אידטיש

לכבודך גיי מיר טוישן די טערמין, איך גיי עס רופן אנדערש: אין שולחן ערוך האט רבנות נאר א תוקף אויב מען האט געפרעגט דעם ציבור. עני הערות אויף דעם? וואלן מיינט וואלן נישט קיין שום מעכאניזם יעצט געב א דוגמא פון פרעגן דעת הציבור אן קיין וואלן און אונז וועל מיר דן זיין דערויף, איך שרייב אז: אין שולחן ערוך...

יא ספעלט אייך שטיקער א' ב' היסטאריע, אין יעדע שטאטישע קהילה אינדערהיים ווי ס'געווען מהרסים און מהאט געעפנט נגד המרא דאתרא איז געווען א איסור איר האט דאך נאכנישט געענטפערט דא די בעיסיקס: 1 וויאזוי באקומט רבנות א תוקף בלי המלכה בציבור? 2 ווען האט די צווייטע קהילה א דין ‘לעגיטימע צווייטע קהילה' ווי כמ...

ווי? ליין איבער אלע מיינע תגובות וועסטו זעהן אז איך האב גערעדט דייקא פון וואלן, און דאס איז א גאנצע צייט אונזער וויכיח. אה כאגעמיינט דיין ויכוח איז נאר וועגן וואלן... און יעצט זעסטו? בקיצור דו דרייסט און דרייסט און דרייסט און דו ענטפערסט נישט לענין. דו ווייסט זייער גוט די מקורות אז עס דארף זיין נמל...

ווי קרום קענען מענטשן זיין?? כ׳זאג איינמאל און נאכאמאל אז כ׳האב נישט קיין איינונג די מציאות פון די געטיילטע קהילה אין זענטע, כ׳ווייס ניטאמאל צו ס׳איז בכלל געווען, ניטאמאל האב איך דן געווען אין די ענין פון קהילה מופרדת צו ס׳האט א תוקף צו נישט, כ׳האב געזאגט אז דאס אז די ברך משה איז אנגעקומען קיין זענ...

אין שולחן ערוך האט רבנות נאר א תוקף אויב איז עס געווען דורך וואלן ביסט מודה אז דאס איז נישט ריכטיג נאר ס׳קען יא זיין א מציאות אז ס׳זאל האבן א תוקף אפילו ס׳איז נישט געווען קיין וואלן? יא אדער ניין? ניין. 'וואלן' בכלליות מיינט פרעגן דעם ציבור, באיזה אופן שהוא. נישטא קיין פארשריבענע מעכאניזם וויאזוי מ...

שטיגליץ הערינג ברוממותה. איך שרייב אז איך האב נישט קיין איינוג איבער די גאנצע קהילה טיילונג אין זענטע, און דו פרעגסט אויף וועלעכע חלק איך בין מחולק?? סימפל עז קען בי. מיין נקודה איז אז דער ברך משה איז געווארן דער ערשטער רב אין די נייע זענטע קהילה, איך האב דאס אנגערופן געגרינדעט די קהילה. ענטפערסטו ...

אמת’דיג האט געשריבן: ↑דאנערשטאג סעפטעמבער 03, 2026 1:54 am
קודם איך האב נישט מורא צו זיין דער ערשטער צו זאגן דעם אמת.

קיין פראבלעם, קודאס פאר דיין שטארקייט. אבער דו ביסט דער ערשטער צו זאגן דעם אמת וואס קיינער האט דא נישט געזאגט, איא?

נ.ב. דאס רופט זיך אריינלייגן ווערטער פאר יענעם אין מויל. אדער אין אמעריקאניש הייסט דאס א שטרוי-מאן ארגיומענט.

זייער קלאר געשריבן א גאנצע צייט אז על פי תורה דארף נישט זיין קיין וואלן, און ווען א מרא דאתרא צוזאמען מיט די ראשי קהילה נעמען אויף א נייע מרא דאתרא האט עס די פולסט׳ן תוקף להלכה, נאכאמאל און נאכאמאל נישט דא קיין חיוב על פי תורה צו מאכן וואלן! נאכאיינמאל צו זיין קלאר אז איך לייג דיר נישט אריין קיין ו...

אויפגענומען דורך די קהילה מיינט נישט אז ס׳איז געווען וואלן און אויף דעם איז מען דן צו ווען די קהילה נעמט אויף אן מאכן וואלן צו עס האט א תוקף. דו האסט אראפגעשטעלט אן הנחה אז צאנזער רב, דער ייטב לב, דער רבי זי"ע און נאך גדולי ישראל האבן געשטעלט רבנים אויף די אייגענע האנט אן די הסכמה פון קהל. אוי...

צו זאגן אז אויב די שטאטישע קהילה אנערקענט נישט די אנדערע קהילה זענען זיי נישט די שטאטישע קהילה , איז היימיש פאבריצירט. איר ווייסט אז איר זענט דער ערשטער ארויסצוריקן אזא טענה... פריער האט עמיצער געשריבן דא גאנץ עפעס אנדערש, וכנראה לייגט איר אים אריין ווערטער אין מויל וואס ער האט נישט געזאגט. און נאכ...

נאכדעם איז דא די צווייטע נקודה, ווען ס'איז דא אין שטאט א קהילה מיט א רב, צו מען מעג זיך אפטיילן און מאכן אן אייגענע קהילה. בשייכות מיט דעם וויל איך דערציילן א שטיקעלע היסטאריע: אין די שטאט קלויזנבורג איז געווען אן ארטאדאקסישע קהילה, וואס דער רב (רב גלאזנער) איז געווען א מזרחי'סט. א הייפעלע ערליכע א...

וכן אין גאלאנטא איז געווען 2 ארטאדאקסישע קהילות. אין שטאט סערדעהעל איז געווען 3. בלי שום מחלוקת אדער הלכה‘דיגע עירעורים אין גאלאנטע איז יא געווען א פייערדיגע מחלוקה איבער׳ן אויפנעמען א איידעם פונעם רב און ס׳איז געווען א דין תורה איבער דעם און דעמאלטס האט זיך עס צוטיילט צו צוויי קהילות און מיט די יא...

וכן אין גאלאנטא איז געווען 2 ארטאדאקסישע קהילות. אין שטאט סערדעהעל איז געווען 3. בלי שום מחלוקת אדער הלכה‘דיגע עירעורים

נאכדעם איז דא די צווייטע נקודה, ווען ס'איז דא אין שטאט א קהילה מיט א רב, צו מען מעג זיך אפטיילן און מאכן אן אייגענע קהילה. בשייכות מיט דעם וויל איך דערציילן א שטיקעלע היסטאריע: אין די שטאט קלויזנבורג איז געווען אן ארטאדאקסישע קהילה, וואס דער רב (רב גלאזנער) איז געווען א מזרחי'סט. א הייפעלע ערליכע א...

עדות נאמנה מאת הרה״ג רבי שמעון כ״ץ שליט״א דומ״ץ קהל ויואל משה ד׳סאטמאר מאנסי [/color][/b][/i] אין אמת'ן, נאכ'ן הערן אזעלכע ווארימע ווערטער פון ר' משה יוסף איז שוין איבריג ממש יעדעס ווארט. איך וועל ממש נאר זאגן א דבר ברכה. וואס נעמט מיך דאס מערסטע איבער איז אז מען רעדט דא פון דער רב און דיין וואס הא...

ר׳ איד איר האט נישט געברענגט קיין איין מראה מקום אז ס׳דארף זיין וואלן, איר האט באשלאסען אז אזוי איז די הלכה שוין.. וועל איך עס איבערשרייבן נאכאמאל... האסט עס זיכער פארזעהן... כאטשיג וואס כהאב עס געשריבן קלאר. גמרא מפורשת: אין ממנים פרנס על הציבור אלא אם כן נמלכים בציבור (ברכות נ"ה ע"א). מ...

רעב איד איר האט באשלאסען א מהלך וויאזוי אפצוטייטשען א רשב״א און איר האט טענות אז אלע גדולי ישראל פייפן דערויף מיט א גרויסע פייפער.. די רבי האט געשטעלט רבנים איבעראל אן קיין וואלן, די צאנזע רב האט געשטעלט רבנים אן קיין וואלן, ס׳איז באקאנט די מעשה אז מ׳האט גענומען די צאנזע רב אין פאליציי פרייטאג צונא...

ניין ניין און נאכאמאל ניין נישט דא אזא הלכה און נישט קיין מסורה אונזערע רבי׳ס האבן אלעמאל געשטעלט רבנים אן קיין וואלן, וואלן איז געווען אין די שטעט ווי די תקנת הקהילה איז געווען אז ס׳דארף זיין וואלן, וחס מלהזכיר צו זאגען אז די אלע רבנים וואס זענען געשטעלט געווארען דורך אונזער הייליגע רבי׳ס למעלה בק...

אדרבה, דו האסט א מקור אז ער איז געגאנגען הין-און-צוריק צווישן סלאוועניע און ווינער נוישטאדט? די מקור אז ער איז געגאנגען כסדר אהין און צוריק איז אין לקט יושר. די סיבה צו קלערן אז דער וויענער נוישטאדט איז נישט נפגע געווארן איז צוליב דעם וואס סאיז בכלל נישט געווען אינטער דער זעלבער קעניג/פירערשאפט. אב...

1 די רבי האט געגעבען די פולע כח פון טובים על הציבור, און אז זיי מאכן א החלטה האט עס פולע הלכה'דיגע תוקף, אבער די רבי האט נאך אלס די רעכט ארייצושטעלן אליין ראשי קהילה און אז זיין ווארט איז העכער זיי, פשוט ווייל ס'זיין אוינערשיפ, די זעלבע מיט שטאט ק"י . ניין. אויף דיינע פעליסיטיס דארפסטו קיינעם ...

קומט יעצט סליחות און מ׳זעט סליחות ליטא, רייסין, זאמוט, וואהלין? דאס זענען באזונדערע גובערניעס, און וואלט געווען כדאי אז @מסתמא זאל אונז בארייכערן מיט זיינע ידיעות. די אלע אויסגערעכנטע נעמען זענען היינט אין בעלארוס און אין צפון אוקריינע (וואהלין הייבט זיך אן דארטן) און ליטא איז דאך ליטא. זיי האבן גע...

1 אעפ"כ האט מען געמאכט מיט רוב טובים די קאונסעס, און ווער עס דינגט זיך מיטן תוכף הטובים דינגט זיך מיט רביה"ק. (נ.ב. די סיבה פארוואס רביה"ק האט געשטעלט ראשי קהילה וטובים אן קיינעם פרעגן, ווייל ער האט געהאלטן אז אלס אבד"ק קען ער אליין אריינשטעלן פאזיציע'ס, כל שכן וכל שכן אין אמערי...

אין ירושלים האט די עולם נישט קיין שטימע רעכטן די נציגים ווערן געשטעלט דורך די רבי׳ס און די ועד הפועל דארף זיי באשטעטיגען, ס׳איז לגמרי נישט נוגע וואס די אלגעמיינע עולם האלט, איז וואס האלסטו? האט די ירושלים׳ע רבנות א תוקף להלכה? יעדע קהילה שטעלט א נציג, די כח פון די נציג איז מטעם די קהילה. קענסט יעצט...

1 קומט אויס ווען רביה״ק האט געשטעלט ראשי קהילה און אויפגענומען ז׳ טובי העיר איז עס געווען א געים? ער האט עס פשוט געשטעלט פאר די פיקטשער אבער עכט האט עס נישט קיין הלכה׳דיגע תוקף? 2 אין די אלע מראי מקומות וואס דו ברענגסט שטייט נישט קיין ווארט אז אן קיין וואלן האט עס נישט קיין תוקף להלכה, ס׳שטייט אז מ...

די געגנט 'ארום' וויען איז אלעמאל געבליבן באזעצט מיט אידן מזמן האור זרוע ביזן וועלטס קריג. אפילו ביים גירוש און הריגות פון ק"פ? גוט געפרעגט און די ענטפער איז ניין. די דור שפעטער טרעפן מיר א קינד פון א הריגה פון די גזירות ווינא אין די דערנעבנדיגער ווינער נוישטאדט בראש א גרויסע קהילה (עטליכע מייל...