט מגלה זיין, ער לייגט צו אז מען קען דאס גאר נישט משיג זיין מיט'ן שכל נאר דער וואס האט דאס מקבל געווען איש מפי איש פון משה רבינו ע''ה ער קען דאס פארשטיין.

וואס מיר זעען דא איז אז איוב איז דורך א נסיון, וואס איז באמת נישט מעגליך צו פארשטיין מיט שכל, ער האט באמת נישט געהאט קיין שום זינד, אבער פארט איז ער געשטראפט געווארן מיט ביטערע יסורים בגוף בנפש מיט זיין משפחה און וואס נישט, אבער די אמת איז אז דאס האט אויכעט א חשבון פון אויבן, נישט א חשבון וואס מיר קענען פארשטיין, אבער אויכעט זאכן וואס מיר קענען נישט פארשטיין, זענען פארט אמת...

טייערע הייליגע אידן! מיר האלטן מיט פונדערווייטנס ווי איר ליידט אזויפיל, מיר הערן פונדערווייטנס די שרעקליכע מצב אין וועלכע איר געפינט זיך, עס רייסט ביים הארץ עס רייסט ביים הארץ... מיר פארשטייען נישט דעם אייבערשטענס חשבונות, אבער אזויפיל ווייסן מיר, אז יעדע זאך איז מיט א חשבון, און די חשבון איז נאר לטובה, ווי איך האב אייך שוין געשריבן דעם פסוק אין ירמיהו כי אנכי ידעתי את המחשבות אשר אנכי חושב עליכם נאם ד', מחשבות שלום ולא לרעה, לתת לכם אחרית ותקוה.

דער נביא זאגט אין ישעיהו כי כה אמר רם ונשא שכן עד וקדוש שמו מרום וקדוש אשכון ''ואת דכא ושפל רוח'' להחיות רוח שפלים ולהחיות לב נדכאים און רש''י אויפן ארט איז מפרש לויט די גמ' אין סוטה ה' א' מרום וקדוש: אני שוכן ומשם אני עם דכא ושפל רוח שאני מרכין שכינתי עליו, שפלים: נדכאים סובלי עוני וחליים, דער רבוש''ע רוהט ביים צובראכענער, ווען א איד איז צובראכן איז ער נענטער צום אייבערשטן.

אין מדרש רבה פר' צו שטייט אמר רבי אלכסנדרי ההדיוט הזה אם משמש הוא בכלים שבורים גנאי הוא לו, אבל הקב''ה כלי תשמישו שבורים שנאמר ''קרוב ד' לנשברי לב'' ''הרופא לשבורי לב'' ''ואת דכא ושפל רוח'' ''זבחי אלוקים רוח נשברה לב נשבר''.

''לב נשבר ונדכה א'לוקים לא תבזה'' – טייערע ברודער! אייער מצב איז שווער... גאר גאר שווער... ביטער שווער... אבער איין זאך יא איר זענט נאנט צום אייבערשטן ווי קיינער אנדערש... צו דער רבי און יענער רבי זענען נאנט צום אייבערשטן איז דאך בסך הכל א השערה, אבער דאס איז איר זענט נאנט צום אייבערשטן זאגט דאך דער אייבערשטער אליינס, ווי איז נאך דא אויף די וועלט אזא ''דכא ושפל רוח'' ווי אייך אין אייער יעצטיגע מצב? דער רבוש''ע זאגט דאך קלאר אז ער רוהט מיט אייך.

אידישע קינדער, די מצב קומט שוין צו ענדע, בלי שום ספק, עס איז א פראגע פון צייט ביז איר וועט זיין אינדרויסן מאפילה לאורה, נוצט אויס אייער מצב פון קירבת אלוקים, צו מתפלל זיין אויף אייער עתיד, זייט מתפלל איר זאלט ארויסגיין פון דארט ווי פריער, אייער תפילה איז די נענסטע נתקבל צו ווערן פון יעדן איינעם, און נוצט אויס אייער פראטעקציע מתפלל צו זיין אויף גאנץ כלל ישראל אויכעט, מיר קענען נוצן אסאך תפילות, און די זכות זאל אייך ביישטיין.

און די עיקר:
לאזט אייך נישט פון די מרה שחורה! קעמפט קעגן אים, מיט א שטארקייט מיט א פעסטקייט! איר וועט געווינען בעה''י.

העמיר זיך זען אין אמעריקא בקרוב!!!

[על פי תורה]

@על פי תורה
די בריוו'ן ווערען נאך געשיקט טאג טעגליך, ווייל איך שרייב יעדער טאג א בריוו.
און ס'זעט מיר אויס איך בין רוב טעג די איינציגסטער וואס שרייבט.
האב איך עפעס פארפאסט אז ס'מער נישט נוגע די אלע בריוו?

איך האב באקומען פון זיי א גרוס דעם פארלאפענעם פרייטאג
אז זיי ליינען יעדן טאג די בריוון
און עס בלאזט אין זיי אריין א געוואלדיגע חיות
יעדע בריוו וואס דו שרייבסט איז אן עקסטערע הצלת נפשות!

יישר כח.
איז דא א סארט בריוו וואס רעט צי זיי מער? (ערענסט, לאכעדיג, מעשה'ליך, סתם זיס, א געמיש פון א ביסל פון אלעס)

זיי דארפן לכאורה מער דשאוקס, אדער ווארימע הארציגע חיזוק
און ווייניגער דברי תורה

[גרינטליך]

איך האב באקומען פון זיי א גרוס דעם פארלאפענעם פרייטאג
אז זיי ליינען יעדן טאג די בריוון
און עס בלאזט אין זיי אריין א געוואלדיגע חיות
יעדע בריוו וואס דו שרייבסט איז אן עקסטערע הצלת נפשות!

יישר כח.
איז דא א סארט בריוו וואס רעט צי זיי מער? (ערענסט, לאכעדיג, מעשה'ליך, סתם זיס, א געמיש פון א ביסל פון אלעס)

זיי דארפן לכאורה מער דשאוקס, אדער ווארימע הארציגע חיזוק
און ווייניגער דברי תורה

אזוי האב איך געמיינט, און איך גיי מיט דער מהלך, איך האב נאר אלעמאל מורא געהאט אז מדארף יא דברי תורה. יישר כח.

[גרינטליך]

פישל, איך האב פאר דיר גאר א זאפטיגע פישל!
אלימלך די וועסט אויך האבן א גוטע לאך.

איך בין געוועזען דעם שבת אויף די גאס, קומט אן צי מיר א גוי (א געשוואוירענער אנטיסעמיט), און וויל וויסען פארוואס
1. די יוד'ן גייען אין די היצען מיט אזעלעכע הייסע בגדים ווי א שטריימל
2. פארוואס מיר גייען מיט אזא עקילדיגע קאליר ווי שווארץ בעקיטשע'ס, און שטריימל? (ער לייגט נאך צי, אז מענער גייען שוין נישט אין די וועלט מיט בלויז שווארץ בגדים שוין צענדליגע יאר אין די מעריב וועלט, יא ביי פרויען איז שווארץ צי מאל א מאדע, אבער מענער קיינמאל!)
3. פארוואס אזוי צירוק געשטאנענער קליידער?

עם האב איך אינגאנצען איגנארירט און געגאנגען ווייטער.
אבער צי מיר אליין, האב איך הנאה געהאט אז איך גיי נישט די ירושלים'ער זעברא קליידער (בגדי ישע=בלע"ז)
און אז איך גיין נישט מיט די שמאטע ארום די קאפ, כנוסח מארוקו (סידרא בלע"ז).
ווייל אזוי לאכט די גוי פון מער, און איך האלט מיר ווייט פון עם.

יעצט גאר גאר ערענסט גערעט,
ס'דא אין אמעריקה א גרויסע עולם וואס האט א מנהג, וואס פירט זיך שטיפן זיך צאם די גאנצע משפחה און קאר, זיצען שעות אויף די וועג, א סאך מאל גאר ציקוועטשטערהייט.
זיי פארן אינטערוועגענס א פאר שעה יעדער איינער לפום שיעוריה דיליה.

שפעטער קומען זיי אן צי עפעס א קליינע דירה'לי און שטיפען זיך ציזאמען די גאנצע משפחה, פאר א פאר וואכן וואוינען זיי אזוי.
ווייטער יעדער לויט זיין מנהג, ס'דא פאר א וואך צוויי. ס'דא פאר א חודש, די מערסטע עולם אבער טוהט אפרעכטן דעם גלות פאר 2 חדשים.
ס'דא דארט בדרך כלל א סאך פליגען און מאסקיטען אין די מנהג איז זיך צידרייען אויף געלייגט.
דער מנהג איז גאר א טייערע מנהג סקען אפקאסטען א $10,000,א זימער צי מער אפילו.
די וואס פירען זיך מיט דער מנהג רופן דאס אן קאונטרי, און דרשן'ן צי דער וואס וועט זיי נאר אויסהערען ווי גליקליך זיי זענען.

פארוואס שרייב איך ענק דאס, ענק זאלן וויסן אז אין אמעריקה, אז איינער האט ער מנהג, איז דער צווייטער נישט אפגעפרעגט פאר נישט נאך טוהן .

כלפי מה דברים אמורים, צי מאל טוהן מענטשן זאכן וואס אנדערע לאכן דערפון, ס'גארנישט געשען.
זאל ער טוהן וואס ער וויל און אונז וועלמיר טוהן וואס אונז ווילען.

לאז עם זיך אליין א עצה געבען מיט זיינע אייגינגעמאכטע באגרעניצונג.
אונז וועלען ווייטער זיין ערליכער יודן און זיין לעבעדיג אויף איין מאל.

ועוד יש לומר, איך שרייב דאס, ענק זאלען וויסען אז גיין און גלות, איז א אידישע זאך.

טאמער איז מען זוכה, פארט מען אויף אפרוה, צי א שיין האסקלע מיט אלי ציגערין און מ'רופט דאס קאונטרי
ס'דא וואס ס'איז זיי באשערט נאך צי לויפן א חורבה, און זענען גליקליך.
בעיקר איז דא וואס גייען אין גלות, און זענען ציבראכען, א די ביסט שוין סיי ווי אין גלות, פארוואס זאלסט די זיך אליין צי שטראפען און זיין ציבראכען. סמאכט עס נישט אריבער גיין שנעלער אדער לייכטער.

משה'לע ווי ביסטו קום אהער.
די זאלסט געדענקען אז די גאנצע תוכחה איז נאר געקומען פון נישט זיין בשמחה!!!
אזוי ווי ס'שטייט תחת אשר לא עבדת ה' אלוקיך בשמחה



@גרינטליך

[על פי תורה]

דאס האט שניאור זלמן געשיקט מיט זיין ברודער יואליש צו ר' אליעזר אבא זילבערשטיין
בעת וואס ער האט נאך געשמאכטעט אין שעלטער
זיך צו באדאנקן פאר די בריוון פון אידטיש

[זאנוויל ראזענבערג]

דאס האט שניאור זלמן געשיקט מיט זיין ברודער יואליש צו ר' אליעזר אבא זילבערשטיין
בעת וואס ער האט נאך געשמאכטעט אין שעלטער
זיך צו באדאנקן פאר די בריוון פון אידטיש

ס'רייסט שטיקער. כ'ווייס נישט וואס צו שרייבן. כגיי טרייען.

[זאנוויל ראזענבערג]

צדיקימליך. צדיקי הדור אין שעלטער. 3 בחורים כארזים. כ'מיין די וועלט שטייט אויף ענק.

כ'בין נישט קיין חיזוק שרייבער, אבער כ'קען נישט בלייבן שטיל. כ'קען ענק נאר וואונטשן אז ענקער נחמה און ישועה זאל קומען זייער שנעל און ברוב ממש זאלן ענק זינגען און טאנצן דא מיט גאנץ כלל ישראל, ענדזשויען דעם לעכטיגן וועלטעלע פונעם הייליגן באשעפער.

כ'בין זיכער אז ס'עט ענק זיין זיסער ווי יעדן. מי שטרח בערב יאכל. חעוורע ס'קומט גוטע צייטן! כזאג ענק. זייטס ענק מחזק. אונז קוקן אלע ארויף אויף ענק.

[Headquarters]

דאס האט שניאור זלמן געשיקט מיט זיין ברודער יואליש צו ר' אליעזר אבא זילבערשטיין
בעת וואס ער האט נאך געשמאכטעט אין שעלטער
זיך צו באדאנקן פאר די בריוון פון אידטיש

[שמועות טובות]

טייערער לעכטיגע קינדער פון גרויס ביז קליין
וויסן זאלט עטס שטענדיג אז עטס זענטס חלילה נישט אליין

איך למשל בין אפילו צומאל מער צוגעלייגט ווי ענק
אבער מיט דעם אלעם ענק צו זעהן אין פריידן איך גיב זיך א בענק

אין היצן און אין שוויצן זענען מיר אידן אלע
ביז דער אויבערשטער וועט זיך צו אונז זיין מגלה

אין אלע דורות האבן אונז געהאט אויסצושטיין אזוי פיל
קיינמאל איז נישט געווען צו רואיג און קיינמאל נישט צו שטיל

אבער דאך אפילו עס זעהט אויס אזוי שווארץ ביז גאר
וועט א יעדער פון ענק באפרייט ווערן נאך היי יאר

אן קיין שום אויסנאמען
וועלן מיר זיך אלע בקרוב טרעפן אויף דערפריי צוזאמען

קוועלער פון טרערן פרייד וועלן מיר דערפילן
ווייל דער אויבערשטער האט אונז אויסגעלייזט אזוי ווי אונזער ווילן

צווישן גוים זיך געפונען נעווער עגען
מען גרייט שוין צו ענקער גוטן פסק מיט א גאלדענעם פען

לאמיר זיך נישט נאכלאזן אפילו אויף איין סעקונד
מיר האבן דאך מיטן הייליגן באשעפער געשניטן א בונד

אז קיין איין רגע וועט ער פון אונז קיינמאל פארגעסן
עס וועט אונז נישט פעלן נישט קיין טרינקן און אויך נישט קיין עסן

איך דארף שוין יעצט מסיים זיין מיינע רייד
נאך אביסל אי"ה וועל איך דאס ממשיך זיין פאר ענק מיט גרויס פרייד