מרדכי עמנואל נח, און זיין געפלאנטער אידישער יישוב

[אנעקדאט]

מתוך מכתב הרב הראשי דפאריז בשם עוד רבנים למרדכי עמנואל נח

[דריידל]

מרדכי עמנואל ע"ה איז געבוירן געווארן צו זיינע עלטערן אין שנת תקצ״ה, למספרם יולי דעם פערצענטען יארע 785’ אין פילידעלפיע, פענסילוועיניע.

לפי חשבון דארף עס זיין תקמ"ה

[הדסים]

ארויפגעברענגט דורך רבי שרגא פאפלאנאש פארלאפענעם ה' אייר, דארט קען מען הערן עטליכע מקורות פון רבנים

ער זאגט דעם טעם האיסור אדער נאר אויבנאויף?

[אנעקדאט]

ארויפגעברענגט דורך רבי שרגא פאפלאנאש פארלאפענעם ה' אייר, דארט קען מען הערן עטליכע מקורות פון רבנים

ער זאגט דעם טעם האיסור אדער נאר אויבנאויף?

ער זאגט דעם טעם האיסור, דחיקת הקץ אדער עפעס ענליכס (אפשר נאך זאכן, איך האב עס געהערט שוין עטליכע חדשים צוריק)

דא האט איר א לינק
https://batorah.com/audio/53369

[תינוק הבורח]

על גאולתינו דאכצעמער שרייבט דערוועגן

זייער קורץ, און איך פארשטיי נאך נישט וואס די ישוב איז אקעגן די שלש שבועות? סך הכל א אידישע געגנט ווי קרית יואל!

טאקע אלס געהאט די קשיא וויאזוי סאטמאר מעג האבן אן אייגענע שטאט.

[צווייטער]

על גאולתינו דאכצעמער שרייבט דערוועגן

זייער קורץ, און איך פארשטיי נאך נישט וואס די ישוב איז אקעגן די שלש שבועות? סך הכל א אידישע געגנט ווי קרית יואל!

טאקע אלס געהאט די קשיא וויאזוי סאטמאר מעג האבן אן אייגענע שטאט.

ביסט ערענסט?

[תינוק הבורח]

זייער קורץ, און איך פארשטיי נאך נישט וואס די ישוב איז אקעגן די שלש שבועות? סך הכל א אידישע געגנט ווי קרית יואל!

טאקע אלס געהאט די קשיא וויאזוי סאטמאר מעג האבן אן אייגענע שטאט.

ביסט ערענסט?

שטארק געענטפערט.

[צווייטער]

טאקע אלס געהאט די קשיא וויאזוי סאטמאר מעג האבן אן אייגענע שטאט.

ביסט ערענסט?

שטארק געענטפערט.

איך בעט דיר איבער אויב דו האסט זיך געשפירט געטשעפעט. מיר זענען דא אויף אידטיש צו פארברענגן און נישט זיך צו שטעכן, בלייב מיר גוטע חברים.

[תינוק הבורח]

ביסט ערענסט?

שטארק געענטפערט.

איך בעט דיר איבער אויב דו האסט זיך געשפירט געטשעפעט. מיר זענען דא אויף אידטיש צו פארברענגן און נישט זיך צו שטעכן, בלייב מיר גוטע חברים.

איך שפיר מיך נישט געטשעפעט, איך שפיר אז איך האב געפרעגט עפעס און מען האט נישט געענטפערט.

[שמייכלדיג]

שטארק געענטפערט.

איך בעט דיר איבער אויב דו האסט זיך געשפירט געטשעפעט. מיר זענען דא אויף אידטיש צו פארברענגן און נישט זיך צו שטעכן, בלייב מיר גוטע חברים.

איך שפיר מיך נישט געטשעפעט, איך שפיר אז איך האב געפרעגט עפעס און מען האט נישט געענטפערט.

אלעס איז אונטער די אמעריקאנע געזעץ, ס'גארנישט קיין אייגענע זאך

[צווייטער]

שטארק געענטפערט.

איך בעט דיר איבער אויב דו האסט זיך געשפירט געטשעפעט. מיר זענען דא אויף אידטיש צו פארברענגן און נישט זיך צו שטעכן, בלייב מיר גוטע חברים.

איך שפיר מיך נישט געטשעפעט, איך שפיר אז איך האב געפרעגט עפעס און מען האט נישט געענטפערט.

אפשר איז אייגענער הויז אויך א אייגענע מלוכה?

כ'מיין ס'איז דא דברים פשוטים וואס מאכט צומאל טראכטן אז מ'וויל סתם פארדרייען א קאפ.

[תינוק הבורח]

איך בעט דיר איבער אויב דו האסט זיך געשפירט געטשעפעט. מיר זענען דא אויף אידטיש צו פארברענגן און נישט זיך צו שטעכן, בלייב מיר גוטע חברים.

איך שפיר מיך נישט געטשעפעט, איך שפיר אז איך האב געפרעגט עפעס און מען האט נישט געענטפערט.

אפשר איז אייגענער הויז אויך א אייגענע מלוכה?

כ'מיין ס'איז דא דברים פשוטים וואס מאכט צומאל טראכטן אז מ'וויל סתם פארדרייען א קאפ.

זעהט אויס אז דער פאריזער רב הראשי האט געוואלט פארדרייען א קאפ.

[תינוק הבורח]

איך בעט דיר איבער אויב דו האסט זיך געשפירט געטשעפעט. מיר זענען דא אויף אידטיש צו פארברענגן און נישט זיך צו שטעכן, בלייב מיר גוטע חברים.

איך שפיר מיך נישט געטשעפעט, איך שפיר אז איך האב געפרעגט עפעס און מען האט נישט געענטפערט.

אלעס איז אונטער די אמעריקאנע געזעץ, ס'גארנישט קיין אייגענע זאך

מדינת ישראל איז אויך געגרינדעט געווארן בהסכמת האומות.

[צווייטער]

@תינוק הבורח איך ווייס אמת'דיג נישט וואס איר ווילט, סארי.

[אנעקדאט]

@תינוק הבורח איך ווייס אמת'דיג נישט וואס איר ווילט, סארי.

ער פרעגט א נארמאלע שאלה.

לויט דער פאריזער רב איז נישט אויסגעהאלטן אז אידן זאלן האבן אן אייגענעם שטאט אפי' מ'איז אונטער די די גויאישע רעגירונג.
אויב אזוי איז לכאורה קרית יואל די זעלבע זאך, ס'איז א שטאט מיט אידן וואס ווערט געפירט דורך אידישע באאמטע.

אויב האט איר א תירוץ דאן ביטע ענטפערט, אויב נישט קענט איר זאגן אז איר ווייסט נישט, אדער בלייבן שטיל.

[צווייטער]

@תינוק הבורח איך ווייס אמת'דיג נישט וואס איר ווילט, סארי.

ער פרעגט א נארמאלע שאלה.

לויט דער פאריזער רב איז נישט אויסגעהאלטן אז אידן זאלן האבן אן אייגענעם שטאט אפי' מ'איז אונטער די די גויאישע רעגירונג.
אויב אזוי איז לכאורה קרית יואל די זעלבע זאך, ס'איז א שטאט מיט אידן וואס ווערט געפירט דורך אידישע באאמטע.

אויב האט איר א תירוץ דאן ביטע ענטפערט, אויב נישט קענט איר זאגן אז איר ווייסט נישט, אדער בלייבן שטיל.

פארוואס איז קרית יואל א קיבוץ נדחי ישראל? א לאנד? ס'איז געהעריג מקושרים אל הארצות בהם הם חיים ונאמנים למלכותם.

קרית יואל רעגירונג זענען איינגעשטעלטע ארבעטער ביי ניו יארק סטעיט אדער ביי די פעדעראל גאווערמענט. ס'איז נישט נאר ברשות האומות ס'איז 'תחת האומה אשר בהם אנו חוסים'.

[שמייכלדיג]

איך שפיר מיך נישט געטשעפעט, איך שפיר אז איך האב געפרעגט עפעס און מען האט נישט געענטפערט.

אלעס איז אונטער די אמעריקאנע געזעץ, ס'גארנישט קיין אייגענע זאך

מדינת ישראל איז אויך געגרינדעט געווארן בהסכמת האומות.

אין ויואל משה ווענדט דער רבי אפ די טענה

[תינוק הבורח]

אלעס איז אונטער די אמעריקאנע געזעץ, ס'גארנישט קיין אייגענע זאך

מדינת ישראל איז אויך געגרינדעט געווארן בהסכמת האומות.

אין ויואל משה ווענדט דער רבי אפ די טענה

נו, זאג.

[אנעקדאט]

@תינוק הבורח איך ווייס אמת'דיג נישט וואס איר ווילט, סארי.

ער פרעגט א נארמאלע שאלה.

לויט דער פאריזער רב איז נישט אויסגעהאלטן אז אידן זאלן האבן אן אייגענעם שטאט אפי' מ'איז אונטער די די גויאישע רעגירונג.
אויב אזוי איז לכאורה קרית יואל די זעלבע זאך, ס'איז א שטאט מיט אידן וואס ווערט געפירט דורך אידישע באאמטע.

אויב האט איר א תירוץ דאן ביטע ענטפערט, אויב נישט קענט איר זאגן אז איר ווייסט נישט, אדער בלייבן שטיל.

פארוואס איז קרית יואל א קיבוץ נדחי ישראל? א לאנד? ס'איז געהעריג מקושרים אל הארצות בהם הם חיים ונאמנים למלכותם.

קרית יואל רעגירונג זענען איינגעשטעלטע ארבעטער ביי ניו יארק סטעיט אדער ביי די פעדעראל גאווערמענט. ס'איז נישט נאר ברשות האומות ס'איז 'תחת האומה אשר בהם אנו חוסים'.

פונעם תשובה פון פאריזער רב איז משמע אז האט ער געהאט א פראבלעם אז מ'האט אן אייגענעם ממשלה אפילו ס'איז אונטער די ממשלת המדינה

[שמייכלדיג]

מדינת ישראל איז אויך געגרינדעט געווארן בהסכמת האומות.

אין ויואל משה ווענדט דער רבי אפ די טענה

נו, זאג.

דו ווילסט הערן, אדער דו טראכסט שוין וואס צו אפפרעגן?...

@צווייטער וואלט עס אראפגעלייגט בטוב טעם ודעת, אבער איך גיב דיר א מ"מ

https://hebrewbooks.org/pdfpager.aspx?r ... &pgnum=101

מסי' פ"ו ד"ה ויש טיפשים האומרים

[שמייכלדיג]

ער פרעגט א נארמאלע שאלה.

לויט דער פאריזער רב איז נישט אויסגעהאלטן אז אידן זאלן האבן אן אייגענעם שטאט אפי' מ'איז אונטער די די גויאישע רעגירונג.
אויב אזוי איז לכאורה קרית יואל די זעלבע זאך, ס'איז א שטאט מיט אידן וואס ווערט געפירט דורך אידישע באאמטע.

אויב האט איר א תירוץ דאן ביטע ענטפערט, אויב נישט קענט איר זאגן אז איר ווייסט נישט, אדער בלייבן שטיל.

פארוואס איז קרית יואל א קיבוץ נדחי ישראל? א לאנד? ס'איז געהעריג מקושרים אל הארצות בהם הם חיים ונאמנים למלכותם.

קרית יואל רעגירונג זענען איינגעשטעלטע ארבעטער ביי ניו יארק סטעיט אדער ביי די פעדעראל גאווערמענט. ס'איז נישט נאר ברשות האומות ס'איז 'תחת האומה אשר בהם אנו חוסים'.

פונעם תשובה פון פאריזער רב איז משמע אז האט ער געהאט א פראבלעם אז מ'האט אן אייגענעם ממשלה אפילו ס'איז אונטער די ממשלת המדינה

ער שרייבט דאך ''עם איזה מחשבה של פאליטיק או נאציאנאלי''

ס'קוקט אויך אויס פון זיינע ווערטער אז האט מורא געהאט אז דאס ווע טברענגען שנאה פון די לענדער וואו אידן האבן געוואוינט

[תינוק הבורח]

אין ויואל משה ווענדט דער רבי אפ די טענה

נו, זאג.

דו ווילסט הערן, אדער דו טראכסט שוין וואס צו אפפרעגן?...

@צווייטער וואלט עס אראפגעלייגט בטוב טעם ודעת, אבער איך גיב דיר א מ"מ

https://hebrewbooks.org/pdfpager.aspx?r ... &pgnum=101

מסי' פ"ו ד"ה ויש טיפשים האומרים

מיר גייען אין צירקלען.
איך פרעג פארוואס מאנראו מעג מען, ענטפערסטו אז עס איז אונטערן געזעץ.
פרעג איך אז ארץ ישראל איז אויך געווען בהסכמת המדינות, זאגט איר אז דער ויואל משה לאזט אפי' אזוי אויך נישט.
איך מיין מען זאל רוקן די שמועס צו אן אנדערע טעמע, עס איז נישט יושר צום פותח אז מען האט פאליטיזירט זיין נושא.

[הדסים]

נו, זאג.

דו ווילסט הערן, אדער דו טראכסט שוין וואס צו אפפרעגן?...

@צווייטער וואלט עס אראפגעלייגט בטוב טעם ודעת, אבער איך גיב דיר א מ"מ

https://hebrewbooks.org/pdfpager.aspx?r ... &pgnum=101

מסי' פ"ו ד"ה ויש טיפשים האומרים

מיר גייען אין צירקלען.
איך פרעג פארוואס מאנראו מעג מען, ענטפערסטו אז עס איז אונטערן געזעץ.
פרעג איך אז ארץ ישראל איז אויך געווען בהסכמת המדינות, זאגט איר אז דער ויואל משה לאזט אפי' אזוי אויך נישט.
איך מיין מען זאל רוקן די שמועס צו אן אנדערע טעמע, עס איז נישט יושר צום פותח אז מען האט פאליטיזירט זיין נושא.

לאמיר עס פרובירן קלארצושטעלן, קרית יואל מעג מען ווייל ס'איז נישט קיין ממשלה זיי זענען א חלק פון די פאראייניגטע שטאטן כלפי פעדעראל געזעצן און א חלק פון ניו יארק סטעיט און אראנזש קאונטי כלפי לאקאלע געזעצן.

לגבי נח'ס ישוב ווייס איך נישט איך זוך שוין לאנג א הסבר.

[אנעקדאט]

פארוואס איז קרית יואל א קיבוץ נדחי ישראל? א לאנד? ס'איז געהעריג מקושרים אל הארצות בהם הם חיים ונאמנים למלכותם.

קרית יואל רעגירונג זענען איינגעשטעלטע ארבעטער ביי ניו יארק סטעיט אדער ביי די פעדעראל גאווערמענט. ס'איז נישט נאר ברשות האומות ס'איז 'תחת האומה אשר בהם אנו חוסים'.

פונעם תשובה פון פאריזער רב איז משמע אז האט ער געהאט א פראבלעם אז מ'האט אן אייגענעם ממשלה אפילו ס'איז אונטער די ממשלת המדינה

ער שרייבט דאך ''עם איזה מחשבה של פאליטיק או נאציאנאלי''

ס'קוקט אויך אויס פון זיינע ווערטער אז האט מורא געהאט אז דאס ווע טברענגען שנאה פון די לענדער וואו אידן האבן געוואוינט

איך רעד פון די לעצטע ווערטער ווי ער שרייבט אז מ'דארף זיין אנגעבינדן אינעם גויאישן ממשלה, און נישט אין אן אייגענע (כמובן אפי' אויב די אייגענע איז אונטער די גוי, כמו שהי' אז המציאות)

[צווייטער]

ער פרעגט א נארמאלע שאלה.

לויט דער פאריזער רב איז נישט אויסגעהאלטן אז אידן זאלן האבן אן אייגענעם שטאט אפי' מ'איז אונטער די די גויאישע רעגירונג.
אויב אזוי איז לכאורה קרית יואל די זעלבע זאך, ס'איז א שטאט מיט אידן וואס ווערט געפירט דורך אידישע באאמטע.

אויב האט איר א תירוץ דאן ביטע ענטפערט, אויב נישט קענט איר זאגן אז איר ווייסט נישט, אדער בלייבן שטיל.

פארוואס איז קרית יואל א קיבוץ נדחי ישראל? א לאנד? ס'איז געהעריג מקושרים אל הארצות בהם הם חיים ונאמנים למלכותם.

קרית יואל רעגירונג זענען איינגעשטעלטע ארבעטער ביי ניו יארק סטעיט אדער ביי די פעדעראל גאווערמענט. ס'איז נישט נאר ברשות האומות ס'איז 'תחת האומה אשר בהם אנו חוסים'.

פונעם תשובה פון פאריזער רב איז משמע אז האט ער געהאט א פראבלעם אז מ'האט אן אייגענעם ממשלה אפילו ס'איז אונטער די ממשלת המדינה

ווי קען איך זען די תשובה אינעווייניג? פון דעם קליין שטיקל וואס דו האסט געברענגט אויבן איז משמע אז ער האט געוואלט מאכן א געהעריגע לאנד ווי עס זאל זיין ''א אידישע לאנד'', און איך זעה נישט ווי עס שטייט אז ער האט געוואלט אז עס זאל זיין אונטער די גוי'שע גאווערמענט.