אידטיש

@בקיצור דער עולם דא שרייבט פיין, אבער איך האב נאך נישט זוכה געווען צו כאפן דיין פראגע בכלל. לאמיר נעמען א דוגמא. ביי בית שני איז די מצב אין ארץ ישראל צווישן די צדוקים, מתיונים, בריונים, און אלע אנדערע שמות וחניכות דאית להוא איז געווען ריזיגע פראצענטן פון כלל ישראל וואס האבן נישט געהאלטן קיין תורה ו...

לגבי וואס וויל דער אייבערשטער פון "אונז", איז דווקא אין די סאטמארער מאמרי השקפה האלט מען אין איין באשילדיגן די "ציונים" אין יעדע איד וואס ווערט גע'הרג'עט אין א"י. און "אונז, קענען ווייטער אנגיין מיטן לעבן. 'דווקא אין סאטמאר' משא''כ ביי די אגודה קרייזן ווען קנאים טוען צ...

@בקיצור דער עולם דא שרייבט פיין, אבער איך האב נאך נישט זוכה געווען צו כאפן דיין פראגע בכלל. לאמיר נעמען א דוגמא. ביי בית שני איז די מצב אין ארץ ישראל צווישן די צדוקים, מתיונים, בריונים, און אלע אנדערע שמות וחניכות דאית להוא איז געווען ריזיגע פראצענטן פון כלל ישראל וואס האבן נישט געהאלטן קיין תורה ו...

@בקיצור דער עולם דא שרייבט פיין, אבער איך האב נאך נישט זוכה געווען צו כאפן דיין פראגע בכלל. לאמיר נעמען א דוגמא. ביי בית שני איז די מצב אין ארץ ישראל צווישן די צדוקים, מתיונים, בריונים, און אלע אנדערע שמות וחניכות דאית להוא איז געווען ריזיגע פראצענטן פון כלל ישראל וואס האבן נישט געהאלטן קיין תורה ו...

די איינגערינגלטע (וואס איך האב געמאכט באלד), דאס איז די טייטש פון אויסשליסליך. אין די ווערטער וואס דו ציטירסט שטייט דאס נישט. ס'אי זנישט קיין תרגום מילולי נאר א תרגום חופשי פון די ווערטער וואס כ'האב ציטירט. כ'הער, אבער דארט שטייט נאכאלץ נישט אז מ'וועט נישט טרעפן קיין אנדערע סיבה. כ'מיין אז אויב לדע...

ווייסט וואס אויסשליסליך מיינט? די איינציסטע. עד כדי כך אז מ'דארף אפילו נישט זוכן א אנדערע. [ און מ'וועט נישט טרעפן אפילטו אויב מ'זוכט ]. די איינגערינגלטע (וואס איך האב געמאכט באלד), דאס איז די טייטש פון אויסשליסליך. אין די ווערטער וואס דו ציטירסט שטייט דאס נישט. ס'אי זנישט קיין תרגום מילולי נאר א ת...

אויף דעם האסטו יא א מקור, אז רביה"ק מסאטמאר האט געזאגט אז עס איז די אויסשליסליכע לימוד? ועכשיו בדורנו זה אין צריכין לחפש ולבקש במטמונים את העון שהביא עלינו את הצרה הזאת , כי הוא גלוי ומפורש בדברי חז"ל (כתובות קיא.), שהגידו לנו זאת בפירוש, שלמדו (שה"ש ב', ז') מקראי שעל ידי העברה על הש...

דער רבי ר' אלימלך האט מבטל געווען די חבלי משיח, נישט שכר ועונש. לשיטתך אז די שחיטות ביי די צווייטע וועלט מלחמה איז געווען א דירעקטע עונש אויף די מצב אין אידישקייט, קומט דא נישט אריין וואס דער ר"'ר אלימלך האט מבטל געווען, והדרא קושית @צווייטער לדוכתיה: לעת עתה האב איך נישט קיין קראנטע מקור אז ב...

דער רבי ר' אלימלך האט מבטל געווען שכר ועונש? קענסט בעסער מסביר זיין די שאלה. און פארוואס איז עס געווענדעט צו מיר. דער רבי ר' אלימלך האט מבטל געווען די חבלי משיח, נישט שכר ועונש. לשיטתך אז די שחיטות ביי די צווייטע וועלט מלחמה איז געווען א דירעקטע עונש אויף די מצב אין אידישקייט, קומט דא נישט אריין וו...

לענ"ד, כדי מ'זאל קענען קוקן אויף א זאך אביעקטיוו איז וויכטיג ארויסצולאזן דיין החלטה אז ס'איז נישט מעגליך אז די ציונים זענען אזעלכע רשעים אז זיי זענען געווען גרייט מיליאנען אידן זאלן גע'הרג'ט ווערן אבי צוצוקומען צו זייער ציל איינער פון די הויפטן בימים ההם האבן געזאגט עפעס א מין מיאוס'ן אויסדרוק...

ועוד, דיין צווייטן שאלה אז סאטמאר רב זי''ע איז עס מוציא פון די פשוט'ע פשט, אז כלל ישראל איז דעמאלס געוועהן בשפל המצב, און ס'איז מקויים געווארן די תוכחה. פרעג איך דיר, דאס וואלסטו געפרעגט אויך אויף בעלזער רב זי''ע וואס האט געזאגט אז אונז האבן נישט קיין השגה פארוואס דאס איז געקומען? ניין ווייל בעלזער...

סאיז געווען רוה"ק אדער האט ער געוואוסט די מצב אין זיין דור? אויב באופן כללי איז דער מצב אין דור גוט. נאר ס'איז דא א פירצה פון רעדן ביים דאווענען, קען מען עס צאמשטעלן אויך אן רוה"ק. משא"כ א דור פרוץ ווי פארן קריג. וואס הייסט, די תוספת יו"ט איז נישט געווען די איינציגסטע חכם אין זי...

K o די גזירת ת"ח ות"ט וואס די תוספות יום טוב האט געזאגט אז סאיז געקומען וועגן רעדן ביים דאווענען האסטו יא זיכערקייט? אדער דארט איז עס אויך רבי'ש? אויב האט ער עס געזאגט ברוה"ק, דאן האב איך נישט אריינצורעדן. אויב וואלט ער געברענג ר ראיה און כפארשטיי נישט די ראיה, מעג מען פרעגן. סאיז גע...

K o ס'איז שווער צו מדמה זיין די קריג מיט די חרבנות. די צווייטע וועלט קריג איז הן אסאך מער דאקיומענטירט ווי די חרבנות, און הן געדענק מיר נאך די לעבעדיגע עדות. און ווי אויך געדענק אז אין יענע זמנים איז געווען נארמאל צו פירן מלחמות און רצח'ענען ברוטאל, משא"כ ביים קריג איז שוין די וועלט געווען ציו...

זעהט מען איינער פון די צוויי רבי'ס אין די אינגע יארן אין איינע פון די אלע בילדער? דאכט זיך מיר אז ביים טיילן לעקיך זעהט מען ר' מוטל זיצן ביים טיש דאכט זיך מיר אז איר מאכט א טעות ר' מאטל איז געגאנגען מיט א קראך הוט דארט זיצט איינער מיט א ביבער הוט כ'רעד פון די דריטע בילד פון סוף. ס'איז א הוא צווישן ...

מ'ארף פארשטיין, אז אפילו אויב די שואה איז געוועהן ערגער ווי די חורבנות בית המקדש, א זאך וואס כ'מיין אז ס'איז נישט מדוייק כלל, איז אבער די לשון הריני מתיר את ברשכם גארנישט ערגער ווי די פסוקי תהילים וואס שטייט אויפן חורבן: נָתְנ֡וּ אֶת־נִבְלַ֬ת עֲבָדֶ֗יךָ   מַ֭אֲכָל לְע֣וֹף הַשָּׁמָ֑יִם     בְּשַׂ֥ר ...

אויפן סאטמארער רב, וואס וויל מכריח זיין אז די שמדיות ביים קריג איז געוועהן אלס העברה על שלוש שבועות, און ער טענה'ט אז אזוי קומט אויס פון חז"ל "הריני מתיר את בשרכם", און ער איז מוציא פון די פשוט'ע פשט, אז כלל ישראל איז דעמאלס געוועהן בשפל המצב, און ס'אי זמקויים געווארן די תוכחה, לא קש...

איך כאפ נישט די נקודה, וואס ווילסטו זאגן? אז ביים חורבן איז אויך געווען א אני מתיר את בשרכם? נניח, איז וואס? אויף וועמען ווערט דא שווער? אויפן סאטמארער רב, וואס וויל מכריח זיין אז די שמדיות ביים קריג איז געוועהן אלס העברה על שלוש שבועות, און ער טענה'ט אז אזוי קומט אויס פון חז"ל "הריני מתי...

עמוס האט געשריבן: ↑דאנערשטאג מערץ 19, 2026 11:42 am זעהט מען איינער פון די צוויי רבי'ס אין די אינגע יארן אין איינע פון די אלע בילדער?

דאכט זיך מיר אז ביים טיילן לעקיך זעהט מען ר' מוטל זיצן ביים טיש

מ'ארף פארשטיין, אז אפילו אויב די שואה איז געוועהן ערגער ווי די חורבנות בית המקדש, א זאך וואס כ'מיין אז ס'איז נישט מדוייק כלל, איז אבער די לשון הריני מתיר את ברשכם גארנישט ערגער ווי די פסוקי תהילים וואס שטייט אויפן חורבן: נָתְנ֡וּ אֶת־נִבְלַ֬ת עֲבָדֶ֗יךָ   מַ֭אֲכָל לְע֣וֹף הַשָּׁמָ֑יִם     בְּשַׂ֥ר ...

המשך פון דא איך האלט אינמיטן אפשרייבן א לענגערע אנטווארט צו דיר (עס איז ערב פסח און כ'האב נישט אזויפיל צייט), אבער איך ציטיר דיין דאזיגע סטעיטמענט אלס א גוטע דוגמא ווי פארדרייט דיין מהלך איז ווען עס קומט צו באשליסן וואס איז פאקט און וואס איז דמיון. איך האב נישט קיין דאקומענט וואס ציטירט דעם ימח שמו...

מ'ארף פארשטיין, אז אפילו אויב די שואה איז געוועהן ערגער ווי די חורבנות בית המקדש, א זאך וואס כ'מיין אז ס'איז נישט מדוייק כלל, איז אבער די לשון הריני מתיר את ברשכם גארנישט ערגער ווי די פסוקי תהילים וואס שטייט אויפן חורבן: נָתְנ֡וּ אֶת־נִבְלַ֬ת עֲבָדֶ֗יךָ   מַ֭אֲכָל לְע֣וֹף הַשָּׁמָ֑יִם     בְּשַׂ֥ר ח...

מאסן הריגות איז ליידער געווען במלוא מובן המילה. כל עמו בית ישראל - כבר נשבע השי''ת שלא יכלה זרעו כמ''ש ואף גם זאת בהיותם בארץ אויביהם לא מאסתים ולא געלתים לכלותם. 6,000,000 איז נישט גענוג? כ'זעה כ'בין נישט גוט פארשטאנען געווארן. אוודאי און אוודאי איז דער שואה א בחינה פון "הריני מתיר את בשרכם&q...

איידער'ן חילוק, קענסטו דעסקרייבן וואס דארף (ח''ו) געשען אז עס זאל שוין זיין בארעכטיגט פאר'ן טערמין פון אני מתיר את בשרכם? לענ"ד מאסן הריגות. ה"י כל עמו בית ישראל. מאסן הריגות איז ליידער געווען במלוא מובן המילה. כל עמו בית ישראל - כבר נשבע השי''ת שלא יכלה זרעו כמ''ש ואף גם זאת בהיותם בארץ ...

צווייטער האט געשריבן: ↑מיטוואך מערץ 18, 2026 5:06 pm

בקיצור האט געשריבן: ↑מיטוואך מערץ 18, 2026 5:02 pm

אנדערער האט געשריבן: ↑דינסטאג מערץ 17, 2026 9:00 pm

עפעס אנדערש

איינער קען אפשר מסביר זיין די חיליק?

איידער'ן חילוק, קענסטו דעסקרייבן וואס דארף (ח''ו) געשען אז עס זאל שוין זיין בארעכטיגט פאר'ן טערמין פון אני מתיר את בשרכם?

לענ"ד מאסן הריגות. ה"י כל עמו בית ישראל.